IV SA/Wa 1161/15

WyrokWSA w Warszawie2015-10-28

Skład orzekający: Alina Balicka, Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości przeznaczonej pod budowę linii kolejowej powinno zostać powiększone o podatek VAT?
Ratio decidendi
Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustala się na podstawie jej wartości rynkowej, która nie obejmuje podatku VAT. Przepisy ustawy o transporcie kolejowym oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują powiększenia odszkodowania o podatek VAT. Podatek ten stanowi koszt transakcji i nie jest elementem wartości rynkowej nieruchomości. Konstytucyjna zasada słusznego odszkodowania nie jest naruszona, gdy wysokość odszkodowania odzwierciedla wartość rynkową utraconego prawa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. Sp. j. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o ustaleniu odszkodowania za przejęcie z mocy prawa nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa pod budowę linii kolejowej. Skarżąca zarzuciła nieprawidłowe ustalenie kwoty odszkodowania poprzez niedoliczenie podatku VAT w wysokości 23%. Organy administracji uznały, że podatek VAT nie stanowi elementu wartości rynkowej nieruchomości i nie podlega wliczeniu do odszkodowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (spr.), Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi M. Sp. j. [...] z siedzibą w K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., znak: [...], Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda", organ I instancji"), działając na podstawie art. 9s ust. 3 i 4, art. 9y ust. 2, 3, 3e i 4 pkt 2 i 6, art. 38 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1594, zwana dalej: "u.t.k."), art. 132 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 518, zwana dalej: "u.g.n.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. zwana dalej: "k.p.a.") orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości 150.790,50 zł na rzecz [...] z siedzibą w [...] za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości, położonej w [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0202 ha, przeznaczonej pod budowę połączenia kolejowego [...] "[...] – [...]" z [...], odcinek [...] – [...] – [...], w tym kwotę 143.610 zł, stanowiącą wartość prawa własności oraz kwotę 7.180,50 zł, stanowiącą 5% wartości nieruchomości z tytułu wcześniejszego jej wydania. Organ I instancji zobowiązał także [...] do wypłaty odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym ww. decyzja stanie się ostateczna. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożyła [...] z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca", "spółka", "strona"), zarzucając nieprawidłowe ustalenie kwoty należnego odszkodowania poprzez niedoliczenie do kwoty odszkodowania podatku VAT w wysokości 23%. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Infrastruktury i Rozwoju (dalej: "Minister", "organ II instancji", "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji zacytował przepisy prawne stanowiące podstawę wydania decyzji przez organ I instancji, m.in. art. 9s ust. 3 u.t.k., art. 9y ust. 1, 2, 3 i 3e u.t.k. oraz przepisy dotyczące sposobu liczenia odszkodowania, zawarte w u.g.n. Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa ww. nieruchomości stanowi operat szacunkowy sporządzony w dniu 28 lutego 2014 r. przez rzeczoznawcę majątkowego Z. K. (nr uprawnienia [...]). Dla określenia wartości gruntu przedmiotowej nieruchomości rzeczoznawca zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Przebadał rynek transakcji nieruchomościami gruntowymi niezabudowanymi, przeznaczonymi pod zabudowę mieszkaniowo-usługową na terenie [...], jednostek ewidencyjnych [...] i [...], w okresie 2 lat wstecz od dnia wyceny i określił te cechy, które mają wpływ na wartość nieruchomości na badanym rynku, przyznając im odpowiednie wagi. Minister ocenił przedmiotowy operat szacunkowy w oparciu o przepisy u.g.n. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 109 ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem w sprawie wyceny nieruchomości"). Organ II instancji uznał, że sporządzony na potrzeby niniejszego postępowania operat szacunkowy nie zawiera nieprawidłowości, które uniemożliwiają jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naliczania podatku VAT do wartości odszkodowania organ odwoławczy wskazał, iż podatek VAT, związany m.in. z transakcją kupna - sprzedaży nieruchomości, jak i inne podatki i opłaty stanowią jedno z narzędzi polityki fiskalnej państwa i powinny być traktowane wyłącznie jako element wpływu państwa na wolny rynek. Podatki, jak również inne opłaty, nie są efektem gry rynkowej między nabywcą a zbywcą, nie stanowią także efektu wzajemnego oddziaływania na siebie popytu i podaży, a tym samym nie mogą być traktowane jako element wykreowany przez wolny rynek, lecz jako element warunków sprzedaży. Z uwagi na powyższe, podatek VAT, jak również i inne podatki czy opłaty powinny być traktowane jako jeden z kosztów zawarcia transakcji, który odliczany jest od ceny transakcyjnej, a nie jako integralny element tej ceny. Tym samym określana przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym wartość rynkowa przedmiotu wyceny może być traktowana tylko i wyłącznie jako wartość nieobejmująca podatków i opłat lokalnych oraz innych obciążeń związanych z realizacją umowy. Tylko taka bowiem sytuacja gwarantuje, że tak określona wartość będzie najlepszym odzwierciedleniem sytuacji panującej na wolnym rynku i nie będzie zawierała w sobie czynników niebędących de facto czynnikami rynkowymi. Minister wskazał ponadto, że ugruntowane i jednolite w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych nie pozostawia wątpliwości, że w obecnym stanie prawnym brak jest jakichkolwiek możliwości do powiększenia kwoty odszkodowania o podatek VAT na rzecz podmiotów zobowiązanych do jego odprowadzenia (por. wyroki NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., I OSK 990/11 oraz I OSK 170/11, publ. cbosa). Tak więc polskie prawo wywłaszczeniowe ogranicza wysokość odszkodowania do wartości nieruchomości. Sytuacja taka nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą słusznego odszkodowania, w rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji R.P. Należny podatek zawsze będzie pomniejszał wysokość przyznanego odszkodowania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 65/10), co znajduje potwierdzenie w treści art. 29 ust. 1 zd. 2 ustawy o podatku od towarów i usług (zob. interpretację Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 6 lipca 2009r., publ. LEX). Wtórne w stosunku do odszkodowania obowiązki publicznoprawne związane z podatkiem, nie mogą przekładać się na ocenę odszkodowania w kategoriach słuszności, jeśli jego wysokość odzwierciedla wartość rynkową utraconego prawa. W tych okolicznościach organ II instancji uznał, że nie ma podstaw do podwyższenia odszkodowania o kwotę podatku VAT. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję Ministra wniosła skarżąca podnosząc, że narusza ona prawo poprzez odmowę powiększenia kwoty odszkodowania o podatek VAT. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej powiększenia kwoty odszkodowania o podatek VAT. W uzasadnieniu skargi podała, że organy administracji dokonały wadliwej wyceny nieruchomości poprzez niedoliczenie do wartości odszkodowania kwoty podatku VAT w wysokości 23 %. Strona podkreśliła, że brak możliwości uwzględnienia w kwocie przyznawanego odszkodowania należności z tytułu podatku VAT prowadzi do tego, że podatnicy VAT za taką samą nieruchomość, będącą przedmiotem wywłaszczenia, uzyskują de facto odszkodowanie niższe niż podmioty, które nie są zobowiązane do odprowadzania tego podatku, co narusza zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Działania organu naruszają również prawo strony do słusznego odszkodowania, określone w art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, na co w swych orzeczeniach wskazywał Trybunał Konstytucyjny mówiąc, że odszkodowanie słuszne musi być ekwiwalentne do wartości dobra wywłaszczonego, co oznacza, że powinno dawać właścicielowi możliwość odtworzenia rzeczy, którą utracił. Na poparcie swoich twierdzeń skarżąca przytoczyła wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 1702/10, w uzasadnieniu którego wskazano, że rzeczoznawcy majątkowi nie decydują o wysokości przyznanego odszkodowania. Decyzję w tym zakresie podejmuje organ, uwzględniając dokonaną wycenę, która jest tylko wyceną netto i nie stanowi wartości odszkodowania, a podstawą do jego ustalenia. W konsekwencji skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) przepisów u.g.n. (art. 134 ust. 1, art. 151 ust. 1) w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2013 r. poz. 385) w zakresie ustalenia odszkodowania poniżej ceny rynkowej na podstawie wartości nieruchomości netto, 2) dyrektywy 2006/112/WE Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L z 2006 r. nr 347/1) przez złamanie zasad neutralności VAT oraz niezakłócania konkurencji. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew jej argumentacji, ustalenia i ocena organów administracji orzekających w tej sprawie, a dotyczących braku podstaw prawnych do powiększenia odszkodowania o kwotę należnego podatku od towarów i usług, jest prawidłowa. W myśl art. 9s ust. 3 u.t.k. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji ostatecznej), nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, o których mowa w ust. 2, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna. Za te wywłaszczone nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między [...] a dotychczasowym właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości (art. 9y ust. 1 u.t.k.). Natomiast art. 9y ust. 2 ww. ustawy stanowi, że jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna, nie dojdzie do uzgodnienia, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowania ustala wojewoda w drodze decyzji, w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania. Stosownie do art. 9y ust. 3 u.t.k., wysokość odszkodowania ustala się na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Zgodnie z treścią art. 9y ust. 3e ww. ustawy, jeżeli dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 28 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o którym mowa w art. 9q ust. 2, 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo 3) w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna - wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. Stosownie do art. 9s ust. 4 u.t.k., do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy u.g.n., z zastrzeżeniem art. 9y i 9z ustawy. Oznacza to, że ustalając wysokość odszkodowania organy zobowiązane były do zastosowania przepisów u.g.n. Zgodnie z art. 134 ust. 1-4 u.g.n., podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia. Zasady dokonywania wyceny nieruchomości, a w konsekwencji ustalenia ich wartości rynkowej, zawarte są w Dziale IV u.g.n. zatytułowanym "Wycena nieruchomości". Z art. 149 u.g.n. wynika, iż przepisy rozdziału 1 tego działu stosuje się do wszystkich nieruchomości, bez względu na ich rodzaj, położenie i przeznaczenie, a także bez względu na podmiot własności i cel wyceny, z wyłączeniem określania wartości nieruchomości w związku z realizacją ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Oznacza to, że zasady zawarte w u.g.n. dotyczące określenia wartości nieruchomości dla potrzeb ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się jednakowo wobec wszystkich podmiotów, niezależnie od tego, czy są one podatnikami podatku od towarów i usług czy też nie, jak również niezależnie od tego, czy podmiot pozbawiony prawa własności jest osobą fizyczną czy też prawną. Tak więc uregulowania wynikające z przepisów ustaw podatkowych pozostają bez wpływu na sposób ustalenia wartości rynkowej nieruchomości. Rozwinięciem zasady wynikającej z powyższego przepisu jest art. 151 u.g.n., zgodnie z którym wartość rynkową nieruchomości stanowi najbardziej prawdopodobna jej cena, możliwa do uzyskania na rynku. Określenia wartości nieruchomości dokonują rzeczoznawcy majątkowi (art. 150 ust. 5 u.g.n.), którzy dokonują wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych (art. 154 ust. 1 u.g.n.). Operat szacunkowy wartości nieruchomości sporządzony w tego rodzaju sprawach przez rzeczoznawcę majątkowego jest jednym z dowodów w sprawie, który podlega ocenie przez organ administracji, stosownie do art. 77 k.p.a. Na podstawie art. 80 k.p.a. organ administracji ma prawo i obowiązek ocenić wartość dowodową złożonego operatu szacunkowego oraz zbadać, czy przedłożona mu opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji wskazać należy, że strona nie kwestionuje ustaleń operatu szacunkowego, jednak Sąd, kontrolując decyzję Ministra we wszystkich aspektach, stwierdza, że nie ma podstaw do podważenia legalności zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji Wojewody w odniesieniu do oceny operatu szacunkowego. Prawidłowo, jako podstawę ustalenia odszkodowania, przyjęto operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego Z. K. z dnia [...] lutego 2014 r., a wydanie decyzji zostało poprzedzone wszechstronnym i prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy ustalając wysokość odszkodowania z tytułu pozbawienia skarżącej prawa własności nieruchomości, organ winien powiększyć kwotę wskazaną w sporządzonym operacie szacunkowym o podatek VAT. Z przedstawionych wyżej przepisów wynika, że wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustalana jest wg. jej wartości rynkowej, z możliwością powiększenia jedynie ze względu na okoliczności wymienione w art. 9y ust. 3e u.t.k., które jednak nie obejmują podatku od towarów i usług. Ani więc z przepisów u.t.k., ani z u.g.n. nie wynika, aby wysokość odszkodowania należnego za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie u.t.k. powiększana była o należny podatek od towarów i usług. W tym zakresie powołana regulacja jest jednoznaczna. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054, ze zm., zwana dalej: "u.p.t.u.") nie determinuje wysokości odszkodowania, lecz jedynie należności z tytułu tego rodzaju podatku. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest również zapis § 11 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości, który przesądza o tym, że przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości w podejściu dochodowym nie uwzględnia się amortyzacji, kredytu i jego kosztów, podatku dochodowego oraz innych opłat i podatków związaną ze sprzedażą nieruchomości. Wprawdzie powyższy zapis dotyczy podejścia dochodowego, a nie porównawczego, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie, jednakże zarówno podejście dochodowe, jak i porównawcze prowadzi do określenia wartości rynkowej nieruchomości, a zatem podstawowe zasady ich stosowania powinny być jednakowe. Skoro w podejściu dochodowym podstawą określania wartości są dochody wskazane m. in. na podstawie czynszów i wydatków operacyjnych, których poziom przyjmujemy bez VAT-u, to analogicznie w podejściu porównawczym "ceny transakcyjne" stanowiące podstawę określania wartości rynkowej nie powinny zawierać podatku VAT (por. wyrok WSA z dnia 10 lutego 2011 r,, I SA/Wa 49/11, publ. cbosa). Podkreślenia wymaga okoliczność, że odszkodowanie ustalane i wypłacane na podstawie u.t.k. wywodzi się ze środków publicznych, dlatego kształtowanie jego wysokości, poza treścią ww. przepisów, w drodze wykładni opartej na normatywnej konstrukcji podatku od towarów i usług, nie jest dopuszczalne. Należy bowiem odróżnić ustawowo określone reguły ustalania wysokości odszkodowania od ustawowych reguł ustalania należności obciążających to odszkodowanie. Podatek od towarów i usług nie stanowi ustawowo określonej składowej wysokości odszkodowania należnego na podstawie u.t.k., dlatego organy administracji prawidłowo przyjęły brak podstaw prawnych do ustalenia i wypłaty na rzecz skarżącej kwoty podatku od towarów i usług ponad kwotę należnego odszkodowania. Powyższe stanowisko jest zbieżne z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartym w wyroku z dnia 18 stycznia 2013 r. w sprawie I OSK 1690/11 (publ. cbosa). W związku z powyższym należy uznać za słuszne stanowisko organów, że w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania nie stosuje się przepisów u.p.t.u., a w konsekwencji nie mają zastosowania przepisy Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L.2006.347.1, ze zm., dalej: "Dyrektywa"). W ocenie Sądu orzekającego, odszkodowanie za utraconą własność nieruchomości ma za zadanie zrekompensować wartość utraconego prawa, a nie jak to przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie I FSK 1702/10, na który powołuje się skarżąca w skardze, wartość szkody powstałej na skutek wywłaszczenia nieruchomości. Należy nadmienić, że stanowisko NSA w ww. wyroku jest odosobnione i nie znalazło aprobaty w późniejszym orzecznictwie tego Sądu (por. np. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., I OSK 990/11, publ. cbosa). Odnosząc się do zarzutów skargi naruszenia przepisów konstytucyjnych (art. 21 ust. 1 i art. 32 Konstytucji RP) należy stwierdzić, że pojęciem "słusznego odszkodowania" wielokrotnie zajmował się Trybunał Konstytucyjny stwierdzając, że odszkodowanie słuszne to odszkodowanie sprawiedliwe, czyli ekwiwalentne (wyrok z dnia 8 maja 1990 r., sygn. akt K 1/90, OTK 1990, nr 1 poz. 2). Natomiast w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie SK 11/02 (publ. OTK-A 2004, nr 7, poz. 66) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że Konstytucja nie precyzuje pojęcia "słusznego odszkodowania", które jest związane z wartością wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto podkreślił też, iż znamiennym jest, że prawodawca konstytucyjny nie posłużył się określeniem "pełne odszkodowanie", lecz zastosował termin "słuszne", który ma bardziej elastyczny charakter. W ocenie więc Trybunału, odszkodowanie w pełni ekwiwalentne może nie odpowiadać zasadzie słuszności, natomiast odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne może nie być uznane za odszkodowanie słuszne (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., I OSK 990/11, publ. cbosa). Z tego powodu twierdzenie, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, wyrażający zasadę słusznego odszkodowania za wywłaszczenie, nie było uzasadnione, bowiem "odszkodowanie słuszne" to odszkodowanie odpowiadające wartości odjętego prawa. Wtórne w stosunku do odszkodowania obowiązki publicznoprawne związane z podatkiem nie mogą przekładać się na ocenę odszkodowania w kategoriach słuszności, jeśli jego wysokość odzwierciedla wartość rynkową utraconego prawa, a ewentualny obowiązek zapłaty przez skarżącą podatku VAT od odszkodowania nie ma wpływu na wartość rynkową ruchomości (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2015 r., IV SA/Wa 1163/15, z dnia 10 lutego 2011 r., I SA/Wa 49/11, wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., I OSK 990/11, wszystkie publ. cbosa). W analizowanej sprawie nie została również naruszona zasada równości wyrażona w art. 32 Konstytucji RP, bowiem wszystkie podmioty, będące podatnikiem VAT, są w takiej samej sytuacji, a ci, którzy tym podatkiem nie są objęci, po prostu go nie płacą (tak samo wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., I OSK 990/11, publ. cbosa). Reasumując, brak jest jakichkolwiek podstaw do takiej interpretacji norm zawartych w u.g.n. oraz u.t.k., które na etapie ustalania odszkodowania nakazywałyby powiększenie odszkodowania o podatek VAT. Polskie prawo wywłaszczeniowe ogranicza wysokość odszkodowania do wartości nieruchomości, powiększonej jedynie w wyjątkowych wypadkach o 5 % z tytułu niezwłocznego wydania nieruchomości. Mając powyższe wywody na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło