II GZ 561/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2017 r.; sygn. akt I SA/Gd 669/15 w zakresie umorzenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] lutego 2015 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 19 kwietnia 2017 r. umorzył postępowanie z wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania. Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 29 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 373/16, oddalił zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, że skarżący pomimo doręczenia wezwania nie dostarczył wymaganych (brakujących) informacji. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 11 kwietnia 2017 r., skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd I instancji w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu postępowania w zakresie prawa pomocy podniósł, iż w ponownym wniosku PPF skarżący zawarł analogiczne do poprzednio ujawnionych, ogólne informacje o swojej sytuacji majątkowej. Tym samym nie wykazał, aby od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja finansowa uległa zmianie. W tych warunkach za zasadne należało zatem uznać, że skarżący w nowym wniosku nie wykazał wystąpienia przesłanki zmiany postanowienia z 29 października 2015 r., o której mowa w art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: ppsa), czego konsekwencją jest stwierdzenie, że ocena możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania wyrażona w ww. postanowieniu w dalszym ciągu pozostaje aktualna. W tej sytuacji zaś rozpoznanie nowego wniosku o prawo pomocy staje się zbędne i w oparciu o normę wynikającą z art. 249a ppsa postępowanie należało umorzyć. Sąd powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące na możliwość zastosowania art. 249a ppsa w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 ppsa (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2016 r., I GZ 204/16 oraz z dnia 29 listopada 2016 r., I OZ 1481/16). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i rozpoznanie wniosku. Wskazał, że w sytuacji w której nie cofnął złożonego wniosku jego rozpoznanie nie stało się zbędne, a postępowanie nie powinno zostać umorzone. Naczelny Sąd Administracyjny: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z obowiązującym art. 249a ppsa, postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy umarza się jeśli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Należy również zaznaczyć, jak zasadnie podniósł Sąd pierwszej instancji, że art. 249a ppsa może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 ppsa, a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). W przedmiotowej sprawie podstawą umorzenia przez Wojewódzki Sąd postępowania w przedmiocie kolejnego, wywiedzionego przez skarżącego, wniosku o przyznanie prawa pomocy, była okoliczność, że rozpoznanie wniosku było zbędne, a więc druga z przywołanych przesłanek art. 249a ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela i za słuszną uznaje ocenę wniosku skarżącego, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji. Analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż podlegający ocenie wniosek skarżącego nie był pierwszym wnioskiem w zakresie przyznania prawa pomocy złożonym w toczącej się sprawie. Skarżący już wcześniej występował z tożsamym żądaniem. Wniosek ten został rozpoznany tak przez referendarza (postanowienie z dnia 29 września 2015 r.), jaki i przez Sąd pierwszej instancji (postanowienie z dnia 29 października 2015 r.) oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia 21 kwietnia 2016 r.) rozpoznający zażalenie od postanowienia Sądu pierwszej instancji. Wszystkie z wymienionych orzeczeń Sądów wskazywały skarżącemu na konkretne braki wniosku w ramach składanych oświadczeń, które stały się przyczyną jego nieuwzględnienia. Pomimo tego, kolejny wniosek zawierał tożsame ogólnikowe twierdzenia o trudnej sytuacji majątkowej oraz braki, uniemożliwiające w istocie jego merytoryczne rozpoznanie. Fakt powtórnego wystąpienia o przyznanie prawa pomocy, przy uwzględnieniu opisanego stanu sprawy, prowadzi do słusznego stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący (wnioskodawca) był świadom braków składanych przez niego wniosków. Miał zatem możliwość doprecyzowania niejasności wynikłych w przedmiotowej sprawie i skorygowania uprzednich uchybień, przy wnoszeniu po raz kolejny o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, tym bardziej w sytuacji, gdy zostały one wyszczególnione w dotychczas wydanych postanowieniach. Lakoniczność rozpoznawanego wniosku, treść poprzedniego wniosku, wiedza i świadomość konsekwencji jakie niesie za sobą uchylanie się od złożenia oświadczenia pełnego, klarownego i w sposób wyczerpujący obrazującego sytuację materialną wnioskodawcy, a także uporczywe powielanie błędów i braków wniosku, przemawiała zatem za zbędnością rozpoznania powtórnego wniosku strony złożonego w tym samym zakresie. Reasumując, Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów procesowych, jak również w sposób niewadliwy ustalił stan faktyczny sprawy, który zasadnie przemawiał za umorzeniem postępowania wywołanego powtórnym wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.