I SA/Bd 345/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki . 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. nr [...] oraz postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. [...] , 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz M. F. kwotę 100,00 zł ( sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi do majątku skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 listopada 2013 r. o nr 2/2013 wystawionego przez Gminną Spółkę Wodną w K.obejmującego należności z tytułu składek członkowskich za 2007-2010 r. Podstawę prawną egzekwowanego obowiązku jest wyrok Sądu Rejonowego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt [...]. W związku ze złożonymi zarzutami, postanowieniem z dnia [...] nr [....] Naczelnik zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionego środka zaskarżenia. Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów. Postępowanie egzekucyjne zostało podjęte na mocy postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 31 października 2014 r. Powyższe orzeczenie sprostowano postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r. poprzez wskazanie, że podjęciu podlega postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 2/2013, a nie jak podano nr 1/2014. Pismem z dnia 5 stycznia 2015 r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że przedmiotem rozpoznania w sprawie jest zażalenie na postanowienie z dnia [...]. w sprawie sprostowania oczywistej omyłki. Organ wyjaśnił, że związany jest zakresem zaskarżonego rozstrzygnięcia, co sprawia, że inne okoliczności związane ze sprawą nie mogą być analizowane. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że zgodnie z art. 113 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, (dalej: "k.p.a.") organ administracji publicznej, może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") powyższa regulacja znajduje zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Przenosząc powyższe regulację na grunt przedmiotowej sprawy organ wskazał, że omyłka ma charakter oczywisty. Organ zauważył, że na podstawie tytułu wykonawczego nr 2/2013 prowadzone jest w stosunku do skarżącej postępowanie egzekucyjne, numer ten podano w postanowieniu o podjęciu zawieszonego postępowania. W opinii Dyrektora Izby Skarbowej nie ma wątpliwości wobec, którego tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte. Ponadto organ wskazał, że w postanowieniu z dnia [...] również zaznaczono, iż dotyczy tytułu wykonawczego nr 2/2013. W złożonej skardze skarżąca podkreśliła, że nie jest stroną postępowania dla wierzyciela, nie posiada z wierzycielem żadnej umowy cywilnoprawnej i nie posiada wobec wierzyciela żadnego zobowiązania. Skarżąca wniosła również o włączenie do przewodu sądowego materiału dowodowego z toczących się przed Sądem spraw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 19 maja 2015 r. skarżąca wniosła o zasądzenie o organu zwrotu kosztów postępowania. W innym piśmie z dnia 19 maja 2015 r. skarżąca odniosła się do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę. W piśmie z dnia 25 maja 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się do powyższego pisma M. F.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. W myśl natomiast z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten wyznacza zakres kompetencji jurysdykcyjnych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której skarga dotyczy. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem lub czynnością konieczne jest jeszcze wzruszenie innych aktów (czynności) rodzi po stronie sądu obowiązek zastosowania dyspozycji art. 135 p.p.s.a. (Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sadów administracyjnych, Państwo i Prawo 2007, nr 4, s. 37). Na podstawie tego przepisu sąd rozpatrujący skargę może zatem stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych), przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W piśmiennictwie podkreśla się, że rozstrzygnięcie kwestii "głębokości" upoważnień do orzekania sądu administracyjnego powinno odpowiadać istocie i funkcjom sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej, sprawowanej przez sąd administracyjny w związku z postanowieniami art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 441). W świetle określonego w tym przepisie podstawowego celu tej kontroli ("pod względem zgodności z prawem") należy przyjąć, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest stworzenie takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodne z prawem. Sąd administracyjny powinien być zatem wyposażony w uprawnienia umożliwiające mu pozbawienie bytu prawnego wszystkich niezgodnych z prawem rozstrzygnięć wydanych w sprawie. W tym kontekście należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia może wymagać uwzględnienia rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek czy wręcz zależność polegająca na tym, że jedno z nich stanowi podstawę wydania drugiego. Przykładowo nie budzi wątpliwości, że w ramach kontroli postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, sąd, na podstawie art. 135 p.p.s.a., ma prawo skontrolować prawidłowość niezaskarżalnego odrębnie postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zawierającego stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, przy czym wadliwość tego ostatniego postanowienia skutkuje wadliwością postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie wniesionych zarzutów (por. wyrok WSA z dnia 9 lutego 2006 r., III SA/Wr 517/04; wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r., II FSK 1904/09; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07). W konsekwencji, kierując się treścią art. 134 i art. 135 p.p.s.a., Sąd poddał kontroli nie tylko zaskarżone postanowienie z dnia 12 lutego 2015 r. Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy w sprawie sprostowania oczywistej omyłki, lecz także poprzedzające je postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] a ponadto postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, z którym powyższe postanowienia z [...] i z dnia [...]. są ściśle związane. Ocenę legalności tych postanowień należy poprzedzić przedstawieniem stanu faktycznego sprawy. Otóż, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Gminną Spółkę Wodną w K. z dnia 20 listopada 2013 r., nr 2/2013, obejmującego należności z tytułu składek członkowskich za okres od 2007 do 2010 roku. Pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc nieistnienie obowiązku oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. W tym samym dniu, wystąpił do Gminnej Spółki Wodnej w K., jako wierzyciela, o zajęcie stanowiska w przedmiocie wniesionych zarzutów w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r., nr 2/2013 wierzyciel uznał wniesione zarzuty za niedopuszczalne oraz nieuzasadnione. W wyniku wniesionego zażalenia, sprawa została rozpoznana przez Starostę B. (jako organ odwoławczy wierzyciela), który postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2014 r. nie uznał wniesionych zarzutów. Następnie postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr 2/2013, z uwagi na ich niedopuszczalność i bezzasadność. W wyniku wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...]. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z kolei wskazanym postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. W postanowieniu tym stwierdzono, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło do czasu wydania ostatecznego postanowienia wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Wydanie w tym przedmiocie wyżej wskazanego postanowienie przez Starostę B., oznaczało - zdaniem organu - ustanie przyczyny zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia jednak wymaga, że wskutek wniesionej skargi, tut. Sąd wyrokiem z dnia 10 lutego 2015 r., I SA/Bd 1101/14 uchylił postanowienie Starosty B. z dnia 25 sierpnia 2014 r. Tym samym z obrotu prawnego zostało wyeliminowane ostateczne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Skoro przedmiotowe postanowienie Starosty B. zostało wyeliminowane z obrotu, to postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów zostało wydane bez ostatecznego stanowiska wierzyciela. W rezultacie tut. Sąd, w następstwie wniesionej skargi, wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2015 r., I SA/Bd 72/15 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. odmawiające uwzględnienia zarzutów. Wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia Starosty B. z dnia [...] spowodowało, że rację bytu straciło też postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, bowiem nie ustała przyczyna, dla której zawieszono to postępowanie. Innymi słowy, postanowienie w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego jako wydane przedwcześnie narusza art. 57 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia. Wadliwość powyższego postanowienia skutkuje także wadliwością zaskarżonego postanowienia z dnia [...] Dyrektora Izby Skarbowej w B. i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] z powodu braku podstaw, w oparciu o art. 113 § 1 k.p.a., do sprostowania oczywistej pomyłki. Mówiąc inaczej, uchylenie postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego również wskazanych wyżej dwóch postanowień dotyczących sprostowania oczywistej pomyłki z uwagi na brak aktu (rozstrzygnięcia), do którego te postanowienia się odnoszą. Sąd w niniejszym postępowaniu nie rozstrzyga natomiast kwestii zasadności wystawionego tytułu wykonawczego i roszczenia wierzyciela. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 134, art. 135 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O zwrocie kosztów sądowych postanowiono w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. M. Łent L. Kleczkowski J. Szulc