II OSK 420/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-11-09

Skład orzekający: Roman Ciąglewicz, Grzegorz Czerwiński, Krzysztof Dziedzic

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uszkodzony pojazd sprowadzony z zagranicy, który utracił wartość rynkową i nie nadaje się do użytku zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, może zostać uznany za odpad w rozumieniu ustawy o odpadach i podlegać przepisom o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uszkodzony pojazd, który w momencie sprowadzenia na terytorium Polski nie nadawał się do użytkowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem (nie mógł poruszać się po drogach publicznych) i którego wartość rynkowa uległa znacznemu obniżeniu z powodu uszkodzeń, powinien być traktowany jako odpad. Fakt, że pojazd mógł zostać naprawiony lub został naprawiony, nie wyklucza jego statusu jako odpadu, zwłaszcza jeśli naprawa nie była drobna lub nie usuwała istotnych wad uniemożliwiających rejestrację i użytkowanie. W związku z tym, sprowadzenie takiego pojazdu bez odpowiedniej procedury zgłoszenia i uzyskania zgody stanowi nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów.
Stan faktyczny
T.M. sprowadził z Niemiec uszkodzony pojazd marki A.A., który został ujawniony przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego jako potencjalne nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadu. Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ) wezwał stronę do oddania odpadu. Po rozpatrzeniu zażalenia, GIOŚ utrzymał w mocy postanowienie, uznając pojazd za odpad ze względu na jego stan techniczny uniemożliwiający poruszanie się po drogach i znaczną utratę wartości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T.M. na postanowienie GIOŚ. T.M. wniósł skargę kasacyjną, kwestionując uznanie pojazdu za odpad i zastosowanie przepisów o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 9 listopada 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1299/15 w sprawie ze skargi T. M. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [..]r. nr [..] w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadu oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1299/15 oddalił skargę T.M. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej jako GIOŚ) z dnia [..] r., nr [..] w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadu. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. 16 października 2009 r., w wyniku zgłoszenia do procedury nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu marki A.A., o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [..], sprowadzonego z terenu Niemiec na terytorium Polski, przez T.M., funkcjonariusze Urzędu Celnego w Siedlcach w Siedlcach, ujawnili nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadu w postaci tego pojazdu. Postanowieniem z dnia [..] r., nr [..] GIOŚ wezwał stronę do oddania odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki: A.A., o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [..], sprowadzonego z terenu Niemiec na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów lub przedsiębiorcę prowadzącego punkt zbierania pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania postanowienia. Na powyższe postanowienie strona wniosła zażalenie. Postanowieniem z dnia [..]r., nr [..], GIOŚ, działając na podstawie art. 144, art. 138 § 1 pkt 2, art. 127 § 3 w zw. z art. 5 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. oraz w zw. z art. 3a ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 686, z późn. zm.) i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. Nr 124, poz. 859, z późn. zm. – dalej jako u.m.p.o.), w zw. z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. UE L 190 z dnia 12 lipca 2006 r., z późn. zm. – dalej jako rozporządzenie nr 1013/2006), oraz art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. z 2013 r., poz. 1162, z późn. zm)., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia z dnia 8 kwietnia 2011 r. w zakresie terminu wykonania postanowienia i w tym zakresie określił termin wykonania postanowienia na termin nie dłuższy niż 30 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia, w pozostałym zakresie utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, zatrzymany podczas zgłoszenia do procedury nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazd marki: A.A. w momencie przemieszczenia był uszkodzony. Potwierdzenie powyższego stanowi dokumentacja fotograficzna sporządzona w dacie zatrzymania pojazdu oraz wycena techniczna z 8 października 2009 r. sporządzona przez certyfikowanego rzeczoznawcę samochodowego. Z wyceny tej wynika, że uszkodzenia dotyczyły m.in: prawego przedniego słupka, prawego progu, dachu oraz innych elementów prawej części nadwozia pojazdu. Powyższe potwierdza, że przedmiotowy pojazd w momencie zgłoszenia go do procedury nabycia wewnątrzwspólnotowego był w stanie technicznym uniemożliwiającym poruszanie się po drogach publicznych. Organ wskazał również, że z wyceny technicznej wynika, że w nastąpiła znacząca utrata wartości rynkowej pojazdu z tytułu uszkodzeń w stosunku do takiego samego pojazdu w stanie nieuszkodzonym, oszacowana zgodnie z wyceną na poziomie ok. 78%. Znaczny ubytek wartości pojazdu potwierdza też kopia umowy sprzedaży przedmiotowego pojazdu z 3 października 2009 r., z której wynika, że pojazd strona zakupiła za 200 EUR, co po kursie EUR z dnia powstania obowiązku podatkowego stanowiło odpowiednik kwoty ok. 847 PLN. Organ wskazał również, że w toku prowadzonego postępowania strona przesłała do GIOŚ zaświadczenie z 19 lutego 2011 r., Nr [..], o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, z którego wynika, iż pojazd pozytywnie przeszedł badanie techniczne, jednak w rubryce "Uwagi" ww. dokumentu zamieszczono adnotację informującą o niezgodności siódmej cyfry numeru nadwozia umieszczonej na tabliczce znamionowej pojazdu, z siódmą cyfrą zapisaną w niemieckim dowodzie rejestracyjnym tego pojazdu. Podczas oględzin pojazdu dokonanych 20 listopada 2012r. przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w Garwolinie, T.M. oświadczył, że ze względu na niezgodność numeru identyfikacyjnego nie zarejestrował przedmiotowego pojazdu. Powyższe okoliczności zdaniem organu odwoławczego jednoznacznie wskazują, że w przypadku przedmiotowego pojazdu, mimo przywrócenia pierwotnego stanu technicznego, nieusunięta została przeszkoda umożliwiająca jego ponowną rejestrację, a tym samym nie jest możliwe użytkowanie zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem pojazdu. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, T.M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia GIOŚ z [..]r. Oddalając powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1299/15 skargę T.M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z 2001 r. obowiązującej w dacie ujawnienia nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia uszkodzonego pojazdu marki A.A., o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [..], pod pojęciem odpadu rozumie się każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do tej ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. WSA powołując się na utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych zauważył, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia pojęcia odpadów ma termin "pozbywanie się". W związku z niezdefiniowaniem tego terminu przez ustawodawcę należy się posłużyć jego znaczeniem przypisywanym przez język potoczny, który nakazuje rozumieć pod tym pojęciem oddalenie, odsunięcie kogoś lub czegoś od siebie bądź uwolnienie się od kogoś lub czegoś. Oznacza to, że przedmiot staje się odpadem, gdy jego dotychczasowy posiadacz nie znajduje dla niego żadnego zastosowania, lub w razie wątpliwości nie potrafi go wskazać. W analizowanej sprawie pozbycie się uszkodzonego pojazdu marki A.A., o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [..], nastąpiło przez dokonanie jego sprzedaży jako przedmiotu znajdującego się w stanie technicznym powodującym, zgodnie z wyceną dokonaną przez W. B., ubytek jego wartości przekraczający 78% w stosunku do takiego samego nieuszkodzonego pojazdu. Jednocześnie WSA zaznaczył, że zasadniczy wpływ na uznanie określonego przedmiotu lub substancji za odpad ma wola dotychczasowego posiadacza, tj. osoby pozbywającej się, przy czym przepisy nie ograniczają form wyrażenia tej woli, w związku z czym może ona być wyrażona zarówno przez działania faktyczne (np. porzucenie), jak i czynności prawne (np. zawarcie umowy). Oznacza to, że zamiar dokonania naprawy sprowadzonego pojazdu oraz dalszego jego użytkowania zgłoszony przez skarżącego i poparty zaświadczeniem nr [..] o pozytywnym wyniku przeprowadzonego badania technicznego pojazdu pozostają, zdaniem Sądu bez wpływu na uznanie przedmiotowego pojazdu za odpad w rozumieniu ustawy o odpadach z 2001 r. Jednocześnie Sąd zauważył, że istniejące w sprawie wątpliwości co do prawidłowości numeru VIN sprowadzonego uszkodzonego pojazdu niewyjaśnione i nieskorygowane przez skarżącego z uwagi na podnoszony przez niego znaczny stopień komplikacji uniemożliwiają zarejestrowanie naprawionego pojazdu. W konsekwencji sprowadzony pojazd jako niedopuszczony do ruchu nie może być użytkowany w sposób zgodny z jego pierwotnym przeznaczeniem. W konsekwencji, zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał sprowadzony na terytorium Polski uszkodzony pojazd za odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z 2001 r. zaliczany do kategorii Q2 (produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym) pod kodem 16 01 04*. Sprowadzony pojazd nie odpowiadał bowiem w momencie sprowadzenia wymaganiom stawianym pojazdom dopuszczonym do ruchu. WSA wskazał, że z uwagi na nieujęcie sprowadzonego odpadu – uszkodzonego pojazdu – w żadnej z kategorii odpadów wymienionych w załączniku III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia nr 1013/2006, odpad ten należało sklasyfikować jako odpad, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii tego aktu prawnego. W konsekwencji sprowadzony uszkodzony pojazd podlegał procedurze uprzedniego, pisemnego zgłoszenia i zgody określonej w Tytule II rozporządzenia 1013/2006. W świetle powyższego, zdaniem WSA, sprowadzenie przez skarżącego odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu bez dochowania procedury uprzedniego, pisemnego zgłoszenia i zgody wypełnia znamiona nielegalnego przemieszczenia odpadu wskazane w art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia 1013/2006. W konsekwencji zastosowanie znajduje art. 25 u.m.p.o. nakazujący w ust. 1 w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, wszczęcie przez GIOŚ postępowania z urzędu i wezwanie w drodze postanowienia w określonym terminie nie dłuższym niż 30 dni do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T.M., zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. - art. 25 ust. 1 pkt 2 u.m.p.o w związku z art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (dalej jako ustawa o odpadach) przez ich niewłaściwe zastosowanie tj. uznanie sprowadzonego z Niemiec uszkodzonego pojazdu za odpad, jak i co do sposobu jego zagospodarowania tj. poprzez przyjęcie, że do posiadanego przez skarżącego pojazdu należy zastosować procedurę przewidzianą w ww. art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów; - naruszenie art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. przeczące zasadom logiki uznanie, że pojazd skarżącego legitymujący się oficjalnym zaświadczeniem o dopuszczeniu do ruchu tj. niezakwestionowanym w żadnej formie przez żaden organ administracji ani Sąd zaświadczeniem o przejściu wymaganych przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym badań technicznych jest jednocześnie odpadem czyli "pojazdem wycofanym z eksploatacji". Naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach i art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji miało związek z art. 81 § 1 i n. ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U. 2012, poz.1137) w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (tekst jednolity Dz.U. z 2015, poz. 776) w tym w szczególności z § 2 ust. 3 i 9 ww rozporządzenia oraz jego załącznika nr 3; - naruszenie art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii rozporządzenia w sprawie przemieszczania odpadów poprzez przyjęcie obowiązku uzyskania zgody na sprowadzenie do kraju samochodu, którego odbiorca nie tylko nie miał zamiaru ale i nie miał jakichkolwiek możliwości technicznych do prowadzenia procesów odzysku przewidzianych w ustawie o odpadach czy dyrektywnie 2008/98/WE o odpadach (Dz.UrzUEL.2008.312.3). Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy postanowienie GIOŚ z dnia 5 lutego 2015 r. zostało wydane z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 84 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 p.p.s.a., uzasadniającym jego uchylenie w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. ze względu na błędną (dowolną) ocenę zgromadzonego materiału dowodowego a konsekwencji niezasadne zastosowanie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy zw. z art. 24 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006. Zarzucam ponadto niezasadne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i logiki przyjęcie, że samochód, legitymujący się jedną cyfrą nr ViN inną niż wskazuje na to jego dokumentacja (a więc wymagająca sprostowania błędu pisarskiego) nie może być użytkowany jak dotychczas - jako samochód; - naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 27 ust. 4 ustawy i art. 24 ust. 3 i ust. 7 rozporządzenia nr 1013/2006 poprzez brak uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy tj. nieuwzględnienie, że kontrolowane postępowanie było postępowaniem pozornym, gdyż procedura przewidziana w art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy i obowiązek podjęcia w terminie 30-dniowym przez adresata decyzji określonych czynności jest terminem związanym z istnieniem zagrożenia dla środowiska i innych wartości (w tym życia i zdrowia ludzi), wymaganym w przypadku stwierdzenia rzeczywistego przemieszczenia odpadów - gdy tymczasem nie podejmując w zasadzie żadnych czynności (poza oględzinami samochodu) organ prowadził postępowanie przez 6 lat, a więc rażąco przewlekle, przez co sam zaprzeczył, aby w opisywanym stanie faktycznym zaistniało choćby potencjalne zagrożenie dla środowiska i aby musiało dojść do zastosowania procedury z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy, a więc by ww. auto było odpadem w rozumieniu przepisów ustawy i przepisów rozporządzenia nr 1013/2006 (w tym zwłaszcza art. 24 ust. 3 i ust. 7), a także ustawy o odpadach. Akta sprawy nie zawierają danych wskazujących na podjęcie przez organ działań, do których był zobowiązany ustawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny przy wyrokowaniu wbrew zasadom wynikającym z art. 134 p.p.s.a. nie uwzględnił ww. okoliczności, choć winien brać ją pod uwagę z urzędu; - naruszenie art. 144 § 1 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi w tym np. zarzutu dotyczącego dopuszczalnych form odzysku i konieczności zgłoszenia przemieszczenia pojazdu, który nie miał być poddany jakiejkolwiek ustawowej formie odzysku a także do zarzutu braku zaistnienia w sprawie zmiany przeznaczenia rzeczy czy do zarzutu nieuwzględnienia kosztów naprawy w/w auta w stosunku do jego wartości rynkowej. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ocena czy trafnie Sąd I instancji uznał za prawidłowe zakwalifikowanie przez organ należącego do skarżącego kasacyjnie pojazdu marki A.A. jako odpadu w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach , co w konsekwencji prowadziło do wydania przez GIOŚ na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów postanowienia o wezwaniu skarżącego kasacyjnie do oddania odpadów o kodzie 16 01 04* do wyspecjalizowanego przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z 2001 r. odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Podobną definicję odpadów zawiera również obowiązująca od 23 stycznia 2013 r. ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w art. 3 pkt 6 oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz.U.UE.L 2008.312.3) w art. 3 ust. 1 pkt 1. Na ich gruncie odpady oznaczają "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć, lub do których pozbycia się jest zobowiązany". W świetle powyższych definicji o kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie chodzi przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., II OSK 2874/13, z dnia 21 lipca 2015 r., II OSK 3069/13, z dnia 18 czerwca 2015 r., II OSK 2849/13). Pozbyciem się przedmiotu w rozumieniu ustawy o odpadach będzie również jego przekazanie (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2014 r., akt II OSK 2793/12). Przesłankę "pozbycia się" można stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu (substancji), z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. W związku z tym, że zamiar posiadacza wyzbycia się określonego przedmiotu jako odpadu jest trudny do ustalenia w przypadkach, gdzie produkt ten jest następnie ponownie wykorzystywany w ten lub inny sposób, a dotyczy to w szczególności pojazdów i ich części, na tle przepisów w tym zakresie podjęte zostały próby wyjaśnienia okoliczności, w których domniemanie, iż posiadacz miał zamiar pozbycia się pojazdu, powinno zostać uznane za uzasadnione. Próba taka zastała podjęta m.in. w Wytycznych Korespondentów Nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, które przedstawiają, w jaki sposób w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich powinno być interpretowane rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Wytyczne te zostały uzgodnione na posiedzeniu z dnia 8 lipca 2011 r., zorganizowanym zgodnie z art. 57 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Nie są one prawnie wiążące, niemniej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw, by wskazywane w tym dokumencie rozróżnienie odpadu w postaci pojazdu a pojazdu używanego nietraktowanego jako odpad odrzucić jako niezgodne z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów i celami, którym stosowanie tego aktu ma służyć (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., II OSK 715/15). Z punktu 8 lit. e wytycznych wynika, że pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad między innymi, gdy nie nadaje się do drobnych napraw lub posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (np. na pół). W przypadku, gdy posiadacz pojazdu twierdzi, że ma zamiar przemieścić lub dokonuje przemieszczenia pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2), nie zaś odpadu w postaci pojazdu, wymagane jest zweryfikowanie, czy naprawa, której powinien zostać poddany uszkodzony pojazd, jest drobna. W załączniku nr 1 Wytycznych podane zostały przykładowe uszkodzenia (pęknięta lub rozbita przednia szyba; rozbite lampy przednie lub tylne; nieotwierające lub niezamykające się drzwi lub drzwi zdjęte z zawiasów, przy czym każda para drzwi została dołączona do pojazdu; konieczność wymiany klocków hamulcowych; uszkodzona została nieistotna część pojazdu). Dodatkowym wymogiem dla potwierdzenia faktu, że uszkodzony pojazd używany nie stanowi odpadu jest to, że nie ma on braków istotnych części i powierzchni/fragmentów (np. silnik, słupki, dach, oś, system wtrysku paliwa lub mocowanie skrzyni biegów) i nie są one poważnie uszkodzone, a ich naprawa nie przekracza wartości pojazdu w państwie wysyłki (np. po wypadku). Mając na uwadze powyższe, nie może ulegać wątpliwości, że wskazane warunki nie zostały spełnione w stosunku do przedmiotowego pojazdu marki A.A.. Samochód ten skarżący kasacyjnie nabył jako pojazd powypadkowy, w stanie technicznym uniemożliwiającym poruszanie się po drogach publicznych, za kwotę 200 euro, stanowiącą w przybliżeniu jedną dziesiątą ceny rynkowej pojazdu nieuszkodzonego. Uszkodzenia dotyczyły m.in: prawego przedniego słupka, prawego progu, dachu oraz innych elementów prawej części nadwozia pojazdu, a tym samym z całą pewnością nie były to uszkodzenia drobne, wymagające tylko niewielkich napraw. Powyższe okoliczności dawały podstawy do oceny, że zbywca przedmiotowego pojazdu wyzbył się go jako pojazdu, który stracił swoje dotychczasowe przeznaczenie, co w zestawieniu z treścią normy prawnej wynikającej z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z 2001 r., a także art. 3 ust. 1 pkt 6 obecnie obowiązującej ustawy o odpadach z 2012 r., pozwala na uznanie pojazdu marki A.A. za odpad. Argumentacja skarżącego przedstawiona w toku postępowania i w skardze kasacyjnej opiera się zasadniczo na twierdzeniu, że sprowadzony przedmiot nie był odpadem, bowiem możliwa była jego naprawa i przywrócenie do stanu umożliwiającego korzystanie z niego zgodnie z przeznaczeniem. W związku z tym wskazać należy, że dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2007r. Nr 124, poz. 859 ze zm.) oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów, decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Okoliczność, że dotychczasowy posiadacz pojazdu używanego odstąpił od jego naprawienia celem dalszego użytkowania rodzi bowiem domniemanie, że wolę pozbycia się pojazdu łączyć trzeba z oceną jego dalszej nieprzydatności w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje definicja odpadu. Dlatego nie ma znaczenia dla tej oceny jaki miał zamiar nabywca pojazdu, tj. czy nabył go celem wyremontowania. Fakt zatem, iż sporny pojazd został przez skarżącego kasacyjnie poddany naprawie nie wyklucza jednoczesnego uznania go za odpad, a co za tym idzie, objęcia go zakresem zastosowania przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że rozpatrując stan techniczny danego pojazdu, można zakwalifikować jako odpad nie tylko pojazd nienadający się do naprawienia (niemożność techniczna lub technologiczna albo nieopłacalność ekonomiczna). Możliwość naprawy, a nawet naprawa i rejestracja pojazdu nie wykluczają zakwalifikowania pojazdu jako odpadu (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., II OSK 2793/12). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2015r., II OSK 2874/13 nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu. Tak więc dla oceny przedmiotowego pojazdu jako odpadu istotne znaczenie miał fakt, że nie był to pojazd, który w dniu przemieszczenia nadawał się do użytkowania. Należy też zauważyć, że o niemożności wykorzystania tego pojazdu w sposób zgodny z jego przeznaczeniem, świadczy fakt, że od zakupu tego pojazdu (październik 2009 r.) pojazd ten nie został zarejestrowany na terytorium RP, mimo obowiązku ciążącego na właścicielu, a wynikającego z art. 71 ust. 7 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w postaci konieczności zarejestrowania pojazdu sprowadzonego z terytorium jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej nie przedstawiono takich argumentów, które podważyłyby ocenę Sądu I instancji co do tego, że wskazany w postanowieniu Głównego Inspektora Ochrony Środowiska pojazd powinien być traktowany jako odpad. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie pozostawiają wątpliwości co do charakteru sprowadzonego na terytorium kraju pojazdu, co powoduje, że bezzasadne były zarzuty naruszenia art. 7, 77, 80, 84 i 107 k.p.a. Jak wskazano wyżej zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do uznania przedmiotowego pojazdu za odpad w rozumieniu art.3 ust. 1 ustawy o odpadach z 2001 r., przy czym stanowił on odpad, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii rozporządzenia 1013/2006. Dokonanie przez organ i sąd odmiennej od oczekiwań strony oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie świadczy o tym, że doszło do naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., w którym ustawodawca określił jakie elementy ma zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tylko wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź dotknięte jest tak oczywistymi brakami, że uniemożliwia to przeprowadzenie kontroli kasacyjnej. Taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie. Wskazać przy tym należy, że sąd nie ma obowiązku odnosić się w uzasadnieniu wyroku do każdego twierdzenia strony zawartego w skardze i w pozostałych pismach procesowych. Obowiązkiem sądu jest bowiem odniesienie się do tych elementów, które są istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to nieczytelnym (por. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, (red.) T. Woś, wyd. LexisNexis Warszawa 2011, str. 649; postanowienie NSA z 7 czerwca 2013 r., II OSK 1217/13, LEX nr 1437283). W opisanych warunkach znajdował zastosowanie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów kwalifikujący działanie skarżącej jako nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów, które skutkowało wezwaniem skarżącej do zastosowania procedury określonej w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006. Ten ostatni przepis stanowi, że jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie. Nałożony na skarżącego w tym zakresie obowiązek mógł polegać na zagospodarowaniu odpadów przez stację demontażu pojazdów. Dyspozycja art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji stanowi, że właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania odpadów. Tym samym wszystkie zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. naruszenia art. 3 ust. ustawy o odpadach z 2001 r., art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 24 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 oraz naruszenia art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii rozporządzenia nr 1013/2006, nie zasługiwały na uwzględnienie. W konsekwencji stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji oparte na normie art. 151 p.p.s.a. odpowiada prawu. Brak było bowiem podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło