I OZ 489/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Po 355/15 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Po 355/15 w sprawie ze skargi P. K. na czynność Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie należności pieniężnej przysługującej członkom komisji wyborczej postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Po 355/15 (dalej postanowienie z 18 lutego 2016 r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Po 355/15 (dalej wyrok II SA/Po 355/15) w sprawie ze skargi P. K. (dalej skarżący) na czynność Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie należności pieniężnej przysługującej członkom komisji wyborczej. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że odpis uzasadnienia wyroku II SA/Po 355/15, doręczono skarżącemu dnia 8 września 2015 r. Skarżący w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, tj. 8 października 2015 r., wniósł o przyznanie prawa pomocy w części – przez ustanowienie radcy prawnego (k. 58, 60). Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 grudnia 2015 r. II SA/Po 355/15 WSA w Poznaniu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Odpis postanowienia doręczono skarżącemu dnia 7 stycznia 2016 r. (k. 85-90, 92, 93). Strona nie wniosła zażalenia na to postanowienie. Dnia 14 stycznia 2016 r. (data nadania pocztowego – k. 105) skarżący reprezentowany przez [...] - pełnomocnika z wyboru, złożył skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 23 lipca 2015 r. II SA/Po 355/15 (k. 94-105). W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że skarżący nie mógł wcześniej wnieść skargi kasacyjnej z uwagi na brak możliwości pokrycia kosztów profesjonalnej pomocy prawnej, co potwierdza fakt przyznanie skarżącemu dnia 4 grudnia 2015 r. stypendium socjalnego. Termin do złożenia wniosku został zachowany, bowiem dopiero dnia 7 stycznia 2016 r. doręczono skarżącemu postanowienie o odmowie przyznania pomocy prawnej co spowodowało, że poczynił starania celem powołania pełnomocnika z wyboru, przy czym skarżący dysponował już środkami wypłaconymi mu z tytułu przyznanego stypendium socjalnego, tj. kwotą pozwalającą na opłacenie pomocy prawnej. Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jego winy. Powołane we wniosku okoliczności nie stanowiły należytego usprawiedliwienia, wskazującego na istnienie niezależnych od strony przeszkód, które uniemożliwiały terminowe wniesienia skargi. Tym samym w sprawie nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa, uzasadniające uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 109-117 akt sądowych). Pismem z dnia 10 marca 2016 r. skarżący wniósł zażalenie od postanowienia z 18 lutego 2016 r., w którym wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przed NSA (k. 125-130 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa, Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Nietrafnie skarżący zarzuca zaskarżonemu postanowieniu to, że "wymóg uprawdopodobnienia przez stronę wnioskującą o braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 ppsa, nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku" (s. 2 zażalenia). Zaskarżone postanowienie nie opiera się na wymogu udowodnienia okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 462-464, nb 4; postanowienie NSA z 12.2.2015 r., I OZ 91/15, Lex 1643289). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsze zażalenie nie podzielił opisanego w zażaleniu stanowiska, że skarżący w sposób prawidłowy i wyczerpujący usprawiedliwił brak możliwości wcześniejszego ustanowienia pełnomocnika z wyboru i terminowego wniesienia skargi kasacyjnej. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej zasadzał się na założeniu, że "przyczyną nie złożenia skargi kasacyjnej w terminie była trudna sytuacja materialna skarżącego tj. brak środków na pokrycie kosztów profesjonalnej pomocy prawnej" (s. 2 wniosku z 13 stycznia 2016 r.). Trafnie Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wcześniej, tj. w okresie od 8 września 2015 r. (k. 58 akt sądowych - otwarcie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej) aż do 21 grudnia 2015 r., kiedy to otrzymał pierwszą transzę stypendium socjalnego dla studentów (k. 98-99 akt sądowych), skarżący z przyczyn finansowych nie mógł ustanowić pełnomocnika z wyboru celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że w tym okresie nie dysponował kwotami pozwalającymi na pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru, mimo że dnia 12 października 2015 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, a następnie wezwaniem z 22 października 2015 r. został wezwany do wykazania okoliczności określonych w piśmie sądowym (k. 60-66, 68-70, 82-83 akt sądowych). Skoro skarżący załączył do wniosku wyciąg z rachunku bankowego z 21 grudnia 2015 r. (k. 99 akt sądowych), to nie było żadnych przeszkód, by skarżący przedstawił historię rachunku za okres od 8 września 2015 r. do 21 grudnia 2015 r. – czego nie uczynił. Skarżący błędnie pomija to, że kwota 820 zł, którą otrzymał dnia 21 grudnia 2015 r., starczała na ustanowienie pełnomocnika z wyboru i skarżący nie musiał czekać do dnia 7 stycznia 2016 r. na doręczenie odpisu postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy (k. 85-93 akt sądowych). Nawet przy założeniu, że skarżący do dnia otrzymania pierwszej transzy stypendium nie dysponował środkami na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, dnia 21 grudnia 2015 r. ustały przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, o czym skarżący obowiązany był niezwłocznie powiadomić Sąd (art. 249, 249a ppsa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takiej analizy prawidłowo dokonał Sąd I instancji, który wydając zaskarżone postanowienie uznał, że przedstawione w aktach niniejszej sprawy okoliczności nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, który nie przedstawił Sądowi dokumentacji, którą przedłożył uczelni na potrzeby ubiegania się o stypendium socjalne. Samo rozstrzygnięcie przez organ uczelni o przyznaniu stypendium socjalnego nie jest wiążące dla Sądu. Zgodnie z treścią art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572) stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, nie oznacza to jednak, że przyznanie stypendium socjalnego przesądza o braku odpowiednich środków na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98, Lex 50679, należy wskazać, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie NSA z: 27.3.2012 r. II OZ 221/12, Lex 1138266). Trafnie Sąd I instancji wskazał, że już samo tylko wystąpienie z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy dopiero w dniu 8 października 2015 r., tj. w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, gdy skarżący postrzegał swą sytuację dochodową jako bardzo złą, względy pragmatyzmu i należytej dbałości o własne sprawy winny były skłonić skarżącego do jak najszybszego wystąpienia do Sądu o przyznanie pełnomocnika z urzędu. W świetle powyższego uznać należy, że zasadnie Sąd I instancji oddalił złożony w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 lipca 2015 r. II SA/Po 355/15. Żaden z argumentów podniesionych w zażaleniu nie prowadzi do odmiennych wniosków niż zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.