II FZ 189/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1242/15 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 2 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 22 października 2015 r., III SA/Wa 1242/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odrzucił skargę K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 2 kwietnia 2015 r., nr.[...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2015 r. 2. W uzasadnieniu postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zarządzeniem przewodniczącego wydziału z 2 czerwca 2015 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia. Zarządzenie zawierało pouczenie, że nieuiszczenie wpisu we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2015 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący pismem z 3 lipca 2015 r. (data nadania w placówce pocztowej 6 lipca 2015 r.) złożył sprzeciw od ww. postanowienia. Postanowieniem z 20 lipca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Następnie w wyniku rozpoznania wniesionego zażalenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 20 sierpnia 2015 r. II FZ 684/15 oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. W następstwie prawomocnego zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przedmiocie prawa pomocy, pismem z 27 sierpnia 2015 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia przewodniczącego wydziału z 2 czerwca 2015 r. i uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W wezwaniu pouczono, że nieuiszczenie wpisu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, spowoduje odrzucenie skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. wezwania wynikało, że zostało ono skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 31 sierpnia 2015 r. Skarżący do 12 października 2015 r. nie uiścił należnego wpisu od skargi, o czym świadczyła znajdująca się w aktach sprawy notatka służbowa Oddziału Finansowo-Budżetowego (k.116 verte akt sądowych). 3. W merytorycznych rozważaniach, sąd pierwszej instancji, powołując się na treść art. 230 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a."), stwierdził, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem takim jest między innymi skarga. Następnie podkreślił, że zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlega odrzuceniu przez sąd. Sąd pierwszej instancji podniósł, że w rozpatrywanej sprawie, skarżący został zawiadomiony w sposób prawidłowy. Zawiadomienie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, doręczono skarżącemu 31 sierpnia 2015 r., w związku z tym termin do uiszczenia wpisu upłynął 7 września 2015 r. 4. Na powyższe postanowienie, skarżący 29 października 2015 r. złożył zażalenie, gdzie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wskazując, że jest osobą niepracującą od 2000 r. i nie prowadzi działalności rolniczej z uwagi na niewłaściwie określany podatek rolny przez Urząd Gminy C. od 1999 r. Wnosząc zażalenie, skarżący wskazał że nie jest w stanie uiścić wpisu od wniesionej skargi w wysokości 100 zł oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika. 5. W dniu 22 lutego 2016 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik, wniósł pismo, w którym podtrzymał stanowisko skarżącego we wniesionym zażaleniu, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. - art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie przez sąd pierwszej instancji okoliczności dotyczącej trudnej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącego, a w konsekwencji nie zebranie w tej materii całości materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, czego skutkiem stało się odrzucenie skargi; - art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez ogólnikowe i nieznajdujące odzwierciedlenia w materiale dowodowym uzasadnienie postanowienia, w głównej mierze odnoszącego się jedynie do twierdzeń dotyczących wzywania skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, pomijając okoliczności dotyczące jego trudnej sytuacji materialnej oraz osobistej. W związku z powyższym, umocowany z urzędu do reprezentowania skarżącego pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji oraz przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną według norm przepisanych, jednocześnie oświadczając iż opłata z tego tytułu nie została uiszczona ani w całości ani w części. W dniu 7 kwietnia 2016 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęły pisma procesowe skarżącego, w których przedstawił kopię pisma (datowanego na 4 lutego 2016 r.) i oświadczenia majątkowego złożonego do Urzędu Gminy C. (datowanego na 28 stycznia 2016 r.), kopię pism złożonych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach (datowanych odpowiednio na 17 i 21 marca 2016 r.), kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (datowanego na 28 lipca 2015 r.), kopię postanowienia sądu rejonowego z 9 października 1995 r. dotyczącego działu spadku i zniesienia współwłasności, kopię umowy dzierżawy działek (datowanej na 1 stycznia 2016 r.) oraz kopie decyzji Urzędu Gminy C. (datowanej na 11 marca 2016 r.). Następnie 21 kwietnia 2016 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęły pisma procesowe skarżącego, w których przedstawił oświadczenie (datowane na 7 kwietnia 2016 r.) wraz z decyzją Wójta Gminy C. (datowanej na 5 kwietnia 2016 r.) oraz oświadczenia dotyczące ogólnego niezadowolenia skarżącego z dotychczasowego postępowania w sprawie (datowane na 4 kwietnia 2016 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6. Zażalenie nie jest zasadne Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W wyniku wykonania prawomocnego zarządzenia przewodniczącego wydziału z 2 czerwca 2015 r. skarżący został zawiadomiony o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Wskazuje na to zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 114 akt). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wezwanie o uiszczenie wpisu od skargi jest prawidłowo wypełnione i doręczone skarżącemu. Zawarte w tym wezwaniu, stosowne informacje, wskazują na przyczynę wystosowania takiego wezwania oraz konsekwencje jego niewykonania. Skarżący w sposób jasny i wyczerpujący został poinformowany o konsekwencjach nieustosunkowania się do wezwania sądu, a w wyznaczonym przez sąd terminie, wpisu od skargi nie uiścił. Podkreślić należy, że istotna jest jedynie okoliczność nieuiszczenia opłaty. Przyczyny tego stanu rzeczy pozostają bez znaczenia dla zastosowania dyspozycji art. 220 § 3 p.p.s.a., a tym samym dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia (por. post. NSA z 20 marca 2013 r., I FZ 49/13). Zatem odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy strona w terminie nie uiści wpisu sądowego, którego wysokość została wskazana w zarządzeniu przewodniczącego (por. post. NSA z 5 września 2014 r. I GSK 1511/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji słusznie zastosował powołany powyżej przepis, odrzucając skargę. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie sąd pierwszej instancji, analizował sytuację materialną i osobistą skarżącego. Świadczy o tym przede wszystkim postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy, prawomocnie zakończone przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, postanowieniem z 20 sierpnia 2015 r., II FZ 684/15. Nie bez znaczenia dla określenia przez sąd pierwszej instancji sytuacji materialnej i osobistej skarżącego, była również mnogość korespondencji składanej przez skarżącego do momentu wydania zaskarżonego postanowienia, w której to skarżący określał w sposób jak najbardziej zrozumiały dla sądu swoją sytuację osobistą i materialną. Sąd pierwszej instancji na bieżąco zapoznawał się ze składaną przez skarżącego korespondencją i materiałem dowodowym, zgromadzonym w rozpatrywanej sprawie, oceniając sytuację skarżącego. Dla podkreślenia tej argumentacji, należy wskazać pismo skarżącego, złożone 4 września 2015 r. czyli już po wezwaniu do uiszczenia wpisu, w którym to podkreśla swoją ciężką sytuację materialna i osobistą. Naczelny Sąd Administracyjny, mając również na uwadze wszystkie złożone pisma procesowe skarżącego, które wpłynęły do tut. sądu do momentu wydania niniejszego postanowienia, stwierdza że zapoznał się ze stanowiskiem skarżącego, określającą jego sytuację materialną i osobistą. Należy jednak stwierdzić, że trudna sytuacja majątkowa strony nie ma żadnego znaczenia przy ustalaniu wysokości wpisu sądowego i powstaniu obowiązku jego uiszczenia (por. post. NSA z 15 stycznia 2014 r. II FZ 1334/13). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji uzasadniając swe rozstrzygnięcie, wskazał podstawę prawną oraz wyjaśnił jej zastosowanie. Dodać należy, że na ówczesnym etapie postępowania, sąd pierwszej instancji odniósł się do kwestii nieuiszczenia wpisu, ponieważ kwestia ta była przedmiotem postępowania na etapie wydawania zaskarżonego postanowienia. Postępowanie w przedmiocie przyznawania skarżącemu prawa pomocy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jak już wspomniano wcześniej w treści niniejszego uzasadnienia, zostało zakończone postanowieniem z 20 sierpnia 2015 r. II FZ 684/15. Zatem w tej sytuacji, nie mogło to być przedmiotem oceny sądu pierwszej instancji na etapie wydawania zaskarżonego postanowienia. Należy podkreślić, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala na jednoznaczne ustalenie przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie (por. wyr. NSA z 7 października 2014 r. II GSK 1285/13). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie nie miało to miejsca. Sąd kierował się jasnymi przesłankami na etapie wydawania zaskarżonego postanowienia, uzasadniając je w sposób prawidłowy. Naczelny Sąd Administracyjny, zauważa, że na etapie dalszych czynności procesowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem referendarza sądowego z 7 grudnia 2015 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym oraz radcę prawnego z urzędu, z uwagi na zawarty w treści wniesionego zażalenia na zaskarżone postanowienie, wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy jednak wskazać, że na ówczesnym etapie postępowania, sąd pierwszej instancji nie był również związany postanowieniem referendarza sądowego, ponieważ przyznanie prawa pomocy nastąpiło w toku dalszych czynności procesowych skarżącego, już po podjęciu przez sąd pierwszej instancji zaskarżonego postanowienia z 22 października 2015 r. III SA/Wa 1242/15. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sąd pierwszej instancji słusznie zastosował art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucając skargę, natomiast zarzuty dotyczące naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego są bezzasadne. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.