I OZ 1592/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta Stołecznego Warszawy na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2349/15 o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 16 czerwca 2015 r., nr [..] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie. Miasto Stołeczne Warszawa wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 16 czerwca 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [..] z dnia 26 listopada 2012 r. ustalającą odszkodowanie z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przeznaczonej na cele inwestycji drogowej. Wraz z wniesieniem skargi uiszczono wpis sądowy w wysokości 200 zł. Zarządzeniem z dnia 17 sierpnia 2015 r. Przewodniczący Wydziału IV WSA w Warszawie wezwał pełnomocnika skarżącego Miasta Stołecznego Warszawa do uzupełnienia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi o kwotę 99.800 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Na powyższe zarządzenie zażalenie wniosło Miasto Stołeczne Warszawa, zaskarżając je w całości zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. 1) art. 231 zdanie pierwsze P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna; 2) art. 231 zdanie drugie P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i wezwanie pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu stosunkowego, podczas gdy w sprawie powinien był zostać uiszczony wpis stały; 3) § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne ustalenie wysokości wpisu na kwotę 99.800 zł; 4) § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie. W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest ustalenie, czy wpisem należnym od wniesionej skargi był wpis stosunkowy, czy też stały. W myśl art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem tym jest m.in. skarga (§ 2). Zgodnie zaś z art. 231 P.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, stanowiące według art. 216 P.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały. O rodzaju wpisu decyduje zatem charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi - zaskarżony akt - wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest więc istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi a należnością pieniężną, co ma miejsce wtedy, kiedy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. Wydając zaskarżone zarządzenie o uzupełnieniu uiszczonego wcześniej wpisu sądowego w wysokości 200 zł, Przewodniczący przyjął, że skarga na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 16 czerwca 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania podlega wpisowi stosunkowemu w wysokości 100.00 zł obliczonemu na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. (1% wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w skardze, tj. kwoty 21.473.000 zł, nie mniej jednak niż 2.000 i nie więcej niż 100.000 zł). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenie to jest prawidłowe. Ustalenie wysokości odszkodowania w niniejszej sprawie nastąpiło w związku z wcześniejszym wydaniem decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej i przejęciem nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję drogową z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Procedurę nabywania nieruchomości pod drogi określa art. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zgodnie z którym nieruchomości wydzielone decyzją o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna (ust. 4). Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się natomiast w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (ust. 4b). Zasady ustalania wysokości odszkodowania określa art. 18 ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja zakończyła odrębne od postępowania prowadzanego na podstawie art. 11a i n. ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć niewątpliwie dla jej wydania koniecznym było wcześniejsze wydanie decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Decyzja wydana na podstawie art. 18 ust. 1 powołanej ustawy posiada więc odrębny byt i jako taka bezpośrednio wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, kreując jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. Sprawy te są bowiem odmienne od spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są decyzje zawierające orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości oraz o ustaleniu odszkodowania jako obligatoryjny składnik decyzji o wywłaszczeniu (por. także postanowienia NSA z dnia: 14 października 2010 r., sygn. akt I OZ 777/10; 29 grudnia 2010 r., sygn. akt I OZ 970/10; 18 lutego 2011 r., sygn. akt I OZ 111/11; 10 października 2014 r., sygn. akt I OZ 1014/13, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawach, w których przedmiotem skargi jest wyłącznie decyzja odrębnie ustalająca odszkodowanie za przejętą nieruchomości konieczne jest - stosownie do treści art. 231 w zw. z art. 216 P.p.s.a. - uiszczenie wpisu stosunkowego. W niniejszej sprawie nie znajduje natomiast zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09. W powołanej uchwale stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Uchwała odnosiła się jednak tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie, bowiem pytanie podmiotu wnioskującego o podjecie uchwały, tj. Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczyło jedynie kwestii określenia charakteru wpisów od skarg na decyzje zawierające orzeczenie zarówno o wywłaszczeniu, jak i odszkodowaniu. W uzasadnieniu swej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Z tego też powodu Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym nie podziela poglądu zaprezentowanego w przywołanych w zażaleniu orzeczeniach. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.