III SA/Po 136/15

Dnia 1 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi "A" Spółki jawnej w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 457,- zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r Kierownik Biura Powiatowego w [...] wydał decyzję o nr [...] o przyznaniu "A" płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pomniejszonej wysokości. Jako podstawy materialnoprawne wskazano przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r-O płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 57 ust. 3, art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73 /2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (UE) nr 1234/2007 w odniesieniu do wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, § 17 i 17 a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a także art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku kontroli administracyjnej stwierdzono, iż powierzchnia deklarowana działek do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 128,99 ha, natomiast w wyniku kontroli administracyjnej opartej na systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS/GIS) wyniosła 121,18 ha. W konsekwencji uwzględniając powstałe różnice przyznano płatności w pomniejszonej wysokości. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik spółki. Podniósł, że powierzchnia wskazana przez stronę we wniosku o dopłaty jest powierzchnią wynikającą z ewidencji gruntów, a postępowanie winno być przeprowadzone zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., o nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nakreślono przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego. Mianowicie, strona wniosek o przyznanie płatności złożyła w dniu 15 maja 2012 roku do JPO o powierzchni 128,99 ha i do UPO o powierzchni 46,05 ha. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 r Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiesił postępowanie w sprawie przyznania tych płatności powołując się na fakt, iż do Sądu Okręgowego w [...] wpłynął akt oskarżenia dotyczący wyłudzenia dotacji unijnych przeciwko m.in. S. M., która w imieniu firmy "A" złożyła wniosek o przyznanie płatności, a także p-ko M. W., jej wspólnikowi. Na skutek wniesionego przez pełnomocnika wnioskodawcy zażalenia Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie uzasadniając, iż rozstrzygnięcie sprawy karnej zawisłej przed Sądem Okręgowym w [...] jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Wymaga bowiem ustalenia, czy S. M. składając jako wspólnik beneficjenta wniosek o dopłaty nie posługiwała się podrobionymi lub przerobionymi dokumentami. W następstwie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem o sygn. akt III SA/Go 540/13 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w oparciu o wskazane przez organ okoliczności nie da się w żadnym razie ustalić w jakim związku przyczynowym i zarazem materialnoprawnym pozostaje rozpoznanie sprawy karnej i administracyjnej zwłaszcza, że akt oskarżenia p-ko S. M. i innym dotyczy lat 2004–2010, a nie 2012. Podkreślono również, że treść aktu oskarżenia, a zwłaszcza stawianego tam zarzutu nie pozwala na stwierdzenie, że zarzucane jej czyny dotyczą działań podejmowanych w mieniu "A". Po uprawomocnienia się orzeczenia sądu, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 roku, o nr [...] Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił postanowienie z dnia [...] lutego 2013 o zawieszeniu postępowania wskazując, że niezbędna jest ponowna analiza okoliczności wynikających z ustaleń prokuratorskich. W dniu 29 stycznia 2014 przekazano wniosek "A" Biuru Powiatowemu ARiMR w [...] zgodnie z właściwością, bowiem spółka rolna zmieniła siedzibę i zgodnie z wpisem do ewidencji producentów obecna siedziba mieści się w [...]. Ten organ wydał w dniu [...] sierpnia 2014 decyzję poprzedzającą decyzję zaskarżoną o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości. Odnośnie zarzutów zażalenia organ II instancji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w decyzji z dnia [...] grudnia 2014, o nr [...] poparł stanowisko organu I instancji. Wyjaśniono w tym zakresie, że system LPIS ma na celu jednoznaczną w skali kraju identyfikację działek rolnych i ich położenia, kontrolę prawidłowości zadeklarowanej powierzchni łącznie z oceną i kontrolą uprawnienia do dopłat w odniesieniu do danego schematu pomocowego oraz kontrolą jednokrotnej deklaracji dla poszczególnych działek rolnych lub ich części przez jednoznacznie zidentyfikowanych, potencjalnych beneficjentów. System ten jest systemem referencyjnym powstałym w oparciu o przepisy wspólnotowe, a opracowany jest na podstawie ewidencji gruntów, map, danych geograficznych, technik komputerowych, ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000. Wyjaśniono też, że dla wniosków o dopłaty na rok 2012 obowiązywał przepis art.124 ust.1 rozporządzenia Rady Nr 73/2009 zgodnie z którym obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 roku. Natomiast zgodnie z wynikami kontroli i z obrazem ortofototomapy z dnia 10 czerwca 2004 roku na działce w tym okresie znajdował się las, co wskazuje na brak użytkowania całej działki zgodnie z dobrą kulturą rolną w dniu 30 czerwca 2003 roku i faktu tego nie zmienia okoliczność, że las wykarczowano później, co już jest widoczne na obrazie ortofotomapy w roku 2014. Zaskarżona decyzja właściwe zatem odzwierciedla obszar zatwierdzony będący podstawą redukcji płatności bezpośrednich. Również przepisy zostały zastosowane prawidłowo. W skardze pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, że istotnie przed kilkoma laty na działce rolnej [...] znajdowały się zakrzewienia, ale zostały usunięte, na dowód czego strona załączyła wydruki z geoportalu i googlemaps. W ocenie skarżącego sama kontrola na miejscu nie mogła wykazać aktualnego stanu działki. Ponadto przedmiotowe grunty były już zgłaszane do dopłat przez innych posiadaczy i nie było dotąd żadnych nieprawidłowości. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. Zgodnie z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r, poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze, Sąd bada czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia danego aktu z obrotu. Jednocześnie art.145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy stanowi, że skarga może zostać uwzględniona, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja zaistniała w niniejszym postępowaniu. Sąd rozpoznający sprawę uznał, że kwestią zasadniczą jest ocena zadeklarowanego areału działek, zgodnie wnioskiem beneficjenta. "A" wniosek o przyznanie dopłat złożyła w dniu 15 maja 2012 roku. W przedmiotowym wniosku zadeklarowano między innymi działki ewidencyjne: [...], [...] i [...] położone w województwie lubuskim. Organy badając prawidłowość wniosku oparły się na treści art.17 i 124 ust.1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005,(WE) nr 247/2006,(WE)nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009 r., dalej zwanym Rozporządzeniem Rady nr 73/2009), rozporządzenie Komisji (WE) nr 122/2009 z dnia 30 listopada 2009 ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zaskarżania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach wsparcia ustanowionego dla "sektora wina" (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009). Artykuł 17 rozporządzenia Rady Nr 73/2009 stanowi o bazie i instrumentach identyfikacji działek rolnych, zaś 124 ust.1 o powierzchni objętej systemem jednolitej płatności obszarowej. I tak w ust.1 art.124 wskazano, że powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to , czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji oraz w stosownych przypadkach dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez komisję. W dacie wydawania orzeczeń zarówno I jak i II instancji zastosowanie miała ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r – O płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r, poz.1164 ze zm.). Ustawa ta jest aktem prawnym uzupełniającym regulacje zawarte w przepisach powołanych wyżej rozporządzeń, które są stosowane bezpośrednio w zakresie przekazanym do kompetencji państw członkowskich. W oparciu o przepisy prawa wspólnotowego organ przyjął, że na bazie ortofotomapy dla działki [...] z dnia 10 września 2004 roku widnieje las, co wskazuje na brak użytkowania na dzień 30 czerwca 2003 roku, a w konsekwencji wyklucza możliwość przyznania płatności dla tej działki w roku 2012. Organ nie kwestionował przy tym faktu, że działka została wykarczowana, co uwidocznione jest na ortofotomapie z roku 2014, lecz wyjaśnił, iż bez znaczenia jest utrzymywanie tych gruntów obecnie w dobrej kulturze rolnej. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę stanowisko organów było błędne. Artykuł 7 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art.124 ust.2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli wszystkie grunty utrzymywane są zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Artykuł 124 ust. 2 określa, że do celów przyznania pomocy w ramach jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust.1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. Artykuł ten stanowi odpowiednik pierwotnie obowiązującej regulacji tj. art.143 b ust. 4 rozporządzenia nr 1782/2013 z dnia 29 września 2003 r. Odnośnie tego przepisu istnieje już ugruntowany i jednolity w orzecznictwie pogląd ,że jego adresatem jest Państwo Członkowskie , a nie producent rolny jako indywidualny beneficjent pomocy. W wyrokach NSA z dnia 16 grudnia 2009 r, sygn. akt II GSK 228/09,z dnia 8 lutego 2011, sygn. akt II GSK 199/10, z dnia 15 grudnia 2011, sygn. akt II GSK 1324/10, z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 500/10. Z dnia 23 października 2012, sygn. akt II GSK 1432/11 podkreślono adekwatność stosowania wobec treści art. 124 ust.2 kierunku wykładni związanej z art.143 b rozporządzenia Rady nr 1782/2003. W konsekwencji regulacja z art.124 ust.2 rozporządzenia nr 73/2009 nie mogła stanowić w rozpoznawanej sprawie podstawy do przyjęcia, że warunkiem przyznania płatności obszarowych w 2012 r. było wykazanie dobrej kultury rolnej na deklarowanych działkach na dzień 30 czerwca 2003 roku. A skoro nie ma podstaw do przyjęcia, że ten warunek znajduje oparcie w przepisach unijnych, to jednocześnie jest też sprzeczny z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy – O płatnościach bezpośrednich, który stanowi, że warunkiem przyznania płatności jest utrzymywanie gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. W konsekwencji przyjąć należy, że w postępowaniu o przyznanie płatności istotne znaczenie ma rzeczywisty areał gruntów objętych wnioskiem i okoliczność utrzymywania ich w stanie zgodnym z normami w roku kalendarzowym, w którym beneficjent ubiega się o ich przyznanie, a nie ich stan na dzień 30 czerwca 2003 r. Wydając zaskarżone decyzje organy naruszyły prawo materialne w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Wadliwie dokonana wykładnia art. 7 ust. 1 – O płatnościach bezpośrednich w zw. z art. 124 ust.2 rozporządzenia Nr 73/2009 spowodowała odmowę przyznania płatności, a kwestia stanu zadeklarowanych gruntów w 2012 roku nie była w ogóle przedmiotem postępowania wyjaśniającego. Z uwagi na powyższe decyzje obu organów należało uchylić. Prowadząc ponownie postępowanie organy uwzględnią wyrażoną ocenę prawną, w szczególności ustalą, czy wszystkie grunty rolne utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej w roku w którym ubiegała się o płatności. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., o zwrocie kosztów postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy.