IV SA/Wa 2691/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-08
Skład orzekający: Anna Szymańska, Grzegorz Rząsa, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2006, uwzględniając przepisy ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w tym kwestie przedawnienia, dopuszczalności ponownego ustalenia zobowiązania po stwierdzeniu nadpłaty oraz prawidłowości metodologii ustalania stopnia pokrycia terytorium kraju siecią zbierania pojazdów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska prawidłowo ustalił wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006. Organ prawidłowo wykazał, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu, a wcześniejsze stwierdzenie nadpłaty nie stanowi przeszkody do ponownego ustalenia wysokości zobowiązania. Sąd podzielił również stanowisko organu co do metodologii ustalania stopnia pokrycia terytorium kraju siecią zbierania pojazdów, uznając, że przyjęty przez organ sposób analizy jest zgodny z prawem i przepisami ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) w przedmiocie opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2006. Spółka kwestionowała prawidłowość ustalenia wysokości tej opłaty, zarzucając organowi m.in. naruszenie przepisów dotyczących okresu, za który opłata powinna być naliczona, zastosowanie niewłaściwej metodologii ustalania stopnia pokrycia kraju siecią oraz błędną wykładnię przepisów prawa cywilnego w kontekście definicji miejsca zamieszkania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za brak sieci oddala skargę
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Główny Inspektor Środowiska (dalej także "GIOŚ"), po ponownym rozpatrzeniu na wnioski: 1) spółki [...] z siedzibą w W. (dalej "skarżącej" albo "spółki") sprawy zakończonej decyzją GIOŚ, 2) [...] Funduszu [...] (dalej także "Funduszu") sprawy zakończonej decyzją GIOŚ z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], orzekł w następujący sposób:
- uchylił decyzję GIOŚ z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] określającą wysokość zobowiązania skarżącej z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych) - w całości,
- we wskazanym wyżej zakresie orzekł, iż wysokość zobowiązania skarżącej z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. wynosi [...] zł (słownie: [...] złotych),
- umorzył postępowanie odwoławcze z wniosku [...] Funduszu [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] w sprawie dotyczącej określenia wysokości zobowiązania skarżącej.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez GIOŚ zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej z dnia [...] lipca 2015 r., przedstawia się w następujący sposób:
1. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...] GIOŚ poinformował skarżącą spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r.
2. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...], GIOŚ ustalił wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek spółki, GIOŚ utrzymał swoją decyzję z dnia [...] maja 2008 r. w mocy.
3. Wyrokiem z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 225/09, wydanym po rozpatrzeniu skargi skarżącej, tut. Sąd uchylił obie decyzje GIOŚ, wydane w niniejszej sprawie. Przedstawiając w swoim wyroku ocenę prawną sprawy Sąd wskazał, iż w sytuacji, w której podmiot wprowadzający pojazd nie obliczył samodzielnie i nie uiścił opłaty za brak sieci, a organ administracji nie wydał w tym przedmiocie ostatecznej decyzji przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. nr 176, poz.1236), dalej także "nowelizacji", "ustawy nowelizacującej", to zdaniem Sądu, przy określaniu wysokości opłaty za brak sieci organ administracji winien stosować zasady wynikające z art. 14 ust. 1 - 6 w jego znowelizowanej wersji. Jak wskazał Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało w dniu [...] kwietnia 2008 r., tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Zatem określając wysokość opłaty za brak sieci zbierania pojazdów GIOŚ winien stosować zasady ustalania wysokości wynikające z brzmienia art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w jego znowelizowanej wersji.
4. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2374/12, oddalił skargę kasacyjną GIOŚ od wyroku tut. Sądu z dnia 20 maja 2009 r. W uzasadnieniu do wyroku Sąd II instancji wskazał, iż zaskarżony wyrok WSA w Warszawie, mimo niepełnego uzasadnienia odpowiada prawu.
5. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], GIOŚ określił wysokość zobowiązania skarżącej spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości [...] zł.
6. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...] Fundusz [...] złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi naruszenie art. 28 kpa poprzez błędne uznanie, iż Funduszowi przysługuje przymiot strony w sprawie.
7. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła także skarżąca.
8. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...], GIOŚ uchylił decyzję z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], określającą wysokość zobowiązania skarżącej spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości [...] zł w całości i orzekł, iż wysokość tego zobowiązania wynosi [...] zł.
9. Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 537/14, wydanym po rozpatrzeniu skargi skarżącej na decyzję organu z dnia [...] stycznia 2014 r. tut. Sąd uchylił tę decyzję. W wyroku Sąd zawarł następującą ocenę prawną sprawy i zalecenia co do dalszego prowadzenia sprawy przez organ:
1) Brak jest podstaw do uznania [...] Funduszu [...] za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia wysokości opłaty za brak sieci. Postępowanie z wniosku Funduszu o ponowne rozpatrzenie sprawy winno być w tej sytuacji umorzone na podstawie art.138 § 1 pkt 3 k.p.a.
2) Decyzja GIOŚ została wydana bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, albowiem w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie określenia skarżącej wysokości zobowiązania całkowicie pominięto fakt, że na wniosek tej Spółki z dnia [...] września 2009 r. GIOŚ wydał w dniu [...] października 2009 r. decyzję nr [...] stwierdzającą nadpłatę z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r., w łącznej kwocie [...] zł, określoną decyzją GIOŚ z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w wysokości [...] zł, utrzymaną decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2008 r. Sąd zauważył, że obie te decyzje wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 225/09, zostały uchylone, a skarga kasacyjna organu została przez NSA oddalona. W tych warunkach organ rozpoznając ponownie sprawę, po wydanych wyrokach sądów administracyjnych obu instancji, powinien wziąć pod uwagę, czy w sytuacji stwierdzonej nadpłaty ostateczną decyzją przepisy Ordynacji podatkowej dopuszczają określenie ponownie zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w innej niż poprzednio wysokości, jak również to, czy nie doszło do przedawnienia tego zobowiązania.
III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. GIOŚ rozpoznał ponownie, na wnioski skarżącej spółki oraz Funduszu, sprawę zakończoną własną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., orzekając jak wskazano na wstępie.
Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, GIOŚ wskazał w szczególności, co następuje:
1. Wykonanie zalecenia Sądu zawartego w wyroku z dnia 5 czerwca 2014 r. co do konieczności ustalenia, czy zobowiązanie spółki z tytułu opłaty za brak sieci w 2006 r. nie uległo przedawnieniu, prowadzi do wniosku, że przedawnienie takie nie miało miejsca. Powyższy wniosek wynika z następujących przesłanek:
(-) Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji do należności z tytułu opłaty za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska.
(-) Biorąc pod uwagę art. 16 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji mówiący, iż opłata za brak sieci jest wpłacana do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego ww. opłata dotyczy, należy wskazać, iż termin przedawnienia niniejszego zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. przypadałby na koniec 2012 r.
(-) Należy jednak zauważyć, iż zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Natomiast § 7 wskazuje, iż bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności.
(-) Odnosząc powyższe przepisy do niniejszej sprawy, należy wskazać, iż skarżąca spółka wniosła skargę na decyzję GIOŚ z dnia [...] listopada 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję organu z dnia [...] maja 2008 r., określającą wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w dniu [...] grudnia 2008 r. Prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 225/09 został doręczony GIOŚ w dniu [...] lutego 2013 r. Zatem w dniu zawieszenia terminu przedawnienia do upływu terminu przedawnienia brakowało czterech lat i jednego dnia. Oznaczało to biorąc pod uwagę, iż [...] grudnia 2008 r. nie biegł już termin przedawnienia w związku z wniesieniem przez Stronę skargi do sądu administracyjnego, a zaczął on biec dopiero od następnego dnia po doręczeniu odpisu prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, a więc w dniu [...] lutego 2013 r., iż nowy ostatni dzień terminu przedawnienia upływał w dniu [...] lutego 2017 r. Po wydaniu kolejnej decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania Spółki, z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r., skarga Spółki została wniesiona w dniu [...] lutego 2014 r., zaś prawomocny wyrok w tej sprawie został doręczony GIOŚ w dniu [...] września 2014 r. W dniu zawieszenia terminu przedawnienia do upływu terminu przedawnienia brakowało trzech lat i dwóch dni. Oznaczało to zatem, biorąc pod uwagę, iż [...] lutego 2014 r. nie biegł już termin przedawnienia w związku z wniesieniem przez stronę skargi do sądu administracyjnego, a zaczął on biec dopiero od następnego dnia po doręczeniu odpisu prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, a więc w dniu [...] września 2013 r., iż nowy ostatni dzień terminu przedawnienia upływa w dniu [...] września 2017 r.
(-) Z powyższego wynika, iż Organ jest obowiązany określić zobowiązanie Strony z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006 r., gdyż nie uległo ono przedawnieniu.
2. Wykonanie zalecenia Sądu zawartego w wyroku z dnia 5 czerwca 2014 r. co do konieczności ustalenia, czy przepisy Ordynacji podatkowej dopuszczają ponowne określenie zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w sytuacji stwierdzenia nadpłaty z tego tytułu wcześniejszą ostateczną decyzją administracyjną, prowadzi do wniosku, że dopuszczalność taka nie budzi wątpliwości. Powyższy wniosek wynika z następujących przesłanek:
(-) W powyższej kwestii wypowiedział się m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt II FSK 1242/06, gdzie wskazał "Tymczasem zgodnie z tezą J. B., tylko wtedy przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji wymieniona w art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod. zostanie spełniona, gdy "organ podatkowy dwa razy rozpatrzy tożsamą sprawę i dwa razy kolejno po sobie będą wydane decyzje ostateczne w rozumieniu art. 128 zdanie pierwsze". Tożsamość spraw zachodzi zaś wówczas, gdy " występują w niej te same podmioty, taki sam jest przedmiot spraw, jest w nich identyczny stan prawny oraz taki sam stan faktyczny, w którym są te same fakty, mające znaczenie prawotwórcze"(B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Unimex 2007, s. 978). (...) zaakceptowanie zaprezentowanego w skardze kasacyjnej punktu widzenia prowadziłoby do absurdalnego wniosku, iż w przypadku dopatrzenia się podstaw do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego po podjęciu decyzji stwierdzającej nadpłatę podatku, organ podatkowy powinien najpierw pozbawić tę ostatnią mocy prawnej w odpowiednim trybie nadzwyczajnym, by następnie w warunkach "czystego pola" określić prawidłową wysokość podatku. Zabieg ten raziłby niezrozumiałym formalizmem, a jednocześnie podważałby logikę konstrukcji ukształtowanych przepisami art. 21 § 3 i art. 75 Ord. pod. Tym bardziej nie do przyjęcia jest stanowisko, że wydanie decyzji stwierdzającej nadpłatę podatku w ogóle eliminowałoby możliwość jego późniejszego wymierzenia w drodze decyzji określającej. Wolno zatem powiedzieć, że odrębność przedmiotu rozpoznawanych spraw przesądza w tym wypadku o odrębności prowadzonych w nich postępowań, co musi być wzięte pod uwagę przy rozważaniu zarzutów powołujących się na zasadę res iudicata. "
(-) Biorąc powyższe pod uwagę należy zauważyć, iż decyzja organu z dnia [...] października 2009 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów była wydana na podstawie innego stanu faktycznego i na podstawie innej podstawy prawnej zawartej w art. 74a ustawy - Ordynacja podatkowa niż niniejsza decyzja określająca wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r., która jest wydawana na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w związku z odpowiednio stosowanym art. 21 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa i dotyczy określenia wysokości zobowiązania.
(-) Decyzja w sprawie stwierdzenia nadpłaty została wydana tylko w związku z wnioskiem strony z dnia [...] września 2009 r. i po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2009 r., który uchylił nieprawomocnie zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...] określającą wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za 2006 r., wskazując, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
W decyzji tej Organ nie rozstrzygał o wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006, w szczególności, iż w momencie wydania decyzji z dnia [...] października 2009 r. w obrocie prawnym była decyzja z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...], które określały na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji zobowiązanie Strony z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006. Organ zatem wyłącznie w związku z wstrzymaniem na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonania decyzji z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], stwierdził nadpłatę w związku koniecznością zwrotu opłaty na wniosek Strony. Organ w decyzji z dnia [...] października 2009 r. jednak nie określał wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006 i nie prowadził w tym zakresie żadnego postępowania, co wynika jednoznacznie z uzasadnienia tej decyzji.
(-) W związku z powyższym decyzja z dnia [...] października 2009 r., znak: [...] nie odnosi się do wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2006, ale wskazuje wyraźnie, iż w związku z wyrokiem Sądu zaistniała konieczność wydania tej decyzji, aby zwrócić kwotę opłaty Stronie. Konieczność ta była też związana z faktem, iż opłata ta została wpłacona na konto [...] Funduszu [...], a zatem był w jego dyspozycji, a wydanie decyzji pozwoliło temu Funduszowi zwrócić tę opłatę Stronie.
(-) Powyższe bezsprzecznie wskazuje, że GIOŚ wydając decyzję z dnia [...] października 2009 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty nie opierał się na tym samym stanie faktycznym i na tej samej podstawie prawnej, co wydając decyzję określającą wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za 2006 r. na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w związku z odpowiednio stosowanym art. 21 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa. Zatem w opinii Organu przepisy ustawy Ordynacja podatkowa pozwalają na określenie ponownie zobowiązania [...] z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r., nawet jeżeli wcześniej Organ wydał decyzję stwierdzającą nadpłatę decyzją z dnia [...] października 2009 r. i decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, gdyż w decyzji tej Organ nie określał wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006.
(-) Wskazać też należy, iż do określenia zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci Organ zobowiązuje bezwzględnie art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, wskazujący, iż w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej od należnej, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Organ jest więc bezwzględnie obowiązany do określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci. Z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wynika zaś, iż do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Przyjąć więc można, iż odpowiednie stosowanie przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa nie może podważać istoty art. 17 ust. 1 ww. ustawy, a więc konieczności określenia wysokości zobowiązania.
(-) Nie bez znaczenia w sprawie jest również fakt, iż organ został zobligowany wyrokami WSA w Warszawie z dnia 20.05.2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 225/09 oraz NSA dnia 08.01.2013 r., sygn. akt II OSK 2374/12 do ponownego rozpatrzenia sprawy w oparciu o ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w ww. orzeczeniach sądu I i II instancji. Wytyczne te wskazywały na obowiązek przeprowadzenia postępowania co do istoty i wydania w tym zakresie decyzji.
(-) W takim ujęciu na przeszkodzie wydaniu decyzji na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie stoi wcześniej wydania decyzja Organu z dnia [...].10.2009 r., znak: [...], gdyż decyzji tej nie można uznać za inną decyzję ostateczną rozstrzygającą wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji za rok 2006. Wydanie więc niniejszej decyzji nie naruszy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
3. Stwierdzenie w powyższy sposób braku przeszkód do orzekania w przedmiocie ustalenia wysokości przedmiotowej opłaty, obliguje GIOŚ do rozstrzygnięcia, czy przesłanki do ustalenia tej wysokości wystąpiły w niniejszej sprawie, uwzględniając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w wydanych w sprawie orzeczeniach sądów obu instancji.
4. Do przeprowadzenia analizy zapewnienia sieci zbierania pojazdów przez spółkę GIOŚ wykorzystał system "Rejestr [...]" (dalej także "rejestr" albo "program"), stworzony na potrzeby GIOŚ przez [...], ul. [...],[...] G. Stosownie do powyższego:
(-) Przedmiotowy rejestr zawiera następujące moduły: 1) Wprowadzający pojazdy, 2) Stacje demontażu pojazdów, 3) Punkty zbierania pojazdów.
(-) Moduł Wprowadzający pojazdy zawiera informacje składane przez wprowadzających pojazdy w zawiadomieniu o podjęciu działalności w zakresie produkcji, importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów.
(-) Moduły Stacje demontażu pojazdów oraz Punkty zbierania pojazdów zawierają informacje o nazwach, adresach oraz współrzędnych geograficznych stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów.
(-) Współrzędne geograficzne stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów zostały ustalone przez Inspekcję Ochrony Środowiska w trakcie kontroli tych podmiotów. System umożliwia stworzenie powiązań pomiędzy wprowadzającymi pojazdy a stacjami demontażu i punktami zbierania pojazdów.
(-) System ten umożliwia przestrzenną prezentację na podkładzie mapowym informacji w zakresie: lokalizacji stacji demontażu oraz punktów zbierania pojazdów, stanu pokrycia terytorium kraju siecią przez danego wprowadzającego pojazd, wskazanie obszarów, na których sieć nie została zapewniona.
(-) Powyższa analiza została przeprowadzona w oparciu o dane wynikające z przedstawionych przez [...] umów o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów zawartych bezpośrednio z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu oraz umów zawartych pomiędzy [...], a innymi stacjami demontażu, bowiem jedynie ww. dokumenty mogły być wzięte pod uwagę w celu ustalenia dokładnego stanu faktycznego w zakresie utworzonej przez Stronę sieci zbierania pojazdów w 2006 r., co zgodne jest z art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
(-) Wyniki analizy zapewnienia przez [...] sieci zbierania pojazdów za 2006 r. GIOŚ przesłał Spółce wraz z pismem z dnia [...].04.2015 r., znak: [...]. W powyższym piśmie GIOŚ wyjaśnił różnice w przedstawionej Spółce przy piśmie z dnia [...].06.2013 r., znak: [...] analizie zapewnienia sieci, a sporządzonej obecnie przez GIOŚ i załączonej do pisma z dnia [...].04.2015 r. Różnice wynikały z błędnego wprowadzenia do programu RWPinfo dat wejścia do sieci Spółki stacji demontażu: [...] oraz [...] w dacie [...].03.2006 r., co zostało wskazane w zestawieniu stacji demontażu zgłoszonych jako działające w 2006 r. w ramach sieci Spółki, zamiast prawidłowej daty [...].02.2006 r., która wynika z umów zawartych pomiędzy [...] a ww. stacjami demontażu przy uwzględnieniu tzw. "kaskadowego zapewnienia sieci", tj. dla stacji, które miały zawartą umowę wyłącznie z [...] nawet przed dniem [...].02.2006 r., należy przyjąć datę [...].02.2006 r., bowiem od tego dnia [...] miała podpisaną umowę z [...] i zaczęła działać w sieci Spółki. Ponadto w zestawieniu stacji demontażu w pozycji od 54 do 71 błędnie została wpisana data [...].01.2006 r. zamiast [...].02.2006 r. (omyłkowe przestawienie cyfr). Należy również wyjaśnić, iż stacja demontażu [...], mimo, iż miała podpisaną umowę z [...] z dnia [...].09.2005 r. to zaczęła funkcjonować w sieci Spółki od dnia [...].08.2006 r., gdyż w tej dacie uzyskała pozwolenie na prowadzenie stacji demontażu, zaś dla stacji demontażu [...] w S. została błędnie przyjęta data z umowy zawartej z [...], tj. dzień [...].11.2006 r., zamiast daty z umowy zawartej bezpośrednio z [...], tj. dzień [...].05.2006 r. Ponadto należy wskazać, iż stacja demontażu [...] w związku z wypowiedzeniem umowy zawartej bezpośrednio z [...] zakończyła funkcjonowanie w sieci Spółki z dniem [...].09.2006 r. (uwzględniwszy 3-miesięczny okres wypowiedzenia umowy), nie zaś jak zostało to wpisane do zestawienia stacji demontażu, tj. z dniem [...].06.2006 r.
(-) Odnośnie stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów wykazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jako nieuwzględnione w sporządzonej przez GIOS analizie należy raz jeszcze wyjaśnić, co zostało już wskazane w piśmie GIOS z dnia [...].04.2015 r., iż:
• stacja demontażu pojazdów - [...], została uwzględniona w punkcie nr 21 zestawienia stacji demontażu pojazdów zgłoszonych jako działające w 2006 r. w ramach sieci zbierania pojazdów [...],
• punkty zbierania pojazdów: [...] oraz [...], nie zostały uwzględnione, gdyż ww. punkty zbierania pojazdów decyzję w zakresie gospodarki odpadami uzyskały w 2007 r.,
• punkty zbierania pojazdów: [...];[...];[...];[...], nie zostały uwzględnione, gdyż ww. punkty zbierania pojazdów decyzję w zakresie gospodarki odpadami uzyskały w 2008 r.,
• punkty zbierania pojazdów: [...], nie zostały uwzględnione, gdyż ww. punkty zbierania pojazdów decyzję w zakresie gospodarki odpadami uzyskały w 2009 r.,
• punkt zbierania pojazdów - [...], uwzględniono w punkcie nr 14 zestawienia punktów zbierania pojazdów zgłoszonych jako działające w 2006 r. w ramach sieci zbierania pojazdów [...],
• stacja demontażu pojazdów - [...], nie została uwzględniona, gdyż nie została przedłożona GIOS umowa z tą stacją demontażu.
(-) Podkreślenia wymaga fakt, iż niewykazanie w zestawieniu punktów zbierania pojazdów, zgłoszonych jako działające w ramach sieci zbierania pojazdów Spółki któregoś z punktów, nie ma żadnego wpływu na wynik sporządzonej analizy, bowiem punkty te przyporządkowane są do stacji demontażu i w momencie włączenia stacji jako działającej w sieci Spółki automatycznie zostają włączone również punkty, które mają zawartą z nią umowę. W związku z powyższym wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy punkty zbierania pojazdów: [...] oraz [...] mimo niewykazania ich w przesłanym Spółce zestawieniu zostały uwzględnione w analizie zapewnienia sieci.
5. W oparciu o wyniki przeprowadzonej analizy zapewnienia sieci przez skarżącą, załączonej do pisma GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2015 r. przy wzięciu pod uwagę wszystkich stacji demontażu, z którymi spółka zawarła bezpośrednio umowy, jak i umowy zawarte pomiędzy [...], a innymi stacjami demontażu i punktami zbierania pojazdów, organ II instancji ustalił, iż spółka nie zapewniła przez cały rok 2006 sieci zbierania pojazdów zgodnej z wymogami określonymi w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, tj. sieci obejmującej terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. Przez cały rok 2006 poza siecią utworzoną przez Spółkę znajdowały się takie miejscowości jak np.: T. Powyższe wynika z analizy zapewnienia sieci przez Stronę przesłanej jej przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz dokumentów stanowiących podstawę przeprowadzenia tej analizy w postaci umów o utworzenie sieci zbierania pojazdów.
Należy podkreślić, iż po zapoznaniu się z wynikami sporządzonej przez GIOŚ analizy zapewnienia sieci załączonej do pisma z dnia [...] kwietnia 2015 r. spółka nie wniosła już żadnych uwag. Przyjąć zatem należy, iż stan faktyczny ustalony przez GIOŚ uznała za właściwy.
Na podstawie rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty za brak sieci organ II instancji ustalił, że [...] w 2006 r. wprowadziła [...] pojazdów. Z przeprowadzonej analizy zapewnienia sieci zbierania pojazdów przez [...] wynika, że Spółka ta w 2006 r. nie zapewniła sieci przez 364 dni (tj. od dnia podjęcia działalności w dniu [...].01.2006 r. do [...].12.2006 r.), ponieważ na terytorium kraju znajdowały się takie miejsca nieobjęte siecią, w których zlokalizowane są miejscowości, a więc zamieszkują tam właściciele pojazdów. Wobec tego wysokość opłaty za brak sieci za 2006 r. dla [...] wyniosłaby zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji [...] zł (słownie: [...]). Biorąc jednak pod uwagę fakt, iż w niniejszej sprawie organ związany jest stanowiskiem Sądu, co do obowiązku wzięcia pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy treści przepisu art. 14 ww. ustawy po nowelizacji z 2007 r., a także zważywszy na wyniki przeprowadzonej przez GIOŚ, załączonej do pisma z dnia [...].04.2015 r. analizy zapewnienia przez [...] sieci zbierania pojazdów w 2006 r., z której wynika, iż Spółka od momentu podjęcia działalności, tj. od dnia [...].01.2006 r. do dnia [...].02.2006 r. zapewniła sieć obejmującą poniżej 95% terytorium kraju, ale nie mniej niż 90% terytorium kraju, zaś od dnia [...].02.2006 r. do końca 2006 r. sieć została zapewniona na poziomie co najmniej 95%, wobec tego Spółka od dnia [...].02.2006 r. została zwolniona z powyższej opłaty w całości, mimo niezapewnienia sieci zgodnie z art. 11 ust. ustawy o recyklingu pojazdów przez cały rok 2006.
W okresie [...].01.- [...].02.2006 r., tj. za 56 dni wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. dla [...] uległa obniżeniu zaś o 75 % i wyniosła [...] zł (słownie: [...] złotych).
W takiej też wysokości, tj. w wysokości [...] zł, biorąc pod uwagę ulgi w zapłacie opłaty za brak sieci wynikające z art. 14 ust. 5 i 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, Spółka powinna zapłacić swoje zobowiązanie z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006 do dnia 31 marca 2007 r. Biorąc jednak pod uwagę, że termin płatności opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za 2006 r. przypadał na sobotę tj. 31 marca 2007 r., to zgodnie z art. 47 § 3 w związku z art. 12 § 5 ustawy Ordynacja podatkowa termin zapłaty opłaty upływał w dniu 2 kwietnia 2007 r. Stanowisko takie potwierdza też odpowiednio stosowany art. 57 § 4 k.p.a.
6. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. błędnie wskazano liczbę dni, w których wysokość zobowiązania spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. uległa obniżeniu o 75 %, co oznacza, że wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci w kwocie [...] zł została określona niewłaściwie. Spółka w okresie [...].01.- [...].02.2006 r., tj. za 56 dni zapewniła sieć obejmującą poniżej 95%, ale nie mniej niż 90% terytorium kraju, wobec czego prawidłowa wysokość zobowiązania [...] z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. za ten okres uległa obniżeniu o 75 % i wynosi [...] zł (słownie: [...] złotych). Zaś od dnia [...].02.2006 r. do końca 2006 r., gdzie sieć została zapewniona na poziomie co najmniej 95% Spółka została zwolniona z powyższej opłaty w całości.
7. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut spółki, iż decyzja GIOŚ została wydana z uchybieniem art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzez wliczenie do okresu niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być do niego wliczone.
Wbrew twierdzeniom Spółki zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez zapewnienie sieci zbierania pojazdów nie należy rozumieć pokrycia siecią zbierania pojazdów 100% powierzchni kraju, gdyż ustawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie daje podstawy do przyjęcia takiego twierdzenia. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wprowadzający pojazd jest obowiązany zapewnić sieć zbierania pojazdów, zwaną dalej "siecią", obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. Nie oznacza to więc obowiązku tworzenia i zapewnienia sieci zbierania pojazdów na terenach niezamieszkałych, a więc obowiązku zapewnienia sieci zbierania pojazdów na 100% powierzchni kraju, jak błędnie to przyjmuje w swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka. Z art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wynika jedynie, iż właściciele pojazdów muszą mieć dostęp do stacji demontażu lub punktów zbierania działających w ramach sieci danego wprowadzającego pojazdy w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od ich miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu, a nie że sieć tak utworzona ma obejmować 100% powierzchni kraju.
Pojęcie zapewnienia sieci definiuje art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji i do tak zdefiniowanego pojęcia zapewnienia sieci odwołuje się zarówno art. 11 ust. 3, jak i art. 14 ust. 1 i 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, które posługują się tym pojęciem.
Fakt, iż spółka nie zapewniła sieci zbierania pojazdów wynika jednoznacznie ze zgromadzonego materiału dowodowego, gdyż poza jej siecią zbierania pojazdów przez cały rok 2006 pozostawały miejscowości, w których zamieszkiwali właściciele pojazdów, takie jak np.: T., K., K. (woj. [...]). Spółka nie zapewniła wszystkim właścicielom pojazdów w 2006 r. możliwości skorzystania z tworzonej przez siebie sieci zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, co zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy spowodowało powstanie zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci.
Z art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wynika, iż w przypadku, gdy wprowadzający pojazdy nie spełnia obowiązku zapewnienia sieci, a więc nie zapewnia sieci zbierania pojazdów, obejmującej terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu, to w takim przypadku jest obowiązany do naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 5 i 6.
Tylko więc w przypadku niezapewnienia sieci zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji może powstać obowiązek zapłaty opłaty za brak sieci. Jeżeli wprowadzający pojazdy zapewnia sieć zgodnie z art. 11 ust.1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, to w ogóle nie może dojść do powstania zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci.
W przypadku zatem zapewnienia sieci przez wprowadzającego pojazdy nie może w ogóle dojść do zwolnienia tego wprowadzającego pojazdy z opłaty za brak sieci ani do obniżenia wysokości tej opłaty zgodnie z art. 14 ust. 5 i 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, gdyż warunkiem sine qua non do zwolnienia z opłaty za brak sieci lub obniżenia jej wysokości jest powstanie tej opłaty, a to zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy następuje tylko i wyłącznie w przypadku niezapewnienia sieci przez wprowadzającego pojazdy.
Zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w przypadku zapewnienia sieci obejmującej co najmniej 95 % terytorium kraju, podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest zwolniony z opłaty za brak sieci. Stosownie zaś do art. 14 ust. 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w przypadku zapewnienia przez podmiot, o którym mowa w ust. 1, sieci obejmującej:
1) poniżej 95 %, ale nie mniej niż 90 % terytorium kraju - wysokość opłaty za brak sieci ulega obniżeniu o 75 %;
2) poniżej 90 %, ale nie mniej niż 85 % terytorium kraju - wysokość opłaty za brak sieci ulega obniżeniu o 50 %.
Z powyższego wynika, iż w przypadku nie zapewnienia sieci przez wprowadzającego pojazdy przy jednoczesnym zapewnieniu, aby sieć ta obejmowała:
- 95% terytorium kraju - wprowadzający pojazdy, mimo tego, iż nie zapewnia sieci zgodnie z art. 11 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji jest zwolniony z opłaty za brak sieci;
- poniżej 95 %, ale nie mniej niż 90 % terytorium kraju - wprowadzający pojazdy, mimo tego, iż nie zapewnił sieci zgodnie z art. 11 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, to wysokość jego opłaty za brak sieci ulega obniżeniu o 75%;
- poniżej 90 %, ale nie mniej niż 85 % terytorium kraju - wprowadzający pojazdy, mimo tego, iż nie zapewnia sieci zgodnie z art. 11 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, to wysokość jego opłaty za brak sieci ulega obniżeniu o 50 %.
Przez zapewnienie sieci na gruncie art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie można zatem rozumieć niczego innego niż zapewnienie sieci zgodnie z art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Z materiału dowodowego wynika zaś, iż spółka w 2006 r. nie zapewniła takiej sieci przez cały rok, a wysokość jej zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci zmniejszyła się tylko dlatego, iż sieć jej obejmowała określony w art. 14 ust. 5 i 6 procent terytorium kraju. Spółka więc bezpodstawnie utożsamia pojęcie zapewnienie sieci zdefiniowane w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji z pojęciem pokrycia przez sieć przez nią stworzoną określonej procentowej powierzchni terytorium kraju.
Z art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wynika zaś, iż do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; liczba tych dni nie może przekroczyć 90 w ciągu roku. W świetle powyższego przez użyte w tym przepisie pojęcie zapewnienia sieci nie można rozumieć niczego innego niż zapewnienie sieci zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, na co jednoznacznie wskazuje też art. 11 ust. 3 tej ustawy.
Należy podkreślić, iż Spółka w trakcie postępowania nie wskazała żadnej stacji demontażu lub punktu zbierania, z którym miałaby zawartą umowę zgodnie z art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w stosunku do których z dniem [...] grudnia 2005 r. lub później wygasło (cofnięto) pozwolenie zintegrowane albo wygasła (cofnięto) inna decyzja w zakresie gospodarki odpadami wymagane w związku z prowadzeniem stacji demontażu lub punktu zbierania. Skoro Spółka nie wykazała żadnego takiego przypadku już choćby z tego powodu nie może skorzystać ze zwolnienia wskazanego w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Należy także zauważyć, że wygaśnięcie z mocy prawa dotychczasowych decyzji dotyczących wytwarzania odpadów powstających w związku z gospodarowaniem odpadami w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji w dniu [...] czerwca 2005 r. oraz późne opublikowanie rozporządzeń dot. minimalnych wymagań dla stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów, nie spowodowało wbrew stanowisku Spółki wyrażonemu we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zniknięcia z terytorium kraju wszystkich zakładów uprawnionych do zbierania i przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji. Należy wyjaśnić, że przed wydaniem szczegółowych rozporządzeń, stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów, aby uzyskać stosowną decyzję lub zezwolenie, musiały spełniać bardziej ogólne wymogi przepisów o odpadach. Z danych kontrolnych Inspekcji Ochrony Środowiska wynika, że na dzień [...] grudnia 2005 r. w wykazach prowadzonych ówcześnie przez wojewodów znajdowało się [...] przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu i [...] przedsiębiorców prowadzących punkty zbierania pojazdów, a więc liczba zdecydowanie przewyższająca niezbędne minimum, aby utworzyć prawidłową sieć przez Spółkę. Należy też zaznaczyć, że wprowadzający pojazdy już od momentu wejścia w życie przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, tj. od dnia 14 marca 2005 r. mogli i powinni samodzielnie tworzyć sieć oraz uzupełniać ją już w trakcie trwania 2006 r. Natomiast Spółka, jak wynika z akt sprawy, we własnym zakresie nie utworzyła ani jednego punktu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji w celu zapewnienia odpowiedniej infrastruktury do zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji. Zamiast utworzyć niezbędne punkty zbierania we własnym zakresie przez prawie dwa lata oczekiwała, aż inne podmioty zrobią to za nią, mimo tego, że z mocy dyrektywy 2000/53/WE obowiązek stworzenia systemu zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji ciąży na Spółce i ma ona obowiązek pokrycia wszystkich lub zasadniczą część kosztów w tym zakresie.
Należy też podkreślić, że ani WSA ani NSA nie dokonywał w niniejszej sprawie wykładni art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, którą tą wykładnią Organ mógłby być zobowiązany w dalszym postępowaniu na podstawie art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, wyrażoną choćby w wyroku z dnia 3 lipca 2013 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt IFSK 1129/12, ocena prawna i zalecenia co do dalszego postępowania, wyrażone przez wojewódzki sąd administracyjny w kasatoryjnym wyroku muszą być jednoznaczne i wyraźne. Z orzecznictwa tego wynika też, że tylko wtedy organ ponownie rozpoznający sprawę oraz sąd będą na podstawie art. 153 p.p.s.a. związani, gdy ocena prawna i zalecenia nie budzą żadnych wątpliwości i nie wymagają zabiegów interpretacyjnych (zob. wyrok z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1101/12). Skoro w niniejszej sprawie ani WSA ani NSA nie dokonywał wykładni art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji organ nie może być związany taką wykładnią.
W związku z powyższym zarzut Spółki dotyczący wydania zaskarżonej decyzji GIOS z naruszeniem art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji należy uznać za bezpodstawny.
7. Z uwagi na jednoznaczne przesądzenie przez tut. Sąd w wyroku z dnia 5 czerwca 2014 r. kwestii nieposiadania przez [...] Fundusz [...] interesu prawnego w sprawie o ustalenie wysokości należnej od spółki opłaty za brak sieci w 2006 r., postępowanie z wniosku Funduszu o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GOŚ z dnia [...] lipca 2013 r. należało umorzyć na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie umniejsza mocy tego skutku procesowego fakt, iż przed wydaniem niniejszej decyzji Funduszowi doręczano pisma w sprawie, jako stronie tego postępowania w znaczeniu wyłącznie formalnym,
IV. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżąca spółka wniosła do Sądu skargę na decyzję GIOŚ z dnia [...] lipca 2015 r. w części określającej wysokość zobowiązania spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w kwocie [...] zł, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu poprzez wliczenie do okresu (rzekomego) "niezapewnienia sieci" terminów, które z mocy prawa nie powinny być wliczone, oraz
- art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu w związku z art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzez zastosowanie w części ustawy nowej i w części ustawy w brzmieniu obowiązującym poprzednio, oraz
- art. 153 p.p.s.a. poprzez tylko częściowe (a nie całkowite) zastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2009 r. (sygn. akt rV SA/Wa 225/09), uzupełnionych następnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego 8 stycznia 2013 r. (sygn. akt II OSK 2374/12),
- art. 74a w zw. z art. 77 § 1 pkt. 2 oraz art. 78 § 3 pkt 3 lit. b) ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez ich zastosowanie i tym samym błędne uznanie, że wniosek Spółki o zwrot opłaty za brak sieci stanowił wniosek o stwierdzenie nadpłaty, pomimo, iż złożenie takiego wniosku nie było nawet, zgodnie z art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej prawnie dopuszczalne.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz poprzedzającej ją decyzji GIOŚ z [...] lipca 2013 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca wskazała w szczególności, co następuje:
1. Wbrew ocenie GIOŚ w niniejszej sprawie spełniły się trzy ustawowe przesłanki, warunkujące możliwość skorzystania przez spółkę ze zwolnienia wynikającego z art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu. Zważyć bowiem należy w tym kontekście, że:
a) niezapewnienie sieci wyniknęło z przyczyn niezależnych od spółki, co w świetle przytoczonego wcześniej stanowiska Ministerstwa Środowiska stanowi przesłankę do skorzystania ze zwolnienia (pomimo niewymienienia jej wprost w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu);
b) zapewnienie przez spółkę sieci w stopniu zapewniającym zwolnienie z opłaty za brak sieci nastąpiło w terminie 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny uniemożliwiającej zapewnienie sieci wcześniej;
c) liczba dni, w których sieć nie została zapewniona nie przekroczyła 90.
W pierwszej kolejności należy natomiast podnieść, że wykładnia art.14 ust.3 ustawy o recyklingu winna być dokonywana przy założeniu, że użyte w nim wyrażanie "zapewnił sieć" nie oznacza zapewnienia sieci w 100%, co wynika już z prostego zestawienia art. 14 ust. 3 z art. 14 ust. 5 i 6 ustawy o recyklingu obowiązującej w brzmieniu ustalonym przez ustawę nowelizującą, na którym oparł się organ. Uwarunkowań tych nie respektuje organ, przyjmując że sformułowanie "zapewnił sieć" użyte w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu jest równoznaczne z zapewnieniem sieci na terytorium całego kraju. Takie stanowisko organu należy uznać de facto za tożsame z wadliwym przyjęciem, że art.14 ust.3 ustawy odnosi się do zapewnienia sieci na 100% powierzchni kraju.
Wymaganie przez GIOŚ od spółki, żeby ta jednak doprowadziła do pełnego pokrycia siecią zbierania pojazdów zamieszkałej powierzchni kraju w sytuacji, w której obowiązuje norma prawna zawarta w art.14 ust. 5 i 6 ustawy o recyklingu, jest nielogiczne, zbyt restrykcyjne, a przez to również zbyt daleko idące. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że wystarczające jest, aby podmiot wprowadzający pojazdy pokrył siecią ich zbierania co najmniej 95% terytorium państwa, gdyż będzie to całkowicie wystarczające dla realizacji celu przedmiotowej regulacji. Ustawodawca dał temu wyraz, określając obowiązek zapłaty opłaty za brak sieci tylko w tych przypadkach, w których dany podmiot nie zdołał pokryć siecią co najmniej 95% kraju, a taka sytuacja miała miejsce w przypadku spółki od 27 lutego 2006 r., na co wskazał sam GIOS w decyzji.
2. Przyczyny wskazane w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu (do których odwołuje się art.14 ust.3) są zdarzeniami, które nie są zależne od podmiotu potencjalnie zobowiązanego do zapłaty opłaty za brak sieci. Stąd, jak się wydaje, ustawodawca objął te zdarzenia szczególnym rodzajem ulgi (art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu), uzależnionej jednak od starań podmiotu korzystającego z ulgi nakierowanych na uzupełnienie sieci. Przyznawanie takiej ulgi w sytuacji, w której w celu skorzystania z niej zainteresowany podmiot musiałby spełnić o wiele wyższy standard niż cel określony w ustawie dla wszystkich innych podmiotów wprowadzających pojazdy, pociągałoby za sobą iluzoryczność takiej ulgi. W przykładowej sytuacji podmiot, który przez cały 2006 r. zapewniłby pokrycie terytorium kraju siecią na poziomie 95% nie ponosiłby ciężaru z tytułu opłaty za brak sieci, natomiast inny podmiot, który przez 2 miesiące (styczeń i luty 2006 r.) zapewnił pokrycie terytorium kraju siecią na poziomie 90%, a od marca 2006 r. do grudnia 2006 r. np. na poziomie 99%, musiałby ponosić ciężar ww. opłaty za okres styczeń - luty 2006 r. Akceptacja takiego stanowiska spowodowałaby, że przepis art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu praktycznie byłby przepisem martwym. Celem ulgi wprowadzonej przez ustawodawcę w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu był zamiar nieobciążania wprowadzających pojazdy opłatami w przypadku, gdy pomimo podjęcia wysiłków utworzenie sieci w stopniu wystarczającym w rozumieniu znowelizowanej ustawy z przyczyn obiektywnych było niemożliwe.
3. Wbrew ocenie organu w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki, przewidziane w art. 14 ust. 3 ustawy, zwalniające skarżącą z obowiązku uiszczenia opłaty.
4. Wadliwie uznał organ, że spółka nie pokryła siecią w wystarczającym stopniu powierzchni kraju przez cały 2006 r. Ocena taka nie daje się m.in. pogodzić z art.153 p.p.s.a., z którego wynika związanie organu wytycznymi zawartymi w wyroku NSA z 8 stycznia 2013 r. (sygn. akt II OSK 2373/12), przesądzającym, że przy określaniu wysokości opłaty za brak sieci za 2006 r. konieczne jest, co częściowo GIOŚ uczynił, sięgnięcie do regulacji art. 14 ust. 5 i 6 ustawy o recyklingu w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. Bez znaczenia pozostaje w tej sytuacji nieodniesienie się przez NSA wprost do konieczności stosowania art.14 ust. 3 ustawy, albowiem przepis ten musi być stosowany wspólnie z powołanym przez NSA art. 14 ust. 5 i 6.
W toku rozpoznawanej sprawy GIOŚ jednoznacznie uznał, że w okresie od dnia [...] lutego 2006 r. do końca 2006 r. skarżąca zapewniła sieć na poziomie co najmniej 95%, w następstwie czego od dnia [...] lutego 2006 r. została zwolniona z opłaty w całości. Zwolnienie z opłaty w całości na skutek zapewnienia sieci pokrywającej więcej niż 95% terytorium kraju oznacza, że w okresie od [...] lutego 2006 r. spółka w istocie zapewniła sieć zbierania pojazdów w stopniu określonym jako "wystarczający" dla ustawodawcy. Bez znaczenia w tym kontekście pozostaje fakt, że poza siecią utworzoną przez spółkę pozostawały w 2006 r. pojedyncze, wymienione w decyzji, często bardzo małe miejscowości. Jak sam bowiem przyznał GIOŚ przez zapewnienie sieci zbierania pojazdów nie należy rozumieć pokrycia siecią zbierania pojazdów 100% powierzchni kraju. Bezspornie ponadto od [...] stycznia do [...] lutego 2006 r. upłynął okres krótszy niż 3 miesiące. Sieć w stopniu wyznaczonym przez ustawodawcę została zatem zapewniona przez spółkę w terminie 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny uniemożliwiającej jej zapewnienie.
5. Wbrew stanowisku GIOŚ niezapewnienie sieci w okresie od [...] stycznia do [...] lutego 2006 r. nastąpiło w efekcie wystąpienia jednej z przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu, tj. cofnięcia pozwolenia zintegrowanego albo innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu przedsiębiorcy prowadzącemu taką stację oraz cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów (a więc przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu). Powyższe wiąże się z następującymi okolicznościami:
(-) Zgodnie z art. 61 ust. 2 i 3 ustawy o recyklingu przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu oraz punkty zbierania pojazdów mogli to czynić wyłącznie do [...] czerwca 2005 r. — w tej bowiem dacie, na skutek planowanego wówczas wejścia w życie ustawy o recyklingu (co nastąpiło 1 stycznia 2006 r.) wygasły wszystkie stosowne pozwolenia i decyzje, a przedsiębiorcy zostali zobowiązani do uzyskania nowych.
(-) Wygaśnięcie z mocy prawa decyzji i pozwoleń należy traktować identycznie jak cofnięcie decyzji lub zezwolenia, o których mowa w art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu. Cofnięcie decyzji lub pozwolenia dotyczy bowiem konkretnego podmiotu, wygaśnięcie z mocy prawa odnosi się natomiast do wszystkich przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie tzw. autozłomów. Skutek prawny w obu przypadkach jest jednak identyczny — brak możliwości prowadzenia działalności w zakresie recyklingu pojazdów wskutek utraty stosownego zezwolenia.
(-) Wygaśnięcie z mocy prawa decyzji/pozwoleń dla tzw. autozłomów jest właśnie przesłanką z art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu. Tym samym, za chybione należy uznać argumenty GIOS zawarte w decyzji, który uznał, że "Spółka w trakcie postępowania nie wskazała Radnej stacji demontażu lub punktu zbierania, z którym miałaby zawartą umowę zgodnie z art. 11 ustany o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w stosunku do których z dniem 31 grudnia 2005 r. lub później wygasło (cofnięto) pozwolenie zintegrowane albo wygasła (cofnięto) inna decyzja w zakresie gospodarki odpadami wymagane w związku z oprowadzeniem stacji demontażu lub punktu zbierania. Skoro Spółka nie wykazała żadnego takiego przypadku już choćby z tego powodu nie może skorzystać ze zwolnienia wskazanego w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji."
(-) Stanowisko spółki znajduje potwierdzenie w piśmie Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska p. T. W. z [...] grudnia 2005 r. nr [...] (w aktach sprawy) adresowanym do Prezesa Zarządu [...] SOIS, w którym stwierdzono, że: "Zgodnie z art.14 ust. 3 ustany o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których nie zapewnienie sieci wynika z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 przedmiotowej ustawy, jeśli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny. (...) Z dniem 30 czerwca 2005 r. wygasły bowiem wszystkie dotychczasowe decyzje dla tzw. 'autozłomów" w zakresie wytwarzania odpadów wydane na mocy ustawy o odpadach, a nie wszyscy przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu byli w stanie w terminie 6 miesięcy dostosować się do nowych wymagań i uzyskać nowe zezwolenia."
(-) Brak stosownych koncesji, czy pozwoleń uniemożliwiło większości właścicieli stacji demontażu, czy punktów zbierania pojazdów prawidłowe, zgodne z prawem funkcjonowanie na rynku, co w konsekwencji utrudniło spółce stworzenie sieci.
(-) Z uwagi na to, że wszelkie pozwolenia środowiskowe, w których posiadaniu byli przedsiębiorcy, utraciły ex lege moc 30 czerwca 2005 r., przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów utracili możliwość prowadzenia legalnej działalności na pół roku przed rozpoczęciem przez właściwe organy egzekwowania obowiązku zapewnienia przez wprowadzających pojazdy sieci zbierania pojazdów. Co więcej, przepisy wykonawcze do ustawy o recyklingu określające wymagania dla stacji demontażu oraz punktów zbierania pojazdów zostały ogłoszone w sierpniu i październiku 2005 r., a weszły w życie dopiero w listopadzie 2005 r., czyli niespełna dwa miesiące przed 1 stycznia 2006 r. (rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 28 lipca 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji - zostało opublikowane 2 sierpnia 2005 r. w Dz. U. nr 143, poz. 1206, a weszło w życie 3 listopada 2005 r.; rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 12 października 2005 r. w sprawie wymagań dla punktów zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji — zostało opublikowane 28 października 2005 r. w Dz. U. nr 214, poz. 1806, a weszło w życie 12 listopada 2005 r.).
(-) Przedsiębiorcy zainteresowani działalnością gospodarczą w zakresie prowadzenia stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów mogli wystąpić z odpowiednimi wnioskami o wydanie decyzji środowiskowych dopiero w listopadzie 2005 r. Co więcej, przedsiębiorcy zainteresowani prowadzeniem stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów nie mieli możliwości wcześniejszego składania wniosków o wydanie decyzji zezwalających na prowadzenie tego rodzaju działalności ze względu na fakt, że organy wydające decyzje odmawiały im rozpatrzenia wniosków z uwagi na brak obowiązujących przepisów wykonawczych do ustawy o recyklingu.
(-) Organem właściwym do wydania pozwolenia zintegrowanego wymaganego w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów był w 2005 r. wojewoda. Z drugiej strony zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów wydaje starosta, po uwzględnieniu z wojewodą właściwym miejscowo do wydania pozwolenia zintegrowanego lub innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu, z którym przedsiębiorca prowadzący punkt zbierania pojazdów zawarł umowę. W praktyce powyższe skutkuje tym, że przed uzyskaniem zezwolenia na prowadzenie punktu zbierania pojazdów, wymagane było wcześniejsze uzyskanie przez inny podmiot odrębnego zezwolenia na prowadzenie stacji demontażu. Ponadto procedura związana z uzyskaniem zezwolenia na wytwarzanie odpadów jest stosunkowo długa i skomplikowana, tzn. w szczególności wymaga uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w rozumieniu prawa budowlanego, a także sprawdzenia przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska funkcjonowania instalacji i urządzeń służących do demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Konkludując, z uwagi na możliwość złożenia przez przedsiębiorców stosownych wniosków dopiero w listopadzie 2005 r., a także biorąc pod uwagę fakt, że organy administracji mają, co do zasady, 30 dni na wydanie decyzji administracyjnej, wprowadzający pojazdy zobowiązani do zapewnienia sieci zostali de facto pozbawieni możliwości spełnienia warunku wynikającego z art.11 ustawy o recyklingu. Powyższe zaś skutkowało niejako automatyczną koniecznością zastosowania przez wprowadzających pojazdy dyspozycji art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu.
(-) Brak jest regulacji uniemożliwiającej skorzystanie przez Spółkę z możliwości niezapewnienia sieci bez jakichkolwiek konsekwencji finansowych na początku roku. Także i ten aspekt znajduje potwierdzenie w przywołanym powyżej piśmie z [...] grudnia 2005 r., w którym Podsekretarz Stanu p. T. W. stwierdziła iż: "... z punktu widzenia ustawodawcy dopuszczalne jest uznanie, że 90 dni, za które nie nalicza się opłaty może obejmować również okres pierwszego kwartału 2006 r."
(-) Zaistniała w pierwszych miesiącach 2006 r. sytuacja na rynku była od Spółki niezależna i pomimo braku jej bezpośredniego wymienienia przez ustawodawcę w art. 14 ust. 3 ustawy recyklingu, jako podstawy zastosowania zwolnienia, stanowiła ona, jak wynika to z ww. pisma z Ministerstwa Środowiska, jedną z okoliczności uzasadniających i umożliwiających zastosowanie zwolnienia wynikającego z tego przepisu.
(-) Bez znaczenia pozostaje podniesiony przez organ fakt, że "z danych kontrolnych Inspekcji Ochrony Środowiska wynika, że na dzień [...] grudnia 2005 r. w wykazach prowadzonych ówcześnie przez wojewodów znajdowało się [...] przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu i [...] przedsiębiorców prowadzących punkty zbierania pojazdów (...). Odnosząc się do powyższych twierdzeń GIOŚ zawartych w Decyzji, należy zauważyć, iż sama liczba stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów nie przesądza automatycznie o tym, że współpraca z nimi gwarantowałaby pokrycie siecią terytorium kraju. Obowiązujące w naszym kraju przepisy nie wprowadzają jakiegokolwiek ograniczenia, co do liczby prowadzonych stacji demontażu. Każdy zatem przedsiębiorca, który uzyska stosowne pozwolenia może taką stację utworzyć. W konsekwencji może okazać się, że kilka stacji demontażu funkcjonuje przy tej samej ulicy, utworzona sieć i tak mogłaby więc nie pokrywać 100% terytorium kraju. Wskazana zatem przez GIOŚ liczba przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów pozostaje irrelewantna dla przedmiotu postępowania. Co więcej, fakt, iż istniała taka liczba stacji demontażu nie przesądza o tym, że od uzyskania pozwoleń przez te stacje do [...] grudnia 2006 r. możliwe było zawarcie stosownych umów.
(-) Niedopuszczalne jest czynienie spółce zarzutu, że nie utworzyła ona we własnym zakresie ani jednego punktu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji w celu zapewnienia odpowiedniej infrastruktury do zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji, a zamiast utworzyć niezbędne punkty zbierania we własnym zakresie przez prawie dwa lata oczekiwała, aż inne podmioty zrobią to za nią, mimo tego, ze z mocy dyrektywy 2000/53/ WE obowiązek stworzenia systemu zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji ciąży na Spółce i ma ona obowiązek pokrycia wszystkich lub zasadniczą część kosztów w tym zakresie.
Taka ocena organu nie daje się pogodzić z faktem, że w myśl art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o recyklingu zapewnienie pokrycia siecią możliwe jest na dwa sposoby: bądź poprzez stworzenie sieci składającej się ze stacji demontażu utworzonych przez wprowadzającego pojazd, bądź też poprzez zawarcie umów ze stacjami demontażu. Obie wskazane w przepisach metody są legalne i spełniają wymóg zapewnienia sieci. Spółka nie widzi więc podstaw do czynienia jej zarzutu z faktu, że skorzystała z legalnej, przewidzianej prawem drogi zapewnienia sieci. Spółka jest firmą motoryzacyjną, zajmującą się importem samochodów, nie specjalizuje się natomiast w ich recyklingu. Podjęcie decyzji o stworzeniu sieci poprzez zawarcie umów ze stacjami demontażu było racjonalne biznesowo i, co jeszcze raz należy podkreślić, całkowicie legalne.
6. Również trzecia z przesłanek, koniecznych do zastosowania art.14 ust.3 ustawy o recyklingu, została przez spółkę spełniona. Bezsporne bowiem w niniejszej sprawie jest to, że liczba dni, w których sieć nie została w wystarczającym stopniu zapewniona nie przekroczyła 90 dni. Okres, w którym pokrycie siecią obejmowało mniej niż 95% terytorium kraju wyniósł 56 dni.
7. W świetle wszystkich wykazanych powyżej okoliczności stwierdzić jednoznacznie należy, iż w niniejszej sprawie wystąpiły łącznie wszystkie przesłanki, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił możliwość skorzystania ze zwolnienia wynikającego z art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu. Należy bowiem wskazać, że: a) niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn niezależnych od Spółki, które w świetle stanowiska Ministerstwa Środowiska stanowi przesłankę do skorzystania ze zwolnienia (pomimo nie wymienienia jej wprost w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu), b) sieć w stopniu zapewniającym zwolnienie z opłaty za brak sieci została przez Spółkę zapewniona w terminie 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny uniemożliwiającej zapewnienie sieci, c) liczba dni, w których sieć nie została zapewniona nie przekroczyła upływu 90-tego dnia.
Stanowisko GIOŚ, zgodnie z którym - z uwagi na fakt, iż Spółka nie miała zapewnionej sieci zbierania pojazdów na terytorium całego kraju (a więc de facto w 100%) przez cały 2006 r. oraz nie wystąpiła u niej którakolwiek z przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu, uniemożliwiło GIOŚ uwzględnienie pierwszych 90 dni w 2006 r. przy obliczaniu wysokości zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. - jest całkowicie błędne i nie znajduje uzasadnienia zarówno w stanie faktycznym jak i prawnym niniejszej sprawy. Odebranie spółce możliwości wynikającej z przysługującego jej uprawnienia wskazuje na profiskalne działanie GIOŚ, które w państwie prawa nie powinno mieć jednak miejsca.
8. Zaskarżone orzeczenie narusza art.153 p.p.s.a. oraz art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu w zw. z art. 2 Konstytucji RP i w związku z art. 2 ustawy nowelizującej poprzez wyłożenie art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu, wbrew wytycznym wyroku NSA, przy uwzględnieniu poprzedniego, mniej korzystnego brzmienia tej ustawy jako całości. Z wyroku NSA wynika w sposób jednoznaczny, że do oceny skutków prawnych sprawy objętej niniejszym postępowaniem powinny być co do zasady stosowane przepisy nowe. NSA wskazał przy tym, że opłata za brak sieci nosi znamiona sankcji administracyjnej, co pociąga za sobą konieczność uwzględniania przy jej ustalaniu, nawiązujących do zasad procedur karno-sądowych, standardów określone w Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy z dnia 13 lutego 1991 r. NrR(91)1, w tym m.in. zasadę, że wejście w życie, po dokonaniu czynu sprzecznego z obowiązującymi normami, mniej represyjnych od nowych postanowień powinno działać na korzyść podmiotu, co do którego rozważą się nałożenie sankcji.
Wbrew powyższym uwarunkowaniom GIOŚ wyłożył art.14 ust. 3 ustawy recyklingu, uwzględniając w części nowe brzmienie art.14 (art. 14 ust. 5 i 6), a w pozostałej części mnie korzystne dla Spółki, brzmienie poprzednio obowiązujące (art. 14 ust.3 w zakresie konieczność zapewnienia sieci zbierania pojazdów de facto pokrywającej 100% powierzchni kraju).
9. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 74a w zw. z art. 77 § 1 pkt 2 oraz art. 78 § 3 pkt 3 lit. b) Ordynacji podatkowej skarga zwraca uwagę na niedopuszczalność uwzględniania w niniejszej sprawie faktu wcześniejszego orzeczenia przez GIOŚ (decyzjami z dnia [...] października 2009 r. nr [...] oraz z dnia [...] listopada 2009 r., wydanymi na skutek rozpatrzenia pisma spółki z dnia [...] września 2009 r.) w przedmiocie zwrotu spółce nadpłaty z tytułu wniesienia opłaty za brak sieci, mającego wynikać z uchylenia przez tut. Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 225/09, wcześniejszych decyzji orzekających o ustaleniu wysokości przedmiotowej opłaty (decyzje GIOŚ z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] oraz z dnia [...] listopada 2008 r.). Skarga zarzuca w tym kontekście nieuwzględnienie przez GIOŚ faktu, że pomimo formalnego funkcjonowania przywołanych decyzji o zwrocie spółce nadpłaty w obrocie prawnym, są one w oczywisty sposób wadliwe, co wynika w pierwszej kolejności z faktu, że pismo spółki z dnia [...] września 2009 r. zostało wadliwie zakwalifikowane jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty w sytuacji, w której przedmiotem żądania tego pisma był zwrot opłaty za brak sieci (a ściślej ponaglenie organu do wykonania ustawowego obowiązku, wynikającego z mocy prawa). Ponadto przy orzekaniu w przedmiocie zwrotu nadpłaty nie zastosowano się do art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej, w myśl którego nie można wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w czasie trwania postępowania podatkowego.
Spółka podniosła również, że z racji dysponowania przez organy przez blisko rok nienależną opłatą za brak sieci, zwróconą spółce dopiero [...] listopada 2009 r., zwrócona kwota winna była zostać powiększona o należne oprocentowanie, a z racji nieotrzymania należnego oprocentowania spółka miała prawo, zgodnie z art. 78a Ordynacji podatkowej, zaliczyć otrzymaną kwotę w części na należność główną, a w części na oprocentowanie i wnieść o zwrot pozostałej części nadpłaty wraz z należnym jej oprocentowaniem. Ponadto, z racji tego, że decyzja w przedmiocie zwrotu nadpłaty z [...] października 2009 r. powołuje się zarówno na przepisy Ordynacji, jak i na art.17 ust.3 o recyklingu, w zaskarżonej obecnie decyzji GIOŚ można dopatrywać się naruszenia stanu res iudicata.
V. W odpowiedzi na skargę wniesionej pismem z dnia [...] września 2015 r. GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie i obszernie ustosunkowując się do zarzutów i argumentacji skargi.
Odnosząc się m.in. do zarzutów w przedmiocie naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, organ wskazał, iż w istocie nie odnoszą się one do decyzji zaskarżonej, a do ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie zwrotu nadapłaty, wywodząc jej niezgodność z art. 74a w zw. z art. 77 § 1 pkt 2 oraz art. 78 § 3 pkt 3 lit. b) ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Niewątpliwym jednak jest, że decyzja z dnia [...] października 2009 r. stwierdzająca nadpłatę została wydana przez organ i znajduje się ona w obrocie prawnym do dnia dzisiejszego, a celem postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. nie była ocena legalności wydania przez organ decyzji z dnia [...] października 2009 r. W niniejszym postępowaniu nie podlega więc kontroli legalność decyzji z dnia [...] października 2009 r., a co za tym i zarzuty strony dotyczące tej decyzji nie mogą mieć znaczenia w niniejszym postępowaniu.
Należy jednak podkreślić, iż decyzja z dnia [...] października 2009 r. w sprawie stwierdzenia nadpłaty została wydana w związku z wnioskiem strony z dnia [...] września 2009 r. i po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2009 r., który uchylił nieprawomocnie zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...] określającą wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za 2006 r., wskazując, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
W decyzji tej organ nie rozstrzygał też o wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006, w szczególności, iż w momencie wydania decyzji z dnia [...] października 2009 r. w obrocie prawnym była decyzja z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...], które określały na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji zobowiązanie Strony z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006.
VI. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżąca podtrzymała stanowisko skargi, podnosząc jednocześnie dodatkowo zarzut naruszenia przez GIOŚ art. 11 ust. 1 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w związku z art. art. 41 i art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny. Zarzut ten skarżąca uzasadniła w następujący sposób:
1. Ustalenie przez organ stopnia pokrycia terytorium kraju siecią zbierania pojazdów, dokonane na podstawie danych zawartych w systemie informatycznym "Rejestr [...]" (dalej także "rejestr" albo "program"), nastąpiło w sposób nieprawidłowy, nie uwzględniający w odpowiedni sposób kryteriów z art.11 ust.1 ustawy, a konkretnie nie uwzględniający skutków wskazania w tym przepisie, że zapewnienie przez podmiot zobowiązany sieci ma prowadzić do tego, aby właściciel pojazdu uzyskał możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 m w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. W ocenie Spółki kluczowym przy wykładni cytowanego przepisu jest to, aby użyte w nim pojęcie "miejsce zamieszkania" rozumieć jako miejscowość, stosownie do definicji zawartej w kodeksie cywilnym.
2. Z wyjaśnień GIOŚ wynika, iż program składa się jedynie z trzech następujących modułów: 1) "Wprowadzający pojazdy", 2) "Stacje demontażu pojazdów", 3) "Punkty zbierania pojazdów". Stwierdzić należy, że powoływane przez GIOŚ opracowanie Instytutu Geodezji i Kartografii z [...] maja 2010 r.: "Ekspertyza dotyczącą prawidłowości działania programu "Rejestr [...]" potwierdza wniosek o wadliwej konstrukcji programu. Sformułowana na stronie 33 i 34 tej ekspertyzy konkluzja o prawidłowości działania oprogramowania dotyczy wyłącznie prawidłowości geograficznego umiejscowienia okręgów, nie odnosi się natomiast do jego poprawności w zakresie kompatybilności z normą prawną zawartą w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu.
Z treści ekspertyzy wynika, iż przedmiotem jej badania było sprawdzenie prawidłowości działania programu pod kątem tego, czy: 1) program poprawnie nanosi na mapę, współrzędne geograficzne stacji demontażu pojazdów i punktów zbierania, 2) okręgi o promieniu 50,1 km są nanoszone na mapę w punktach, w których zlokalizowane są stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów, na podstawie wpisanych danych współrzędnych geograficznych. Powyższe kryteria nie uwzględniają w żaden sposób brzmienia art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, zgodnie z którym okręgi powinny być ustalane w taki sposób "aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu.". W sytuacji, w której stacja demontażu lub punkt zbierania pojazdów powinny być umiejscowione w odległości nie większej niż 50 km od miejsca zamieszkania lub siedziby właściciela pojazdu, przedmiotowe okręgi winny być kreślone od granic administracyjnych miejscowości, w których zamieszkuje właściciel pojazdu lub gdzie ma siedzibę. Siedzibą lub miejscem zamieszkania jest bowiem - co wynika odpowiednio z art. 41 i art. 25 kodeksu cywilnego — miejscowość. Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, w art. 25 kodeksu cywilnego chodzi o miejsce zamieszkania w danej miejscowości oznaczonej administracyjnie, nie zaś w określonym, konkretnym mieszkaniu czy domu, pod określonym adresem.
3. Na gruncie prawa cywilnego miejsce zamieszkania zostało więc powiązane z całym obszarem określonej miejscowości, bez dalszego uszczegółowienia co do dzielnicy, ulicy, budynku czy lokalu. Rozważając pierwszy element definicji sformułowanej w art. 25 kodeksu cywilnego - na tle przepisów ustawy z 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych, art. 47 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej oraz § 2 pkt 5-8 i § 3 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego — należy utożsamiać miejsce zamieszkania z całym terytorium konkretnego i zamieszkałego miasta lub wsi posiadających swoją nazwę własną. Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż gdyby wolą ustawodawcy było rozumienie pod pojęciem "miejsca zamieszkania lub siedziby" konkretnego adresu to dałby temu wyraz wprost w przepisie, zamieszczając w nim taki zapis.
4. W art. 126 § 2 pkt 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, ustawodawca wprost odróżnił termin "miejsce zamieszkania" i "adres" stanowiąc: "Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu oraz: 2) oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron. ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników". Wymieniając osobno terminy "miejsce zamieszkania" i "adres" strony ustawodawca wyraźnie nakazuje traktowanie obu pojęć jako odrębne.
Miejscowością jest więc konkretny punkt na mapie (tj. konkretny adres), określony współrzędnymi geograficznymi, ale cała dana miejscowość. Potwierdza to również uchwała SN z 24 września 1980 r., sygn. akt III CZP 31/80, Legalis, stanowiąc "Z zestawienia tego przepisu [tj. art. 26 Kodeksu cywilnego] z przepisem art. 25 KC wynika, iż określenie "miejsce zamieszkania" w obu wymienionych przepisach należy rozumieć miejscowość, a nie konkretne mieszkanie".
5. Powyższe prowadzi do wniosku, że wyznaczając okręgi od granic miejscowości, w których siedzibę lub miejsce zamieszkania mają stacje demontażu lub punkty zbierania pojazdów, organ winien był przyjąć jako podstawę granice administracyjne miast.
6. Zwrócić uwagę w tym kontekście należy na możność wykorzystania przez organ danych zgromadzonych w rejestrze CEPiK, prowadzonym w oparciu o art. 80a - 80e ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (GIOŚ posiada dostęp do tego rejestru na podstawie art. 80c ust.1 pkt. 17 ww. ustawy). W oparciu o wskazane wyżej dane możliwe jest precyzyjne ustalenie, w jakich miejscowościach mają swoje miejsce zamieszkania lub siedzibę właściciele pojazdów.
7. Zdaniem spółki, GIOŚ wyznaczając okręgi od granic miejscowości, w których siedzibę lub miejsce zamieszkania mają stacje demontażu lub punkty zbierania pojazdów, powinien czynić to od granic administracyjnych miasta. Posługiwanie się jakimikolwiek innymi danymi zafałszuje bowiem obraz stopnia pokrycia terytorium kraju siecią zbierania pojazdów.
8. Organ nie powinien przy tym kierować się samym umiejscowieniem znaków drogowych z nazwami miejscowości, albowiem znaki te nie są wcale umiejscawiane na granicach administracyjnych poszczególnych miejscowości, co wynika to wprost z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach.
9. Pod pojęciem miejscowości należy rozumieć jednostkę osadniczą lub inny obszar zabudowany odróżniające się od innych miejscowości odrębną nazwą, a przy jednakowej nazwie - odmiennym określeniem ich rodzaju. Wynika to z art. 2 pkt 4 Ustawy o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych.
10. Granice gmin określane są, co wynika z art. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym13 rozporządzeniem Rady Ministrów. Gminy zaś, co wynika z art. 5 ww. ustawy, mają prawo do tworzenia jednostek pomocniczych, sołectw.
11. Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów rozporządzenia, w sytuacji, w której prawodawcy zależy na tym, by poszczególne odległości mierzone były inaczej niż sugerują to przepisy ogólne (w tym przypadku przepisy kodeksu cywilnego definiującego pojęcia "miejsce zamieszkania" i "siedziby") doprecyzowuje te kwestie przepisami szczególnymi. O ile, w odniesieniu do znaków drogowych zostało to wyraźnie zrobione w rozporządzeniu o tyle w przepisach dotyczących recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji takich przepisów szczególnych nie ma. W odniesieniu do recyklingu obowiązują zatem przepisy ogólne (kodeks cywilny), które jako miejsce zamieszkania i siedzibę rozumieją miejscowość. Wszelkie odległości, o których stanowią przepisy ustawy o recyklingu muszą być mierzone do granic administracyjnych poszczególnych miejscowości a nie do współrzędnych geograficznych odpowiadającym adresom pocztowym. Ta zasadnicza różnica sprawia, że wszelkie wyliczenia przedstawione przez GIOS są bezużyteczne dla potrzeb określenia stopnia pokrycia terytorium kraju sieci zbierania pojazdów.
Skoro bowiem w przepisach prawa — rangi ustawowej — zawarte zostały definicje miejsca zamieszkania i siedziby, to organ administracji państwowej zobowiązany jest do ich stosowania.
Wyłomem od obowiązku stosowania definicji ustawowych zawartych w kodeksie cywilnym mogłaby być sytuacja, w której w prawie ochrony środowiska lub w ustawie o recyklingu ustawodawca zawarłby odrębną definicję legalną ww. pojęć, nakazując ich stosowanie w przypadku ustawy o recyklingu.
12. Biorąc pod uwagę powyższe podkreślić zatem należy, iż nieprawidłowości w określaniu stopnia pokrycia terytorium kraju siecią zbierania pojazdów przez GIOS wynikają z przyjęcia przez organ całkowicie błędnej metodologii określania tego pokrycia. Jak wskazano powyżej, okręgi powinny być kreślone od granic administracyjnych miejscowości, w których zamieszkuje właściciel pojazdu bądź gdzie ma siedzibę. A siedzibą, czy miejscem zamieszkania jest cała dana miejscowość, a nie konkretny punkt na mapie określony współrzędnymi geograficznymi — czego w niniejszej sprawie GIOS nie wziął pod uwagę.
VII. Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2016 r. GIOŚ ustosunkował się do zarzutu skarżącej, podniesionego w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r., co do naruszenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji art.11 ust.1 ustawy, nie podzielając stanowiska skarżącej. Stosownie do powyższego:
1. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji GIOŚ z dnia [...] lipca 2015 r. wynika wprost, że obowiązek zapewnienia sieci zbierania pojazdów został zgodnie z art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w związku z art. 41 oraz art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny odniesiony w niniejszej sprawie do miejsca zamieszkania lub siedziby właściciela pojazdu rozumianych jako miejscowości, gdzie właściciel pojazdu ma siedzibę lub miejscowości, w której właściciel pojazdu przebywa z zamiarem stałego pobytu. Organ przeanalizował bowiem, czy stacje demontażu i punkty zbierania wchodzące w skład sieci zbierania pojazdów skarżącej były położone w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od granic miejscowości, gdzie właściciele pojazdów mają miejsca zamieszkania lub siedziby.
2. Wskazanego wyżej obowiązku organ nigdy zgodnie z przepisami nie odnosił do konkretnego adresu właściciela pojazdu, ale do miejscowości, gdzie właściciel pojazdu ma siedzibę lub miejscowości, w której właściciel pojazdu przebywa z zamiarem stałego pobytu. Stanowisko to pełnomocnikowi skarżącej jest dobrze znane, gdyż było wyrażane w sposób jednolity przez organ we wszystkich postępowaniach, które organ prowadził w zakresie zapewnienia sieci zbierania pojazdów zgodnie z art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
3. W trakcie analizy zapewnienia sieci skarżącej w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wykazano, iż przez cały rok 2006 r. skarżąca nie zapewniła zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w związku z art. 41 oraz art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny sieci zbierania pojazdów, gdyż właściciele pojazdów zamieszkujący lub mający siedziby w takich miejscowościach jak: T., K., K. oraz innych miejscowościach położonych w części Województwa [...], nie mieli możliwości oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu należących do sieci zbierania pojazdów skarżącej w taki sposób, aby te punkty były położone w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od ich miejsca zamieszkania albo siedziby w tych miejscowościach. Stanowisko takie wynika z faktu, iż wszystkie te miejscowości przez cały rok 2006 były położone w odległości dużo większej niż 50 km w linii prostej od granic tych miejscowości do najbliżej położnych stacji demontażu oraz punktów zbierania pojazdów wchodzących w skład sieci zbierania pojazdów skarżącej. Promień ponad 50 km wyprowadzony przez program RWPinfo od tych punktów zbierania nie objął w ogóle obszarów tych miejscowości, a więc granice tych miejscowości były oddalone od tych punktów o odległość większą niż 50 km.
Powyższe pozwoliło postawić jednoznaczny wniosek, iż skarżąca z naruszeniem art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie zapewniła w 2006 r. sieci zbierania pojazdów obejmującej terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu.
4. Tym samym rozważania skarżącej, zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r., gdzie dokładnie znajdują się granice tych miejscowości - co nota bene w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika z przepisów określających granice miejscowości, oraz od jakiego punktu należy mierzyć wymaganą w art. 11 ust. 1 ww. ustawy odległość, nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika z map z analizy sieci zbierania pojazdów skarżącej, najbliższe stacje demontażu oraz punkty zbierania pojazdów wchodzące w skład sieci skarżącej nawet nie zbliżyły się do granic administracyjnych wskazanych powyżej miejscowości w taki sposób, aby właściciele pojazdów mieli zapewnioną możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu należącej do Skarżącej, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od ich miejsca zamieszkania albo siedziby.
Odległości te zdecydowanie przewyższały wymaganą przez art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji odległość nie większą niż 50 km w linii prostej od granic tych miejscowości do stacji demontażu lub punktu zbierania wchodzących w skład sieci zbierania pojazdów skarżącej.
5. Powyższy stan faktyczny został ustalony w sposób nie budzący żadnych wątpliwości na podstawie analizy zapewnienia sieci przez skarżącą przesłanej jej przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz dokumentów stanowiących podstawę przeprowadzenia tej analizy w postaci umów o utworzenie sieci zbierania pojazdów.
6. Wskazać też należy, iż organ wielokrotnie ustalał pokrycie siecią za pomocą przedmiotowego programu w zakresie zapewnienia sieci zbierania pojazdów przez różnych wprowadzających pojazdy i w żadnym z wyroków sądów administracyjnych nie była kwestionowana wiarygodność danych uzyskiwanych za pomocą tego programu. W szczególności miarodajny jest w tym zakresie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1302/12, gdzie Sąd wskazał, iż ,Informacje przedstawione przez GIOS umożliwiają w wystarczającym zakresie ocenę działania programu RWPinfo. Na wiarygodność wskazanego wyżej programu wpływa między innymi fakt, że został on stworzony przez osoby funkcjonujące w środowisku akademickim. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że obsługa tego programu i przekazywanie o nim informacji przez pracowników GIOS, nie będących biegłymi, nie narusza żadnej normy prawnej. Jak wynika z akt sprawy nie jest to bowiem program skomplikowany, a do jego obsługi nie są wymagane wiadomości specjalne (szczególna wiedza). Przeciętna osoba, umiejąca obsługiwać aplikacje komputerowe, jest w stanie bez trudności wprowadzić właściwe dane, a następnie uzyskać z programu RWPinfo poprawny wynik co do stopnia pokrycia terytorium kraju siecią zbierania pojazdów. Również korzystanie z pomocy biegłych w zakresie przekazywania informacji o funkcjonowaniu programu RWPinfo byłoby zupełnie zbędne".
VIII. Pismem procesowym z dnia [...] marca 2016 r. GIOŚ przedstawił stanowisko co do zarzutu skargi w kwestii naruszenia zaskarżoną decyzją art. 74a w zw. z art. 77 § 1 pkt 2 oraz art. 78 § 3 pkt 3 lit. b) Ordynacji podatkowej, nie podzielając stanowiska skargi. W piśmie organ zawarł obszerną argumentację, kwestionującą trafność wywodów skargi, odnoszących się do nieprawidłowego zdaniem skarżącej, wykonania przez [...] Fundusz [...] decyzji GIOŚ z dnia [...] października 2009 r., stwierdzającej nadpłatę z tytułu wniesionej przez skarżącą opłaty za niezapewnienie sieci (zarzut niezwrócenia spółce całej należnej z tego tytułu kwoty wraz z oprocentowaniem).
Oragn przywołał w tym kontekście:
- postanowienie tut. Sądu z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1473/14, odrzucające skargę spółki na pismo GIOŚ z dnia [...] marca 2014 r., informujące spółkę o braku podstaw do uznania jej roszczeń o odsetki (postanowieniem z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 320/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki na postanowienie Sądu),
- wyrok tut. Sądu z dnia 4 marca 2016 r., wydany w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 3620/15, oddalający skargę spółki na decyzję GIOŚ z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], orzekającą o braku oprocentowania nadpłaty w opłacie za brak sieci za 2006 r.
- fakt, iż jednym z zarzutów podniesionych przeciwko tej decyzji był wskazany powyżej zarzut naruszenia art. 74a w zw. z art. 77 § 1 pkt 2 oraz art. 78 § 3 pkt 3 lit. b) ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - we wskazanym wyroku Sąd nie podzielił przedmiotowego zarzutu strony i wskazał, iż wniosek strony z dnia [...] września 2009 r. był wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty; na podstawie zaś tego wniosku organ wydał decyzję z dnia [...] października 2009 r., znak: [...], a co za tym idzie od nadpłaty określonej tą decyzją zgodnie z ustawą - Ordynacja podatkowa oprocentowanie nie jest należne.
IX. Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] marca 2016 r. pełnomocnik skarżącej spółki:
- cofnęła zarzut naruszenia przez organ art.74 a i innych Ordynacji Podatkowej,
- uzupełniła argumentację skargi oraz pisma procesowego z dnia [...] grudnia 2015 r., odnoszącą się do zarzutu naruszenia przez organ art. 77 w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art.11 ust.1 ustawy o recyklingu poprzez zaniechanie ustalenia pokrycia przez skarżącą terytorium kraju siecią w kontekście wykładni pojęcia "miejsce zamieszkania" (oraz "siedziba"), zgodnej z przepisami prawa cywilnego. Stosownie do powyższego:
(-) Ponieważ w przepisach prawnych dotyczących recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, nie ma uregulowań szczególnych określających inaczej "siedziby" lub "miejsca zamieszkania", w odniesieniu do ustawy o recyklingu stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, które jednoznacznie określają, miejsce zamieszkania i siedzibę jako miejscowość.
(-) Odległość, o której mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu oznacza odległość nie większą niż 50 km w linii prostej nie od adresu właściciela (tj. współrzędnych geograficznych przecinających się w określonym punkcie, którym jest adres), lecz od granic administracyjnych poszczególnych miejscowości.
(-) W obliczu tych uwarunkowań analizy przedstawiane przez GIOŚ są bezużyteczne dla potrzeb określenia stopnia pokrycia terytorium kraju sieci zbierania pojazdów w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu. Organ użył programu komputerowego, który wyliczał stopień pokrycia siecią zbierania pojazdów terytorium kraju bez uwzględnienia granic administracyjnych poszczególnych miejscowości, przez co naruszył art. 77 i art. 7 kpa.
(-) GIOŚ nie wskazał, czy w przypadku, gdy w odległości nie większej niż 50 km od stacji zbierania pojazdów lub stacji demontażu znajduje się jedynie część miejscowości — uznał on, iż całość tej miejscowości została pokryta siecią zbierania pojazdów.
(-) W ocenie spółki pokrycie nawet 0,01% powierzchni danej miejscowości siecią zbierania pojazdów oznacza, iż cała miejscowość powinna być traktowana, jako objęta siecią zbierania pojazdów. Stanowisko to jest zgodne z literalnym brzmieniem art. 11 ust 1 ustawy o recyklingu w związku z art. 25 i 41 kc. Zgodnie z dyspozycją art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu nawet minimalne pokrycie siecią obszaru danej miejscowości pozwala na uznanie, obowiązek pokrycia siecią danej miejscowości został przez spółkę wypełniony.
(-) Przeprowadzone przez GIOS analizy fałszują faktyczne pokrycie siecią powierzchni kraju zapewnione przez Spółkę, nie odzwierciedlają zatem rzeczywistego obrazu pokrycia siecią, a przez to pozostają niezgodne z wymogami z art. 11 ust 1 ustawy o recyklingu.
W załączniku do protokołu pełnomocnik skarżącej zawarła przykładowe graficzne zobrazowanie faktycznego pokrycia siecią fragmentu terytorium kraju, obejmującego K., S., M. i J. zarówno w wersji uwzględniającej metodologię przyjętą przez organ, jak i w wersji uwzględniającej metodologię proponowaną przez skarżącą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
X. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2015 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja GIOŚ wydana została w zgodzie z obowiązującym prawem.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie.
XI. Kontrola legalności zaskarżonej obecnie decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną obecnie decyzją orzekł GIOŚ było określenie, na podstawie art.17 ust.1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, wysokości zobowiązania skarżącej jako wprowadzającego pojazd, o którym mowa w art.10 ustawy, z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów w roku 2006 r.
Na podstawie zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego organ przyjął, że: 1) w żadnym okresie 2006 r. skarżąca nie wykonała obowiązku pokrycia siecią recyklingu w sposób pełny, tj. taki, który stanowiłyby pełne wykonanie dyspozycji art.11 ust.1 ustawy recyklingowej, 2) przez zdecydowaną większość tego okresu skarżąca zdołała jednakże zapewnić sieć na obszarze przewyższającym 95% terytorium kraju, co skutkowało całkowitym zwolnieniem z opłaty za ten okres, stosownie do art.14 ust.5 ustawy, 3) w okresie 56 dni 2006 r. skarżąca nie zdołała zapewnić sieci na poziomie umożliwiającym całkowite zwolnienie z opłaty, z czym łączył się obowiązek uiszczenia opłaty w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji. Ocenę organu należy w całości podzielić, albowiem znajduje ona przekonujące oparcie w materiale dowodowym i przepisach prawa. Zarzuty skargi nie zasługują w tej sytuacji na uwzględnienie.
2. Kontrola przez Sąd legalności decyzji GIOŚ obejmuje w pierwszej kolejności ocenę wykonania przez organ, stosownie do art.153 p.p.s.a., poprzedniego, prawomocnego wyroku Sądu z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 537/14, uchylającego poprzednią decyzję organu z dnia [...] stycznia 2014 r., wydaną na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GIOŚ z dnia [...] lipca 2013 r. W wyroku z dnia 5 czerwca 2014 r. Sąd: 1) przesądził kwestię nieposiadania przez NFOŚiGW interesu prawnego w sprawie, 2) zalecił organowi wyjaśnienie relacji pomiędzy postępowaniem prowadzonym obecnie a wcześniej przeprowadzonym postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, 3) zalecił organowi wyjaśnienie, czy zobowiązanie skarżącej do uiszczenia opłaty za 2006 r. nie uległo przedawnieniu. Zalecenia ta zostały przez organ prawidłowo i w pełni wykonane przy ponownym orzekaniu w sprawie. Stosownie do powyższego, orzekając obecnie GIOŚ: 1) umorzył postępowanie z wniosku Funduszu z dnia [...] sierpnia 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GIOŚ z dnia [...] lipca 2013 r., 2) wykazał, że będąca przedmiotem postępowania opłata nie uległa przedawnieniu (Sąd ocenę organu w tym zakresie całkowicie podziela i uznaje za własną), 3) wykazał, że fakt wcześniejszego rozstrzygnięcia decyzją ostateczną kwestii nadpłaty z tytułu opłaty za brak sieci, nie stanowi obecnie przeszkody do orzekania w przedmiocie ustalenia tej opłaty (tę ocenę organu Sąd również w całości podziela). Jednocześnie, odnosząc się do odrębnego zarzutu skargi w tym zakresie, nie sposób przyjąć, aby przy obecnym orzekaniu przez organ w sprawie miało dojść do naruszenia art.153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez organ do jeszcze wcześniejszych orzeczeń: tut. Sądu z dnia 20 maja 2009 r. oraz wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., a to z kolei poprzez wywodzone w skardze, jedynie częściowe zastosowanie w sprawie znowelizowanego brzmienia art.14 ustawy recyklingowej (w miejsce całościowego). Zarzutu tego Sąd nie podziela.
3. Przy stosowaniu w sprawie przepisów ustawy recyklingowej, regulujących kwestię wymierzania opłaty za niezapewnienie sieci, organ był zobowiązany, a to na podstawie jeszcze wcześniej zapadłego w niniejszej sprawie wyroku tut. Sądu z dnia 20 maja 2009 r. oraz wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., do stosowania art.14 ustawy już w brzmieniu znowelizowanym (na korzyść podmiotów zobowiązanych do tworzenia sieci) ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r., tj. przewidującym automatyczne różnicowanie z mocy prawa wysokości opłaty należnej z tytułu niezapewnienia sieci w zależności od stopnia pokrycia siecią terytorium kraju. Jak już wskazano wcześniej organ przyjął, że w żadnym okresie 2006 r. skarżąca nie wykonała obowiązku pokrycia siecią recyklingu w sposób pełny, tj. taki, który stanowiłyby pełne wykonanie dyspozycji art.11 ust.1 ustawy recyklingowej, niemniej wyodrębnić w tym zakresie należałoby dwa podokresy, tj.:
- okres pomiędzy [...] stycznia a [...] lutego 2006 r., obejmujący 56 dni, w którym skarżąca zapewniła sieć obejmującą poniżej 95%, ale nie mniej niż 90% terytorium kraju, wobec czego wysokość należnej opłaty za ten okres uległa obniżeniu o 75 % i wynosi [...] zł
- okres od dnia [...] lutego 2006 r. do końca 2006 r., gdzie sieć została zapewniona na poziomie co najmniej 95%, w następstwie czego spółka została zwolniona z powyższej opłaty w całości.
W konkluzji powyższych ustaleń faktycznych organ przyjął, że skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia opłaty (w wymiarze obniżonym) za pierwszy ze wskazanych wyżej okresów. Stanowisko to należy w pełni zaaprobować.
4. Przepis art.11 ust.1 ustawy recyklingowej w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie przewidywał, że wprowadzający pojazd, o którym mowa w art. 10, jest obowiązany zapewnić sieć zbierania pojazdów, zwaną dalej "siecią", obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 (zastrzeżenie to nie ma w niniejszej sprawie zastosowania). Skutki prawne niewywiązania się z tego obowiązku określa art.14 ustawy. Wprowadzający pojazd, który jest obowiązany do zapewnienia sieci lub który złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 11 ust. 4, i nie spełnia tego obowiązku, jest zatem obowiązany do naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6 (art.14 ust.1). Opłatę, o której mowa w ust. 1, oblicza się jako iloczyn stawki opłaty za brak sieci i liczby pojazdów wprowadzonych w danym roku na terytorium kraju przez wprowadzającego pojazd oraz ilorazu liczby dni w roku, w których nie zapewniono sieci, i liczby dni w danym roku (art.14 ust.2). Stosownie do art.17 ust.1 ustawy, w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej od należnej, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci.
Przepisy art.14 ust.3, 5 i 6 ustawy recyklingowej regulują sytuacje, w których pomimo niewywiązania się przez wprowadzającego pojazdy – w danym okresie - z obowiązku zapewnienia sieci (w całości lub części) podmiot ten nie zostanie obciążony należną opłatą (albo obciążony w niepełnej wysokości).
Stosownie zatem do:
- art.14 ust.3 ustawy, do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3, jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; liczba tych dni nie może przekroczyć 90 w ciągu roku;
- art.14 ust.5 ustawy, w przypadku zapewnienia sieci obejmującej co najmniej 95% terytorium kraju, podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest zwolniony z opłaty za brak sieci;
- art.14 ust.6, w przypadku zapewnienia przez podmiot, o którym mowa w ust. 1, sieci obejmującej:
1) poniżej 95%, ale nie mniej niż 90% terytorium kraju - wysokość opłaty za brak sieci ulega obniżeniu o 75%;
2) poniżej 90%, ale nie mniej niż 85% terytorium kraju - wysokość opłaty za brak sieci ulega obniżeniu o 50%.
5. W pierwszej kolejności odnotować należy, że w skardze wiele miejsca poświęcono próbie wykazania, że wbrew ocenie organu w okresie pomiędzy [...] stycznia a [...] lutego 2006 r., za który to okres obciążono spółkę opłatą, nie wystąpiła w ogóle sytuacja niezapewnienia sieci, która mogłaby być przesłanką do uiszczania takiej opłaty (bez wdawania się na razie w kwestie oceny prawidłowości szczegółowych ustaleń faktycznych organu). Skarżąca stoi bowiem na stanowisku, że sieć, która w tym czasie została faktycznie przez nią zapewniona, pokrywała co najmniej 90% terytorium kraju (co bezspornie przyznał sam organ), a tym samym kształtowała się na jednym z dopuszczalnych poziomów przewidzianych w ust.5 i 6 ustawy. W ocenie skarżącej zatem, przez zapewnienie sieci w kontekście art.14 ust.1 ustawy, należy rozumieć nie - zapewnienie sieci pokrywającej 100% terytorium kraju, a osiągnięcie którekolwiek ze wskazanych w ust.5 i 6 poziomów (a zatem pokrycie co najmniej 85% powierzchni terytorium kraju). Inne stanowisko stanowi w ocenie skarżącej niekonsekwencję w stosowaniu znowelizowanego brzemienia art.14 ustawy, poprzez zignorowanie treści nowo dodanych ust.5 i 6, a tym samym sprzeczne z wyrokiem tut. Sądu z dnia 20 maja 2009 r. oraz wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2013 r. (i naruszające art.153 p.p.s.a.) wybiórcze stosowanie nowych regulacji. Stanowiska tego zaakceptować nie można.
Odnosząc się do wywołanej przez skargę kwestii, należy bowiem jednoznacznie stwierdzić, że punktem odniesienia do rozważań, czy sieć została przez dany podmiot zapewniona, czy też nie, nie jest treść art.14 ust.5 i 6 ustawy, a kryteria wynikające z art.11 ust.1 ustawy. Zapewnić sieć w rozumieniu art.11 ust.1 ustawy to zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 (jak już wskazano wcześniej zastrzeżenie to nie ma znaczenia na gruncie sprawy). Modelowo rzecz ujmując o zapewnieniu sieci można zatem mówić tylko w takim przypadku, w którym każdy właściciel pojazdu ma możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu na warunkach określonych powyżej. Abstrahując w tym miejscu od oceny, jaką metodologią należałoby badać osiągnięcie przez podmiot zobowiązany pożądanego przez ustawodawcę stanu oraz od oczywistego faktu, że automatyczna pewność co do jego osiągnięcia faktycznie powstaje przy stwierdzeniu pokrycia siecią 100% terytorium kraju (aczkolwiek obowiązek zapewnienia sieci w taki sposób istotnie literalnie z ustawy nie wynika, co wywołuje konieczność rozróżniania dwóch różnych pojęć "sieci obejmującej 100% powierzchni kraju" oraz "sieci zapewniającej w 100% wykonie obowiązku, o którym mowa w art.11 ust.1 ustawy/sieci zapewniającej 100 % - om właścicieli pojazdów możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji na warunkach wskazanych w art.11 ust.1 ustawy" - desygnaty tych pojęć jedynie mogą, ale nie muszą się pokrywać), stwierdzić należy, że parametry wynikające z art.14 ust.5 i 6 ustawy (tj. kolejne przedziały procentowego objęcia siecią powierzchni kraju: 85 – 89,99%, 90 – 94,99 %, 95 – 99,99%) mają znaczenie wyłącznie w kontekście ustalania, czy dany podmiot spełnia warunki do uzyskania ulgi w opłacie (a jeżeli tak, to w jakim rozmiarze), nie konstytuują natomiast różnych wariantów wypełnienia obowiązku zapewnienia sieci przez zobowiązany podmiot. Konkludując ten wątek, stwierdzić należy jednoznacznie, że fakt zapewnienia przez skarżącą sieci w okresie [...] stycznia – [...] lutego 2006 r. w bardzo szerokim zakresie (tj. sieć ta obejmowała ponad 90% terytorium kraju), zasadnie skutkował objęciem skarżącej stosowną 75 % - ową ulgą w opłacie, niemniej nie może być postrzegany jako całkowite wypełnienie przez skarżącą w tym okresie obowiązków związanych z zapewnieniem sieci w kontekście art.11 ust.1 ustawy, skutkujące bezprzedmiotowością obciążania skarżącej opłatą sankcyjną.
5. Przesądzenie kwestii wcześniejszej, a zatem ustalenie, że w styczniu i lutym 2006 r. nie doszło do wypełnienia przez skarżącą w całości (a jedynie w części) obowiązków z art.11 ust.1 (tj. skarżąca nie zapewniła sieci w wymiarze nakazanym ustawą) pociąga za sobą konieczność zweryfikowania prawidłowości stanowiska skargi co do tego, że przedmiotowy okres nie powinien być wliczany do okresu niezapewnienia sieci stosownie do dyspozycji art.14 ust.3 ustawy, a to w związku z zaistnieniem przesłanek tam wskazanych (brak możliwości zapewnienia przez skarżącą sieci, wynikający z przyczyn obiektywnych, niezależnych od skarżącej).
Przepis art.14 ust.3 ustawy stanowi, że do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3, jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; liczba tych dni nie może przekroczyć 90 w ciągu roku. Przyczyny określone w art.11 ust.3 to:
1) cofnięcie pozwolenia zintegrowanego albo innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu przedsiębiorcy prowadzącemu taką stację,
2) cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów,
3) rozwiązania lub wygaśnięcia umowy z podmiotem prowadzącym stacje demontażu.
Sąd podziela w całości stanowisko GIOŚ, wyrażone w zaskarżonej decyzji i rozwinięte w odpowiedzi na skargę, że skarżąca nie wykazała, że okoliczności, o której mowa w art.11 ust.3 ustawy istotnie wystąpiły w niniejszej sprawie w okresie [...] stycznia – [...] lutego 2006 r., odwołując się w tym zakresie wyłącznie do argumentacji natury ogólnej, nie odnoszącej się wprost do jej sytuacji. Zbyt daleko idące jest stanowisko skargi, że w związku z wygaśnięciem z mocy prawa, z dniem 30 czerwca 2005 r., dotąd obowiązujących pozwoleń, w pierwszym kwartale 2006 r. prowadzeniu przedmiotowych usług mogło być sparaliżowane (z uwagi na niezakończenie ponownych postępowań legalizacyjnych). W toku postępowania ani w skardze skarżąca nie wskazała żadnej stacji demontażu lub punktu zbierania, z którymi miałaby zawartą umowę zgodnie z art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w stosunku do których z dniem [...] grudnia 2005 r. lub później wygasło (cofnięto) pozwolenie zintegrowanego albo wygasła (cofnięto) inna decyzja w zakresie gospodarki odpadami wymagane w związku z prowadzeniem stacji demontażu lub punktu zbierania
Za niewystarczające w tym zakresie należy uznać przywołane w skardze stanowisko Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska p. T. W. z [...] grudnia 2005 r. nr [...] (w aktach sprawy), adresowane do Prezesa [...]. W piśmie tym stwierdzono w szczególności, co następuje: "Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których nie zapewnienie sieci wynika z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 przedmiotowej ustawy, jeśli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny. (...) Z dniem 30 czerwca 2005 r. wygasły bowiem wszystkie dotychczasowe decyzje dla tzw. "autozłomów" w zakresie wytwarzania odpadów wydane na mocy ustawy o odpadach, a nie wszyscy przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu byli w stanie w terminie 6 miesięcy dostosować się do nowych wymagań i uzyskać nowe zezwolenia.". W związku z treścią przywołanego pisma zauważyć należy, że jest w nim wprawdzie mowa o sytuacji, w której w związku z wygaśnięciem z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2005 r. decyzji dla autozłomów mogło dojść do sytuacji, w której podmioty prowadzące tego rodzaju działalność nie były w stanie w terminie następnych sześciu miesięcy uzyskać nowe zezwolenia, niemniej nie jest to potwierdzenie, że sytuacji takiej istotnie doszło w dużej skali. W świetle powyższego rozstrzygające znaczenie w rozpatrywanej kwestii należy na gruncie niniejszej sprawy przypisać tej okoliczności, że w toku prowadzonego postępowania skarżąca nie przedłożyła wykazu stacji demontażu albo punktów zbierania pojazdów, którym oferowała zawarcie we właściwym czasie stosownych umów, do którego to zawarcia ostatecznie nie doszło z uwagi na nielegitymowanie się przez te podmioty wymaganymi zezwoleniami. Jednocześnie podzieleniu stanowiska skarżącej spółki, że zawarcie umów z tego rodzaju podmiotami nie było możliwe, przeczy oczywisty fakt, że spółka ostatecznie zawarła takie umowy, obejmujące swoim zasięgiem do [...] lutego 2006 r. ponad 90% terytorium kraju.
6. Nie można podzielić zarzutów skargi w kwestii naruszenia przez organ art.7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art.11 ust.1 ustawy o recyklingu poprzez zaniechanie przeprowadzenia prawidłowych ustaleń w przedmiocie zapewnienia przez skarżącą sieci zbierania pojazdów. W szczególności nie można podzielić zarzutu przyjęcia przez organ nieprawidłowej metodologii ustalania tej okoliczności faktycznej, tj. oparcia się na nie nadającym się do tego celu (zdaniem skarżącej) systemie informatycznym "Rejestr [...]". W ocenie skarżącej użyty przez organ program informatyczny "Rejestr [...]" nie jest kompatybilny z art.11 ust.1 ustawy o recyklingu, albowiem nie wynika z niego, czy przy ocenie zachowania przewidzianej w tym przepisie odległości punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu (50 km w linii prostej), liczono tę odległość od granic administracyjnych miejscowości (tak, jak winno to następować stosownie do legalnej definicji miejsca zamieszkania).
Podkreślić przy tym należy, że tak daleko idącego argumentu skarżąca nie podnosiła w toku postępowania administracyjnego, podnosząc jedynie nieuwzględnienie w analizie wyszczególnionych przez skarżącą stacji demontażu oraz punktów odbioru pojazdów (argumentacja ta została wyczerpująco zweryfikowana przez organ). W szczególności skarżąca nie formułowała zastrzeżeń we wskazanym wyżej zakresie na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ przedłożył skarżącej wyniki ponownej analizy zapewnienia sieci odbioru pojazdów w 2006 r., przedstawiając metodologię tej analizy oraz wyjaśniając różnice jakie zachodzą pomiędzy tą analizą, a analizą wcześniejszą, przedstawioną skarżącej przy piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r., jak też odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w kwestii nieuwzględnienia wyszczególnionych tam stacji demontażu pojazdów oraz punktów zbierania pojazdów. Do analizy tej Spółka nie złożyła zastrzeżeń. Zarzuty w tym zakresie pojawiły się dopiero na etapie postępowania sądowego i to jeszcze nie w skardze, a dopiero w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2015 r. i zostały podtrzymane przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie w dniu [...] marca 2016 r. w formie ustnej i w formie załącznika do ustawy.
Cytowany już kilkukrotnie przepis art.11 ust.1 ustawy recyklingowej definiuje wprawdzie sieć zbierania pojazdów, niemniej nie daje żadnych praktycznych, technicznych wskazówek co do metodologii ustalania, czy w danym stanie faktycznym wymagna ustawą sieć została zapewniona, czy też nie. Wychodząc z założenia, że literalne brzmienie art.11 ust.1 ustawy koncentruje się na miejscu zamieszkania właściciela pojazdu, skarżąca poczyniła daleko idący zarzut, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało oparte na całkowicie wadliwym, nieprzystającym do treści ustawy, założeniu metodologicznym, polegającym na ustalaniu nie konkretnych miejsc zamieszkania właścicieli pojazdów (a w dalszej kolejności na ustaleniu, czy miejsca te znajdują się w przewidzianej w art.11 ust.1 ustawy odległości od stacji demonatażu i punktów zbierania pojazdów), a wyłącznie na ustalaniu, czy obszar działania stacji i punktów, z którymi skarżąca podpisała stosowne umowy (obszar wyznaczony odległościami z art.11 ust.1), pokrywa łącznie wszystkie, występujące w kraju tereny zamieszkałe przez ludność. Skarżąca wywodzi zatem, że prawidłowa metodologia winna całkowicie abstrahować od kryterium objęcia siecią określonej a priori powierzchni kraju, a w to miejsce oprzeć się w szczególności na analizie danych z systemu CEPIK, do którego GIOŚ posiada ustawowo zagwarantowany dostęp. W tej sytuacji kontrola przez GIOŚ wykonania przez skarżącą obowiązku zapewnienia wymaganej ustawą sieci wiązałaby się z wnikliwym śledzeniem ruchu pojazdów w ciągu okresu rozliczeniowego, tj. zachodzących w tym czasie zmian ich właścicieli, koniecznego do ustalenae, czy w każdym dniu tego okresu każda z osób, będąca w tej dacie właścicielem pojazdu, była objęta siecią w sposób wymagany w art.11 ust.1 ustawy. Konsekwentnie przyjąć należałoby, że takie rozumienie wykonania obowiązku zapewnienia sieci odrywałoby się od kryterium pokrycia tą siecią określonego procenta powierzchni kraju, albowiem nie można byłoby wykluczyć sytuacji, w której pomimo z zasady w miarę równomiernej w skali kraju sieci dystrybucji pojazdów przez podmioty wprowadzające, dochodziłoby do nabywania tych pojazdów przez klientów (w ramach obrotu pierwotnego, czy też wtórnego) tylko w określonej części kraju (np. tylko w kilku, sąsiadujących ze sobą województwach), tak, iż na obszarze reszty kraju faktycznie nie występowałaby potrzeba zapewnienia objęcia właścicieli pojazdów siecią ich zbierania (z racji braku takich właścicieli). W takiej sytuacji zapewnienie przez podmiot wprowadzający sieci, pokrywającej np. tylko 40% kraju stanowiłoby wykonanie obowiązku z art.11 ust.1 ustawy.
Abstrahując w tym miejscu od kwestii technicznej i organizacyjnej możliwości stworzenia i obsłużenia takiego systemu (mając na uwadze fakt, że w 2006 r. skarżąca wprowadziła do obrotu [...] pojazdów) stwierdzić należy, iż system taki byłby niewątpliwie rozwiązaniem idealnym, w tym sensie, że umożliwiałby z najdalej idącą precyzją ustalanie rzeczywistych potrzeb w zakresie korzystania z sieci, niemniej obowiązku kontrolowania przez GIOŚ w taki właśnie sposób wykonywania przez podmioty wprowadzające obowiązku zapewnienia sieci, absolutnie nie da się wywieść z ustawy w brzmieniu przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. (obowiązującą od dnia 10 października 2007 r.), natomiast w świetle przepisów ustawy w wersji znowelizowanej, wiążących w niniejszej sprawie, stosowanie takiej metodologii byłoby całkowicie bezprzedmiotowe.
Bezprzedmiotowość ta wynika jednoznacznie z uściślenia przez ustawodawcę w art.14 ust.5 i 6 ustawy, że obowiązek zapewnienia sieci ma wymiar przedmiotowy, tj. jest powiązany z obowiązkiem pokrycia siecią określonej procentowo części powierzchni kraju, a nie podmiotowy, polegający na odniesieniu sieci do poszczególnych właścicieli pojazdów. Wprawdzie z redakcyjnego punktu widzenia przywołane przepisy nie są elementami definicji sieci, ustalonej w art.11 ust.1 ustawy, regulując w sposób bezpośredni wyłącznie kwestię ulg w opłacie z tytułu niezapewnienia sieci, niemniej oczywiste w ocenie Sądu wskazania natury systemowej nakazują traktowanie w szczególności art.14 ust.5 jako uzupełnienie art.11 ust.1 ustawy. W sytuacji, w której stosownie do postanowienia ustawodawcy pokrycie siecią terytorium kraju w 95 % - ach, stanowi przesłankę do całkowitego zwolnienia podmiotu wprowadzającego z należnej opłaty, przyjąć należy, że dopiero zapewnienie takiego właśnie pokrycia przez ten podmiot terytorium kraju (co najmniej w takim stopniu) stanowi wykonanie obowiązku zapewnienia sieci w rozumieniu art.11 ust.1 ustawy. Uznać w tej sytuacji należy, że zapewnić sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu, oznacza objąć tą siecią co najmniej 95% powierzchni kraju.
Odnosząc się na wszelki wypadek do oceny wskazanej wyżej kwestii według stanu prawnego, obowiązującego przed nowelizacją (stan prawny w zakresie art.11 ust.1 nie różnił się wprawdzie do tego po nowelizacji, niemniej, jak już wskazano wcześniej, w obrocie prawnym nie funkcjonowały jeszcze art.14 ust.5 i 6), przy całej świadomości, że cofnięcie się do tego brzmienia stanowiłoby niekonsekwencję, o której wspomina skarga, uznać należy, uwzględniając liberalizujący charakter przedmiotowej nowelizacji, że ustawowe kryteria przed nowelizacją były bardziej rygorystyczne. Zapewnić sieć w rozumieniu art.11 ust.1 w stanie przed nowelizacją (tj. bez odniesienia do art.14 ust.5 i 6 ustawy) oznaczało w tej sytuacji zapewnić sieć na poziomie 100 % powierzchni kraju. Konkludując ten wątek stwierdzić należy, że dodadnie w ramach nowelizacji ustawy ust.5 i 6 do art.14 należy wprawdzie postrzegać jako zabieg legislacyjny, pozwalający na ostateczne uściślenie istoty charakteru sieci, o której mowa w art.11 ust.1 ustawy (poprzez jednoznaczne potwierdzenie powiązania jej ze sztywnym kryterium obszarowym), to jednakże nie można przyjąć, że wspomniana nowelizacja dokonała w zakresie ustalenia tego charakteru zasadniczej zamiany (tj. ewentualnego zastąpienia kryterium podmiotowego przedmiotowym). Nowelizację ustawy należy zatem postrzegać wyłącznie jako potwierdzenie, że od dnia wejścia w życie ustawy recyklingowej analizowane kryterium miało charakter przedmiotowy, tj. wiązało się z obowiązkiem pokrycia siecią przez podmiot wprowadzający określonej powierzchni kraju (przed nowelizacją, obowiązującą od dnia 10 października 2007 r. – 100% tej powierzchni, po tej nowelizacji, nie mniej niż 95%, aczkolwiek z ulgami w stosownej opłacie w przypadkach niedotrzymania tych wymogów).
Odnosząc powyższe uwarunkowania prawne do niniejszej sprawy, nie może ulegać wątpliwości, że w spornym okresie sieć zorganizowana przez spółkę, pokrywająca wprawdzie ponad 90% powierzchni kraju, nie pokrywała co najmniej 95% tej powierzchni, pozostawiając poza swoim zasięgiem zamieszkałe tereny Polski, co wykazał organ, przykładowo takie tereny wskazując. Stanowisko spółki, akcentujące potrzebę rygorystycznego poszanowania definicji miejsca zamieszkania, zawartej w przepisach k.c., zmierza do wykazania, że obszar pokrycia siecią był de facto większy niż przyjęty przez organ, niemniej nie wykazuje szczegółowo, że tak powiększony obszar objąłby także wszystkie zamieszkałe tereny, osiągając stan co najmniej 95% pokrycia powierzchni kraju.
Niezależnie od powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem skargi, co do nieuchronności automatycznego powiększenia obszaru pokrytego siecią, mającej wynikać z przyjęcia definicji miejsca zamieszkania wg postanowień kodeksu cywilnego. W ocenie skargi w sytuacji, w której w promieniu 50 metrów od danej stacji lub punktu znajdowałaby się chociaż niewielka część danej miejscowości (a zatem na granicy tak wyznaczonego), to automatycznie całą tę miejscowość należałoby uznać za objętą zasięgiem sieci. W załączniku do rozprawy pełnomocnik skarżącej przedłożył przykładową symulację w tym zakresie, odnoszącą się do sieci zlokalizowanej w okolicach K., S., M. i J., konkludując że wg proponowanej przez skarżącą koncepcji sieć obejmowała (w odróżnieniu od stanu wynikającego z analizy organu) również pięć dalszych miejscowości (Ś., R., C., S. oraz D.). W ocenie Sądu podniesiona przez skarżąca argumentacja nie może skutecznie prowadzić do zakwestionowania ustaleń faktycznych organu.
Pomijając już sam fakt późnego podniesienia omawianej kwestii, nie wspartego na etapie postępowania administracyjnego np. kompleksowym opracowaniem, wykazującym wadliwość, czy też niedokładność przyjętej przez organ metodologii w szeregu przypadkach (symulację przedstawioną na rozprawie można traktować co najwyżej jako namiastkę takiego dowodu), stanowczo stwierdzić należy wadliwość proponowanej przez skarżącą wykładni art.11 ust.1 ustawy, opartej na przekonaniu skarżącej o konieczności automatycznego powiązania tego przepisu z ustawową definicją "miejsca zamieszkania", zawartą w przepisach kodeksu cywilnego. Koncepcja ta stoi bowiem w ewidentnej sprzeczności z oczywistym celem regulacji zawartej w art.11 ust.1 ustawy, polegającym na zagwarantowaniu właścicielowi pojazdu możliwości oddania zużytego pojazdu do punktu odległego nie więcej niż 50 km od jego fizycznego miejsca zamieszkania rozumianego w sposób bardzo skonkretyzowany. Już pobieżna analiza następstw podzielenia stanowiska spółki prowadzi bowiem do wniosku, że doszłoby w ten sposób do daleko idącego zdeformowania całego systemu, czego dobitną ilustracją jest np. sytuacja, w której stacja demontażu lub punkt zbierania pojazdów byłby zlokalizowany w odległości 49, 5 km od Warszawy, tak że wynikający z ustawy zasięg jego oddziaływania obejmowałby także niewielki fragment tego miasta. O ile przyjąć by, stosownie do propozycji skarżącej, że wskazany wyżej zasięg oddziaływanie stacji lub punktu, ulegałaby automatycznemu rozszerzeniu na całą miejscowość, której granice administracyjne znalazły się w promieniu 50 km od tejże stacji lub punktu, a zatem w omawianym przykładzie na całą W., to oznaczałoby to (mając na uwadze rozlokowanie W. na długości i szerokości kilkudziesięciu kilometrów), wydłużenie odległości pomiędzy faktycznym miejscem zamieszkania wielu posiadaczy pojazdów, zamieszkałych na terenie W., a daną stacją, czy punktem np. do 80 km. Takiego funkcjonowania systemu recyklingu pojazdów nie sposób zaakceptować. O ile zatem słusznie podnosi spółka, odwołując się w tej kwestii do dogmatyki stosowania prawa, że w braku zamieszczenia w danej regulacji ustawowej odrębnej definicji użytego tam pojęcia, należy w pierwszej kolejności odwoływać się do ogólnej definicji tego pojęcia, zawartej już w systemie prawa, o tyle rozumowanie to nie może opierać się na automatyzmie, abstrahującym od ustalenia, czy zabieg taki istotnie doprowadzi do odkodowania normy prawnej, będącej zamysłem ustawodawcy.
Konkludując ten watek stwierdzić należy brak przesłanek pozwalających na uznanie, że prowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające, oparte na ustaleniach systemu informatycznego "Rejestr [...]", jest obciążone wadami, dyskwalifikującymi jego prawidłowość. W ocenie Sądu orzekający w sprawie organ dopełnił obowiązków wynikających z art.7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art.11 ust.1 ustawy o recyklingu, wykazując niezapewnienie przez spółkę w spornym okresie sieci zbierania pojazdów na poziomie wymaganym ustawą. Tym samym obciążenie spółki stosowną opłatą, naliczoną przy uwzględnieniu ulgi przewidzianej w art.14 ust.6 ustawy, było w pełni uzasadnione i legalne.
8. Niezależnie od faktu ostatecznego wycofania się przez spółkę z zarzutów wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej (por. protokół z rozprawy przed Sądem z dnia 23 marca 2016 r.) Sąd, dokonawszy z urzędu kontroli decyzji w powyższym zakresie, nie znajduje podstaw do wywodzenia podniesionych w skardze naruszeń. Sąd w całości podziela zatem wszechstronną i wnikliwą ocenę tego aspektu sprawy, wyrażoną przez organ w decyzji, odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2016 r.
W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w następstwie czego podlega oddaleniu.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło