III SA/Wa 3646/14
WyrokWSA w Warszawie2015-10-07
Skład orzekający: Piotr Przybysz, Jarosław Trelka, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy środki finansowe otrzymane przez naukowca w ramach programu "Mobilność Plus" na pokrycie kosztów pobytu, podróży i bieżących wydatków w zagranicznym ośrodku naukowym podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a, pkt 39 lub pkt 90 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że środki otrzymane przez naukowca w ramach programu "Mobilność Plus" nie kwalifikują się do zwolnienia z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 39 i 90 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie spełniają definicji stypendium naukowego ani świadczenia na podnoszenie kwalifikacji zawodowych przyznanego przez pracodawcę na podstawie odrębnych przepisów. Jednakże, sąd uznał, że środki te mogą podlegać zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a updof, do wysokości limitu określonego dla podróży służbowej pracownika sfery budżetowej, gdyż wyjazd naukowca za granicę w ramach programu ma cechy podróży służbowej.Stan faktyczny
Skarżący, naukowiec zatrudniony na uczelni, otrzymał środki finansowe w ramach programu "Mobilność Plus" na pokrycie kosztów pobytu i badań w zagranicznym ośrodku naukowym. Skarżący złożył wniosek o interpretację indywidualną, pytając o możliwość zwolnienia tych środków z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 39, 90 lub 16 lit. a updof. Minister Finansów uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe, odmawiając zwolnienia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie prawa materialnego i zasad postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz D. J. kwoty 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi D. J. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 19 sierpnia 2014 r. nr IPPB4/415-411/14-2/JK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz D. J. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
D. J. (dalej "Skarżący") w dniu 20 maja 2014 r. złożył wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. We wniosku Skarżący przedstawił stan faktyczny, z którego wynikało, że jest naukowcem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w Akademii [...] w W. (dalej "Uczelnia") W latach 2011-2012 brał udział w projekcie badawczym prowadzonym w zagranicznym ośrodku naukowym. W dniu 28 września 2011 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej "Minister NiSZW") zawarł z Akademią [...] umowę, której przedmiotem było finansowanie zagranicznego pobytu Skarżącego (uczestnika programu), obejmującego udział w badaniach naukowych lub pracach rozwojowych realizowanych w Harvard University w USA. W umowie postanowiono również, że będzie ona realizowana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615 ze zm.) oraz zasadami określonymi w komunikacie Ministra NiSZW z dnia 22 listopada 2010 r. o ustanowieniu programu pod nazwą "Mobilność Plus" (M.P. Nr 91, poz. 1062) i o ogłoszeniu o konkursie w ramach I edycji programu pod nazwą "Mobilność Plus" z dnia 13 grudnia 2010 r.
W celu realizacji umowy z dnia 28 września 2011 r. Akademia im. [...] zawarła ze Skarżącym w dniu 6 października 2011 r. odrębną umowę o przekazanie środków finansowych otrzymanych przez Uczelnię od Ministra NiSZW w ramach programu "Mobilność Plus" (umowa Nr 1/2011). Jej przedmiot został określony podobnie jak w poprzednio wskazanej umowie i pracodawca skierował Skarżącego na wyjazd długoterminowy do ośrodka Harvard University w celu realizacji zadań badawczych związanych z wykonaniem umowy z dnia 28 września 2011 r. zawartej pomiędzy Ministrem NiSZW, a Uczelnią, o finansowanie uczestnictwa w programie "Mobilność Plus". Zgodnie z ww. umowami Skarżący otrzymał od Uczelni przekazane jej na ten cel przez Ministra NiSZW środki w wysokości 211 200 zł w dwóch transzach:
- pierwsza w roku 2011 w wysokości 58 800 zł, w tym na koszty pobytu 46 800 zł i na koszty podróży 12 000 zł,
- druga w roku 2012 w wysokości 152 400 zł, w tym na koszty pobytu 140 400 zł i na koszty podróży 12 000 zł.
Ponadto na czas realizacji przedmiotowego projektu Skarżący otrzymał urlop płatny. Od dochodów uzyskiwanych z tego tytułu Uczelnia jako płatnik obliczała i pobierała zaliczki na podatek dochodowy oraz ZUS.
W związku z powyższym Skarżący zadał pytanie, czy uczestnik programu "Mobilność Plus" za lata podatkowe 2011 i 2012 ma prawo do skorzystania z przewidzianego art. 21 ust. 1 pkt 39 lub 90 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), zwanej też dalej "updof" lub "ustawą", zwolnienia przedmiotowego otrzymanych na ten cel środków finansowych w kwocie 211 200 zł. Alternatywnie Skarżący zapytał, czy przekazywane mu w ramach programu "Mobilność Plus" środki na sfinansowanie kosztów podróży i pobytu w zagranicznym ośrodku naukowym korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a) updof, jednakże tylko do wysokości limitu określonego w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługującym pracownikom zatrudnionym w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, przy spełnieniu pozostałych warunków wymienionych w tym przepisie. Natomiast ewentualna nadwyżka wypłacanych świadczeń - ponad limit określony w ww. rozporządzeniu - podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zdaniem Skarżącego, środki, które otrzymał, są zwolnione z podatku dochodowego. W jego ocenie możliwe jest zastosowanie różnych podstaw prawnych w zależności od zakwalifikowania tego świadczenia jako:
1) innego stypendium pozyskanego w ramach wspierania międzynarodowej współpracy naukowej, którego zasady przyznawania zostały zatwierdzone przez Ministra NiSZW. Podstawę zwolnienia stanowiłby art. 21 ust. 1 pkt 39 ustawy o updof;
2) albo świadczenia przyznanego zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Podstawą zwolnienia byłby art. 21 ust. 1 pkt 90 updof, zgodnie z którym wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymywanych za czas zwolnienia w całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego. Skarżący przywołał pogląd wyrażony w wyroku z dnia 2 grudnia 2013 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 1296/13), zgodnie z którym świadczenie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 90 updof, nie musi pochodzić ze środków własnych pracodawcy. Kryterium decydującym o tym, czy dane świadczenie jest świadczeniem ze stosunku pracy, nie jest bowiem źródło finansowania wydatku przez pracodawcę, ale okoliczność, czy świadczenie to mógł otrzymać wyłącznie pracownik, czy inna osoba niezwiązana z pracodawcą stosunkiem pracy, i czy pomiędzy świadczeniem, a stosunkiem pracy, istnieje związek faktyczny i prawny. Skarżący przywołał także wyroki NSA z 26 marca 1993 r., III SA 2219/92, z 24 czerwca 2009 r., II FSK 251/08, NSA w sprawie II FSK 309/11;
3) lub diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika. W tym wypadku dofinansowanie, które otrzymał Skarżący będąc naukowcem, zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez NSA w wyroku z 12 października 2012 r., (sygn. akt II FSK 309/11), jest wolne od podatku do wysokości należności, które zostałyby mu przyznane, gdyby odbywał podróż służbową jako pracownik sfery budżetowej. Skarżący wskazał, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 maja 2013 r. (I SA/Kr 281/13), wydanego w analogicznej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyraził pogląd, że podatnik w takim przypadku może skorzystać ze zwolnienia częściowego, które wynika z art. 21 ust. 1 pkt 16 updof.
Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 19 sierpnia 2014 r. uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu Minister Finansów wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 39 ustawy, wolne od podatku dochodowego są stypendia otrzymywane na podstawie przepisów o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, stypendia doktoranckie otrzymywane na podstawie przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym, oraz inne stypendia naukowe i za wyniki w nauce, których zasady przyznawania zostały zatwierdzone przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego albo przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.
Zdaniem Ministra Finansów pierwsza grupa obejmuje stypendia otrzymywane na podstawie przepisów konkretnej ustawy, czyli aktu powszechnie obowiązującego. Brak jest natomiast odwołania do stypendiów otrzymywanych na podstawie przepisów ustawy o zasadach finansowania nauki. Druga grupa dotyczy innych (niż określonych w ustawach) stypendiów naukowych i za wyniki w nauce, które mogą być przyznawane przez różnego rodzaju instytucje (szkoły), organy administracji rządowej, jednostki samorządu terytorialnego, czy organizacje, w sposób autonomiczny w ramach prowadzonej przez nie działalności.
Zdaniem Ministra Finansów przedmiotowe zwolnienie od podatku stosuje się wyłącznie do stypendiów, które w rzeczywistości mają charakter stypendiów naukowych lub za wyniki w nauce, a nie są stypendiami tylko i wyłącznie z nazwy.
Minister Finansów wyjaśnił, że o naukowym charakterze stypendium każdorazowo decyduje cel i rodzaj działalności stypendysty. Przez "stypendium naukowe", zdaniem Organu, należy rozumieć takie stypendia, które służą wspieraniu działalności twórczej i badawczej w dziedzinie nauki, a nie stypendia związane ze zdobywaniem wiedzy czy nowych umiejętności. Charakterystyka "stypendium naukowego" kładzie zatem szczególny nacisk na cel, jakiemu ma służyć otrzymywane stypendium, tj. prowadzenie działalności badawczej lub twórczej (w tym uzyskanie stopnia naukowego), a nie wyłącznie dokształcanie, czy doskonalenie zawodowe. Zdaniem Ministra Finansów przywołana definicja "stypendium naukowego" nie przystaje do stanu faktycznego przedstawionego przez Skarżącego, z którego wynika, że otrzymane przez niego środki nie były przeznaczone na finansowanie badań naukowych poza miejscem zamieszkania. Z tego względu Organ uznał, że nie mieszczą się one w definicji stypendium. Na marginesie zaznaczył, że akt prawny stanowiący podstawę prawną przyznania tych środków określa je mianem "środki finansowe", a nie "stypendium", tak, jak ma to miejsce w przypadku stypendiów naukowych przyznawanych młodym naukowcom przez Ministra NiSZW na podstawie przepisów ustawy o zasadach finansowania nauki. Zdaniem Organu Minister NiSzW świadomie użył tego pojęcia dla odróżnienia tych środków finansowych od faktycznych stypendiów.
W konsekwencji Organ stwierdził, że środki finansowe przyznane przez Ministra NiSzW Uczelni na sfinansowanie uczestnictwa Skarżącego w programie "Mobilność Plus" nie mogą korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 39 updof, gdyż nie stanowią żadnej z ww. kategorii stypendiów, w ogóle nie są stypendiami.
Odnosząc się do możliwości zastosowania zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 90 updof, Minister Finansów wskazał, że wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymywanych za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego. Organ uznał, że warunkiem niezbędnym do skorzystania ze zwolnienia jest w tym przypadku przyznanie, zgodnie z odrębnymi przepisami, świadczeń na podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracodawcę, a środki pieniężne otrzymywane w ramach programu "Mobilność Plus" nie spełniają tego warunku. Uzasadniając stanowisko Minister wskazał, że udział w programie jest finansowany ze środków finansowych na naukę wyodrębnionych w części budżetu państwa — Nauka na finansowanie programów i przedsięwzięć określanych przez ministra właściwego do spraw nauki. Środki finansowe są przekazywane jednostce naukowej zatrudniającej uczestnika programu na podstawie umowy o finansowanie uczestnictwa w programie, określającej warunki realizacji, finansowania i rozliczania uczestnictwa w programie. Przyznawane jednostce naukowej środków następuje na podstawie decyzji Ministra, z przeznaczeniem dla uczestnika programu. Z kolei uczestnikowi programu ww. środki finansowe są przekazywane na podstawie umowy zawartej między jednostką naukową, a uczestnikiem programu.
Minister Finansów uznał, że w przedstawionym przez Skarżącego stanie faktycznym nie znajduje także zastosowania podstawa zwolnienia określona w art. 21 ust. 1 pkt 16 uopdof, bowiem pracownik naukowy, uczestnicząc w programie "Mobilność Plus" w zagranicznym ośrodku naukowym, nie odbywa podróży służbowej. Wyjazd uczestnika programu za granicę nie jest tożsamy z odbyciem podróży służbowej pracownika w rozumieniu przepisów wykonawczych do ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.
Odnosząc się do powołanych we wniosku orzeczeń sądowych Organ stwierdził, że rozstrzygnięcia te zapadły w indywidualnych sprawach i nie są wiążące przy wydawaniu interpretacji.
Reasumując Minister Finansów stwierdził, że przychód z tytułu otrzymania środków finansowych w celu realizacji badań naukowych lub prac rozwojowych w ramach programu "Mobilność Plus", stanowiących koszty pobytu w zagranicznym ośrodku oraz koszty podróży, podlega opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 updof.
Skarżący, po wezwaniu Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił zaskarżonej interpretacji:
- naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a oraz pkt 39 i 90 updof i uznanie, że uczestnik programu "Mobilność Plus" nie ma prawa do skorzystania z przewidzianego w tym artykule zwolnienia w związku z otrzymanymi z MNiSzW środkami finansowymi;
- naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez nieuzasadnione pominięcie orzecznictwa sądowego, na które powołano się w treści wniosku o wydanie interpretacji.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji podtrzymując wcześniej zaprezentowane stanowisko. Podkreślił, że środki otrzymane w ramach programu umożliwiły mu przeprowadzenie badań, których wyniki zostały opublikowane w formie książki. Wskazał, że koszty związane z prowadzeniem badań powinny być rozumiane szeroko, a zatem obejmować także zwiększone koszty utrzymania poza miejscem stałego zamieszkania. Skarżący zaznaczył, że wyjazd i pobyt za granicą był ściśle związany z obowiązkami, jakie spoczywają na pracowniku naukowym, który otrzymał od pracodawcy skierowanie wykonania zadania służbowego, jakim jest prowadzenie pracy badawczej, a tym samym podniesienie swoich kwalifikacji. Zdaniem Skarżącego przekazane środki korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a updof, jednakże tylko do wysokości limitu określonego w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikom zatrudnionym w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju. Ewentualna nadwyżka wypłacanych świadczeń - ponad limit określony w ww. rozporządzeniu – podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowa argumentację. Ponadto zaznaczył, że organy w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się wydanymi rozstrzygnięciami sądów, niemniej nie stanowią one źródła powszechnie obowiązującego prawa, wiążą strony postępowania w konkretnej sprawie, a przyjęta linia orzecznicza może ulec zmianie.
Skarżący załączył następnie pisma – zawnioskowane do potraktowania jako opinie amicus curiae - stanowiące korespondencję pomiędzy Komitetem Polityki Naukowej MNiSzW, a sekretarzem stanu w tym Ministerstwie, a także pisemne stanowisko zespołu interdyscyplinarnego do spraw programu Mobilność Plus zaprezentowane Ministrowi NiSzW.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach oraz zaskarżalne postanowienia wydawane w ramach postępowania o udzielenie interpretacji podatkowej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), w brzmieniu do dnia 15 sierpnia 2015 r., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie.
We wniosku o udzielenie interpretacji Skarżący uznał, że "...środki, które otrzymał (...) są zwolnione z podatku dochodowego.". Wskazał trzy podstawy takiego zwolnienia, przy czym zauważyć trzeba, że dwie z nich, tj. art. 21 ust. 1 pkt 39 oraz pkt 90, zwalniają wymienione w nich kwoty z podatku w całości, trzecia natomiast, tj. art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a, zwalnia wymienioną w niej kwotę tylko do pewnej wysokości.
W ocenie Sądu nieprawidłowe było stanowisko Skarżącego, iż zastosowanie mogą mieć w jego sprawie podstawy zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 39 i 90 updof. Otóż, mając na uwadze konieczność ścisłego interpretowania wyjątków od zasady powszechności opodatkowania , nie można uznać opisanych we wniosku środków za "stypendia otrzymywane na podstawie przepisów o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, stypendia doktoranckie otrzymywane na podstawie przepisów - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz inne stypendia naukowe i za wyniki w nauce, których zasady przyznawania zostały zatwierdzone przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego albo przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania;". Z wniosku wynikało przecież, że otrzymane przez Skarżącego środki nie zostały otrzymane na wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 39 ustawy podstawach prawnych – ani tych zdefiniowanych przed wyrazem "inne", ani tych wskazanych po tym wyrazie. Środki te nie mogą być uznane za "inne" stypendia już choćby dlatego, iż zasady ich przyznawania nie zostały zatwierdzone w sposób opisany w tym przepisie, tj. przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, po zasięgnięciu stosownej opinii, lub przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.
Nie można ponadto zaaprobować stanowiska Skarżącego, że otrzymane przez niego środki podlegały zwolnieniu podatkowemu z art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy. Otóż - podobnie jak w przypadku poprzednio analizowanej podstawy zwolnienia – dla zastosowania tego przepisu konieczne byłoby, aby otrzymane środki zostały przyznane przez pracodawcę "...zgodnie z odrębnymi przepisami (...) na podnoszenie kwalifikacji zawodowych....". Jakkolwiek środki te – wbrew odmiennej sugestii Organu – zostały przyznane przez pracodawcę Skarżącego, tj. Akademię [...] w W., to jednak nie na podstawie odrębnych przepisów określających zasady finansowania podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników. Oceny tej nie zmienia nawet ta okoliczność, że równoległym efektem przedsięwzięcia, w ramach którego Skarżący otrzymał środki, było z pewnością podniesienie jego kwalifikacji. Intencjonalnie bowiem zarówno umowa z 28 września 2011 r., jak i z 6 października 2011 r., zostały zawarte w celu pokrycia kosztów utrzymania i bieżących wydatków w trakcie badań naukowych w USA, zaś ich podstawy prawne nie były dedykowane przekazywaniu przez pracodawców świadczeń na podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników. Nie temu celowi służy ustawa o zasadach finansowania nauki, ani komunikat Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 listopada 2010 r. o ustanowieniu Programu "Mobilność Plus" (abstrahując od tego, że ten ostatnio wymieniony akt w ogóle nie jest źródłem prawa, wymaganym w art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy).
Odmawiając zatem Skarżącemu zwolnienia na tych dwóch podstawach Minister trafnie zinterpretował prawo materialne.
Sąd nie zgadza się natomiast z poglądem Ministra Finansów, iż w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a updof. Otóż, po pierwsze, zawarte w zaskarżonej interpretacji uwagi dotyczące przepisu oznaczonego literą "b" tego artykułu są bezprzedmiotowe i zbędne, ponieważ Skarżący wiązał zwolnienie ze swoim statusem pracownika, a nie osoby niebędącej pracownikiem. We wniosku wyraźnie zastrzegł, że pozostawał ze swoją uczelnią w stosunku zatrudnienia. Po drugie, nie można zgodzić się z Organem, że otrzymane środki należy zakwalifikować ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 updof. Przypomnieć trzeba, że kryterium decydującym o tym, czy dane świadczenie jest świadczeniem ze stosunku pracy, nie jest źródło finansowania wydatku przez pracodawcę, ale okoliczność, czy świadczenie to może otrzymać wyłącznie pracownik czy też inna osoba niezwiązana z pracodawcą stosunkiem pracy, i czy między świadczeniem, a stosunkiem pracy, istnieje związek faktyczny i prawny (por. wskazywany w skardze wyrok NSA z 27 kwietnia 2010 r., sygn. II FSK 2116/08 oraz inne, przywołane tam orzeczenia tego Sądu). Z tego względu, abstrahując od dyskusyjnej kwestii źródła uzyskiwanych przez Skarżącego środków (Organ w odpowiedzi na skargę uznał, że "...Skarżący nie uzyskał wynagrodzenia za wykonaną pracę, lecz środki finansowe przyznane przez Ministra..."), przedmiotowe środki uznać trzeba za ściśle i bezwarunkowo związane ze statusem pracownika Uczelni. Takiego statusu wymaga program "Mobilność Plus" (pkt I. 2. 1. a). Z kolei, odnośnie do oceny Organu, że środki nie będące wynagrodzeniem za pracę nie mogą być zakwalifikowane z art. 12 ust. 1 ustawy, wyjaśnić trzeba, że przepis ten posługuje się pojemną formułą "...wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne...". Nie tylko zatem wynagrodzenie za pracę może być kwalifikowane z tego przepisu.
Kwestia zasadnicza dla niniejszej sprawy, tj. możliwość zwolnienia z opodatkowania kwot przekazanych pracownikom naukowym na sfinansowanie ich (i członków ich rodzin) pobytu, podróży i bieżących wydatków w trakcie realizacji programu naukowego, była przedmiotem analizy NSA we wskazywanym przez Skarżącego wyroku NSA o sygn. II FSK 309/11. Z tego względu Sąd Wojewódzki uznaje za wystarczające przywołanie zasadniczego fragmentu uzasadnienia tego orzeczenia, wydanego przecież na gruncie analogicznego stanu faktycznego, choć przy innych, ale także analogicznych podstawach prawnych. Otóż NSA, odwołując się do pojęcia "podróż służbowa", zdefiniowanego w art. 77⁵ Kodeksu pracy, zauważył, że podróż służbowa charakteryzuje się tym, że jest odbywana poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub poza stałym miejscem pracy, na polecenie pracodawcy, w celu wykonania określonego przez pracodawcę zadania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2008r., I PK 208/07, OSNP z 2009r., nr 11-12,poz. 134). Także w niniejszej sprawie uznać zatem należy, że Skarżący został skierowany do udziału w projekcie badawczym na uniwersytecie w USA przez zatrudniającą go Uczelnię, na mocy odrębnej umowy. Umowa określała okres skierowania do prac badawczych w zagranicznym ośrodku. Określała także związane z tym obowiązki Skarżącego (w tym obowiązek składania okresowych raportów). Z umowy wynikało, że Skarżący miał prawo zabrać ze sobą członków rodziny. Takie warunki odpowiadają wymogom, jakim powinna odpowiadać podróż służbowa. Skarżący został bowiem wyznaczony do udziału w programie przez swojego pracodawcę (pracodawca wydał polecenie wyjazdu w umowie z 6 października 2011 r.), miał wykonywać określone przez niego zadanie (udział w programie badawczym) przez określony czas poza miejscem stałego zatrudnienia. Udział w programie badawczym miał w związku z tym cechy podróży służbowej. Nie zmienia tego fakt, że w sensie ekonomicznym pierwotnym źródłem finansowania wydatków Skarżącego było Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Otrzymane przez Skarżącego środki podlegały więc zwolnieniu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy, do wysokości określonej w końcowej części tego przepisu.
Sąd świadomy jest oczekiwania społecznego co do potrzeby zwolnienia takich dochodów, jak opisane w niniejszej sprawie, z podatku dochodowego w całości, a nie tylko w części. Potrzeba taka wynika choćby ze złożonych przez Skarżącego pism Komitetu Polityki Naukowej MNiSzW do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, potraktowanych przez Sąd - zgodnie z wnioskiem Skarżącego – jako opinie amicus curiae. Niemniej Sąd nie mógł odstąpić od literalnego brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 39 i 90 ustawy, gdyż, co należy ponownie podkreślić, wyjątki od zasady powszechności opodatkowania wymagają ścisłej, literalnej wykładni. Zwolnienie całości środków otrzymywanych w ramach programu "Mobilność Plus" wymaga interwencji Ustawodawcy.
W dalszym postępowaniu Minister uwzględni powyższy pogląd Sądu, co powinno skutkować uznaniem prawidłowości stanowiska Skarżącego co do zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a updof, zaprezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji, przy uznaniu tego stanowiska za nieprawidłowe w pozostałym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną interpretację. W kwestii kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy procesowej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło