VII SA/Wa 1027/15
WyrokWSA w Warszawie2015-07-23
Skład orzekający: Ewa Machlejd, Izabela Ostrowska, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, powinien badać posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nawet jeśli roboty budowlane zostały wykonane z naruszeniem granic działki i na cudzym gruncie?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, jest zobowiązany do zbadania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak takiego prawa może stanowić podstawę do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nawet jeśli roboty zostały wykonane z naruszeniem granic działki i na cudzym gruncie. Stwierdzenie braku podstaw do nałożenia obowiązków doprowadzających wykonane roboty do stanu zgodnego z prawem, bez analizy prawa do dysponowania nieruchomością, narusza przepisy Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która stwierdziła brak podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Roboty budowlane związane z przebudową drogi wojewódzkiej zostały wykonane z naruszeniem granic działki skarżącej, częściowo na jej gruncie. Skarżąca zarzuciła organom błędną kwalifikację prawną robót oraz nieuwzględnienie kwestii prawa do dysponowania nieruchomością.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B. O. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant starszy referent Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B. O. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania B. O., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...].12.2014 r., znak: [...] - utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy.
Postępowanie w niniejszej sprawie miało następujący przebieg:
Pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. B. O. wniosła o wszczęcie postępowania w przedmiocie kontroli legalności oraz zgodności z obowiązującymi przepisami i warunkami technicznymi prowadzonych robót budowlanych, polegających na przebudowie drogi wojewódzkiej nr [...] na terenie Gminy [...] w zakresie przebudowy peronów przystankowych, zatok autobusowych oraz zabudowy krawężników drogowych na działce nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...] w jednostce ewidencyjnej [...], dz. Nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] - [...], w jednostce ewidencyjnej [...], dz. Nr [...],[...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...] – miasto.
W dniu 24 maja 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał czynności kontrolnych w terenie, dotyczących robót budowlanych związanych z przebudową drogi wojewódzkiej nr [...] relacji [...] - [...] na odcinku od km 0+500 ode. 170 do km 0+375 ode. 190.
[...] Wojewódzki Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wszczął na wniosek B. O. postępowanie administracyjne w przedmiocie kontroli legalności oraz zgodności z obowiązującymi przepisami i warunkami technicznymi prowadzonych robót budowlanych, polegających na przebudowie drogi wojewódzkiej nr [...] na terenie Gminy [...].
Następnie organ wojewódzki decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., znak: [...], umorzył w całości przedmiotowe postępowanie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że sporne roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z dokonanym przez inwestora zgłoszeniem, a ich zakres nie wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Jedynie na wysokości działek nr ew. [...] i [...], poza pasem drogowym zostało wykonane utwardzenie terenu pod wiatę przystankową, które nie zostało objęte zgłoszeniem. W tym zakresie, organem właściwym jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] - [...], do którego organ wojewódzki przesłał stosowną informację w tej sprawie.
Po rozpatrzeniu odwołania B. O., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...], utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r.
Wyrokiem z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 896/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że w toku postępowania nie przeprowadzono wnioskowanych przez skarżącą dowodów. W tym stanie, zarzut braku przeprowadzenia wszelkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej okazał się zasadny. Jednocześnie Sąd wskazał, iż ustalenie stanu faktycznego nastąpiło z naruszeniem przepisów proceduralnych bowiem oględziny w dniu [...] maja 2012r. przeprowadzono z naruszeniem art. 79 kpa. Ponadto Sąd zobligował organy do poszanowania procedury administracyjnej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz powiązania przedmiotowego zakresu sprawy, z interesem skarżącej.
Ponownie przeprowadzając postępowanie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] doprecyzował przedmiot niniejszego postępowania informując strony, że obejmuje ono roboty budowlane wykonane w bezpośrednim sąsiedztwie działki [...] w [...] stanowiącej własność B.O.
Pismami z dnia 3 stycznia 2014 r., znak: [...] i z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] organ pierwszej instancji wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...] o udostępnienie dokumentacji niezbędnej w prowadzonym postępowaniu, tj. protokołu z czynności wyznaczenia punktów granicznych z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz mapy wyznaczenia punktów granicznych pomiędzy działkami [...],[...],[...] oraz [...] obr. [...] jedn. ewid. [...]. Jednocześnie pismem z dnia 3 stycznia 2014 r. organ wojewódzki zwrócił się do Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] o przedłożenie dokumentacji potwierdzającej przebieg wykonanych na działce nr [...] (na odcinku sąsiadującym z działką nr [...]) oraz na działce nr [...] robót budowlanych, polegających na budowie peronu przystankowego oraz wszelkich instalacji wykonanych przy okazji przebudowy drogi nr [...], jak również dokumentacji będącej podstawą wykonania tych robót. Przy piśmie z dnia 20 lutego 2014 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] przekazał organowi wojewódzkiemu żądaną dokumentację. Natomiast przy piśmie Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] wpłynęły pozostałe dokumenty.
W dniu 1 kwietnia 2014 r. pracownicy organu wojewódzkiego przeprowadzili oględziny przedmiotowych robót budowlanych, związanych z przebudową drogi wojewódzkiej nr [...] na wysokości działki [...], w miejscowości [...], należącej do B. O..
Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego, orzekł o braku podstaw do nałożenia na Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, w celu doprowadzenia wykonanej przebudowy drogi wojewódzkiej nr [...] relacji [...] - [...], na odcinku DW 794: od km ok. 0+673 ode. 180 do km ok. 0+807 w odc. 180, wykonanych na podstawie zgłoszenia zarejestrowanego w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] pod znakiem: [...] do stanu zgodnego z prawem.
W wyniku rozpoznania odwołania B. O., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] marca 2015 r.
Organ odwoławczy powołując się na treść art. 3 pkt 7a) ustawy Prawo budowlane wyjaśnił, że przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Stosownie natomiast do art. 29 ust. 2 pkt 12 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy przebudowa dróg wymaga zgłoszenia właściwemu organowi.
Wskazał, że z akt sprawy wynika, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane na podstawie skutecznego zgłoszenia przebudowy drogi wojewódzkiej nr [...] na terenie gminy [...] z dnia [...] października 2011 r., sprostowanego pismem z dnia [...] listopada 2011 r. W toku postępowania ustalono jednak, że przebudowa została zrealizowana niezgodnie z ww. zgłoszeniem, bowiem roboty budowlane zostały wykonane na części działki nr [...] w [...], należącej do B. O.. Powyższe ustalenia zostały potwierdzone przez organ wojewódzki podczas oględzin przedmiotowej inwestycji w dniu 1 kwietnia 2014 r. Ponadto, w protokole z czynności wyznaczenia punktów granicznych z dnia [...] kwietnia 2012 r. wskazano, iż zachodnia granica dz. [...] przebiega od p. [...] (na krawężniku jezdni) do p. granicznego [...] (na przepuście betonowym) po chodniku najpierw utwardzonym, a potem z kostki betonowej. Od p. [...] do p. [...] granica biegnie dnem rowu, a następnie przechodzi na zewnętrzną skarpę i kończy się w punkcie [...], na górze skarpy rowu odwadniającego drogę stanowiącą dz. [...]. Południowa granica dz. [...] przebiega od p. gran [...] (na krawężniku) do p. [...] położonym na poboczu ziemnym drogi gminnej stanowiącej dz. [...].
Wyjaśnił, że skoro inwestor wykonał przebudowę drogi to właściwym trybem legalizacji odstępstw od takiej inwestycji jest tryb określony w art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane, dotyczący przypadków innych niż określone w art. 48, m.in. robót budowlanych wykonanych z odstępstwami od zgłoszenia. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Ideą postępowania naprawczego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że wykonana przebudowa drogi na odcinku sąsiadującym z działką nr [...] w [...], została zrealizowana pod kierownictwem osób posiadających stosowne uprawnienia i nie narusza przepisów techniczno-budowlanych. Peron przystankowy wykonany na odcinku 180 km 0+780 został odebrany przez inspektora nadzoru bez zastrzeżeń. Ponadto, podczas oględzin przeprowadzonych przez pracowników organu powiatowego w dniu 24 maja 2012 r. i w dniu 1 kwietnia 2014 r. nie stwierdzono nieprawidłowości związanych z wykonaną inwestycją. Dodatkowo zauważył, że celem art. 51 ustawy Prawo budowlane jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w aspekcie przepisów prawa administracyjnego (budowlanego), a nie cywilnego, regulującego kwestie odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną działaniami inwestora oraz ochrony własności. W rezultacie może więc dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa własności (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSIC 2140/10, wyrok NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1815/09, wyrok NSA z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 228/07, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 128/13).
W przypadku naruszenia przez inwestora prawa własności w wyniku wykonanych robót budowlanych, pokrzywdzony może dochodzić swych praw nie przed organami nadzoru budowlanego, lecz przed sądem powszechnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 818/14, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2003 r., sygn. akt IV SA 523/01).
Reasumując, organ odwoławczy stwierdził brak podstaw do nałożenia na inwestora czynności lub robót budowlanych mających na celu doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła B. O., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 28, art. 29 ust. 2 pkt 12, art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że będące przedmiotem postępowania roboty budowlane stanowiły przebudowę drogi, a jako takie wymagały wyłącznie zgłoszenia pomimo, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że roboty były prowadzone poza pasem drogowym na działce nr [...], a zatem winny być zakwalifikowane jako rozbudowa drogi wymagająca uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę; art. 48 - 51 ustawy Prawo budowlane poprzez ich błędną interpretację, a w konsekwencji błędne zastosowanie w zaistniałym stanie faktycznym oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 15 oraz art. 77 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ do wszystkich zarzutów odwołania, a ograniczenie się jedynie do kwestii zgodności wykonanych robót z przepisami techniczno-administracyjnymi, a w konsekwencji naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i obowiązku dokładnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nie rozpoznanie istoty sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ dokonał błędnej subsumpcji stanu faktycznego, bowiem powinien był zakwalifikować wykonane roboty jako roboty budowlane wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę i wdrożyć w z związku z tym postępowanie legalizacyjne przewidziane w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Wobec takiego stanowiska, w ocenie skarżącej organ zastosował błędne przepisy o postępowaniu legalizacyjnym.
Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nie daje organom nadzoru budowlanego uprawnień do nakazania wykonania czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w aspekcie prawa cywilnego. W tym zakresie powołała się na orzeczenia sądów administracyjnych: uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów NSA z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt. II OPS 2/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r., sygn. II OSK 2183/11 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1313/13. Dalej podniosła, że organy państwowe mają za zadanie stanie na straży przestrzegania prawa i podejmowania odpowiednich reakcji w sytuacji jego naruszenia. Nie można natomiast uznać za zgodne z prawem robót budowlanych wykonanych na nieruchomości, którą inwestor włada bezprawnie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady wystąpiły, dlatego skarga została uwzględniona.
Zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2013r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru budowlanego Nr [...] z dnia [...] grudnia 2014r, jako podstawę materialnoprawną przyjęła art. 51 ust 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, zgodnie z którym, przewidziane w nim obowiązki organ nakłada w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego roboty budowlane związane z przebudową drogi wojewódzkiej nr [...] relacji [...] - [...], na odcinku [...]: od km ok. 0+673 ode. 180 do km ok. 0+807 w odc. 180, wykonane zostały na podstawie zgłoszenia z dnia [...] października 2011r. zarejestrowanego w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...].
W dniu 1 kwietnia 2014r. po prawidłowym zawiadomieniu stron postępowania , organ przeprowadził oględziny robót budowlanych związanych z przebudową drogi wojewódzkiej nr [...] na wysokości działki nr ew. [...] obręb [...] stanowiącej własność skarżącej. W oparciu o protokół oględzin, dokumentację zdjęciową, dokumentację geodezyjną sporządzoną w październiku 2000r, obrazującą stan pasa drogowego na przedmiotowym odcinku, organ ustalił, iż , roboty polegające na wykonaniu utwardzonych peronów przystankowych z kostki betonowej gr. 6 cm- objęte zgłoszeniem- objęły także część działki nr [...] niezgodnie z warunkami zgłoszenia.
Ta niekwestionowana okoliczność została potwierdzona protokołem z czynności wyznaczania punktów granicznych z dnia 27 kwietnia 2012r. oraz z mapy wyznaczenia punktów granicznych pomiędzy działkami nr [...],[...],[...] i [...] obręb [...] jedn. ew. [...].
Inwestor wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem w trybie art. 73 ust 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r.-przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz.U Nr 133, poz.872ze zm.) . Decyzją z dnia [...] listopada 2014r. Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej własność B. O..
Wbrew zarzutom skargi, ustalony stan faktyczny organy prawidłowo zakwalifikowały jako odstępstwo od robót budowlanych objętych zgłoszeniem co uzasadnia prowadzenie postępowania w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego.
Przepis ust. 1 artykułu 51 Prawa budowlanego przewiduje trzy wzajemnie wykluczające się sposoby prowadzenia postępowania naprawczego. Z pierwszym mamy do czynienia, gdy występuje brak możliwości naprawy (ust. 1 pkt 1) - niedająca się usunąć niezgodność z przepisami skutkuje nakazem zaniechania dalszych robót bądź rozbiórką obiektu budowlanego lub jego części, a w przypadku rozbiórki obiektu (lub części) faktycznym nakazem odbudowy. Decyzja taka kończy postępowanie.
W drugim przypadku następuje nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót (ust. 1 pkt 2) - doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami.
Celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wynika to z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w którym stanowi się, że przewidziane w nim obowiązki nakłada się w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli wady wykonanych robót budowlanych są takie, że nie sposób doprowadzić ich do stanu zgodnego z prawem, to ustawodawca nie wyklucza nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części. To z kolei wynika z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i tego, że jest on jedną z części alternatywy rozłącznej, w której drugą częścią jest art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. (Rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części można też nałożyć jako wynik niewykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wówczas jednakże taka rozbiórka nie jest wynikiem pierwotnego braku możliwości doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, lecz rezygnacji przez inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego z dążenia do tego stanu - art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego).
Kolejną istotną w rozpoznawanej sprawie kwestią jest wyjaśnienie, co należy rozumieć przez stan zgodny z prawem, do którego w postępowaniu naprawczym należy dążyć.
W tym miejscu należy wskazać na naruszenie przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnie art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez brak rozpatrywania kwestii prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu naprawczym.
Interpretując normę art. 51 ust 1 Prawa budowlanego w sposób zaprezentowany przez organy obu instancji należałoby uznać całkowitą iluzoryczność postępowania naprawczego w sytuacji gdy doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem jest niemożliwe ze względu na stosunki własnościowe, a jednocześnie prowadziłoby do akceptacji sytuacji realizacji inwestycji na cudzym gruncie bez zgody właściciela.
Podkreślić należy, że z treści uzasadnienia uchwały 7 sędziów NSA z dnia 10 stycznia 2011 r. w sprawie II OPS 2/10 nie wynika, iż prowadząc postępowanie naprawcze o którym mowa w art. 51 ustawy Prawo budowlane organy nadzoru budowlanego nie badają posiadania przez inwestora uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyżej wskazana uchwała stanowi jedynie, że przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązku złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Czym innym jest natomiast żądanie przedłożenia oświadczenia, a czym innym to, czy inwestor posiada taki tytuł. Co więcej Naczelny Sąd Administracyjny podejmując tę uchwałę uznał i wyraził to w uzasadnieniu uchwały, że nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naprawcze uregulowane art. 51 ustawy Prawo budowlane, po ustaleniu że inwestor nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane, skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku jak wskazał skład 7 sędziów NSA podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, a nie to czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa.
Za taką interpretacją przepisów Prawa budowlanego regulujących tryb naprawczy przemawia również treść art. 4 ustawy, zgodnie z którym każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Tym samym posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością gruntową ma zasadnicze znaczenie dla wszelkich inwestycji budowlanych ( vide wyrok NSA z 3 lipca 2012r., II OSK 755/11).
Z tych względów stwierdzenie przez organ odwoławczy ,iż brak jest podstaw do nałożenia obowiązków doprowadzających wykonane roboty do stanu zgodnego z prawem, która to decyzja kończy postępowanie naprawcze, narusza art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego, bowiem inwestycja nie została doprowadzona do stanu zgodnego z prawem, zaakceptowała natomiast realizację robót na gruncie do którego inwestor nie miał prawa zabudowy.
Należy podkreślić, iż decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem art. 51 ust 1 pkt 2 przywołanej ustawy w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy mając na uwadze powyższe uwagi rozważą, czy możliwe jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem inwestycji częściowo wykonanie na cudzym gruncie poprzez nałożenie obowiązków o których mowa w art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego, czy tez koniecznym będzie skorzystanie z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy i wydanie stosownego do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być decyzja nakazująca rozbiórkę
Mając powyższe na uwadze, , Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku, rozstrzygnięcie o kosztach opierając na treści art. 200 przywołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło