III SA/Wa 3782/14

WyrokWSA w Warszawie2015-08-27

Skład orzekający: Agnieszka Krawczyk, Maciej Kurasz, Ewa Radziszewska-Krupa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli skutecznie zrezygnował z pełnienia funkcji, mimo że nie dokonano stosownych zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym?
Ratio decidendi
Rezygnacja członka zarządu z funkcji jest skuteczna z chwilą dojścia oświadczenia o rezygnacji do organu uprawnionego do powoływania członków zarządu, którym w przypadku spółki z o.o. jest zgromadzenie wspólników. Złożenie rezygnacji na adres domowy prezesa zarządu, a nie na adres siedziby spółki, nie jest skuteczne. Członek zarządu, który nie dokonał skutecznej rezygnacji i nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych, ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki.
Stan faktyczny
Skarżący R. B. został obciążony decyzją o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki Przedsiębiorstwo Handlowe N. Sp. z o.o. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Skarżący twierdził, że zrezygnował z funkcji członka zarządu w 2007 r., jednak nie dokonano stosownych zmian w KRS. Organy podatkowe uznały, że rezygnacja nie była skuteczna, a egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i zasad postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu i spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do grudnia 2012 r. oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "NUS") postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności R. B. (dalej: "Skarżący") za zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa Handlowego N. Sp. z o.o. (dalej: "Spółka") w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń-grudzień 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. NUS orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń-grudzień 2012 r. łącznie w wysokości 1.356,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę łącznie w wysokości 251,00 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego łącznie w wysokości 61,00 zł. Skarżący złożył od powyższej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego. Skarżący podkreślił, iż rezygnację z funkcji członka zarządu Spółki we wrześniu 2007 r. złożył ustnie Prezesowi spółki i przygotował stosowne dokumenty do złożenia w KRS. Wskazał, iż ponowił powyższą rezygnację na piśmie po uzyskaniu informacji z Sądu dotyczącej braku wniosków Spółki o zmianę wpisu w KRS. W Jego ocenie nieodpowiedzialne i niepraworządne działanie prezesa, który mimo ciążącego obowiązku ustawowego nie dokonał stosownych zmian w zapisach KRS nie może skutkować sankcjami wobec Skarżącego. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: DIS) decyzją z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy decyzję NUS. Według DIS w sprawie spełnione zostały formalne warunki orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego, określone w art. 108 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: "O.p."). Podkreślił, że w dacie, kiedy upływały terminy płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia do grudnia 2012 r., Skarżący był członkiem zarządu Przedsiębiorstwa Handlowego N. Sp. z o.o. DIS stwierdził ponadto, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że egzekucja wobec spółki była bezskuteczna, z uwagi na brak ujawnionego majątku Skarżącej. W konkluzji DIS podzielił w całości stanowisko NUS, iż w sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - Skarżącego. Jednocześnie podzielił także pogląd, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne, wymienione w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 O.p. Z ustaleń organu wynika, że Spółka zaprzestała płacenia wymagalnych zobowiązań już w grudniu 2007 r. co oznacza, że już wtedy wystąpiła przesłanka upadłości, zaś z materiału dowodowego nie wynika, aby wniosek o ogłoszenie upadłości był zgłaszany przez zarząd w osobie Skarżącego. DIS wyjaśnił, że nie uwzględniono okoliczności rezygnacji Skarżącego z funkcji wiceprezesa zarządu Spółki, bowiem w materiale dowodowym brak potwierdzenia otrzymania przez zarząd Spółki tej rezygnacji. DIS podkreślił, że w piśmie z dnia 3 grudnia 2013 r. Skarżący wskazał, iż od października 2007 r. nie jest członkiem zarządu Spółki, a jednocześnie załączył pismo o rezygnacji z pełnienia przedmiotowej funkcji datowane na dzień 18 marca 2008 r. DIS nadmienił też, iż dnia 29 listopada 2007 r. został złożony wniosek o odroczenie terminu płatności podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień, październik 2007 r., na którym widnieje podpis Skarżącego jako Wiceprezesa Zarządu Przedsiębiorstwa Handlowego N. Sp. z.o.o. Skarżący nie zgadzając się z decyzją DIS złożył skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucił naruszenie art. 116 O.p. poprzez uznanie, że Skarżący ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości Spółki jak członek zarządu, w sytuacji gdy w okresie, za który została wydana decyzja, czyli w okresie styczeń-grudzień 2012 r., nie pełnił już funkcji członka zarządu oraz naruszenie zasad postępowania, w szczególności art. 120, art. 121, art. 123 O.p. poprzez oparcie decyzji na wybiórczym materiale dowodowym, czyli nieuwzględnienie w trakcie postępowania dowodów wskazujących, że w okresie styczeń – grudzień nie pełnił już funkcji członka zarządu. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Zarzuty skargi uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Kontroli Sądu poddano decyzję w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu Spółki wraz ze Spółką i pozostałymi członkami zarządu za zaległość podatkową Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1-12/2008 r. oraz odsetki od tej zaległości i koszty egzekucyjne. Kontrola sądowa decyzji w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki ma charakter wieloaspektowy, dokonywany przez pryzmat określonych prawem warunków dopuszczalności i zasadności orzeczenia w tej sprawie. Będą one kolejno przedmiotem analizy Sądu. Zgodnie z art. 116 O.p., za zaległości podatkowe m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (§ 2). Odpowiedzialność członka zarządu za należności obciążające spółkę jako płatnika przewiduje art. 107 § 2 pkt 1 O.p., za odsetki od zaległości podatkowej – § 2 pkt 2, a za koszty egzekucyjne – § 2 pkt 4 tego artykułu. Zgodnie z art. 108 § 2 O.p., postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed: 1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania; 2) dniem doręczenia decyzji: a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego, b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług, d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę; 3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w przypadku, o którym mowa w § 3. Jak wynika z akt sprawy, decyzja o odpowiedzialności podatkowej Spółki jako płatnika z tytułu pobranego, a nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1-12/2011 r. i 1-12/2012 r. i określająca wysokość należności z tego tytułu, wydana przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. w dniu [...] maja 2013 r. (k. 7 akt administracyjnych), została doręczona Spółce w dniu 14 maja 2013 r. (k. 4 akt administracyjnych). Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego wszczęto z urzędu postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., doręczonym mu w dniu 27 listopada 2013 r. (k. 28-29 akt administracyjnych). Określony przepisem art. 108 § 2 pkt 2 lit. b) O.p. warunek dopuszczalności wszczęcia postepowania w sprawie odpowiedzialności członka zarządu został wiec spełniony. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki kapitałowej organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe spółki istnieją, a zobowiązania podatkowe, których dotyczą, powstały w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Członka zarządu obciąża natomiast obowiązek wykazania istnienia przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2014 r. sygn. akt II FSK 1211/12; CBOSA). Sąd pogląd ten podziela. Zgodnie z art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członka zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu. W rozpoznanej sprawie organy podatkowe wykazały, że Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie, gdy z uwagi na upływ terminu przekazania podatku, powstała zaległość podatkowa. Terminy płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 1-12/2012 r. przypadały w okresie od 20 lutego 2012 r. do 21 stycznia 2013 r. Funkcję Wiceprezesa zarządu Spółki Skarżący pełnił od czasu powołania go w skład zarządu uchwałą Zgromadzenia Wspólników z dnia 1 czerwca 2007 r. (k. 8 akt administracyjnych). Stosowny wpis w tym zakresie w KRS został dokonany w dniu 10 września 2007 r. (odpis pełny z KRS - k. 2 akt administracyjnych). Wykreślenie Skarżącego z KRS nastąpiło dopiero na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Sąd Gospodarczego KRS z dnia [...] marca 2013 r. (k. 68 akt administracyjnych) w związku ze skazaniem Skarżącego przez Sąd Rejonowy w R. za przestępstwa skarbowe, w związku z czym orzeczono wobec niego zakaz pełnienia funkcji reprezentanta w spółce handlowej. Skarżący podnosił w skardze do Sądu, że członkiem zarządu był formalnie i faktycznie od lipca do trzeciej dekady września 2007 r. (s. 3 skargi) zarzucając organom podatkowym pominięcie materiału dowodowego wskazującego, że w okresie objętym decyzją nie wykonywał faktycznie funkcji wiceprezesa zarządu oraz że skutecznie zrezygnował z pełnienia tej funkcji. Jak podkreślał, rezygnację z funkcji wiceprezesa zarządu składał dwukrotnie prezesowi zarządu – po raz pierwszy w październiku 2007 r. ustnie, a następnie – wobec powzięcia informacji, że w KRS nie dokonano żadnych zmian – listem poleconym skierowanym do prezesa zarządu Spółki. Organ odwoławczy zarzutu tego nie podzielił stwierdzając, że Skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność skutecznej rezygnacji z pełnienia funkcji wiceprezesa zarząd Spółki i Sąd dokonane w tym względzie w postępowaniu podatkowym ustalenia aprobuje. Należy podkreślić, że objęcie funkcji członka zarządu wymaga od osoby podejmującej się pełnienia takiej funkcji wyższej niż przeciętna staranności i wiedzy o wiążących się z tym prawach i obowiązkach natury prywatno- i publicznoprawnej, a także uzasadnia przekonanie, że osoba taka wie, a przynajmniej powinna wiedzieć, w jaki sposób może z funkcji tej zrezygnować. Jak wynika z art. 202 K.s.h., jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu (§ 1). W przypadku powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej (§ 2). Jeżeli umowa spółki przewiduje, że członków zarządu powołuje się na okres wspólnej kadencji, mandat członka zarządu powołanego przed upływem danej kadencji zarządu wygasa równocześnie z wygaśnięciem mandatów pozostałych członków zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej (§ 3). Mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu (§ 4). Do złożenia rezygnacji przez członka zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie (§ 5). Skarżący powoływał się na przepis art. 202 § 4 K.s.h. stwierdzając, że wskutek rezygnacji wygasł jego mandat członka zarządu. Problem w tym, że rezygnacja Skarżącego nie mogła wywołać skutków prawych. Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie NSA pogląd, że "rezygnacja z funkcji członka zarządu może być złożona i jest skuteczna z chwilą dojścia - na podstawie art. 61 § 1 k.c. w związku z art. 2 k.s.h. - do tego organu, który powoływał członków zarządu, np. do Zgromadzenia wspólników (art. 201 § 4 k.s.h.)" (zob. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2014 r., II FSK 1860/12, CBOSA). Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy umowy spółki, organem uprawnionym do powoływania członków zarządu spółki N. było Zgromadzenie Wspólników (k. 11 akt administracyjnych). Skarżący został powołany do pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu uchwałą tego organu z dnia 1 czerwca 2007 r. (k. 8 akt administracyjnych). W aktach sprawy brak dowodów, czy wniosków dowodowych Skarżącego na okoliczność ustnej rezygnacji z funkcji członka zarządu, dokonanej rzekomo w październiku 2007 r. Znajduje się w nich natomiast pismo autorstwa R. B. z dnia 18 kwietnia 2008 r., skierowane do Prezesa Zarządu P.H. N. sp. z o.o. z siedzibą w S. ul. [...], wraz z załącznikiem w postaci pisemnego oświadczenia o rezygnacji z pełnienia funkcji wiceprezesa zarządu (k. 52-53 akt administracyjnych). Z potwierdzenia nadania tego pisma wynika, że zostało ono wysłane na adres domowy J. K. (prezesa zarządu Spółki), a nie na adres Spółki. Dlatego, nawet jeśli pismo to zostało doręczone J. K. w miejscu zamieszkania (pismo Poczty Polskiej z dnia 3 stycznia 2014 r. – k. 61 akt administracyjnych), to nie można uznać, że w wyniku tego doszło do skutecznej rezygnacji z funkcji członka zarządu przez Skarżącego. Faktem jest wprawdzie, że J. K. był członkiem zgromadzenia wspólników Spółki N. i jednocześnie prezesem jej zarządu, ale dla skutecznej rezygnacji konieczne było oświadczenie w tym względzie złożone Spółce (organowi Spółki), do której pisma należało kierować na adres jej siedziby, a nie na adres domowy jednego z jej wspólników i członków zarządu. Nie ma znaczenia okoliczność, że – jak podkreślał Skarżący – nie znał adresu trzeciego członka zarządu i trzeciego wspólnika – A. A. (nota bene - adres tej osoby widnieje w umowie Spółki), bo osoba ta i tak nie mogła składać wniosków o wpisanie zmiany w składzie zarządu w KRS. Rzecz w tym, że Skarżący powinien był złożyć rezygnację zgromadzeniu wspólników (składającym się z wymienionych osób), bądź na zwyczajnym zgromadzeniu wspólników, bądź nadzwyczajnym, do którego zwołania Skarżący miał prawo, jako wspólnik przedstawiający więcej niż dziesiątą część kapitału zakładowego (§ 20 w związku z § 8 umowy spółki). Czynności takich Skarżący nie dokonał, co sprawia, że nie można uznać za obalone domniemania, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu w czasie objętym wpisem w KRS, a zatem dopuszczalne było orzeczenie o jego odpowiedzialności za zaległości Spółki powstałe w 2012 r. W skardze został sformułowany zarzut, że organy podatkowe nie wzięły pod uwagę zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez J. K., które Skarżący skierował do Prokuratury Rejonowej w S. (zawiadomienie z dnia 28 maja 2008 r. – k. 40 akt administracyjnych). Istotnie, mowa w nim o dokonanej w we wrześniu 2007 r. ustnej rezygnacji z funkcji członka zarządu i braku zmian w tym zakresie w KRS. Pominięcie tego materiału jest jednak, zdaniem Sądu, uchybieniem nie mającym wpływu na wynik sprawy, bowiem inne dowody świadczą dalszym pełnieniu tej funkcji przez Skarżącego w późniejszym czasie (wniosek o odroczenie terminu płatności zobowiązań w podatku VAT Spółki N. z dnia 26 listopada 2007 r., podpisany przez Skarżącego jako wiceprezesa jej zarządu – k. 16 akt administracyjnych; akt oskarżenia z dnia 15 czerwca 2009 r. przeciwko Skarżącemu jako wiceprezesowi zarządu spółki – k. 33 akt administracyjnych; wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia 27 sierpnia 2009 r. – k. 35-36). Także sam Skarżący nie przedłożył dowodów wskazujących na podjęcie środków przez organy ścigania wobec J. K. Kolejnym warunkiem orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego było wykazanie przez organy podatkowe, że egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji w całości lub w części, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., oznacza stan, gdy wierzyciel podatkowy nie uzyskał zaspokojenia mimo przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego. Może być ona stwierdzona każdym prawnie dopuszczalnym dowodem i świadczyć o niej może również brak skuteczności czynności egzekucyjnych dokonanych w toku innego postępowania egzekucyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II FPS 6/08; ONSAiWSA 2009/2/19, CBOSA). Może wynikać po prostu z szeregu nieskutecznych czynności egzekucyjnych. W świetle tej uchwały samo niewydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki nie ma wpływu na odpowiedzialność Skarżącego i w rezultacie na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie organy podatkowe wykazały istnienie przesłanki bezskuteczności egzekucji. Dowodzi tego postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] października 2013 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych jako płatnika za okres 1-12/2012 (k. 65 akt egzekucyjnych), doręczone Spółce 13 listopada 2013 r. (k. 62 akt egzekucyjnych). Z postanowienia tego i materiałów zgromadzonych w postępowaniu wynika, że egzekucja należności objętych tytułami wykonawczymi okazała w całości bezskuteczna. Nie ma zatem wątpliwości, że organy podatkowe wykazały spełnienie i tej przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że aby członkowi zarządu spółki kapitałowej można było przypisać odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki powstałe w okresie pełnienia przez niego funkcji, spółka w okresie tym musi znajdować się w stanie uzasadniającym wystąpienie o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Wynika to z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FPS 3/09 (ONSAiWSA 2009/6/103), w świetle której członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p.. Odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości. Skoro w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu przesłanki takie nie zachodziły, to późniejsze pogorszenie się sytuacji finansowej spółki uwalnia członka zarządu od odpowiedzialności przewidzianej w art. 116 § 1 O.p.. Dlatego też określając zakres obowiązków dowodowych organów podatkowych w rozpoznanej sprawie, Sąd wziął również pod uwagę konieczność wykazania istnienia przesłanek upadłości Spółki w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu. Co do zasady, o winie członka zarządu w niezgłoszeniu upadłości we właściwym czasie można mówić, jeżeli nie dopełni on określonych przepisami szczególnymi wymogów związanych ze zgłoszeniem upadłości. Jak zasadnie wskazały organy podatkowe, wymogi te zostały skonkretyzowane w Prawie upadłościowym i naprawczym. Zgodnie z art. 21 p.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (ust. 2). Przepis art. 10 p.u.n. stanowi, że upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie zaś do art. 11 p.u.n., dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Dłużnika, będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (ust. 2). Z ustaleń poczynionych przez organy podatkowe wynikało, że w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółka zaprzestała płacenia zobowiązań. Sytuacja taka miała miejsce już w grudniu 2007 r. i pogłębiała się w latach kolejnych, kiedy powstały zaległości z tytułu składek ZUS (raporty o zaległościach Spółki – k. 23 i 67 akt administracyjnych, decyzja o odpowiedzialności płatnika – k. 7 akt administracyjnych). Jak z tego wynika, Spółka nie płaciła zobowiązań publicznoprawnych i sytuacja taka trwała wiele lat, a Skarżący w tym czasie pełnił funkcję członka zarządu. Skarżący nie wykazał, że zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (jak wynika z akt sprawy, wniosek taki w ogóle nie został złożony), ani że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy. Można przypuszczać, że Skarżący nie podjął nawet próby wykazania tych okoliczności dlatego, że – jak twierdził – zrezygnował skutecznie z pełnienia funkcji. Rezygnacja ta jednak, jak już wyżej wykazano, nie była skuteczna. Należy w związku z tym przyjąć, że Skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. To samo dotyczy przesłanki, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy, Skarżący nie wykazał bowiem, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy. Tymczasem jest jasne, że mając świadomość stanu finansów Spółki (Skarżący był jej księgowym – umowa o pracę z dnia 2 lipca 2007 r. – k. 54 akt administracyjnych) i będąc uprawnionym do samodzielnej jej reprezentacji powinien był wniosek taki złożyć. Skarżący nie wskazał też mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części, co stanowi przesłankę wyłączającą odpowiedzialność członka zarządu zgodnie z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. W konsekwencji należało przyjąć, że organy podatkowe wykazały istnienie przesłanek uzasadniających orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej za zaległość obciążającą Spółkę jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za 1-12/2012 r. oraz odsetki od tej zaległości i koszty egzekucyjne powstałe z tytułu jej dochodzenia. Zarzuty skargi zmierzające do podważenia dopuszczalności i zasadności orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego Sąd uznał za niezasadne. Organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie, stosując się w tym zakresie także do zasad ogólnych postępowania podatkowego ustanowionych przepisami O.p. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniły przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło