II GZ 783/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 289/15 w zakresie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. o sygn. akt I SA/Gl 289/15, orzekając na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.) pozostawił bez rozpoznania wniosek A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w zażaleniu na postanowienie Sądu z dnia 8 lutego 2016 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wniosek nie przybrał wymaganej prawem formy, więc wezwano skarżącego do złożenia go na urzędowym formularzu. Wezwanie (do którego załączono urzędowy formularz PPF) opatrzono właściwym rygorem, informując stronę, że niezłożenie tego formularza w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania będzie skutkować pozostawieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie doręczono prawidłowo, zaś termin jego wykonania upłynął bezskutecznie w dniu 12 kwietnia 2016 r. Sąd stwierdził, że nie czyni zadość wezwaniu wyjaśnienie skarżącego zawarte w piśmie z 8 kwietnia 2016 r., w którym odwołał się do wniosku PPF złożonego wcześniej na urzędowym formularzu, gdyż wniosek ten został już rozpoznany. Jak podkreślił Sąd, wniosek zawarty w wyżej wspomnianym zażaleniu był nowym wnioskiem, więc stosownie do art. 252 § 2 p.p.s.a., powinien zostać złożony na formularzu PPF, czego skarżący mimo wezwania nie dopełnił. Z tego względu nowy wniosek należało pozostawić bez rozpoznania. Nadto WSA wyjaśnił na marginesie, że skarżący błędnie odczytał pouczenie zamieszczone przy piśmie, w którym doręczono mu odpis postanowienia z dnia 8 lutego 2016 r., wskazujące w pkt 5, że zażalenie winno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, lecz – w świetle tego pouczenia – dotyczy to jedynie przypadku, gdy jest ono składane na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Taka sytuacja nie dotyczy sprawy niniejszej. W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) A. G. domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 31 maja 2016 r. Skarżący argumentował, że złożył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia NSA z dnia 25 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 733/15 (utrzymującego w mocy postanowienie Sądu I instancji dotyczące odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych), która została odrzucona przez NSA postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r. (sygn. akt II GNP 1/16), bo skarżący wnosząc ją osobiście, nie dochował przymusu adwokacko-radcowskiego – art. 175 § 1 p.p.s.a. W kolejnym piśmie skarżący zaskarżył powyższe postanowienie i wniósł o ustanowienie adwokata celem sporządzenia przedmiotowej skargi. Wniosek o ustanowienie adwokata wymusiły zatem okoliczności wskazane przez Sąd. Składający zażalenie za niezrozumiałe uznał ponowne wezwanie przez WSA do złożenia druku PPF, skoro NSA w postanowieniu z dnia 25.11.2015 r. szczegółowo wymienił wszystkie informacje przekazane w druku PPF złożonym wcześniej. W tej sytuacji skarżący uznał składanie kolejnego urzędowego formularza PPF za bezprzedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Wyjaśnienia wymaga, że w zażaleniu na postanowienie WSA z dnia 8 lutego 2016 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z dnia 7 grudnia 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (zażalenie zostało prawomocnie odrzucone – patrz: postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 782/16; publik. CBOSA) skarżący zawarł kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie ustanowienia adwokata. Z przepisu art. 244 § 1 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy obejmuje dwa żądania: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (ewentualnie radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego). Skoro skarżący wniósł o ustanowienie adwokata to Sąd prawidłowo odczytał treść tego żądania, jako nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i wezwał skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF, który został załączony do wezwania. Wymóg złożenia wniosku na urzędowym formularzu ustanawia art. 252 § 2 p.p.s.a., w myśl którego wniosek składa się na urzędowym formularzu wg ustalonego wzoru. W wezwaniu określono termin 7 na jego wykonanie, liczony od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku z 8 marca 2016 r. bez rozpoznania. Pismem z dnia 8 kwietnia 2016 r. wnioskodawca wprawdzie udzielił odpowiedzi na wezwanie, jednak urzędowego formularza wniosku PPF nie złożył. Brak zastosowania się do wezwania ostatecznie skutkował pozostawieniem wniosku bez rozpoznania przez Sąd, co też Sąd prawidłowo uczynił kwestionowanym postanowieniem, ponieważ, jak wynika z przepisu art. 257 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy niezłożony na urzędowym formularzu pozostawia się bez rozpoznania. W ocenie NSA argumenty podniesione wobec powyższego postanowienia przez skarżącego w zażaleniu nie mogły doprowadzić do uchylenia tego postanowienia. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że wniosek A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, złożony w sprawie z jego skargi na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (patrz: postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 733/15), obejmował inne żądanie w porównaniu do obecnego (zwolnienie od kosztów sądowych a ustanowienie adwokata) i został prawomocnie rozstrzygnięty. Innymi słowy można powiedzieć, że to, co wydarzyło się w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II GZ 733/15 nie przekłada się automatycznie na sprawę prowadzoną pod sygn. akt II GZ 783/15. Poza tym z akt tej ostatniej sprawy nie wynika, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny na którymkolwiek etapie postępowania zainicjowanego wnioskiem wymagał od skarżącego korzystania z pomocy prawnej adwokata i choćby sugerował mu złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na koniec NSA wskazuje skarżącemu, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi precyzuje, jakie konkretnie kwalifikowane pismo procesowe musi być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika (takim pismem nie jest ani wniosek o przyznanie prawa pomocy, ani tym bardziej zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy), natomiast gdy strona występuje w postępowaniu przed sądem administracyjnym bez profesjonalnego pełnomocnika, sąd – jeśli wystąpi uzasadniona potrzeba – ma obowiązek udzielania stronie niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Zdaniem NSA w tej sprawie skarżący rozumiał instytucję prawa pomocy, wiedział jakie konsekwencje wiążą się z brakiem złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu i potrafił skorzystać ze stosownych środków zaskarżenia. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.