II GSK 520/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. P. Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3698/14 w sprawie ze skargi K. P. Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w N. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. P. Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w N. na rzecz Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 18 maja 2015 r. oddalił skargę K. P. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w N. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2014 r., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: objętym skargą postanowieniem organ stwierdził, że wniesione przez spółkę K. P. odwołanie od decyzji Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dniu [...] kwietnia 2014 r., stwierdzającej, że B. S. jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako osoba wykonująca pracę na podstawie umów zlecenia zawartych ze skarżącą spółką (płatnikiem), wniesione zostało z uchybieniem terminu. Organ wskazał w uzasadnieniu, że wymieniona decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r. została odebrana przez B. S. oraz płatnika składek w dniu 14 kwietnia 2014 r. Zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.), termin do wniesienia odwołania wynosi 7 dni od dnia doręczenia decyzji. Skarżąca spółka wniosła odwołanie w polskiej placówce pocztowej (operatora pocztowego obowiązanego do świadczenia usług powszechnych), zgodnie z pieczątką nadania, w dniu 23 kwietnia 2014 r., nie dołączając do niego wniosku o przywrócenie terminu i nie wskazując przyczyn uprawdopodabniających, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Organ wskazał, że termin do wniesienia odwołania przez skarżącą spółkę upłynął w dniu 21 kwietnia 2014 r. Sąd I instancji oddalając skargę na to postanowienie stwierdził, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na treść art. 109 ustawy o świadczeniach, Sąd I instancji uznał, w sytuacji gdy decyzja Dyrektora Kujawsko - Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia została doręczona skarżącej w dniu 14 kwietnia 2014 r., co potwierdzała uwierzytelniona kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru, z której wynikała wskazana data zaś osoba kwitująca odbiór przesyłki posłużyła się przy tym pieczęcią firmową płatnika obejmującą jego podstawowe dane, datownikiem oraz opatrzyła potwierdzenie nieczytelnym podpisem, że zasadnym było przyjęcie przez organ, iż doręczenie wymienionej decyzji było skuteczne. Sąd zwrócił uwagę, że trafnie podnosiła storna skarżąca, iż termin do wniesienia odwołania od decyzji nie mógł upłynąć 21 kwietnia 2014 r., bowiem był to dzień ustawowo wolny od pracy. Stosownie do dyspozycji art. 57 § 4 k.p.a. termin ten upłynął zatem 22 kwietnia 2014 r. Wobec wniesienia odwołania w dniu 23 kwietnia 2014 r. (data samego odwołania i pieczęć nadawczego Urzędu Pocztowego), błędne wskazanie przez organ daty upływu terminu do wniesienia odwołania, nie miało znaczenia dla prawidłowego ustalenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podała art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). K. P. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w N., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie: - art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy w ocenie skarżącego należało uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wydając zaskarżony wyrok WSA zaakceptował naruszenie art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej i art. 45 oraz art. 134 k.p.a. poprzez uznanie, że zaskarżone postanowienie Prezesa NFZ z dnia [...] września 2014 r., zostało skutecznie doręczone stronie skarżącej w dniu 14 kwietnia 2014 r.; - art. 106 § 3 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż ani organ odwoławczy ani WSA w toku przeprowadzonego postępowania nie ustaliły kto faktycznie odebrał zaskarżone postanowienie i czy osoba ta w ogóle była zatrudniona przez skarżącą. Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym nieuiszczonych kosztów zastępstwa procesowego. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć. Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 t., FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120; zob. szerzej J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2010, s. 419). W analizowanej skardze kasacyjnej skarżąca kasacyjnie Spółka sformułowała wyłącznie zarzuty na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. dotyczące naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane wyżej zarzuty są niezasadne. Po pierwsze nie można podzielić zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez to, że: "ani organ odwoławczy ani WSA w toku przeprowadzonego postępowania nie ustaliły kto faktycznie odebrał zaskarżone postanowienie i czy osoba ta w ogóle była zatrudniona przez skarżącą." Po pierwsze stwierdzić trzeba, że do postępowania prowadzonego przez organy administracji nie stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że: "Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." Podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz bada w oparciu o akta administracyjne sprawy czy w trakcie postępowania administracyjnego zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania rozstrzygnięcia okoliczności, czy były one przez organ uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia i w jaki sposób zostały ocenione (tak w wyroku NSA z dnia 16 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 554/07, Legalis). W orzecznictwie przyjmuje się, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., ma jedynie charakter uzupełniający, a jego prowadzenie zależy od uznania sądu i musi wynikać z powzięcia przez sąd "istotnych wątpliwości" w sprawie (tak np.: NSA w wyroku z dnia 4 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 239/05, Legalis; z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 392/07, Legalis; z dnia 6 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 874/07). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż stan faktyczny sprawy ustalony przez organy administracji nie budzi wątpliwości. Zasadnie zatem Sąd I instancji badając skargę w tej sprawie stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób uzasadniający jego uchylenie. WSA podniósł, że zgodnie z treścią art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.) dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Zgodnie z ustępem 5 art. 109 ustawy odwołanie od decyzji wydanej w sprawach, o których mowa w ust. 1, wnosi się do Prezesa Funduszu w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Ustęp 6 stanowi, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia) z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], została doręczona płatnikowi 14 kwietnia 2014 r. "W aktach administracyjnych znajduje się uwierzytelniona kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru, z której wynika wskazana data. Osoba kwitująca odbiór przesyłki posłużyła się przy tym pieczęcią firmową płatnika obejmującą jego podstawowe dane, datownikiem oraz opatrzyła potwierdzenie nieczytelnym podpisem." Rację ma Sąd I instancji powołując się na wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądy doktryny i judykatury, iż jeżeli osoba, obecna pod adresem siedziby firmy lub organizacji, posługuje się jej pieczątką i nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, to należy uznać, że jest to osoba uprawniona do odbioru przesyłki. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, legitymując się przy tym pieczątką firmy. Jak słusznie wyjaśnia się w literaturze przedmiotu: "Wszelkie błędy popełnione przez pracownika w zakresie odbioru pisma obciążają pracodawcę. Przykładowo, dla ustalenia daty odbioru pisma bez znaczenia jest fakt jego zaginięcia na terenie przedsiębiorstwa po dokonaniu odbioru. Doręczyciel nie ma obowiązku badania, czy osoba znajdująca się w lokalu siedziby jednostki organizacyjnej, dysponująca pieczęcią firmową tej jednostki i wyrażająca gotowość przyjęcia pisma jest osobą uprawnioną do odbioru. W takiej sytuacji powinien przyjąć, że uprawnieniem tego rodzaju dysponuje" (por.: Łaszczyca G., Matan A:: Zagadnienia ogólne, [w:] Doręczenie w postępowaniu administracyjnym ogólnym i podatkowym LEX nr 18654; tak samo Adamiak B., Borkowski J.: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. Warszawa 1996, s.266 i nast. ). Zasadnie zatem Sąd I instancji przyjął za organem w tej sprawie, iż doręczenie płatnikowi przedmiotowej decyzji Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia dokonane w dniu [...] kwietnia 2014 r. było doręczeniem skutecznym. Natomiast wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej Sąd I instancji zauważył, iż termin do wniesienia odwołania od tej decyzji nie mógł upłynąć 21 kwietnia 2014 r. bowiem był to dzień ustawowo wolny od pracy. Stosownie do dyspozycji art. 57 § 4 k.p.a. termin ten upłynął zatem 22 kwietnia 2014 r. Jednak ponieważ odwołanie zostało wniesione 23 kwietnia 2014 r. (data samego odwołania i pieczęć nadawczego Urzędu Pocztowego w aktach administracyjnych): "Zatem mimo wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia błędnej daty upływu terminu do wniesienia odwołania, prawidłowe jest ustalenie organu, iż odwołanie w przedmiotowej sprawie zostało wniesione z uchybieniem terminu." (por. s. 4-5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Dlatego zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy w niniejszej sprawie prawidłowo stwierdził w drodze postanowienia z dnia 26 sierpnia 2014 r. uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadne są także zarzuty pomieszczone w skardze kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji w tej sprawie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, ponieważ nie doszło w tej sprawie do naruszenie art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach i art. 45 oraz art. 134 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja z dnia 1 kwietnia 2014 r., została skutecznie doręczona stronie skarżącej w dniu 14 kwietnia 2014 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 b) p.p.s.a.