III SA/Wa 386/15
WyrokWSA w Warszawie2015-09-23
Skład orzekający: Agnieszka Krawczyk, Piotr Przybysz, Jarosław Trelka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odwołanie niewykonanej darowizny nieruchomości, które nastąpiło w formie aktu notarialnego wraz ze zwrotnym przeniesieniem własności, skutkuje wstecznym nabyciem nieruchomości przez darczyńcę dla celów ustalenia 5-letniego okresu opodatkowania sprzedaży nieruchomości zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odwołanie niewykonanej darowizny nieruchomości, nawet jeśli nastąpiło w formie aktu notarialnego wraz ze zwrotnym przeniesieniem własności, nie skutkuje wstecznym nabyciem nieruchomości przez darczyńcę. Nabycie nieruchomości dla celów opodatkowania następuje z datą zwrotnego przeniesienia własności, a nie z datą pierwotnego nabycia przez darczyńcę czy datą zawarcia umowy darowizny. Odwołanie darowizny wywołuje skutki na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz (ex tunc).Stan faktyczny
Skarżący nabył udziały w nieruchomościach w latach 2004 i 2005. W 2011 r. darował te udziały swoim dzieciom. W 2013 r. darowizny zostały odwołane w formie aktu notarialnego, który zawierał oświadczenie o zwrotnym przeniesieniu własności na darczyńców. W 2014 r. Skarżący sprzedał te udziały. Skarżący uważał, że datą nabycia nieruchomości jest rok 2004 i 2005, co oznaczałoby brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego od sprzedaży. Minister Finansów uznał, że datą nabycia jest rok 2013, co skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 10 listopada 2014 r. nr IPPB4/415-605/14-5/JK2 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę
M. P. (dalej: "Skarżący") złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczący podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości w przypadku odwołania darowizn.
Skarżący wyjaśnił, że jest polskim rezydentem podatkowym i posiada części w dwóch nieruchomościach. Pierwsza nieruchomość, stanowiąca zabudowaną działkę gruntu oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], została nabyta w 2004 r., na mocy aktu notarialnego, do wspólności małżeńskiej. Druga, stanowiąca niezabudowaną działkę oznaczoną numerem [...] została nabyta do wspólności małżeńskiej na mocy aktu notarialnego z dnia 10 listopada 2005 r. W dniu 29 listopada 2011 r. nieruchomości stały się przedmiotem darowizn dokonanych na mocy aktów notarialnych wspólnie z małżonką na rzecz dwójki wspólnych dzieci Skarżącego i jego małżonki. Obie darowizny zostały odwołane na mocy aktu notarialnego z dnia 29 stycznia 2013 r. W umowach rozwiązujących umowy darowizny zawarto zapis, zgodnie z którym Skarżący wraz z żoną oświadczają, że wydanie przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiło. Odwołania darowizn nastąpiły w formie aktu notarialnego "Umowa rozwiązująca umowę darowizny". Z treści dokumentacji wynika, że darczyńcy uchylają się od skutków prawnych uprzednio złożonych oświadczeń i ponadto oświadczają, że wydanie nieruchomości, o których mowa we wniosku, nie nastąpiło. W treści dokumentacji notarialnej jest mowa, że obdarowani przenoszą zwrotnie własność udziałów w nieruchomościach na darczyńców. Odwołanie darowizn, o których mowa we wniosku o wydane interpretacji było spowodowane okolicznościami życiowymi dotyczącymi Skarżącego, przede wszystkim jego trudną sytuacją życiową związaną z kryzysem w jego małżeństwie, podziałem majątku oraz rozwodem, jak wynika to z dokumentów opisanych we wniosku, de facto nigdy nie doszło do zrealizowania darowizn na rzecz obdarowanych, co dodatkowo było powodem konieczności odwołania czynności prawnej, która nie wywołała żadnych skutków o charakterze faktycznym.
Skarżący w dniu 22 stycznia 2013 r. zawarł umowę majątkową małżeńską, udokumentowaną aktem notarialnym, na podstawie której wraz z małżonką pozostawali w ustroju umownej rozdzielności majątkowej, natomiast w dniu [...] lutego 2013 r. zostało orzeczone rozwiązanie ich związku małżeńskiego przez rozwód. W wyniku rozwodu Skarżącemu przysługuje udział w wysokości 1/2 części obu nieruchomości wskazanych we wniosku i należy przyjąć, że udziały te mieszczą się w udziale, jaki przysługiwał Skarżącemu w majątku dorobkowym małżeńskim. W konsekwencji, Skarżący stał się współwłaścicielem, w udziałach wynoszących po 1/2 części obu wskazanych powyżej nieruchomości.
Skarżący w lipcu 2014 r. dokonał sprzedaży przypadających na niego wskazanych powyżej części nieruchomości, przy czym wątpliwość Skarżącego odnosi się do prawidłowego określenia daty nabycia powyższych nieruchomości dla potrzeb stosowania przepisów odnoszących się do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych sprzedaży nieruchomości.
Skarżący pytał, jak prawidłowo określić datę nabycia powyższych nieruchomości dla potrzeb stosowania przepisów odnoszących się do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych sprzedaży nieruchomości. Jego zdaniem, za datę nabycia nieruchomości, będących przedmiotem transakcji sprzedaży w 2014 r., należy uznać daty ich zakupu, odpowiednio rok: 2004 i 2005.
Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 10 listopada 2014 r. uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu wskazał, że dla ustalenia 5 - letniego okresu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm. dalej zwana u.p.d.o.f.), zasadnicze znaczenie ma ocena prawnych skutków odwołania umowy darowizny i przeniesienia własności nieruchomości na Skarżącego tzn. ustalenie czy ww. odwołanie darowizny wywołuje skutki: wstecz - tj. stosunek prawny pomiędzy stronami umowy darowizny wygasł ze skutkiem wstecznym (ex tunc), tak jakby umowa w ogóle nie została zawarta; tylko na przyszłość (ex nunc) - tj. darczyńca ponownie nabywa własność, której się uprzednio wyzbył.
Minister Finansów przywołał treść art. 896 oraz art. 898 Kodeksu cywilnego. Wskazał, że zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu (art. 898 § 2 Kodeksu cywilnego).
Minister Finansów wskazał, że aby odwołać darowiznę darczyńca powinien w formie pisemnej oświadczyć obdarowanemu o swojej woli (art. 900 Kodeksu cywilnego). Jednakże samo odwołanie jako jednostronne oświadczenie woli, pochodzące od darczyńcy, który przeniósł własność darowanej nieruchomości i nie jest jej właścicielem, nie wystarczy aby przenieść prawo własności na darczyńcę. Nie ma bowiem przepisu, który by z określoną wyżej czynnością jednostronną łączył wprost skutek rzeczowy, a mianowicie że obdarowany przestaje być właścicielem, staje się zaś nim z powrotem darczyńca. W momencie odwołania darowizny po stronie obdarowanego powstaje obowiązek zwrotu rzeczy. Nie jest więc tak, że samo oświadczenie o odwołaniu darowizny powoduje przejście własności nieruchomości z powrotem na darczyńcę. Aby bowiem nastąpiło przeniesienie własności nieruchomości z powrotem na darczyńcę, konieczne jest złożenie oświadczenia w formie aktu notarialnego przez obdarowanego o przeniesieniu własności. Oświadczenie takie może również zostać zastąpione, na podstawie art. 64 Kodeksu cywilnego, przez prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli. Oznacza to, że odwołanie darowizny wywołuje skutek tylko na przyszłość.
Zatem z chwilą odwołania darowizny własność nie powraca jeszcze do darczyńcy. Skutek ten bowiem nastąpi dopiero z chwilą zawarcia umowy przenoszącej własność o charakterze czysto rzeczowym (art. 156 Kodeksu cywilnego), stanowiącej wykonanie zobowiązania ciążącego na obdarowanym. Wynika z tego, że odwołanie darowizny wywołuje skutek na przyszłość.
Ponadto ze stanu faktycznego wynika, że w dniu [...] lutego 2013 r. orzeczono rozwód, w wyniku którego Skarżącemu przysługuje udział w wysokości 1/2 części obu nieruchomości i jego udziały mieszczą się w udziale, jaki przysługiwał mu w majątku dorobkowym małżeńskim. Zgodnie z teorią prawa rzeczowego przyznanie danej osobie na wyłączną własność rzeczy w wyniku podziału majątku wspólnego jest nabyciem tych rzeczy. Natomiast mając na uwadze przyjętą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nabyciem w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. nie jest przyznanie rzeczy na wyłączną własność jednemu z małżonków w wyniku podziału majątku wspólnego, jeśli: podział taki jest ekwiwalentny w naturze i nie towarzyszą mu spłaty i dopłaty lub wartość otrzymanej przez daną osobę rzeczy w wyniku podziału tego majątku, mieści się w udziale, jaki małżonkowi przysługuje w majątku dorobkowym małżeńskim.
Tym samym za datę nabycia nieruchomości lub prawa, które przypadły danej osobie w wyniku podziału majątku dorobkowego małżeńskiego, należy przyjąć datę ich nabycia w czasie trwania związku małżeńskiego, ale tylko wówczas jeżeli podział był ekwiwalentny w naturze i nie towarzyszyły mu spłaty i dopłaty lub jeżeli wartość otrzymanych przez daną osobę nieruchomości lub praw w wyniku tego podziału mieściła się w udziale, jaki temu małżonkowi przysługiwał w majątku wspólnym.
Zdaniem Ministra Finansów w przypadku sprzedaży części nieruchomości, okres 5 lat, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. należy liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym faktycznie Skarżący nabył z powrotem na własność te nieruchomości, tj. 29 stycznia 2013 r. Zatem przychód ze sprzedaży nabytych w drodze odwołania darowizny części nieruchomości przed upływem 5 letniego okresu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r.
Minister Finansów nadmienił, że ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 209, poz. 1316, ze zm.) zmieniono m. in. zasady opodatkowania przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) u.p.d.o.f. Nowe zasady opodatkowania - w myśl art. 14 ustawy zmieniającej - mają zastosowanie do uzyskanych dochodów (poniesionej straty) od 1 stycznia 2009 r.
Zdaniem Ministra Finansów dokonane przez Skarżącego w dniu 29 stycznia 2013 r. odwołanie darowizny skutkowało tym, że Skarżący ponownie stał się właścicielem części nieruchomości. Właścicielem ww. nieruchomości od dnia zawarcia umów darowizn do dnia zwrotu nieruchomości był nie Skarżący a obdarowani - dzieci Skarżącego. Powyższe oznacza, że dopiero od dnia, w którym nastąpił zwrot darowizny Skarżącemu ponownie stał się właścicielem części nieruchomości. Dlatego za datę ich nabycia przez Skarżącego należy uznać dzień, w którym nastąpiło zwrotne przeniesienie własności nieruchomości. Zatem dochód uzyskany ze sprzedaży opisanych we wniosku nieruchomości przed upływem pięciu lat licząc od końca roku, w którym nastąpiło zwrotne przeniesienie własności na niego, podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r., chyba że środki te zostaną przeznaczone na własne cele mieszkaniowe Skarżącego.
Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z 22 grudnia 2014 r. stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
Skarżący nie zgadzając się z wydaną interpretacją złożył skargę do Sądu, zarzucając organowi naruszenie art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez błędną jego wykładnię i wniósł o uchylenie interpretacji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zdaniem Skarżącego, zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma to, czy w wyniku odwołania (rozwiązania umowy) darowizny, Skarżący, dla ustalenia skutków podatkowych, nabył sprzedawane części nieruchomości. W ocenie Skarżącego, w momencie odwołania (rozwiązania umowy) darowizny nie nabył on wspomnianych części nieruchomości. Przede wszystkim, w jego ocenie, rozwiązanie to wywołuje skutki wstecz - tj. stosunek prawny pomiędzy nim a obdarowanymi, jego dziećmi, wygasł ze skutkiem wstecznym ex tunc, tak, jakby umowa w ogóle nie została zawarta - wskutek tego, dla potrzeb ustalenia konsekwencji podatkowych należy uznać, że nigdy nie wyzbył się przypadających na jego rzecz części nieruchomości.
Świadczy o tym nie tylko sam sens procedury polegającej na odwołaniu darowizny, czyli de facto cofnięcie pierwotnej darowizny (spowodowanie, aby nie wywoływała ona skutków prawnych). W opisanym stanie faktycznym należy bowiem przyjąć, że darowizny, pomimo że spełniały wszelkie wymogi formalno-prawne, nie wywołały same z siebie skutków o charakterze materialno-prawnym - z materialnego punktu widzenia nigdy nie doszło do zbycia części nieruchomości przypadających na rzecz Skarżącego. Wynika to bowiem z faktu, że "wydanie przedmiotowych nieruchomości" w ogóle nie nastąpiło. Oznacza to, że z punktu widzenia materialno-prawnego, nie nastąpiło przeniesienie własności nieruchomości, i w konsekwencji, nie został przerwany 5-letni bieg okresu posiadania nieruchomości przez Skarżącego i nie można w opisanym stanie faktycznym wskazać jakiegokolwiek innego momentu nabycia nieruchomości przez Skarżącego, poza latami 2004 i 2005.
Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Kontroli Sądu poddano interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 10 listopada 2014 r., w której uznał on za nieprawidłowe stanowisko Wnioskodawcy co do skutków podatkowych sprzedaży nieruchomości, nabytej przez Wnioskodawcę w 2004 i 2005 r., a następnie zbytej w drodze darowizny (2011 r.), która została następnie odwołana (2013 r.) nie będąc wcześniej wykonaną.
Jak wynikało z treści wniosku, wnioskodawca w roku 2004 i 2005 nabył kolejno udziały w 2 nieruchomościach do wspólności małżeńskiej. W roku 2011 nieruchomości zostały przez małżonków (w tym Wnioskodawcę) darowane dzieciom małżonków. Obie darowizny w roku 2013 r. zostały odwołane, przy czym w umowach o rozwiązaniu darowizn zawarto oświadczenie, że nie zostały one wykonane. Wszystkie w/w czynności zostały dokonane z zachowaniem formy aktu notarialnego. Jednocześnie z odwołaniem darowizny przez darczyńców obdarowani złożyli oświadczenie o zwrotnym przeniesieniu własności udziałów w nieruchomościach na darczyńców. Po rozwiązaniu związku małżeńskiego Wnioskodawcy przez rozwód w roku 2013, w roku kolejnym – 2014 – sprzedał on przypadające mu części nieruchomości.
Na tym tle zrodziło się pytanie, jak w opisanym stanie faktycznym określić datę nabycia nieruchomości, której odpłatnego zbycia Wnioskodawca dokonał w 2014 r. Zdaniem wnioskodawcy, datą nabycia jest odpowiednio rok 2004 i 2005 r., bowiem odwołanie darowizny niewykonanej ma skutek wsteczny, natomiast zdaniem organu datą nabycia jest data zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości w wyniku odwołania darowizny (rok 2013).
W ocenie Sądu, stanowisko organu jest słuszne, w odróżnieniu od stanowiska Wnioskodawcy i jego argumentacji przedstawionej w skardze.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., źródłem przychodów jest (m.in.) odpłatne zbycie:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów,
d) innych rzeczy,
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie (...).
Problem oceny, który z opisanych w stanie faktycznym momentów należy utożsamić z "nabyciem", o którym mowa w tym przepisie, wymaga odwołania się do przepisów praca cywilnego o nabyciu własności.
I tak, zgodnie z art. 155 § 1 k.c., umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
Jak z tego wynika, w polskim systemie prawnym zastosowano jako zasadniczy model przeniesienia własności wariant umowy zobowiązującej, przenoszącej równocześnie własność rzeczy; umowy o podwójnym skutku (obligacyjno-rzeczowym). Według art. 155 § 1 k.c., umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności (...) "przenosi własność na nabywcę" (E. Gniewek, uw. 2 do art. 155 [w:] Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Lex/el 2001). O możliwych w tym względzie odstępstwach (art. 155 § 1 in fine k.c.) nie było mowy we wniosku.
Oznacza to, że z chwilą zawarcia umowy darowizny (jak wynika z treści wniosku miało to miejsce w dniu 29 listopada 2011 r.) Wnioskodawca przestał był właścicielem darowanych nieruchomości, a ich właścicielami stały się dzieci Wnioskodawcy (obdarowani). W tej dacie nastąpiło nieodpłatne zbycie nieruchomości i nie ma tu znaczenia, że nieruchomość nie została wydana (innymi słowy, darowizna nie została wykonana). To bowiem miało doniosłość prawną tylko w stosunkach między stronami umowy darowizny, rodząc po stronie obdarowanych roszczenie o wykonanie zobowiązania (o wydanie przedmiotu darowizny).
Może być zatem tak, że własność rzeczy przejdzie na obdarowanego, ale nadal pozostanie we władaniu darczyńcy. Oznacza to tyle tylko, że darowizna nie została wykonana, co nie zmienia faktu, że to nie darczyńca, lecz obdarowany jest właścicielem rzeczy (i przysługuje mu roszczenie względem darczyńcy o wydanie rzeczy).
Darowizna może być odwołana, i to zarówno taka, która nie została jeszcze wykonana (art. 896 k.c.), jak i taka, która została wykonana (art. 898 k.c.).
Jak wskazano we wniosku, darczyńcy (w tym Wnioskodawca) dokonali odwołania darowizny, która nie została wykonana.
Zgodnie z art. 896 k.c., darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze niewykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, "samo zawarcie umowy darowizny nieruchomości, wywołującej skutek rzeczowy przewidziany w art. 155 § 1 k.c., nie przesądza o tym, że umowa darowizny została już wykonana. W art. 896 k.c. mowa jest bowiem o darowiźnie niewykonanej, co uzasadnia wniosek, że w przypadku darowizny polegającej na przeniesieniu własności rzeczy do jej wykonania nie dochodzi z chwilą zawarcia umowy i przeniesienia własności rzeczy, lecz z chwilą wykonania wynikających z tej umowy obowiązków, w tym obowiązku wydania rzeczy, będącej przedmiotem darowizny i umożliwienia obdarowanemu korzystania z tej rzeczy" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2014 r. V CSK 289/13, Lex/el).
W razie zatem odwołania takiej niewykonanej darowizny, nie dochodzi do zwrotu przedmiotu darowizny, bo ten przedmiot nigdy nie został wydany. Odwołanie darowizny w takim przypadku niweczy stosunek obligacyjny wykreowany na jej podstawie tzn., że darczyńca z chwilą złożenia oświadczenia woli zostaje zwolniony z obowiązku wykonania świadczenia (Z. Gawlik, uw. 10 do art. 896 [w:] A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, Lex/el 2014).
Rację ma Minister Finansów, że odwołanie darowizny samo przez się nie powoduje przejścia własności z powrotem na darczyńcę, lecz wymaga zwrotnego przeniesienia własności nieruchomości. Jak zaznaczono we wniosku, oświadczenie obdarowanych o zwrotnym przeniesieniu własności miało miejsce jednocześnie z odwołaniem darowizny. Data zwrotnego przeniesienia własności jest zatem datą nabycia nieruchomości przez Wnioskodawcę.
To, że momenty te pokrywają się (data odwołania darowizny i data zwrotnego przeniesienia własności – 29 stycznia 2013 r.) jest wynikiem niewykonania darowizny przez darczyńców. Gdyby ją wykonano, te momenty mogłyby być różne – mogłoby być tak, że najpierw następuje odwołanie darowizny, które stanowiłoby podstawę powstania obowiązku zwrotu rzeczy, a później dopiero doszłoby do zawarcia umowy przenoszącej własność z powrotem na darczyńcę. Samo natomiast odwołanie darowizny nigdy nie rodzi skutków rzeczowych – przejścia własności (zob. uchwałę sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1967 r. , III CZP 32/66).
Wszystko to uzasadnia to przekonanie, że odwołanie darowizny wywołuje tylko skutki na przyszłość (ex nunc) (tak: Z. Gawlik, uw. 10 do art. 896, op.cit., wyrok NSA z dnia 16 września 2011 r., II FSK 540/10, CBOSA). Skutek wsteczny takiej czynności (ex tunc) musiałby wprost wynikać z ustawy.
Z wymienionych powodów nie można uznać za prawidłowe stanowiska wnioskodawcy, że darowizna z uwagi na jej niewykonanie nie wywołała skutku przejścia własności, a jej odwołanie ma skutek taki, jakby do zbycia nigdy nie doszło (ex tunc). Jak już wspomniano, niewykonanie darowizny nie ma żadnego związku z towarzyszącym jej (darowiźnie) przeniesieniem własności. Natomiast odwołanie darowizny skutku takiego nie rodzi, lecz wymaga jeszcze oświadczenia obdarowanego o zwrotnym przeniesieniu własności.
To, że w wyniku dokonania darowizny nie wystąpiła żadna zmiana w sensie faktycznym (w codziennym życiu Wnioskodawcy i jego dzieci nic się nie zmieniło), nie może przemawiać za twierdzeniem, że "darowizny nie wywołały same z siebie skutków o charakterze materialno-prawnym", bowiem "nie doprowadziły do żadnych zmian" (s. 5 skargi). Zmiana nastąpiła w sferze prawnej – i to wystarcza dla uznania, że Wnioskodawca nieruchomość zbył nieodpłatnie w drodze darowizny, a w wyniku jej odwołania nabył ją ponownie (w dacie zwrotnego przeniesienia nań własności nieruchomości).
Nie sposób zatem, zdaniem Sądu, zarzucać organowi interpretującemu naruszenia przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., organ ten prawidłowo bowiem określił datę nabycia w okolicznościach przedstawionych we wniosku na dzień 29 stycznia 2013 r.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło