II FZ 226/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażaleń M. M. i W. M. w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1154/14 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 26 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenia. II FZ 226/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1154/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 26 czerwca 2014 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza B. z dnia 24 marca 2014 r. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że w ww. skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza B. z dnia 24 marca 2014 r. W ocenie skarżącego za wstrzymaniem wykonania ww. decyzji przemawia wysokość podatku w odniesieniu do dochodów przez niego uzyskiwanych, jak również niebezpieczeństwo wyrządzenia mu szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dodatkowo za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia także brak możliwości dysponowania przez skarżącego składnikami majątku na skutek postępowań egzekucyjnych, ustanowienie hipotek przymusowych na nieruchomościach stanowiących współwłasność skarżącego, co bez wątpienia obniża ich wartość rynkową, przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w innych sprawach sądowoadministracyjnych i wstrzymanie wykonania innych decyzji organów podatkowych. Skarżący wskazał, że podjął działania w celu dobrowolnego uregulowania zaległości, gdyż m.in. wystąpił z wnioskiem o rozłożenie na raty podatku za 2012 r. Sytuacja majątkowa skarżącego wynika z akt SKO, gdyż skarżący wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza B. z dnia 4 lutego 2013 r., którą odmówiono rozłożenia na raty zapłaty podatku od nieruchomości za część IV raty 2011 r. oraz za 2012 r. w kwocie 4.138 zł. Ponadto w innych sprawach WSA w Gdańsku uwzględnił skargi podatnika dotyczące podatku od nieruchomości za lata 2006, 2010 i 2011, co może mieć wpływ na rozliczenia dotyczące kolejnych lat. W zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podniósł, że skarżący wskazał jedynie, iż za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawia wysokość podatku określonego zaskarżoną decyzją w odniesieniu do jego dochodów. Skarżący nie podał jednak żadnych konkretnych, popartych stosownymi dokumentami informacji, które pozwoliłyby Sądowi ocenić zasadność wniosku. Do jego oceny konieczne jest dysponowanie pełnymi danymi o stanie majątkowym podatnika. Sąd podniósł, że zweryfikowanie tego, czy wykonanie zaskarżonej decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach, zaś dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Sąd podkreślił też, że trudna sytuacja finansowa strony nie może sama w sobie świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podobnie jak nie może stanowić przesłanki motywującej wniosek o wstrzymanie jej wykonania sam fakt istnienia obowiązku wykonania decyzji nawet opiewającej na znaczną kwotę. W odpowiedzi na powołany przez stronę argument odwołujący się do postanowień wydanych przez WSA w Gdańsku o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji w sprawach Sąd wskazał na orzeczenia, w których odmówiono skarżącemu udzielenia ochrony tymczasowej, zaznaczając przy tym, że orzeczenia te niezależnie od ich treści nie mają dla Sądu charakteru wiążącego, Sąd orzeka bowiem wyłącznie na podstawie akt sprawy. Końcowo Sąd podkreślił, że nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniach na to postanowienie M. M. oraz W. M. wnieśli o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Postanowieniu zarzucono naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania decyzji SKO w Słupsku oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza B.; 2. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przez Sąd pierwszej instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania; 3. art. 163 §1 i § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia. Nadto, wniesiono o dołączenie do akt sprawy całości akt Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt II FSK 62/14, sygn. akt II FSK 85/14, sygn. akt II FSK 148/14, sygn. akt II FSK 149/14, sygn. akt 150/14, w których przyznano skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i wstrzymano wykonanie zaskarżonych decyzji organów podatkowych obydwu instancji – na okoliczność kondycji finansowej skarżącego i wystąpienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji organów podatkowych obydwu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Zauważyć należy, że art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. W rozpoznawanej sprawie brak właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zawartego w skardze oraz nieprzedstawienie dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową skarżącego spowodowało nie tylko, że we wniosku tym zabrakło obligatoryjnego wskazania na okoliczności, które mogłyby zaistnieć w wyniku wykonania decyzji i spowodować szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, ale i to, że Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony. Informacje o sytuacji majątkowej skarżącego nie znajdowały się w aktach sprawy, ani też strona nie dołączyła ich do wniosku. W przypadku bowiem, gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Negatywnej oceny wniosku skarżącego nie mogły zmieniać też dodatkowe argumenty podniesione w zażaleniu. Zażalenie jest bowiem jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 194 p.p.s.a. Jego istotą jest kontrola legalności wymienionych w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania. Tym samym prawidłowe jego skonstruowanie, które polega na nienaruszeniu istoty tego środka prawnego, sprowadza się do próby podważenia oceny dokonanej przez podmiot, który wydał dane postanowienie lub zarządzenie. Podniesienie zatem zarzutu naruszenia prawa i argumentacja przemawiająca za oceną wnoszącego zażalenie, że owo naruszenie miało miejsce w jego sprawie, powinny dotyczyć samego rozstrzygnięcia, na które wnosi się środek odwoławczy. Nieskuteczne jest podnoszenie w zażaleniu argumentów, które miałyby wspierać bezpośrednio rozpoznany negatywnie wniosek w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia dodatkowych argumentów za wnioskiem w postępowaniu odwoławczym oznaczałaby zaprzeczenie funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który byłby podmiotem ponownie oceniającym sam wniosek, a nie sposób jego rozstrzygnięcia w pierwszej instancji. Tym samym przekreślono by sens instytucji środka odwoławczego, co byłoby tożsame z naruszeniem przepisów p.p.s.a. konstytuujących ów środek (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 182/10, z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt II FZ 464/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd pierwszej instancji dokonał pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy oraz wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie sporządzone uzasadnienie postanowienia odpowiada wymogom prawa. W konsekwencji nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 163 § 1 - § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Skarżący może z uwagi na art. 61 § 3 p.p.s.a. rozważyć ponowne wniesienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji do Sądu pierwszej instancji, z prawidłowym uzasadnieniem, który może zawierać podniesione w zażaleniu okoliczności. Zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga jednak, aby okoliczności te zostały merytorycznie ocenione najpierw przez Sąd pierwszej instancji. Podnieść należy, że stanowisko tożsame do niniejszego zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 11 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1000/14 oraz sygn. akt II FZ 1003/14, CBOSA). Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.