II GZ 512/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 311/15 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi E. B. na postanowienie Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 311/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek E. B. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych jej skargi oraz do uiszczenia wpisu. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: E. B. (dalej: skarżąca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na postanowienie Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z [...] marca 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zarządzeniami z [...] lipca 2015 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie podpisanej skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwań. Powyższe zarządzenia zostały uznane za doręczone w trybie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) w dniu [...] lipca 2015 r. Pomimo wezwań wskazane braki formalne skargi nie zostały usunięte, a wpis sądowy od skargi nie został uiszczony. Postanowieniem z 1 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a., odrzucił ww. skargę. Pismem z [...] kwietnia 2017 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. WSA w Olsztynie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na podstawie art. 88 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że wniosek został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a w sprawie nie zachodzi nadzwyczajny przypadek w rozumieniu art. 87 § 5 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, z uwagi na to, że skarżąca nie przebywała pod adresem, który podała Sądowi jako adres, na który mają być kierowane pisma, sama ograniczyła możliwość doręczenia jej pisma o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 87 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie występował wyjątkowy przypadek uzasadniający przywrócenie terminu; 2. art. 88 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odrzucenie wniosku, podczas gdy złożony wniosek nie był spóźniony ani niedopuszczalny z mocy ustawy, a zatem nie było podstaw do jego odrzucenia. Skarżąca podniosła, że dopiero [...] kwietnia 2017 r. w czasie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu powzięła wiedzę o brakach formalnych skargi, ich nieusunięciu i odrzuceniu skargi. Podała, że w czasie wniesienia skargi mieszkała pod innym adresem niż ten, na który zostało skierowane wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Zdaniem skarżącej w sprawie zachodzi wyjątkowy przypadek przywrócenia terminu po upływie roku od uchybionej czynności, to jest ważny interes prawny skarżącej w przywróceniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Art. 87 § 5 p.p.s.a. wprowadza jednak ograniczenie dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu dokonania czynności, stanowiąc, że po upływie roku od uchybionego terminu jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Przez pojęcie "wyjątkowego przypadku", jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, należy rozumieć tylko sytuacje nadzwyczajne (np. postanowienie NSA z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GZ 752/14) lub wynikające z działania siły wyższej (np. postanowienie NSA z 7 października 2014 r., sygn. akt I FSK 345/14). W przeciwnym bowiem razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (np. postanowienie NSA z 5 października 2006 r., sygn. akt II OZ 961/06). Jako przykład sytuacji nadzwyczajnej można powołać błędne pouczenie strony co do możliwości zaskarżenia postanowienia organu podatkowego, w sytuacji gdy prawo do złożenia skargi na ten akt nie było oczywiste w okolicznościach sprawy (por. postanowienie NSA z 25 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 1871/14), a także niemożność odczytania wezwania do podjęcia określonych czynności przez skarżącego z uwagi na to, że jest on osobą niewidomą, co było podkreślane przez skarżącego w toku postępowania (por. postanowienie NSA z 30 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 262/16). Za nadzwyczajne okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionej czynności nie są uznawane okoliczności zależne od strony (por. np. postanowienie NSA z 5 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 317/17, postanowienie z 4 marca 2016 r., sygn. akt II OZ 227/16). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątkowy przypadek umożliwiający skuteczne złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionej czynności. Nie można bowiem za wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a., uznać sytuacji, że skarżąca nie była świadoma uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ponieważ nie przebywała pod adresem wskazanym jako adres do doręczeń. Należy bowiem stwierdzić, że Sąd I instancji wysłał wezwanie do uzupełnienia braków skargi w pierwszej kolejności na adres pełnomocnika skarżącej, a następnie – wobec braku działania tego pełnomocnika – na adres skarżącej podany w skardze. Okoliczność, że w czasie wysłania wezwania pod wskazanym w skardze adresem nie przebywała skarżąca, nie może zaś zostać uznana za uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu po terminie wskazanym w art. 87 § 5 p.p.s.a. W okolicznościach niniejszej sprawy uchybienie rocznego terminu, w którym to wniosek o przywrócenie terminu był dopuszczalny, wynikało z niedbałości skarżącej w podaniu adresu do doręczeń i w odbieraniu przesyłek z Sądu, co nie może stanowić o zaistnieniu wyjątku wskazanego w art. 87 § 5 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również argumentacji skarżącej, że wyjątkiem w rozumieniu art. 87 § 5 p.p.s.a. jest to, że uwzględnienie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu umożliwi skarżącej wniesienie odwołania od decyzji i aktywne uczestniczenie w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym. Oczywistym jest bowiem, że pozytywne rozstrzygnięcie sprawy byłoby w interesie skarżącej, jednak to na niej spoczywał obowiązek wykazania, że w sprawie zaszły takie okoliczności, niezależnie od niej, które umożliwiają rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi po upływie roku od uchybionego terminu. Skutecznej argumentacji w tym zakresie, co zostało już wyżej stwierdzone, w sprawie nie przedstawiono. Skoro zaś nie zachodził wyjątkowy przypadek uzasadniający złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionej czynności, to słusznie Sąd I instancji odrzucił skargę jako niedopuszczalną (art. 88 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.