II FSK 3554/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie: NSA Bogdan Lubiński, NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. C. i R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 509/15 w sprawie ze skargi M. C. i R. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 19 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. C. i R. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sygnatura akt II FSK 3554/15 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. C. i R. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Dnia 2.04.2015 r. skarżący wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r., wskazując, że wniosek o umorzenie tego postępowania złożyli już wprawdzie dnia 16.06.2014 r., ale wówczas poinformowano ich, że egzekucja z należącej do nich nieruchomości nie jest prowadzona, natomiast dnia 24.03.2015 r. odebrali zawiadomienie o egzekucyjnym zajęciu tej nieruchomości. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia 22.04.2015 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie postanowieniem z dnia 19.06.2015 r. postanowienie to utrzymał w mocy, wskazując, że ponowny wniosek skarżących był oparty na tej samej podstawie prawnej w postaci art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.) i odwoływał się do tych samych okoliczności, które zostały rozpatrzone w poprzednim postępowaniu, zakończonym ostatecznym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 29.07.2014 r. Ponieważ w tej samej sprawie rozstrzygnięcie już zapadło, na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz.267 ze zm., dalej: K.p.a.) w związku z art. 18 u.p.e.a. należało odmówić wszczęcia ponownego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucili, że niezasadnie zastosowano art. 61a § 1 K.p.a., ponieważ okoliczności uległy zmianie; w szczególności pierwotny wniosek nie został uwzględniony dlatego, że egzekucja z nieruchomości nie była prowadzona, a obecnie została wszczęta. Nadto podnieśli, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.10.2013 r. (SK 40/12), którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 70 § 6 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.01.1998 r. do dnia 31.12.2002 r., prowadzenie egzekucji z ich nieruchomości jest niedopuszczalne, a o zastosowaniu środków egzekucyjnych zostali powiadomieniu już po upływie terminu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania, co nie doprowadziło do przerwania biegu tego terminu. Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że do wymienionych w art. 61a § 1 K.p.a. "innych uzasadnionych przyczyn", z których postępowanie nie może być wszczęte, należy zaliczyć zakończenie postępowania administracyjnego w tej samej sprawie. Ponieważ wniosek skarżących o umorzenie tego samego postępowania egzekucyjnego, w oparciu o tożsamą podstawę prawną wraz ze wspierającą wniosek argumentacją, został już wcześniej rozpatrzony, nie było podstaw do przeprowadzenia kolejnego postępowania w tej sprawie. Poprzedni wniosek skarżących również odwoływał się bowiem do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.10.2013 r. (SK 40/12) oraz do faktu poinformowania ich o zastosowaniu środków egzekucyjnych już po upływie terminu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania. Pismo organu egzekucyjnego informujące o nieprowadzeniu egzekucji z nieruchomości nie stanowi nowej, istotnej w sprawie okoliczności, bowiem zajęcie nieruchomości nie ma znaczenia dla kwestii ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wnieśli o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucili naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie, utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z nieruchomości należącej do skarżących oraz uznanie, że zaistniały inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie tego postępowania, podczas gdy naruszenie przez organy obu instancji art. 61a § 1 K.p.a. obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnieśli, że doszło do zmiany okoliczności, na których oparty był ponowny wniosek, bowiem pierwotna odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego motywowana była tym, że egzekucja z nieruchomości nie jest prowadzona, toteż postępowanie w przedmiocie ewentualnego zwolnienia nieruchomości spod egzekucji będzie bezprzedmiotowe, a ponowny wniosek złożony został już po zajęciu nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego. Za umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 (zapewne chodzi o pkt 2) u.p.e.a. przemawia też przedawnienie egzekwowanego obowiązku, wynikające z cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz z faktu powiadomienia skarżących o zastosowaniu środka egzekucyjnego już po upływie terminu przedawnienia egzekwowanego zobowiązania. Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego. To istotna różnica, gdyż wyklucza analizę przesłanek przemawiających za ewentualnym umorzeniem postępowania egzekucyjnego i nakazuje badanie tylko przesłanek wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania, które dopiero mogłoby doprowadzić do oceny zasadności kontynuowania postępowania egzekucyjnego. Dlatego też poza przedmiotem rozpoznawanej sprawy lokują się zarzuty i argumenty na rzecz umorzenia postępowania egzekucyjnego – jak niedopuszczalność egzekucji ze względu na przedawnienie egzekwowanego obowiązku wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, które miałoby przerwać bieg terminu przedawnienia, już po upływie tego terminu, względnie wskutek dokonania przez Trybunał Konstytucyjny oceny zgodności z Konstytucją przepisów dotyczących egzekucji z nieruchomości obciążonych hipoteką przymusową. Te zarzuty i argumenty, podniesione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, muszą być zatem uznane za bezprzedmiotowe. Natomiast co się tyczy zasadniczego zarzutu, odnoszącego się do naruszenia art. 61a § 1 K.p.a. wskutek uznania, że zaistniały inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, należy stwierdzić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, iż do "innych przyczyn" w rozumieniu przytoczonego przepisu, uniemożliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego, należy uprzednie wszczęcie postępowania w tej samej sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.03.2017 r., II OSK 1773/15) lub uprzednie ostateczne rozstrzygnięcie tej sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27.07.2017 r., II OSK 2931/15). Druga z przedstawionych sytuacji zaistniała w rozpoznawanej sprawie, gdyż wcześniejszy wniosek skarżących, dotyczący tej samej kwestii, został już ostatecznie rozstrzygnięty. W konsekwencji zasadnie uznano, że zaistniały inne uzasadnione przyczyny, uniemożliwiające wszczęcie kolejnego postępowania administracyjnego w tej samej sprawie. Nie można zgodzić się z zarzutem, że skarżący w porównaniu z wcześniejszym swoim wnioskiem powołali się na nowe okoliczności, co wyklucza uznanie ponownego wniosku za tożsamy z wcześniejszym. Otóż skoro przekazana przez organ egzekucyjny informacja o nieprowadzeniu egzekucji z nieruchomości odnosiła się do ewentualnego wniosku o zwolnienie spod egzekucji tej nieruchomości – jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – dotyczyła odrębnego zagadnienia, niż umorzenie postępowania egzekucyjnego. Późniejsze skierowanie egzekucji do nieruchomości nie może więc być oceniane w kategoriach nowej okoliczności, mogącej stanowić dodatkową, nie rozważaną wcześniej przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rodzaj zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 12 u.p.e.a.) nie ma znaczenia dla oceny ziszczenia się przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci niewymagalności lub wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Chybiony jest więc przeprowadzony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywód, mający na celu wykazanie nietożsamości obu zainicjowanych przez skarżących spraw, co prowadzi do wniosku o zasadności konstatacji, że kolejne postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie mogło zostać wszczęte z innych przyczyn, w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a.a. "Inną przyczyną" było wcześniejsze rozstrzygnięcie ostatecznym postanowieniem wniosku skarżących, identycznego co do treści i przytoczonych argumentów z wnioskiem będącym przedmiotem niniejszej sprawy i obecnego osądu. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, dokonując kontroli zgodności z prawem ostatecznego rozstrzygnięcia, podjętego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie, słusznie nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., ponieważ organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów postępowania i zasadnie zastosował art. 151 P.p.s.a., oddalając skargę. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza zatem, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut nie jest uzasadniony, co oznacza, że skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.