I OSK 105/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-11-09
Skład orzekający: Joanna Runge-Lissowska, Monika Nowicka, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, orzeczony wyrokiem sądu karnego, rozciąga się na zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E, w sytuacji gdy osoba posiadała uprawnienia do tych kategorii przed orzeczeniem zakazu, a zakaz nie obejmował ich bezpośrednio?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, orzeczony wyrokiem sądu karnego, skutkuje również zakazem prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E, nawet jeśli zakaz bezpośrednio nie obejmował tych kategorii. Sąd oparł się na wykładni art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, że zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B obejmuje również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E. W ocenie NSA, taka interpretacja jest zgodna z celem przepisów, jakim jest wykluczenie z ruchu drogowego kierowców zagrażających bezpieczeństwu, a odmienna wykładnia prowadziłaby do modyfikacji środka karnego przez organ administracji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii C i C+E K. W. Sz. po orzeczeniu przez sąd karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B. Organy administracji odmówiły zwrotu prawa jazdy, powołując się na art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, który według nich rozciągał zakaz kategorii B na inne kategorie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzje organów, uznając, że zakaz orzeczony przez sąd karny nie obejmuje kategorii C i C+E, ponieważ nie zostały one bezpośrednio wskazane w wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i oddalił skargę K. W. Sz., zasądzając od niego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w X kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Karolina Kubik, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 października 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 486/15 w sprawie ze skargi K. W. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w X z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od K. W. Sz. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w X kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 8 października 2015 r., sygn. akt II
SA/Bk 486/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu skargi
K. W. Sz. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium
Odwoławczego w Łomży z [...] 2015 r., nr [...], oraz poprzedzającą
ją decyzję Prezydenta Miasta Łomży z [...] 2015 r., nr [...], w
przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.
Prezydent Miasta Łomży decyzją z [...] 2015 r. odmówił K.
W. Sz. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat C, C+E do czasu
przedstawienia orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań
psychologicznych do kierowania pojazdami kat. C, C+E, orzeczenia lekarskiego o braku
przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. C, C+E oraz upływu okresu
obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego
uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B.
Z decyzją tą nie zgodził się K. W. Sz. i wniósł odwołanie do
Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży zarzucając naruszenie:
- art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o
kierujących pojazdami, poprzez błędne przyjęcie, że prawo jazdy kat. C i C+E nie może
być wydane osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnym wyrokiem zakaz
prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyłączeniem kat. C i C+E,
podczas gdy przepis ten wyklucza wydanie prawa jazdy w zakresie obowiązywania tego
zakazu, zaś w stosunku do skarżącego nie orzeczono zakazu prowadzenia pojazdów
mechanicznych w zakresie kategorii C i C+E;
-art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez niewłaściwe jego
zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten ma zastosowanie do osób ubiegających się o
nowe uprawnienia, zaś skarżący takie uprawnienie posiada i wnosił o wydanie prawa
jazdy w zakresie w jakim nie dotyczył go zakaz prowadzenia pojazdów z uwagi na to, że
uprzednio zostało mu ono zatrzymane a następnie na mocy wyroku Sądu Rejonowego
w W. orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie obejmował
uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. C i C+E. Wskazując na powyższe naruszenia
wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o wydaniu mu prawa jazdy w
zakresie kat. C i C+E.
1
Sygn. akt I OSK 105/16
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży decyzją z [...] 2015 r.
utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 12
ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie,
w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz
prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego
zakazu. Natomiast stosownie do art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy, przepis ust. 1 pkt 2
stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego
prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. C i C+E -
w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego
uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Bezsporne w sprawie jest, że Sąd
Rejonowy w W. wyrokiem z [...] 2014 r., [...], na podstawie art. 42
§ 2 k.k. orzekł wobec K. W. Sz. środek karny w postaci
zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat z wyłączeniem
uprawnień kat. C, C+E. K. W. Sz. posiadał prawo jazdy kat. B,
B+E, C, C+E wydane przez Prezydenta Miasta Łomży [...] 2014 r. na druku nr P
0041391, dlatego też Prezydent Miasta Łomży wydając na podstawie ww. wyroku
decyzję z 31 marca 2015 r. zobowiązany był wyłącznie do cofnięcia uprawnień w
zakresie kat. B, B+E. Niemniej Prezydent Miasta Łomży nie mógł zwrócić skarżącemu
prawa jazdy kat. C i C+E, gdyż związany był przepisem art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o
kierujących pojazdami, który zakazuje zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. C i C+E w
okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego
uprawnienie w zakresie prawa jazdy kat. B. W sprawie bezsporne jest, że wyrokiem z
11 grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy w W. zakazał skarżącemu prowadzenia
pojazdów w zakresie kat. B. Natomiast argument Prezydenta, że skarżący nie
przedłożył wyników badania lekarskiego i psychologicznego ma w sprawie drugorzędne
znaczenie, bowiem nawet gdyby skarżący wymagane od niego badania przedłożył, to i
tak ze wskazanych wyżej powodów nie mógłby otrzymać prawa jazdy kat. C i C+E.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że są one niezasadne i
świadczą o błędnej wykładni art. 12 ustawy. W ocenie organu odwoławczego art. 12
ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy dotyczy nie tylko osób które ubiegają się o nowe uprawnienia,
lecz także osób, które takie uprawniania już posiadają.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z 21
maja 2015 r. do sądu administracyjnego wniósł K. W. Sz. i
zarzucił, że organ odwoławczy ograniczył się tylko do powołania się na art. 12 ustawy i
nie zastosował wykładni rozszerzającej, tak jak uczynił to Sąd Rejonowy, gdzie wziął
2
Sygn. akt I OSK 105/16
pod uwagę nie tylko literę prawa, ale i względy społeczne dotyczące człowieka, który
wprawdzie popełnił czyn naganny, ale nie został pozbawiony przez sąd możliwości
normalnej egzystencji. Skarżący podał, że posiada wykształcenie zawodowe i nie
potrafi nic robić poza wykonywaniem zawodu kierowcy. W miejscu zamieszkania i w
miejscu pracy posiada pozytywną opinię.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży wniosło
o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 8 października 2015 r.,
II SA/Bk 486/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że
materialnoprawną podstawę decyzji organów obydwu instancji stanowił art. 12 ust. 2 pkt
2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., nr 30,
poz. 151 ze zm.), zgodnie z którym przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stanowiący, że prawo
jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony
prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w
okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, stosuje się także wobec osoby
ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: - AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w
okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego
uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (art. 12 ust. 2 pkt 2); - B+E, C1+E, C+E,
D1+E lub D+E ( art. 12. ust. 2 pkt 3) - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia
pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii
B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.
Organy rozstrzygające niniejszą sprawę uznały, że powyższe przepisy znajdują
zastosowanie nie tylko w odniesieniu do osób ubiegających się o nowe uprawnienia, ale
także do osób posiadających uprzednio uzyskane uprawnienia do kierowania pojazdami
w zakresie kategorii w nich wymienionych, które nie zostały wskazane w wyroku
sądowym orzekającym o środku karnym określonym w art. 42 Kodeksu karnego, w
sytuacji, w której osoby te wnoszą o wydanie dokumentu potwierdzającego ich
posiadanie.
W początkowym okresie obowiązywania przywołanych przepisów, w
orzecznictwie sądów administracyjnych dochodziło do rozbieżności w ocenie zakresu
obowiązywania wprowadzonych zakazów. W niektórych orzeczeniach prezentowane
było stanowisko, w myśl którego zakazy te dotyczyły zarówno osób ubiegających się o
nowe uprawnienia, jak i osób już wcześniej je posiadających, w innych, że regulacja ta
dotyczy wyłącznie osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy
3
Sygn. akt I OSK 105/16
określonej kategorii. Ten ostatni pogląd stał się dominujący w orzecznictwie i Sąd I
instancji go podzielił.
Na utrwalenie tej linii orzeczniczej wpływ miał pogląd Sądu Najwyższego
zaprezentowany w postanowieniu z [...] 2014 r., [...], w myśl którego,
jeżeli sąd orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów, do kierowania którymi potrzebne jest
prawo jazdy kategorii B, to kierowca nie dostanie dokumentu w zakresie innych
kategorii, ale też zakaz nie rozciąga się na te uprawnienia, które wcześniej posiadał.
Dokonując analizy art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami Sąd Najwyższy
wskazał, że skoro ustawa rozróżnia osoby ubiegające się o uprawnienia do kierowania
pojazdami od osób, które takie uprawnienia posiadają, to przyjąć należy, że przepis ten
dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie ma zastosowania
do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Takie
rozumienie przepisu jest na poziomie systemowym zgodne z normą wyprowadzoną z
art. 42 k.k., w sytuacji, w której sąd pozbawił sprawcę uprawnień tylko do kierowania
niektórymi kategoriami pojazdów. Odmienna interpretacja prowadziłaby do
niedopuszczalnego wniosku, że środek karny może być istotnie modyfikowany przez
art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. W istocie więc orzeczenie sądu
stawałoby się iluzoryczne, gdyż surowsza dolegliwość byłaby tu niejako automatycznie
wprowadzana przez ustawodawcę. Nie do przyjęcia jest rozumowanie, że dolegliwość
owych skutków (wyznaczona w ustawie) będzie przekraczać dolegliwość
odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu. Oznaczałoby
to bowiem, że ustawodawca wkroczył nieproporcjonalnie daleko w zakres kognicji sądu,
co budziłoby wątpliwości dotyczące zgodności rozważanych regulacji z Konstytucją.
Zatem w konsekwencji wyrażenie "osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy" w
rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami odnosi się do podmiotu, który
ubiega się o wydanie prawa jazdy potwierdzającego istnienie uprawnień, których nie
posiadał w chwili prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie karne. W tym
znaczeniu przepis ten przewiduje negatywne skutki skazania, ale nie ingerujące w
zakres orzeczenia sądu i nie naruszające proporcji między sankcją orzeczoną przez
sąd, a jej dalszymi konsekwencjami przewidzianymi ex lege przez ustawodawcę.
Skoro w prawomocnym wyroku sąd karny orzekł o zakazie prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem uprawnień kategorii C i C + E, to
tym samym skarżącemu powinno zostać zwrócone prawo jazdy w zakresie tych
kategorii. W przeciwnym wypadku doszłoby do niedopuszczalnej zmiany przez organ
administracji publicznej prawomocnego wyroku sądowego. Prawidłowa wykładnia art.
4
Sygn. akt I OSK 105/16
12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami prowadzi do wniosku, iż w przypadku
zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 1 lub § 2 k.k. i orzeczenia zakazu
prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ
administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której
orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli je
posiadała. Odmienna wykładnia analizowanego przepisu prowadziłaby do
niewykonalności wyroków sądu powszechnego. Gdyby wolą ustawodawcy było
uniemożliwienie takim osobom zwrotu prawa jazdy w tym zakresie, wówczas dokonałby
on stosownych zmian w kodeksie karnym, czego nie uczynił uchwalając ustawę o
kierujących pojazdami (tak WSA w Bydgoszczy w wyroku z 8 kwietnia 2014 r., II SA/Bd
2/14; WSA w Olsztynie w wyroku z 24 czerwca 2014 r., II SA/Ol 245/14, pub.
http://orzeczenia.nsa.aov.Dl).
W związku z powyższym Sąd uznał, że organy przy wydawaniu decyzji dokonały
niewłaściwej wykładni art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, co doprowadziło
do naruszenia prawa materialnego skutkującego koniecznością uchylenia decyzji
organów obydwu instancji - po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w
Białymstoku z 8 października 2015 r., II SA/Bk 486/15, wniosło Samorządowe Kolegium
Odwoławcze w Łomży. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w szczególności
art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. a
ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz.
155 ze zm.) poprzez przyjęcie, że K. W. Sz.
należy zwrócić prawo jazdy kat. C, C+E;
2. przepisów postępowania w zakresie, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez uznanie że zaskarżona decyzja
Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja
Prezydenta Miasta Łomży z [...] 2015 r., zostały wydane z naruszeniem
prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - przepisów art.
151 przez niezastosowanie normy tego przepisu, kiedy to skarga jako
nieuzasadniona winna być oddalona.
Skarżące kasacyjnie SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i
oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący K. W. Sz. reprezentowany przez adwokata z
urzędu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów
5
Sygn. akt I OSK 105/16
"udzielonej pomocy prawnej", podzielając argumentację Sądu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - p.p.s.a. - skargę
kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa
materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu
przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik
sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej,
albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi
kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki
nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi
kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej
zarzutów, powołanych w ramach obydwu podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2
p.p.s.a.). Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione
podstawy.
Na uwzględnienie zasługiwał przede wszystkim zarzut dotyczący błędnej
wykładni art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Kwestia ta była już bowiem
wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących
pojazdami (obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.) - dalej: u.k.p. - prawo jazdy nie
może zostać wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym
wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie
obowiązywania tego zakazu. Przepis ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się także wobec osoby
ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania
zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie
prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie
obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego
uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w
okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego
uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub
D (art. 12 ust. 2 u.k.p.).
6
Sygn. akt I OSK 105/16
Artykuł 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o
kierujących pojazdami (Dz. U. poz. 970) nadał nowe brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o
kierujących pojazdami, o treści: "Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby
ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie
uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: (...)." W stosunku do poprzedniego
brzmienia dodane zostały słowa: "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o
przywrócenie uprawnienia w zakresie".
Wprowadzone zmiany miały na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy
o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania
pojazdami. Pozwala to przyjąć, że powołana nowelizacja miała na celu doprecyzowanie
przepisów rodzących trudności interpretacyjne w praktyce i w orzecznictwie sądowym,
w tym poprzez nadanie art. 12 ust. 2 nowego brzmienia, eliminującego wątpliwości w
kwestii, czy przepis ten obejmuje swym zakresem tylko osoby ubiegające się o wydanie
prawa jazdy, czy także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o
przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii - czyli osoby,
które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy zakaz prowadzenia
pojazdów mechanicznych kategorii B rozciąga się również na zakaz prowadzenia
pojazdów kategorii C i CE, czy zatem odmowa zwrotu prawa jazdy w zakresie tych
kategorii jest zasadna.
Poza sporem pozostaje okoliczność orzeczenia prawomocnym wyrokiem Sądu
Rejonowego w W. z [...] 2014 r., [...], środka karnego w postaci
zakazu prowadzenia przez skarżącego pojazdów mechanicznych, dla których
wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. B, na okres 3 lat. Skarżący posiadał
natomiast uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C i CE. W ocenie Naczelnego
Sądu Administracyjnego na tle powołanych przepisów nie sposób przyjąć, aby organy
mogły wydać inne rozstrzygnięcie niż to, które zapadło w sprawie, a zatem
rozstrzygnięcie o odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C i CE.
Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało bowiem, że skarżącemu nie
można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, ale także tej kategorii, o którą się
ubiegał, czyli kategorii C i CE. W istocie z wyroku sądu karnego wynika dla strony
bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio -
poprzez obowiązujący organy administracji publicznej art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o
kierujących pojazdami - również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C i CE.
Decyzja organów konkretyzuje jedynie swą treścią obowiązujące wobec skarżącego
7
Sygn. akt! OSK 105/16
zakazy z uwzględnieniem przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje
zatem w żaden sposób środka karnego. Uwzględnia jedynie treść ustawy o kierujących
pojazdami, zawierającej wykaz dolegliwości będących skutkiem środka karnego
orzeczonego przez sąd karny. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów
mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w
ustawie.
Za taką wykładnią przemawia zarówno treść przepisów, jak i wykładnia
celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi
wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy zagrażają bezpieczeństwu w
komunikacji, zwłaszcza jeżeli zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu spowodowali
znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić, by ustawodawęa
pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B), zezwolił na
prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat.C i CE) - zob.
np. wyrok NSA z 13 października 2017 r., I OSK 3181/15 (baza orzeczeń).
Skutkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 12 ust. 2 u.k.p. była konieczność
uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi. W tym też znaczeniu zasadne
okazały się zarzuty powołane w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (naruszenia art.
145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 p.p.s.a.), które to przepisy mają charakter wynikowy.
Wprawdzie powinny być one powołane w związku z normą, która uzasadnia ich
zastosowanie (lub nie), ale uznać należy, że w okolicznościach tej sprawy normą tą był
art. 12 ust. 2 u.k.p., którego zarzut naruszenia został uwzględniony.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 188 i art. 151 w zw. z art. 193 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania
orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika
skarżącego może orzec natomiast wyłącznie Sąd I instancji (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
8
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło