III SA/Kr 1973/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 16 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia na studia doktoranckie I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 października 2014 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu, działając na podstawie art. 196 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., zwanej dalej ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – K.p.a.), utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] 2014 r. Komisja Rekrutacyjna o przyjęciu P. T. na stacjonarne studia doktoranckie w zakresie [...], które rozpoczynają się w roku akademickim 2014/15. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 19 września 2014 r. P. T. złożył wniosek o przyjęcie na studia doktoranckie na Uniwersytecie w roku akademickim 2014/15 w zakresie [...]. W dniu 27 września 2014 r. odbył się test predyspozycji oraz rozmowy kwalifikacyjne kandydatów na stacjonarne studia doktoranckie w zakresie [...]. Z postępowania kwalifikacyjnego został sporządzony w dniu 1 października 2014 r. protokół, z którego wynikało, że P. T. uzyskał 10 pkt. Decyzją nr [...] z dnia [...] 2014 r. Komisja Rekrutacyjna orzekła o przyjęciu P. T. na stacjonarne studia doktoranckie w zakresie [...], które rozpoczynają się w roku akademickim 2014/15. Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. T., wskazując następujące uchybienia: - decyzja nie spełnia wymogów K.p.a., w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, - pod decyzją brak podpisów wszystkich członków komisji, - za dwa zadania w części pisemnej komisja nie przyznała mu punktów, - część pisemna miała charakter testu inteligencji, którego stosowania w rekrutacji na studia i do pracy zabrania prawo, - komisja zaniżyła punktację odwołującego się z powodu braku zgody samodzielnego pracownika naukowego na opiekę naukową, podczas gdy zgoda taka w toku rekrutacji nie była wymagana. Opisaną na wstępie, kwestionowaną skargą, decyzją z dnia 16 października 2014 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Rektor wskazał, że postępowanie rekrutacyjne zostało przeprowadzone zgodnie z uchwałą Senatu Uniwersytetu nr [...] z dnia 28 kwietnia 2014 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na stacjonarne studia doktoranckie w roku akademickim 2014/2015. W skardze na powyższą decyzję P. T. podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i uzasadnienie, zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sądowej kontroli pod względem legalności poddana została w niniejszym postępowaniu decyzja o przyjęciu P. T. na stacjonarne studia doktoranckie. Skarżący kwestionował rozstrzygnięcie organów uczelni zarówno pod względem merytorycznym, wskazując m.in. na zaniżenie jego punktacji w toku rekrutacji, jak i pod względem formalnym, podnosząc brak podpisów wszystkich członków komisji pod decyzją. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym). Ustawa ta w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz w art. 196 ust. 3, podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie K.p.a.) oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 196 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, rekrutację na studia doktoranckie przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie. Zgodnie natomiast z art. 196 ust. 4 tej ustawy, od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, odpowiednio do rektora lub dyrektora jednostki naukowej. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie. Ponadto, postanowienia § 6 uchwały Nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 28 kwietnia 2014 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na stacjonarne studia doktoranckie w roku akademickim 2014/2015 wskazują, że rekrutację na studia doktoranckie przeprowadza Komisja Rekrutacyjna, której członkowie są powoływani przez Dziekana Wydziału na wniosek kierownika studiów doktoranckich; Komisja Rekrutacyjna podejmuje decyzje w sprawach przyjęcia na studia (§ 6 ust. 1). O wynikach postępowania rekrutacyjnego kandydaci zostaną powiadomieni w formie decyzji Komisji Rekrutacyjnej wydanej w trybie administracyjnym (§ 6 ust. 2 uchwały). W świetle powyższych regulacji nie ulega wątpliwości, że decyzje wydawane przez komisje rekrutacyjne w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie są decyzjami organu kolegialnego, której zdolność do orzekania ustawodawca przyznał jedynie w składzie złożonym z członków powołanych przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej in pleno, tj. w pełnym składzie. Odzwierciedla to także treść powołanej uchwały Senatu Uniwersytetu. Komisja rekrutacyjna nie tylko kolegialnie prowadzi postępowanie rekrutacyjne, ale także w sposób kolegialny wypracowuje i wydaje stosowne decyzje w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie, podpisując je w pełnym składzie. Wskazać należy, że art. 107 § 1 K.p.a. przewiduje, że decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Skoro zatem komisja rekrutacyjna jest organem kolegialnym, w decyzji przez nią wydawanej winny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji, którzy podejmowali rozstrzygnięcie. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji nie zawiera jednak składu komisji, a podpisana została wyłącznie przez przewodniczącego komisji, który nie powołał się na istniejące umocowanie do działania imieniem całej komisji. W ocenie Sądu, pominięcie imion i nazwisk członków komisji, którzy wydawali decyzję w I instancji i brak ich podpisów, stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 K.p.a., który stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję rekrutacyjną do spraw przyjęcia na studia doktoranckie, o której mowa w art. 196 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co wynika z przytoczonej powyżej treści art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Jakkolwiek w pracy każdego organu kolegialnego istotną rolę pełni jego przewodniczący, jednakże nie może uzurpować sobie kompetencji samego organu, skoro przysługuje ona organowi kolegialnemu działającemu in pleno (w pełnym składzie). Zatem brak wskazania z imienia i nazwiska oraz stanowiska członków komisji rekrutacyjnej i brak ich podpisów w decyzji organu I instancji stanowi, zdaniem Sądu, kwalifikowane naruszenie regulacji prawnych o charakterze ustrojowym, ustalających strukturę tego organu kolegialnego. Wydanie decyzji przez jednego tylko członka organu kolegialnego, a nie przez ten organ kolegialny, zakwalifikować należy jako działanie z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., skutkujące bezwzględną koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 378/13; wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 623/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1157/11; wyrok NSA z dnia 27 marca 1991 r., sygn. akt SA/Kr 162/91). Podobnie należy zakwalifikować utrzymanie przez Rektora w mocy decyzji organu I instancji dotkniętej tego rodzaju kwalifikowaną wadą prawną. Organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności, także rażąco naruszył prawo - art. 138 § 1 K.p.a. Zdaniem Sądu, granice działania organu II instancji zakreśla art. 138 K.p.a. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, do czego uprawnia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., może mieć miejsce wówczas, gdy decyzja organu I instancji jest decyzją prawidłową z punktu widzenia zgodności z prawem, jeżeli natomiast rozstrzygnięcie jest wadliwe, organ odwoławczy obowiązany jest wadliwość tę usunąć, co wynika z postanowień art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. daje podstawę do uchylenia decyzji w całości lub w części i w tym zakresie rozstrzygnięcia co do istoty albo zakończenia w inny sposób postępowania przed organem w II instancji. Organ II instancji rażąco naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w ten sposób, że utrzymał w mocy nieważną decyzję organu I instancji. W rozpoznawanej sprawie bowiem Rektor Uniwersytetu zobligowany był usunąć z obrotu prawnego decyzję niespełniającą wymogów prawa w podstawowym, nie tylko formalnym, ale i ustrojowym, zakresie. W konsekwencji należy przyjąć, że organ II instancji, który utrzymuje w mocy decyzję dotknięta wadą nieważności, dopuszcza się sam rażącego naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., co powoduje nieważność decyzji odwoławczej (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). W niniejszej sprawie nie zachodzi więc potrzeba ustosunkowania się do pozostałych zarzutów skargi. Podkreślić należy, że wyeliminowanie w niniejszej sprawie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, przyznającej stronie uprawnienia bądź w innym sposób w całości dla niej korzystnej, nie stanowi naruszenia wyrażonego w art. 134 § 2 P.p.s.a. zakazu reformationis in peius, jeżeli decyzja taka obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną. Stąd dopuszczalne było stwierdzenie nieważności decyzji o przyjęciu skarżącego P. T. na studia doktoranckie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach Sąd rozstrzygnął w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis od skargi.