II FSK 1758/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Protokolant Monika Osial, po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2282/12 w sprawie ze skargi I. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 16 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od I. P. na rzecz Ministra Finansów kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 6 marca 2013 r., III SA/Wa 2282/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. P. na postanowienie Ministra Finansów z 16 maja 2012 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. 2. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: wierzyciel- naczelnik urzędu skarbowego wystawił przeciwko skarżącemu tytuły wykonawcze i przekazał je do realizacji. Organ egzekucyjny pismem z 4 sierpnia 2011 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę należnego skarżącemu. Postanowieniem z 10 października 2011 r. dyrektor izby skarbowej wstrzymał postępowanie egzekucyjne z powodu wniesienia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia udziałów skarżącego w spółkach z o.o. Następnie pismem z 9 listopada 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. zawiadomił pracodawcę skarżącego o wznowieniu zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącego. Pismem z 29 listopada 2011 r. skarżący wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę na czynność egzekucyjną w postaci wznowienia zajęcia wynagrodzenia za pracę, które zostało dokonane pismem z 9 listopada 2011 r. W skardze zarzucono naruszenie przez organ przepisów art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 30 poz. 168, ze zm.; dalej jako: "K.p.a.") w zw. z art. 22 § 2 w zw. z art. 18 oraz z art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 r.; dalej jako: "u.p.e.a."). Postanowieniem z 9 stycznia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. umorzył postępowanie w sprawie skargi z 29 listopada 2011 r. na wznowienie zajęcia wynagrodzenia za pracę. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że zaskarżone przez skarżącego wznowienie zajęcia wynagrodzenia za pracę nie stanowi czynności egzekucyjnej, o której mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy postępowanie wszczęte skargą z 29 listopada 2011 r. należało uznać za bezprzedmiotowe i jako takie umorzyć. Na postanowienie organu pierwszej instancji skarżący wniósł zażalenie do Ministra Finansów, który postanowieniem z 16 maja 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Minister Finansów stwierdzi, że wszczęte w niniejszej sprawie postępowanie było bezprzedmiotowe z przyczyn wskazanych przez organ pierwszej instancji w postanowieniu z 9 stycznia 2012 r. 3. W skardze do WSA w Warszawie na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie: art. 1a pkt 2 w zw. z art. 64; art. 54 u.p.e.a., art. 61a K.p.a. 4. WSA w w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") , uznając ją za bezzasadną. Sąd uznał, że organ zasadnie stwierdził, że zaskarżona przez skarżącego forma działania organu egzekucyjnego nie była czynnością egzekucyjną. Z tego względu sąd uznał, że wniesiona przez skarżącego skarga była przedwczesna, gdyż w sprawie samo pismo z 9 listopada 2011 r. nie było czynnością egzekucyjną. Pismo to mogło doprowadzić do pobrania pieniędzy ze świadczenia należnego skarżącemu, jednakże do pobrania tego także mogło nie dojść. Z tego względu wysłanie tego pisma nie mogło być uznane za czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Wysłanie tego pisma należało zakwalifikować jako działanie o charakterze technicznym, które mogło dopiero w przyszłości zainicjować czynności egzekucyjne. W przypadku dokonania po wysłaniu tego pisma do pracodawcy właściwych czynności egzekucyjnych np. pobrania pieniędzy z wynagrodzenia skarżącego, mógł on wnieść skargę na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. Mając na uwadze tę okoliczność, sąd uznał, że umorzenie postępowania zaskarżonym postanowieniem nie pozbawiło skarżącego możliwości wniesienia skargi na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., jednakże sąd podkreślił, że mogło to nastąpić dopiero po podjęciu przez organ czynności egzekucyjnych w sprawie. Skoro w rozpoznanej sprawie brak było czynności egzekucyjnej, zdaniem sądu, należało uznać, że w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania. Organ zasadnie uznał, że postępowanie zainicjowane skargą na pismo z 9 listopada 2011 r. nie mogło być prowadzone. 5. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.: 1. art. 145 § 1 pkt. 1) lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. i art. 1 a pkt. 2 w zw. z art. 54 u.p.e.a., poprzez oddalenie skargi, a przez to odmowę uchylenia zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów, mimo iż postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania polegającym na uznaniu, iż czynność polegająca na wznowieniu realizacji zajęcia, czyli powtórnym zajęciu, nie jest czynnością egzekucyjną, a zatem nie przysługuje na nie stronie skarga. 2. art. 145 §1 pkt. 1) lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. i art. 72 w zw. z art. 54 ust. 1 u.p.e.a., poprzez oddalenie skargi, a przez to odmowę uchylenia zaskarżonego postanowienie Ministra Finansów, mimo że postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania polegającym, na uznaniu, iż w przypadku egzekucji z wynagrodzenia za pracę, czynnością egzekucyjną byłoby jedynie pobranie z wynagrodzenia skarżącego kwot i przekazanie ich organowi, co w praktyce pozbawia stronę możliwości złożenia skargi na czynności egzekucyjne w toku egzekucji z wynagrodzenia za pracę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 1a pkt 2 u.p.e.a. jako najdalej idącego. Zgodnie z jego treścią przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zdaniem A. Drelichowskiej, definicja legalna czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym ma charakter definicji kontekstowej. Pojęcie czynności egzekucyjnej nie zostało [...] bezpośrednio określone w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. i wymaga odwołania się do innych przepisów u.p.e.a. dotyczących organów egzekucyjnych i środków egzekucyjnych (por. A. Drelichowska, Czynności egzekucyjne w świetle ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, PPiA 2014, nr 97, str. 55). Na kontekst normatywny tej definicji wskazuje także D. Jankowiak (por. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz, Wrocław 2011 r., str. 147). Ponadto, czynności egzekucyjne mają charakter wykonawczy i są podejmowane w celu zastosowania środków egzekucyjnych. Słusznie więc podkreślił sąd pierwszej instancji, że nie są czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Przykładowo w orzecznictwie przyjmuje się, że nie jest czynnością egzekucyjną zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia, o której wierzyciel jest zobowiązany zawiadomić organ egzekucyjny stosownie do § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541; zob. wyrok NSA z 7 grudnia 2011r., II FSK 1784/10). Czynnościami egzekucyjnymi są zatem czynności faktyczne, dla których ważności u.p.e.a. przewidziała określony rygor i formę ich dokonania. Zasadnie podnosi autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu, pozostając jednocześnie w sprzeczności z zasadniczym zarzutem skargi kasacyjnej, że jedyną czynnością egzekucyjną dokonywaną przez organ egzekucyjny w toku egzekucji z wynagrodzenia za pracę jest dokonanie zajęcia wynagrodzenia przez wysłanie zawiadomienia. W sprawie niniejszej zajęcie wynagrodzenia nastąpiło 4 sierpnia 2011 r. Skoro tak, to za czynność egzekucyjną nie można było uznać zawiadomienia z 9 listopada 2011r. o wznowieniu zajęcia wynagrodzenia za pracę. Jest to wyłącznie czynność techniczna niemająca swojej normatywnej podstawy. Nie ma żadnych uzasadnionych podstaw, aby składaną w trybie art. 54 ust. 1 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżania, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por wyrok WSA w Warszawie z 26 lutego 2013 r., III SA/Wa 2488/12). Niezasadność zarzutu naruszenia art. 1a pkt 2 u.p.e.a. powoduje, że również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).