I OZ 1051/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 291/15 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia oddalić zażalenie. 5 Pismem z dnia 4 lutego 2015 r. J. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Zarządzeniem z dnia 11 marca 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez wniesienie skargi za pośrednictwem organu odwoławczego w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to zostało prawidłowo doręczone w dniu 17 marca 2015 r. W dniu 24 marca 2015 r. (data nadania wniosku w placówce pocztowej – k. 27 akt sądowoadministracyjnych) J. P. złożyła – za pośrednictwem organu odwoławczego - kolejny (niepodpisany) wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Natomiast w dniu 26 marca 2015 r. wysłała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku skargę kierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. przyznano jej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Zarządzeniem z dnia 28 maja 2015 r., z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w terminie, pozostawiono bez rozpoznania pierwszy wniosek o przywrócenie terminu z dnia 4 lutego 2015 r. W dniu 1 czerwca 2015 r. wezwano pełnomocnika wnioskodawczyni do uzupełnienia – w terminie 7 dni - braków formalnych drugiego wniosku o przywrócenie terminu z dnia 24 marca 2015 r. poprzez jego podpisanie, bądź dostarczenie podpisanego egzemplarza tego wniosku. Wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 3 czerwca 2015 r. W dniu 10 czerwca 2015 r. do akt sprawy złożony został podpisany wniosek o przywrócenie terminu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi argumentując, iż 7-dniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi upłynął w dniu 5 marca 2015 r., bo o okolicznościach uprawdopodabniających uchybienie terminu – wedle jej oświadczenia – dowiedziała się w dniu 26 lutego 2015 r. W tym terminie co prawda skarżąca złożyła pierwszy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, datowany na dzień 4 lutego 2015r., który został jednak pozostawiony bez rozpoznania prawomocnym zarządzeniem z dnia 28 maja 2015 r. W tym stanie rzeczy kolejny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, złożony w dniu 24 marca 2015 r. (data nadania wniosku w placówce pocztowej – k. 27 akt sądowoadministracyjnych), Sąd meriti uznał za spóźniony. Dlatego na mocy art. 88 P.p.s.a. go odrzucił. Zażalenie na powyższe postanowienie wiosła J. P. Pełnomocnik skarżącej wskazał w nim na naruszenie przepisu art. 87 § 1 P.p.s.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych (wraz z podatkiem VAT) albowiem koszty te nie zostały dotychczas uiszczone. Zdaniem autora zażalenia skarżąca dopełniła wszelkich formalności w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia skargi, jednakże nie zrozumiała do końca treści wezwania do usunięcia braków formalnych i konsekwencji związanych ze złożeniem skargi po terminie. Z tego też względu zwróciła się do Sądu o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Zdaniem pełnomocnika skarżącej nie może ona ponosić negatywnych skutków prawnych nieznajomości przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przed oceną zarzutów zażalenia przypomnieć wszak trzeba, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z przepisem art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 P.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 49 § 2 zdanie pierwsze tej ustawy, jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Przy czym wskazać należy, że siedmiodniowy termin, o którym mowa we wskazanym wyżej przepisie jest terminem ustawowym, a terminy takie nie mogą być przez przewodniczącego przedłużane ani skracane. W rozpoznawanej sprawie strona została wezwana przez Sąd I instancji do uzupełnienia braku formalnego złożonego bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosku z dnia 4 marca 2015 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi poprzez wniesienie - za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku – skargi, a to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Niewykonanie wezwania, zgodnie z przepisem art. 257 P.p.s.a., pociągnęło za sobą realizację rygoru, czyli pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Bowiem wyznaczony termin na wniesienie skargi upłynął bezskutecznie w dniu 24 marca 2015 r., a czynność ta została dokonana w dniu 26 marca 2015 r. Na zarządzenie o pozostawieniu pisma o przywróceniu terminu do wniesienia skargi przysługiwało zażalenie, z którego to środka zaskarżenia ani żaląca się, ani ustanowiony już wówczas pełnomocnik z urzędu, nie skorzystali. Jest ono prawomocne, toteż ów wniosek nie może odnieść skutku. Jak trafnie uznał Sąd I instancji złożenie kolejnego wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło po upływie terminu do jego wniesienia. Strona w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi wyraźnie wskazała, iż o okolicznościach uprawdopodabniających brak winy w niedochowaniu terminu na złożenie skargi dowiedziała się w dniu 26 lutego 2015 r. Zatem 7-dniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia 28 sierpnia 2014 r. upłynął w dniu 5 marca 2015r. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu złożony w dniu 24 marca 2015 r. należało uznać za spóźniony i jako taki odrzucić, co też Sąd I instancji prawidłowo uczynił w zaskarżonym postanowieniu. Ubocznie należy również wskazać, że stosownie do utrwalonego orzecznictwa nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa, albo inne zdarzenia, które strona mogła przezwyciężyć (p. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15, z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 82/15). Okoliczności te podlegają analizie w ramach uznania sędziowskiego (p. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 204 r., sygn. akt I OZ 757/14). Toteż kwestie podniesione w zażaleniu nie mogły odnieść skutku, a Sąd meriti nie wykroczył poza granice uznania oceniając całokształt sprawy w tej materii. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie. Nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jako że w tej materii wyłącznie właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania wyłącznie o kosztach postępowania (i to kasacyjnego) między stronami. Wszystkie przywołane orzeczenia publikowane są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. ----------------------- 3