II OZ 960/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2102/14 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2102/14 w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2102/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Pismem z dnia 22 marca 2015 r. pełnomocnik A. W. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem z dnia 2 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 złotych w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie zostało doręczone w dniu 13 kwietnia 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 71 akt sądowych), termin do wykonania wezwania upływał w dniu 20 kwietnia 2015 r. Skarżąca uiściła wpis od skargi kasacyjnej w dniu 18 maja 2015 r. (potwierdzenie uiszczenia wpływu k. 83). Postanowieniem z dnia 25 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną A. W. Postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 1 czerwca 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 89). W piśmie nadanym w dniu 3 czerwca 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie k. 88, data na piśmie - 2 czerwca 2015 r.) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. We wniosku wskazała, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone jej pełnomocnikowi, ustanowionemu w sprawie, adw. P. C.. Pełnomocnik poinformował ją za pomocą wiadomości tekstowej (SMS) wysłanej w dniu 15 kwietnia 2015 r. o treści wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i wskazał omyłkowo, że termin do uiszczenia opłaty to "19.05". W ocenie skarżącej doszło tu do oczywistej omyłki pisarskiej polegającej na błędnym określeniu miesiąca wpłaty. Zamiast cyfry "4" wpisano "5". Pełnomocnik w celu uniknięcia uchybienia terminu wskazał nawet, że wpis należy uiścić dzień wcześniej, niż upływał termin. Wskazano także, że od dnia 6 kwietnia 2015 r. doszło do zmiany siedziby kancelarii pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r. odmówił stronie skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że w zakreślonym wezwaniem terminie nie mogła dokonać czynności bez swojej winy. Uchybienie terminu było skutkiem niedochowania należytej staranności w prowadzeniu spraw mocodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczności, które zostały wskazane we wniosku o przywrócenie terminu, mogły spowodować u skarżącej błędne przekonanie co do wyznaczonego przez Sąd terminu. Nie można jednak zastosować konstrukcji oczywistej omyłki pisarskiej wywodzonej z art. 156 P.p.s.a., której ratio legis dotyczy orzeczeń sądu, do wiadomości tekstowych wymienianych w korespondencji pomiędzy stroną i jej pełnomocnikiem. To stosunek pełnomocnictwa statuuje prawa i obowiązki mandanta i mandatariusza, a Sąd nie może ingerować w sposób realizowania praw i obowiązków pomiędzy tymi podmiotami. Tym samym bez znaczenia w sprawie uchybienia terminu pozostaje okoliczność w jaki sposób profesjonalny pełnomocnik przekazał informację skarżącej, którą reprezentował w postępowaniu, czy w wiadomości tekstowej znalazła się informacja błędna, ani też czy był to błąd niezawiniony. Pełnomocnik został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i jego obowiązkiem, który podlega ocenie Sądu, było wyłącznie wykonanie wezwania w terminie. Do uchybienia terminu doszło ze względu na okoliczności, które były następstwem wybranej przez strony stosunku pełnomocnictwa formy komunikacji, dlatego nie stanowią przesłanki uprawdopodobniającej brak winy, o której mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik strony skarżącej zarzucił naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie, przejawiające się w przyjęciu, że do opłacenia skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu doszło na skutek okoliczności zawinionych przez stronę skarżącą i jej pełnomocnika. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że poinformował stronę za pomocą wiadomości tekstowej (SMS) wysłanej w dniu 15 kwietnia 2015 r. o treści wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i wskazał omyłkowo, że termin do uiszczenia opłaty to "19.05" zamiast "19.04". W ocenie pełnomocnika powyższej okoliczności nie można kwalifikować jako braku należytej staranności czy też niedbalstwa. Jak bowiem wskazano na etapie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty, doszło do oczywistej omyłki pisarskiej niezawinionej przez stronę. Podkreślono, iż ratio legis art. 156 P.p.s.a. miało na celu umożliwienie prostego i szybkiego i pozbawionego negatywnych konsekwencji prawnych prostowania omyłek, niezawinionych przez stronę i niewynikających z niedbalstwa. Wskazano także, że od dnia 6 kwietnia 2015 r. doszło do zmiany siedziby kancelarii pełnomocnika. W oparciu o powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Przy czym brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 712/08, [w:] CBOSA). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie SN z dnia 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12; patrz także postanowienie NSA z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OZ 779/14, npubl.). Zaś w sytuacji gdy w postępowaniu strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak winy tego pełnomocnika jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonywanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dn. 31.03.2009 r., I FZ 69/09, Legalis). W niniejszej sprawie skarżąca w toku postępowania była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, które to kryterium jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10 [w:] CBOSA). Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się więc do oceny, czy podane przez pełnomocnika skarżącej okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Jako powód uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącej wskazywał omyłkę pisarską zawartą w wiadomości tekstowej skierowanej do skarżącej, dotyczącą określenia końcowego terminu, do którego mandat winien uiścić opłatę. W warunkach rozpoznawanej sprawy i okolicznościach jej towarzyszących nie sposób podważyć prawidłowego w świetle przepisów prawa stanowiska Sądu pierwszej instancji, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił w stopniu wystarczającym, iż uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz sądów powszechnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika konsekwencje procesowe ponoszą strony postępowania. Tak samo przyjmuje się, że ustanowiony pełnomocnik odpowiada za błędy i zaniechania pracowników kancelarii. W sprawie niniejszej przyczyną uchybienia przez pełnomocnika terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi była pomyłka polegająca na przesłaniu stronie błędnej informacji o terminie uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Tego rodzaju uchybienie należy uznać za posiadające znamiona winy polegającej na braku szczególnej staranności, jakiej należy wymagać od pełnomocnika. Nawet bowiem dopuszczenie się lekkiego niedbalstwa przez pełnomocnika powoduje, że uchybienie terminu nie ma charakteru wyjątkowego i jest zawinione co stanowi podstawę do odmowy przywrócenia takiego terminu. Uchybienia, jakiego dopuścił się pełnomocnik skarżącej w sprawie niniejszej nie można bowiem uznać za tego rodzaju przeszkodę, której nie można by było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dodatkowo należy podkreślić, że działania pełnomocnika nie zwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego (v: postanowienie SN z dnia 12 marca 1999 r., sygn. akt PKN 76/99 OSNAPiUS 2000/11 poz. 431, postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2006 r., sygn. akt. II OZ 1206/06). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.