II FZ 373/16

Dnia 1 lipca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/GL 256/15 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r. o sygn. I SA/Gl 256/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej: Dyrektor IS) z dnia 31 grudnia 2014 r. o nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Gliwicach podał, że skarżąca wywiodła skargę od decyzji Dyrektora IS w K. z dnia 31 grudnia 2014 r., którą Dyrektor IS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia 3 lipca 2013 r., ustalającą skarżącej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w wysokości 93.834 zł. 2.2. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2015 r. WSA w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 17 sierpnia 2015 r. W konsekwencji Przewodniczący Wydziału I w WSA w Gliwicach w dniu 8 września 2015 r. wydał zarządzenie o wezwaniu pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 r. WSA w Gliwicach pozostawił ten wniosek bez rozpoznania, a zażalenie, jakie skarżąca wniosła na to orzeczenie, zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem wydanym w dniu 8 marca 2016 r. w sprawie o sygn. akt II FZ 69/16. 2.3. Zarządzeniem z dnia 17 marca 2016 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Gliwicach wezwał pełnomocnika skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi wskazując, że niewykonanie tego wezwania w terminie siedmiu dni spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 30 marca 2016 r. W dniu 6 kwietnia 2016 r. skarżąca po raz kolejny zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Do chwili wydania przez WSA w Gliwicach zaskarżonego postanowienia kwota należna tytułem wpisu od skargi nie została uiszczona. 2.4. Odrzucając skargę skarżącej WSA w Gliwicach stwierdził, że nieuiszczenie w zakreślonym terminie należnego wpisu sądowego obligowało Sąd pierwszej instancji od odrzucenia skargi. Sąd w konkluzji swoich rozważań stwierdził, że skoro w dniu 30 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącej otrzymał wezwanie do wykonania w terminie siedmiu dni prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, to kwota należna tytułem wpisu powinna zostać zapłacona najpóźniej w środę 6 kwietnia 2016 r., co wszak nie nastąpiło. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie mogło uchronić skarżącej przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, bowiem wniosek taki wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a zatem nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. 3. Stanowisko skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach, w którym sformułowała wniosek o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powieliła w znacznej mierze argumentację zawartą w skardze, przywołując zarzuty w niej sformułowane. Skarżąca nie odniosła się w żaden sposób do stanowiska Sądu pierwszej instancji zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że w zażaleniu skarżąca nie odniosła się w żaden sposób do stanowiska Sądu pierwszej instancji zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odrzucającego skargę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidło postanowił o odrzuceniu skargi. W świetle art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismami, o których mowa w cytowanym przepisie, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został w wyznaczonym terminie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. 4.2. Po uprawomocnieniu się postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bieg terminu do opłacenia skargi, wyznaczony kierowanym do strony ponownym wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi, nie zostaje przerwany, nawet jeżeli strona po doręczeniu jej takiego ponownego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 11 stycznia 2008 r., II FZ 617/07; z dnia 16 czerwca 2016 r., II FZ 270/16; z dnia 10 czerwca 2016 r., I FZ 150/16). W orzecznictwie sądowym utrwalony jest również pogląd, wyrażany tak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z dnia 8 maja 2007 r., II FSK 649/06, z dnia 3 lutego 2009 r., I OZ 53/09; z dnia 28 lipca 2009 r., I FZ 252/09; z dnia 7 lutego 2011 r., II FSK 2274/10), jak i wcześniej Sądu Najwyższego (por. postanowienie z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 1064/97, OSNC 1999 nr 9, poz. 153; postanowienie z dnia 21 kwietnia 1999 r., I CKN 1461/98, OSNC 1999 nr 11, poz. 196), który Naczelny Sąd Administracyjny podziela w składzie orzekającym w tej sprawie, zgodnie z którym z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. 4.3. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wraz ze skargą na decyzję organu odwoławczego wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2015 r. WSA w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej, jednak wobec niewniesienia zażalenia powyższe postanowienie zyskało walor prawomocności. Następnie zarządzeniem z dnia 8 września 2015 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. W odpowiedzi na to zarządzenie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten jednak był dotknięty brakami formalnymi, które uniemożliwiały jego rozpoznanie. W konsekwencji nieusunięcia wskazanych braków formalnych Sąd pierwszej instancji postanowił w dniu 14 grudnia 2015 r. wniosek pozostawić bez rozpoznania. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wywiodła zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem wydanym w dniu 8 marca 2016 r. w sprawie o sygn. II FZ 69/16. W konsekwencji postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2015 r. o sygn. I SA/Gl 256/15 w przedmiocie pozostawienia wniosku z dnia 21 września 2015 r. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania stało się prawomocne. Uwzględniając, że postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 3 sierpnia 2015 r. o sygn. I SA/Gl 256/15 o odmowie przyznania prawa pomocy stało się prawomocne wcześniej aniżeli złożony został kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, trafnie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić skarżącej przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca nie zakwestionowała rozstrzygnięcia WSA w Gliwicach z dnia 3 sierpnia 2015 r., a zatem ocena jej sytuacji finansowej jest wiążąca na dalszych etapach postępowania. Kolejny wniosek może być rozpatrywany jedynie pod kątem przesłanek przyznania prawa pomocy w świetle ewentualnie zmienionej sytuacji materialnej skarżącej i dotyczyć wysokości kosztów sądowych, które skarżąca ma obowiązek jeszcze ponieść w postępowaniu. Jednak obowiązkiem skarżącej domagającej się zmiany postanowienia w tym przedmiocie jest wykazanie, że nastąpiła zmiana jej sytuacji majątkowej w porównaniu do tej ocenianej poprzednio. Złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie zatem kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane nawet w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Tym samym należy uznać, że zasadnie skarżąca ponownie została wezwana zarządzeniem z dnia 17 marca 2016 r. do uiszczenia wpisu od skargi, którego pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia nie uiściła. W rezultacie zaistniała podstawa do odrzucenia skargi przewidziana w art. 220 § 3 p.p.s.a., którą Sąd pierwszej instancji prawidłowo powołał w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2016 r., I SA/Gl 256/15. Należy zgodzić się tym samym z Sądem pierwszej instancji, że w zaistniałej sytuacji upływ terminu wyznaczonego do uiszczenia wpisu obligował ten Sąd do odrzucenia skargi. Odmienne działanie Sądu pierwszej instancji mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, co niewątpliwie skutkowałoby nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania. 4.4. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.