II FSK 2819/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Artur Adamiec, Protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 499/15 w sprawie ze skargi E.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 19 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 9 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 499/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 19 stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego. Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco: Postanowieniem z 25 listopada 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G., działając na podstawie art. 13 § 1 w związku z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej u.p.e.a.), odmówił zwolnienia spod egzekucji administracyjnej składnika majątkowego, tj. samochodu osobowego marki [...] Postanowieniem z 19 stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji administracyjnej składnika majątkowego. Organ wskazał, że sporny samochód stanowił jedyny składnik majątkowy, jaki udało się organowi ustalić w toku postępowania egzekucyjnego, a sam zobowiązany nie wskazał żadnego innego składnika majątkowego, do którego możliwe byłoby skierowanie egzekucji. Niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji składników majątkowych zobowiązanego potencjalnie pozbawiłoby organ egzekucyjny jakichkolwiek możliwości do dochodzenia od zobowiązanego ciążących na nim zaległości, które na dzień 19 listopada 2014 r. wynoszą 147.835,63 zł. Dotychczas zaś wyegzekwowana kwota od dnia 15 grudnia 2006 r. wynosi zaledwie 6.276,39 zł. Fakt wydania przez Sąd Rejonowy w G. wyroku z dnia 11 września 2014 r. sygn. akt [...](nakazującego zobowiązanemu złożenie oświadczenia woli, w zakresie przeniesienia na rzecz R.R. udziału we współwłasności wynoszącego 1/2 samochodu osobowego będącego przedmiotem postępowania egzekucyjnego), nie stanowi przesłanki upoważniającej do zwolnienia spod egzekucji określonego składnika majątkowego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zarzucił naruszenie art. 13 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że nie zachodzą podstawy do zwolnienia spod zajęcia samochodu, art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że nie zachodziły podstawy do uwzględnienia jego słusznego interesu; art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego przez bezzasadne pominięcie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 11 września 2014 r. W odpowiedzi na skargę dyrektor izby skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że organy prawidłowo oceniły, że skarżący nie wykazał istnienia "ważnego interesu zobowiązanego", dającego podstawę do zastosowania zwolnienia z egzekucji, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. Skarżący powołał się na fakt wydania wyroku Sądu Rejonowego w G., jednak pozostaje on bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, dotyczy on bowiem interesu osoby trzeciej, a nie samego zobowiązanego. Twierdzenia Skarżącego, że przedmiotowy pojazd jest mu niezbędny do wykonywania pracy pozostają gołosłowne. Ponadto argument ten pozostaje bez znaczenia, bowiem skarżący nie wskazał żadnego innego składnika majątkowego, z którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2) P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) tej ustawy w zw. z art. 7 , art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na tym , że sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, pominął fakt nieprzeprowadzenia przez organ administracyjny niezbędnych czynności dowodowych z pominięciem słusznego interesu obywateli, nie zebrał w sposób wyczerpujący i zaniechał wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego, ocenił tylko częściowo materiał dowodowy, co doprowadziło do oddalenia skargi z pominięciem faktu, że organ egzekucyjny zajął składnik majątku, którego Skarżący jest jedynie współwłaścicielem, 2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na skutek zaniechania przez Dyrektora Izby Skarbowej w G. podjęcia niezbędnych czynności dowodowych z urzędu z pominięciem słusznego interesu obywatela, poczynił ustalenia faktyczne, którym dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jakoby organ administracyjny - Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G., prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko E.S. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela- Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.. Podczas gdy w zakresie tych wierzytelności E.S. uzyskał umorzenie na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r.,poz. 1551). 3) art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2014 r.,poz. 1619, dalej: u.p.e.a.) polegające na tym, że sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, bezzasadnie oddalił skargę. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi administracyjnemu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Jak stanowi art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. W wyroku z 16 października 2009 r., sygn. akt II FSK 789/08, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w zawarta w powyższym przepisie przesłanka ważnego interesu zobowiązanego "jest [...] swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria" (por. także wyrok NSA z 1 września 2011 r., sygn. akt II FSK 489/10). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela ocenę sądu administracyjnego pierwszej instancji, że Skarżący nie wykazał w złożonym na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. wniosku, że w sprawie istotnie ziściła się przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Trafnie powołano się w pisemnych motywach zaskarżonego na pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych (czego w tej sprawie zabrakło), ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika jednoznacznie, że organ wyegzekwował jedynie 6.276,39 zł (należność wynosiła 147.835,63 zł), a zajęty przez organ egzekucyjny pojazd stanowił jedyny znany organowi składnik majątku zobowiązanego, z którego możliwe było prowadzenie egzekucji. Słuszna była zatem konstatacja WSA w Gdańsku, że "w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zwolnienie z egzekucji tego składnika majątkowego równałoby się niemożności wyegzekwowania ciążących na skarżącym zaległości podatkowych, co oznaczałoby zgodę na bezskuteczność egzekucji. Takie postępowanie należałoby uznać za sprzeczne z ustawowymi obowiązkami organu egzekucyjnego" (por. str. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko, że organy podjęły w sprawie wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz dokonały wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W konsekwencji poczynione w sprawie ustalenia faktyczne uznać należy za prawidłowe. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, kwestia prawidłowości stwierdzenia przez WSA w Gdańsku, iż organ prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko E.S. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku, nie miała żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia spornego w sprawie zagadnienia, tj. zaistnienia w kontrolowanych okolicznościach procesowych przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, iż żaden ze zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów nie okazał się trafny, Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) tej ustawy.