II SA/Sz 68/15
WyrokWSA w Szczecinie2015-09-24
Skład orzekający: Elżbieta Makowska, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego z tytułu podróży służbowej za granicę stanowią dochód rodziny podlegający wliczeniu do kryterium dochodowego przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie dokonały wystarczających ustaleń faktycznych w zakresie wysokości diet wypłaconych mężowi skarżącej. Chociaż sąd podzielił stanowisko organów, że diety te mogą stanowić dochód rodziny na podstawie art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to jednak brak było dowodów na to, czy faktycznie odpowiadają one równowartości diet ustalonych dla pracowników sfery budżetowej zgodnie z przepisami Kodeksu pracy i rozporządzeń wykonawczych. Niewyjaśnienie tej kwestii stanowi naruszenie przepisów K.p.a. i uniemożliwia ocenę zgodności z prawem decyzji organów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne (zasiłek rodzinny i dodatki) z powodu zmiany sytuacji dochodowej rodziny. Organ I instancji uchylił decyzję, uznając, że dochód męża skarżącej z tytułu diet za podróże służbowe za granicą, po doliczeniu do dochodu rodziny, przekroczył kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała zaliczenie diet do dochodu rodziny, powołując się na orzecznictwo sądów wskazujące, że diety te nie stanowią dochodu. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje z powodu niewystarczających ustaleń faktycznych dotyczących wysokości diet.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi U. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta W. z dnia [...] nr [...].
Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] przyznał U.P. zasiłek rodzinny na dwoje dzieci, na okres zasiłkowy od [...] oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.
Decyzją z dnia [...], wydaną m. in. na podstawie art. 3 pkt 1, 2, 2a, 23 lit. a i c, pkt 24 lit. c, art. 5 ust. 1, 4, 4b, art. 8 pkt 2, art. 20 ust. 2, art. 23 ust. 4d, art. 24 ust. 7, art. 25 ust. 1, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.) organ I instancji uchylił decyzję własną z dnia [...] w zakresie dotyczącym przyznania zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci i dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego został złożony w dniu [...]. W związku z utratą dochodów za [...] wnioskodawczyni dołączyła dokumenty potwierdzające utratę dochodu i wysokość utraconego dochodu. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, osoba otrzymująca świadczenie jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. W myśl art. 23 ust. 4d tej ustawy, w przypadku utraty dochodu lub uzyskania dochodu do wniosku o świadczenia rodzinne należy dołączyć dokumenty potwierdzające utratę lub uzyskanie dochodu oraz ich wysokość. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód tej osoby ustala się na podstawie dochodu powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b ustawy). Do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć dokument określający wysokość dochodu uzyskanego z miesiąca następującego po miesiącu w którym dochód został uzyskany.
Z analizy dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że U.P. od [...]. przebywa na urlopie wychowawczym udzielonym na I. P. Ł. P. od [...] r. jest zatrudniony w Spółce A. Umowa o pracę została zawarta na czas nieokreślony. Uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło (art. 3 pkt. 24 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych). W związku ze zmianą sytuacji dochodowej organ dokonał weryfikacji prawa do świadczeń rodzinnych przyznanego wnioskodawczyni na I.P. i H.W. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnienie do zasiłku rodzinnego uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego w rodzinie wnioskodawcy. Ilekroć w ustawie mowa jest o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy) oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności o których mowa w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Do takich sytuacji odnosi się art. 21a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców regulujący tę kwestię. Przepis ten stanowi, że kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego. W dniu 1 października 2014 r. organ I instancji wystąpił do pracodawcy Ł.P. z wnioskiem o udzielenie informacji, czy przysługuje mu dieta na podstawie Kodeksu pracy w związku z jego czasowym przebywaniem za granicą. W dniu 8 października 2014 r. wpłynęło do organu zaświadczenie z treści którego wynika, że Ł.P. jest zatrudniony w Przedsiębiorstwie A. od dnia [...], na czas nieokreślony od [...] r. do [...] umowa była zawarta na okres próbny. Za miesiąc [...] otrzymał on wynagrodzenie w wysokości [...] zł oraz dietę w wysokości [...] zł. Ustalając dochód rodziny wnioskodawczyni jako jego składnik należało uwzględnić dietę za pracę za granicą uzyskaną przez Ł.P.
Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty [...]zł. W okresie zasiłkowym trwającym od [...] r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez członków rodziny w [...]. Dochód rodziny U.P. wyniósł w [...] zł. Złożył się na niego dochód podlegający opodatkowaniu uzyskany przez Ł.P. w wysokości [...] zł oraz dochód podlegający opodatkowaniu uzyskany przez U.P. w wysokości [...] zł, a także dochód niepodlegający opodatkowaniu w wysokości [...] zł (alimenty na rzecz dzieci). Miesięczny dochód rodziny po odliczeniu dochodu utraconego (dochód utracony U.P. i Ł.P. w wysokości [...] zł miesięcznie) i doliczeniu dochodu uzyskanego (dochód uzyskany przez Ł.P. z tytułu zatrudnienia w wysokości [...], z tytułu diety w wysokości [...] zł) wyniósł [...] zł. Rodzina składa się z pięciu osób. Zatem dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące [...]zł na osobę w rodzinie.
W związku z tym, że zmieniała się sytuacja dochodowa rodziny, a art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala, bez zgody strony, na zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, organ uchylił decyzję przyznającą prawo do zasiłku rodzinnego na I.P. i H.W. oraz dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego udzielonego na I.P.. W myśl art. 8 ustawy do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki, w tym dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Dodatki do zasiłku rodzinnego uwarunkowane są istnieniem prawa do zasiłku rodzinnego, nie są to świadczenia samodzielne, ale wypłacane łącznie z zasiłkiem rodzinnym. W razie braku prawa do zasiłku rodzinnego, nie może być mowy o prawie do dodatku. Organ nie uchylił decyzji w zakresie dotyczącym prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...], ponieważ w sytuacji, gdy upłynął już okres na jaki świadczenie zostało przyznane, zastosowanie ma jedynie instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
W odwołaniu od tej decyzji U.P. podniosła, że nie zgadza się ze sposobem wyliczenia dochodu jej rodziny. Jej zdaniem dieta nie powinna zostać zaliczona do dochodu rodziny bo stanowi ona zwrot kosztów podróży i jest przeznaczona na utrzymanie pracownika i rozłąkę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniło, że zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na członka rodziny nie przekracza kwoty [...] zł (art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Pojęcie dochodu rodziny zawarte jest w art. 3 pkt 2a ustawy. W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma treść art. 4b ustawy zgodnie z którym, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członków rodziny, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększony o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.
Przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy [...] dochód rodziny odwołującej się za [...] wynosił miesięcznie [...] zł czyli na osobę wynosił [...] zł. Rodzina składa się z pięciu osób. Z akt wynika, że w roku [..], tj. po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, Ł.P. uzyskał dochód, bowiem 1 [...]r. został zatrudniony na okres próbny, a od [...] r. na czas nieokreślony. Jego wynagrodzenie za [...] wyniosło netto [...], a dieta należna mu jako kierowcy transportu międzynarodowego wyniosła za ten miesiąc [...] zł. Zatem, po przeliczeniu, miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł i składał się na niego dochód i dieta Ł.P. w kwocie [...] zł miesięcznie i alimenty w kwocie [...] zł (alimenty za r. wyniosły [...]podzielone na miesięcy). Kolegium wyjaśniło, że podziela stanowisko organu I instancji, iż diety z tytułu podróży służbowych męża wnioskodawczyni są dochodem ze stosunku pracy nie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zaliczanym do dochodu rodziny na podstawie art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie w tym zakresie nie ma jednolitości w orzecznictwie ale organ odwoławczy podzielił pogląd zaprezentowany przez WSA (m. in. wyrok sygn. akt IV SA/Gl 319/10), zgodnie z którym diety wypłacane kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy, jako uzyskane ze stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Do takich sytuacji odnosi się art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, zgodnie z którym, kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalone na zasadach określonych w przepisach art. 755 §3-5 Kodeksu pracy. Czasowe przebywanie poza granicami kraju odpowiada okresowi czasu liczonego od chwili przekroczenia polskiej granicy do chwili przekroczenia polskiej granicy w drodze powrotnej , co wynika z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236 poz. 1991 ze zm.).
Organ I instancji przeprowadził w tym zakresie postępowanie dowodowe uzyskując od zakładu pracy małżonka strony informację pozwalającą przyjąć, że wypłacone należności z tytułu jego wyjazdów służbowych odpowiadają w pełni dietom, o których mowa w art. 775 Kodeksu pracy.
Kierowcę transportu międzynarodowego wykonującego podróż służbową należy uznać za osobę czasowo przebywającą za granicą w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, a otrzymywane przez nią diety podlegają wliczeniu do dochodu rodziny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję U.P. wniosła o jej uchylenie, zarzucając wydanie decyzji z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię tego przepisu, a także naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. przez niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Skarżąca wyjaśniła, że znalazła wyroki sądów administracyjnych zgodnie z którymi diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegają wliczeniu do dochodu na podstawie art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy (wyrok WSA z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Go 147/11, wyrok z dnia 10 marca 2011 r. sygn. II SA/Go 9/11). Także diety z tytułu podróży służbowych krajowych nie podlegają wliczeniu do dochodu rodziny na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, a diety te mają tożsamy charakter. Diety z tytułu podróży zagranicznych są wyższe, co wynika ze zwiększonych kosztów wyżywienia za granicą i potrzeb pracownika odbywającego podróż. Diety rekompensują jedynie zwiększone lub pełne koszty wyżywienia pracownika, nie zwiększają więc dochodu rodziny. Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 maja 2012 r. sygn. akt II PK 230/11 uznał, że diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie są częścią wynagrodzenia i przysługują niezależnie od wynagrodzenia za pracę. Diety z tytułu podroży służbowych nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, nie odprowadza się od nich składek ZUS, co oznacza, że nie są zaliczane do dochodu pracownika. W takim duchu został wydany wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt III AUa 6-4/12. Organy orzekające w sprawie nie wzięły tych orzeczeń pod uwagę i bezpodstawnie uznały, że dieta mająca służyć sfinansowaniu kosztów wyjazdu i pobytu pracownika za granicą, powiększa dochód rodziny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) pod względem zgodności z prawem wykazała, że skarga jest zasadna, gdyż akt ten nie jest zgodny z prawem, aczkolwiek z innych względów niż zostały podniesione w skardze.
Wyjaśnić zatem trzeba, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobowiązany jest uwzględnić stwierdzone istotne naruszenia prawa nawet jeśli nie były podniesione w skardze.
Procesową podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowił art. 32 ust. 1 wskazanej w niej ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej: u.ś.r.). Przepis ten stanowi, że organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego , osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Przepis ten daje wskazanym w nim organom uprawnienie do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej bez zgody strony, jeżeli wystąpi chociażby jedna z wymienionych w nim przesłanek zezwalających na taki szczególny tryb weryfikacji decyzji ostatecznej.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przesłanką zastosowania trybu postępowania określonego w powyższym przepisie była zmiana sytuacji dochodowej rodziny skarżącej.
Mianowicie, organ I instancji wyjaśnił, że co do okresu zasiłkowego [...] trwającego od [...], prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w [...]. Stanowisko to jest zgodne z prawem.
Zastrzeżenia Sądu budzi natomiast ustalenie przez organy orzekające w sprawie obu instancji, że dochód rodziny skarżącej, uległ zmianie i wyniósł w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł, a więc przekroczył kryterium dochodowe przewidziane na osobę w rodzinie wynoszące [...] zł.
Na tle ustalenia dochodu na osobę w rodzinie powstał spór w niniejszej sprawie, ponieważ według skarżącej brak było podstaw prawnych do zaliczenia do dochodu uzyskanego w rozumieniu art. 5 ust. 4b u.ś.r. kwoty 1596,83 jaką jej mąż uzyskał od pracodawcy za styczeń [...] z tytułu diety w związku z czasowym przebywaniem w podróży służbowej za granicą. Skarżąca powołała się w skardze na wyżej wskazane orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , w których wyrażono pogląd, że diety wypłacone kierowcom z tytułu podroży służbowych za granicę nie stanowią należności ze stosunku pracy osób fizycznych będących dochodem dla potrzeb rozpatrywania wniosku o świadczenia rodzinne jako dochód nie podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym. Odwołała się także do orzecznictwa sądów powszechnych, nie dostrzegając, że zarówno wyrok Sądu Najwyższego, jak i Sądu Apelacyjnego nie dotyczą prawa do świadczeń rodzinnych oraz wykładni art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawierającego ustawową definicję dochodu sformułowaną dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych, z której wynika między innymi, że dochód stanowią zarówno wskazane w niej przychody podlegające opodatkowaniu (pkt a, b) jak i wymienione w tymże przepisie (pkt c) dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, do których w tiret 10 tego artykułu ustawodawca zaliczył również należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium RP, przebywających czasowo za granicą – w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ I instancji zaliczając diety z tytułu podroży służbowych małżonka strony do dochodu uzyskanego jako nie podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych powołał się na art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 u.ś.r. przyjmując, że diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności o których mowa w tym przepisie. Dla poparcia trafności swego stanowiska organ odwoławczy przywołał wyrok WSA z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt IVSA/Gl 319/10.
Zdaniem Sądu, w sporze tym co do zasady przyznać trzeba rację organom administracji publicznej orzekającym w niniejszej sprawie. Dostrzegając niejednolitość orzecznictwa w zakresie wyżej prezentowanego sporu dotyczącego charakteru prawnego diet wypłacanych kierowcom transportu międzynarodowego, skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyżej wskazanym wyroku oraz w wyroku z dnia 28.04.2015 r. , sygn. IV SA/Gi 469/14 i przyjmuje je za własne.
Sąd przyjął zatem, że do wymienionych w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy składników dochodu rodziny zalicza się również diety wypłacone kierowcom z tytułu podroży służbowej poza granicami kraju jako należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium R P, przebywających czasowo za granicą – w wysokości równowartości diet z tytułu podroży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie Kodeksu pracy.
W ocenie Sądu dokonanie w zaskarżonej decyzji trafnej oceny prawnej diety wypłaconej małżonkowi skarżącej za [...] nie stanowi jednak o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Mieć trzeba bowiem na uwadze, że zgodnie z wyraźnym brzmieniem wskazanego powyżej art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 u.ś.r., wspomniane "należności ze stosunku pracy (...) osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium R P, przebywających czasowo za granicą..." stanowią dochód, lecz tylko "w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.)". Zauważyć przy tym trzeba, że Kolegium powołując się na art. 21a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. 2012 r., poz. 1155 z późn. zm.), błędnie przywołało art. 755 § 3 – 5 Kodeksu pracy, który takiego przepisu nie zawiera.
Wyjaśnić zatem trzeba, że zgodnie z art. 21 a ustawy o czasie pracy kierowców "Kierowcy w podróży służbowej, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalone na zasadach określonych w przepisach art. 77 5 § 3 – 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy".
Z ustaleń zawartych w uzasadnieniach decyzji organów administracji obu instancji orzekających w sprawie nie wynika aby organy te dokonały sprawdzenia, czy wypłacone mężowi skarżącej należności związane ze świadczeniem pracy za granicą odpowiadają równowartości diet ustalonych w oparciu o przepis art. 775 Kodeksu pracy oraz o unormowania wydanego na podstawie delegacji zawartej w § 2 tego przepisu rozporządzenia z dnia 29 stycznia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 167) Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju. Powołanie przez organ odwoławczy nieobowiązującego w dacie orzekania rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży poza granicami kraju budzi poważne wątpliwości w tym względzie.
Należy zatem wskazać, że z mocy § 2 aktualnego rozporządzenia z dnia 29 stycznia 2013 r. dieta - obok zwrotu kosztów przejazdów i dojazdów, noclegów oraz innych wydatków odpowiednich do uzasadnionych potrzeb - jest świadczeniem przysługującym z tytułu podróży, odbywanej w terminie i w państwie określonym przez pracodawcę. Zasady ustalania wysokości diety przysługującej pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub w samorządowej jednostce budżetowej określone zostały w § 4 ust. 1-4 cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z treścią tego przepisu dieta jest przeznaczona na pokrycie kosztów wyżywienia oraz inne drobne wydatki, jej wysokość za dobę podróży w poszczególnych państwach jest określona w załączniku do rozporządzenia.
W niniejszej sprawie poza pismem pracodawcy określającym wysokość wypłaconych Ł. P. diet nie ustalono czy kwota [...] zł stanowi równowartość diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, co stanowi istotną okoliczność dla ustalenia dochodu na osobę w rodzinie, a w konsekwencji dla ustalenia czy dochód ten przekroczył kryterium dochodowe.
Organ I instancji co prawda zwracając się do pracodawcy będącego prywatnym przedsiębiorcą z wnioskiem z dnia [...] o podanie informacji między innymi co do wysokości diety za [...] określił, stosownie do § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, jakich składników zwrotu kosztów podróży służbowej nie należy uwzględniać przy obliczeniu wskazanej w odpowiedzi kwoty diety wypłaconej pracownikowi za [...] i odwołał się do układu zbiorowego pracy lub regulaminu pracy albo regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę, lecz uzyskał odpowiedź, która w żaden sposób nie wyjaśnia, jak podana przez pracodawcę kwota diety [...]zł wypłacona temu pracownikowi z tytułu podróży służbowej została obliczona, a zatem czy faktycznie jest to kwota, której dotyczy § 2 pkt 1 wskazanego rozporządzenia, a zwłaszcza, czy przyjęte przez pracodawcę stawki diety odpowiadają stawkom określonym w Rozdziale 3 oraz w załączniku do rozporządzenia.
Okoliczność ta, niewyjaśniona w aktualnym stanie sprawy uniemożliwia dokonanie oceny czy rozstrzygnięcie podjęte na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. jest zgodne z prawem. Brak wskazanych ustaleń stanowi mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7, 77 § 1 K.p.a, a co do decyzji organu odwoławczego wskazuje na naruszenie ponadto art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., skoro ten organ utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu I instancji powielając błędy tego organu.
W toku ponownego rozpoznania sprawy konieczne będzie zatem dokonanie ustaleń zmierzających do usunięcia uchybienia dostrzeżonego przez Sąd i wydanie rozstrzygnięcia odpowiedniego do dokonanych ustaleń faktycznych.
Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło