III SA/Gl 492/15
WyrokWSA w Gliwicach2015-10-19
Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Magdalena Jankiewicz, Krzysztof Kandut
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zniesienie współwłasności prawa wieczystego użytkowania gruntu i posadowionych na nim budynków, polegające na podziale fizycznym z dopłatą, stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?Ratio decidendi
Zniesienie współwłasności prawa wieczystego użytkowania gruntu i posadowionych na nim budynków, polegające na podziale fizycznym z dopłatą, nie stanowi odpłatnej dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ współwłaściciele już posiadają prawo do rozporządzania towarem w ramach swojego udziału. Dopiero nabycie prawa do rozporządzania towarem przez podmiot, który go dotychczas nie posiadał, spełnia warunek dostawy.Stan faktyczny
Spółka "A" S.A. wniosła o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania podatkiem VAT czynności zniesienia współwłasności nieruchomości. Wnioskodawca i inny podmiot zamierzali dokonać podziału fizycznego nieruchomości z dopłatą, w wyniku czego każdy z nich miał otrzymać wyłączną własność określonych działek. Organ podatkowy uznał tę czynność za odpłatną dostawę towarów, podczas gdy wnioskodawca twierdził, że nie nastąpi żadna zmiana stanu majątkowego i czynność nie powinna być opodatkowana. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną interpretację.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądził od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" S.A. w S. S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z 21 lipca 2014 r. (złożonym w UP 18 sierpnia 2014 r.), Spółka akcyjna "A" , działająca przez ustanowionego pełnomocnika, zwróciła się do Ministra Finansów o udzielenie, na podstawie art. 14b § 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - powołanej dalej jako O.p.) pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania czynności zniesienia współwłasności nieruchomości.
W jego treści przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.
"A" S.A. jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości, której właścicielem jest Skarb Państwa, usytuowanej w S. przy ul. [...] , dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] składająca się z zabudowanych działek gruntu o nr: [...] oraz niezabudowanych działek gruntu (droga) o nr [...] , jak również niezabudowanej działki nr [...] . Udział wnioskodawcy we współwłasności w/w nieruchomości wynosi [...] , natomiast "A" Spółka z o.o. posiada [...] udziału. Współuprawnieni zamierzają dokonać zniesienia wspólności powyższy praw poprzez podział fizyczny, ściśle według wielkości udziałów ze spłatą ze strony "A" S.A. na rzecz "A" Sp. z o.o. w kwocie około 200.000,00 zł (słownie: dwieście tysięcy złotych) w celu zrekompensowania poniesionych nakładów. W wyniku zniesienia wspólności praw planowane jest przyznanie "A" S.A. nieruchomości obejmujących zabudowane działki gruntu nr [...] oraz niezabudowane działki gruntu (drogi) o nr [...] i niezabudowaną działkę gruntu nr [...] , natomiast "A" Spółce z o.o. przyznanie nieruchomości obejmujących zabudowane działki gruntu o nr [...] . Wyjaśniono, że dotychczasowe stosunki własnościowe wyglądały następująco. [...] Spółka z o.o. powstała w wyniku wyodrębnienia podmiotu w celu prowadzenia inwestycji z "B" w S. i otrzymała w aporcie grunty i budowle na pokrycie kapitału zakładowego. 31 stycznia 2000r. Spółce nie przysługiwało prawo odliczenia podatku VAT. Natomiast Spółka "A" S.A. nabyła do Spółki "A" Sp. z o.o. nieruchomość (grunty i budowle), a do ceny doliczyła podatek VAT. Ponieważ wspólność prawa użytkowania wieczystego i prawa własności budynków i urządzeń rodzi szereg komplikacji natury faktycznej jak i prawnej, stan odrębności praw uznano za lepszy, niż stan wspólności praw. Wprawdzie sposób korzystania z nieruchomości wspólnej podlega wewnętrznej regulacji pomiędzy współuprawnionymi na zasadzie tzw. porozumień quoad usum, czyli porozumień mających na celu ustalenie faktycznych zasad posiadania nieruchomości. Niemniej jednak rodzi oczywiste komplikacje w przypadku ewentualnego sporu – w tym sądowego - co do zakresu posiadania (art. 206 k.c.), a nadto zarządu nieruchomością wspólną (art. 200 k.c.), czy wspólną zgodą współuprawnionych dla dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu (art. 199 k.c.). Może też rodzić komplikacje w zakresie przychodów i wydatków (ciężarów) związanych z przedmiotem wspólności praw (art. 207 k.c.). Dlatego każdy z uprawnionych może żądać jej zniesienia.
Dodatkowo wskazano, że na prawie użytkowania wieczystego ustanowiono hipoteki (przed wydzieleniem wspólności praw), a następnie na każdym z udziałów we wspólności praw. Stosownie bowiem do art. 76 ust. 1 zd. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w razie podziału nieruchomości hipoteka obciążająca nieruchomość obciąża wszystkie nieruchomości utworzone przez podział (hipoteka łączna). Natomiast hipoteka na części ułamkowej zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2012r. sygn. akt P 15/12 obciąża nieruchomość otrzymaną w wyniku zniesienia współwłasności przez współwłaściciela, którego udział był obciążony tą hipoteką (tak art. 76 ust. 11 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wprowadzony ustawą z dnia 24 maja 2013 r. o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. 2013, poz. 830). Ponieważ współwłaścicielowi nieruchomości, którego udział był obciążony hipoteką, przysługuje spłata, na wierzytelności z tego tytułu jego wierzycielowi hipotecznemu przysługiwać będzie ustawowe prawo zastawu. O pierwszeństwie ustawowego prawa zastawu na wierzytelności rozstrzyga pierwszeństwo hipotek obciążających udział współwłaściciela. Powyższą regulację – jak wskazano - stosuje się odpowiednio, jeżeli w wyniku podziału współwłaścicielowi nieruchomości, którego udział był obciążony hipoteką przypada nieruchomość z dopłatą (art. 76 ust. 13 i ust. 12 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). W związku z powyższym zadano następujące pytanie, czy w świetle stanowiska zawartego w opisie stanu faktycznego należy się podatek od towarów i usług przy zniesieniu współwłasności. Zdaniem wnioskodawcy z podatkowego punktu widzenia istotne jest to, że w konsekwencji takiego a nie innego sposobu zniesienia wspólności u żadnej ze stron umowy o zniesienie wspólności nie nastąpi żadna zmiana stanu majątkowego w postaci zwiększenia aktywów lub zmniejszenia zobowiązań któregoś z nich. Powyższe powinno przemawiać za brakiem opodatkowania takiej czynności podatkiem od towarów i usług. Tym bardziej, że zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie o sygn. akt III SA/Wa 1942/10 udział we współwłasności nieruchomości nie może być uznawany za towar w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. W konsekwencji zniesienie współwłasności z orzeczeniem dopłaty nie stanowi odpłatnej dostawy towarów. Ustawa o VAT zawiera samodzielną definicję towaru i jego dostawy, wobec czego nie ma podstaw, by wywodzić ją z przepisów innych ustaw w tym kodeksu cywilnego. Również uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2011 r. przewiduje obowiązek naliczenia podatku VAT od dostawy towarów w chwili, gdy jeden ze współwłaścicieli otrzyma znacznie większą część nieruchomości lub nieruchomość w całości zostanie w wyniku zniesienia współwłasność za odpłatnością przekazana tylko jednemu współwłaścicielowi. Wprawdzie w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług opodatkowaniu podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Niemniej jednak z powyższego nie wynika, że odpłatność za czynności dostawy towarów lub świadczenia usług musi mieć postać pieniężną. Odpłatność jako świadczenie wzajemne może przybrać postać rzeczową - zapłatą może być inny towar lub usługa, albo mieszaną - zapłata w części pieniężna, a w części rzeczowa. Innymi słowy, dla uznania czynności za odpłatną, wystarczające jest, by istniała możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za tę czynność. Dlatego też zdaniem wnioskodawcy należy przyjąć, iż w tym wypadku po stronie współwłaścicieli nie powstanie obowiązek podatkowy.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. , działający z upoważnienia Ministra Finansów, w piśmie z dnia [...] r. nr [...] uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
W jego uzasadnieniu powołał się na art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 6 oraz art. 7 i 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm. – dalej jako ustawa o VAT). Następnie wyjaśnił, że z przytoczonych przepisów nie wynika, że odpłatność za czynności dostawy towarów lub świadczenia usług musi mieć postać pieniężną. Odpłatność jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową - zapłata w innym towarze lub usłudze albo mieszaną – zapłata w części pieniężna i w części rzeczowa. Innymi słowy, dla uznania czynności za odpłatną, wystarczające jest, by istniała możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za tę czynność. Również treść art. 7 ust. 1 wskazuje, że ustawa o podatku od towarów i usług posługuje się w odniesieniu do dostawy towarów sformułowaniem "przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Takie zdefiniowanie konstytutywnego aspektu dostawy towarów, odwołując się do ekonomicznego władztwa nad rzeczą sprawia, że przedmiotem opodatkowania może być nie tylko sprzedaż, czy zamiana rzeczy, jako fizycznie wyodrębnionych dóbr materialnych, ale również inne transakcje wywierające, z ekonomicznego punktu widzenia, podobne skutki. Ponadto nie każda czynność stanowiąca dostawę w rozumieniu art. 7 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podatnika.
Dalej organ wyjaśnił, że prawo dopuszcza, aby własność tej samej rzeczy przysługiwała niepodzielnie kilku osobom. Na tym polega współwłasność w świetle art. 195 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 121). Współwłasność nie jest instytucją samodzielną, lecz stanowi odmianę własności i charakteryzuje się tym, że własność rzeczy (ruchomej lub nieruchomej) przysługuje kilku podmiotom. Do współwłasności stosuje się - jeśli co innego nie wynika z przepisów poświęconych specjalnie tej instytucji - przepisy odnoszące się do własności. Ponadto zgodnie z art. 196 k.c. współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną. W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkiem udział w rzeczy. Udział wyraża zakres uprawnień współwłaściciela względem rzeczy wspólnej. W myśl art. 210 ustawy k.c. każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć, które można ponowić. Ponadto z treści art. 211 k.c. wynika, że każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Zasadą jest, że zniesienie współwłasności powinno nastąpić przede wszystkim przez podział fizyczny rzeczy wspólnej. W rezultacie w wyniku zniesienia współwłasności dochodzi do nowego ukształtowania prawa własności przez odebranie temu prawu cech wspólności. Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego wynikało, że "A" S.A. jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości, której właścicielem jest Skarb Państwa, usytuowanej w S. przy ul. [...] , dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] składająca się z zabudowanych działek gruntu o nr: [...] oraz niezabudowanych działek gruntu (droga) o nr [...] , jak również niezabudowanej działki nr [...] Wnioskodawca posiada [... udziału we wspólności powyższych praw, natomiast "A" Spółka z o.o. posiada [...] udziału we wspólności powyższych praw. Współuprawnieni zamierzają dokonać zniesienia współwłasności w/w nieruchomości poprzez podział fizyczny, ściśle według wielkości udziałów ze spłatą ze strony "A" S.A. na rzecz "A" Sp. z o.o. w kwocie około [...] zł (słownie: dwieście tysięcy złotych) w celu zrekompensowania poniesionych nakładów. W wyniku zniesienia wspólności praw planowane jest przyznanie "A" S.A. nieruchomości obejmujących zabudowane działki gruntu nr [...] oraz niezabudowane działki gruntu (drogi) o nr [...] i niezabudowanej działki gruntu nr [...] . Natomiast "A" Spółce z o.o. przyznanie nieruchomości obejmujących zabudowane działki gruntu nr [...] . A zatem po zniesieniu współwłasności, działki gruntu zabudowane i niezabudowana o nr [...] oraz [...] , stanowić będą wyłączną własność wnioskodawcy, co oznacza, że wnioskodawca, który obecnie posiada [...] udziału w ww. działkach, otrzyma dodatkowo po [...] udziału każdej z ww. działek, z czego dostawy udziału w wysokości [...] w tych działkach dokona "A" Sp. z o.o., która w wyniku zniesienia współwłasności otrzyma na wyłączną własność zabudowane działki gruntu o nr [...] , co oznacza, że "A" Sp. z o.o., która obecnie posiada [...] udziału w ww. działkach, otrzyma dodatkowo po [...] udziału w każdej z ww. działek, z czego dostawy udziału w wysokości[...[ w każdej z tych działek dokona wnioskodawca. Oznacza to, że wnioskodawca przekaże "A" Sp. z o.o. swoje udziały, które obecnie posiada w działkach o nr [...] , czyli dokona dostawy na rzecz właściciela działek o nr [...] udziału w każdej z tych działek. W ocenie organu w wyniku zniesienia współwłasności ww. działek zmieni się wielkość udziałów współwłaścicieli w tych działkach, albowiem wnioskodawca przekaże "A" Sp. z o.o. swój udział [...] w działkach gruntu zabudowanego o nr [...] , a "A" Sp. z o.o. przekaże wnioskodawcy [...] udziału w każdej z działek gruntu zabudowanego i niezabudowanego o nr [...] , których wnioskodawca będzie wyłącznym właścicielem. Ponieważ przeniesienie własności gruntu stanowi odpłatną dostawę towaru – zdaniem organu - podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż wnioskodawca w związku z tą dostawą występuje w charakterze podatnika podatku VAT. Przedmiotem dostawy będzie odrębnie przekazany przez wnioskodawcę udział [...] w każdej z działek. To oznacza, że w rozpoznawanej sprawie występuje odpłatna dostawa towarów, gdyż w zamian za utratę przez "A" Sp. z o.o. udziału w prawie własności działek o nr [...] , wnioskodawca przekazuje "A" Sp. z o.o. swoje udziały w działkach, które staną się jej wyłączną własnością. W związku ze zniesieniem współwłasności, w zamian za prawo własności w nieruchomościach, wnioskodawca przekaże "A" Sp. z o.o. prawo własności innych nieruchomości. Dokonana przez wnioskodawcę w ramach zniesienia współwłasności dostawa udziału [...] w prawie własności działek o nr [...] , będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatna dostawa towarów, która podlegać będzie opodatkowaniu na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Na gruncie ustawy o VAT, skutkiem dokonania opisanej wyżej dostawy nieruchomości będzie konieczność opodatkowania przez wnioskodawcę dostawy [...] udziału w prawie własności w każdej z działek zabudowanych o nr [...] , które wnioskodawca przekaże "A" Sp. z o.o., na zasadach właściwych dla przedmiotu dostawy.
Z powyższą interpretacją nie zgodziła się skarżąca Spółka, która w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa wniosła o jej zmianę.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy w oparciu o podniesione zarzuty, Dyrektor Izby Skarbowej w K. , działając w imieniu Ministra Finansów, stwierdził brak podstaw do zmiany indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (vide: pismo z dnia 9 stycznia 2015 r. nr [...]).
Stanowisko to zakwestionował pełnomocnik skarżącej Spółki, który w piśmie z dnia 29 stycznia 2015 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Skarżonej interpretacji zarzucił naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT polegające na dokonaniu oceny wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej bez wszechstronnej i całościowej analizy jego treści i w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń.
W jej uzasadnieniu przywołał wyroki SN z dnia 20 września 2000 r., sygn. akt I CKN 729/99 oraz z dnia 8 stycznia 2002 r. sygn. akt I CKN 978/00, gdzie udział we współwłasności potraktowano jako prawo należące do współwłaściciela, które może stanowić odrębny przedmiot obrotu, choć nie jest równoznaczne ze sprzedażą rzeczy. Dalej odniósł się do wyroku NSA z dnia 1 października 2008 r. sygn. akt I FSK 1242/07, który uznał, że zbycie udziału na gruncie ustawy o VAT nie może być traktowane jako towar, albowiem "część budynku" nie można utożsamiać z udziałem we współwłasności. W przypadku przeniesienia prawa własności części budynku, przedmiotem sprzedaży podlegającym opodatkowaniu podatkiem VAT może być jedynie prawnie i fizycznie wyodrębniona część budynku lub budowli wymienionego w klasyfikacji wydanej na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a nie udział w nim. Tym bardziej, że dyrektywa Rady 2006/112/WE w art. 15 ust. 2 umożliwiła państwom członkowskim uznanie za dostawę towarów określone udziały w nieruchomości, prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości, a także udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części. Polski ustawodawca mógł uznać za dostawę towarów zbycie ułamkowego prawa własności. Z takiej możliwości nie skorzystał uznając jedynie za dostawę towarów niektóre prawa na nieruchomościach, tj. ustanowienie i zbycie spółdzielczych praw do lokali i domów oraz oddanie i zbycie prawa użytkowania wieczystego gruntów. Nie ma zatem zdaniem pełnomocnika podstaw prawnych do uznania części budynku, o której mowa w art. 2 pkt 6 ustawy o VAT jako udział w tym budynku. To oznacza, że stanowisko organu, który przyjął, że udział we współwłasności należy kwalifikować jako towar jest błędne, podobnie jak stanowisko, z którego wynika, że jego przekazanie stanowi dostawę towarów opodatkowaną VAT. W ocenie pełnomocnika w przypadku sprzedaży udziału w nieruchomości mamy do czynienia nie z dostawą towaru lecz ze świadczeniem usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 929/07 oraz wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 1400/10). A zatem organ podatkowy błędnie przyjął, że zniesienie współwłasności jest transakcją gospodarczą powodująca przysporzenie majątkowe u jednej ze stron, podczas gdy intencją stron jest dokonanie podziału ściśle według ich udziałów w posiadanych prawach wraz ze spłatą mającą na celu zrównanie korzyści obu stron. W przypadku uznania transakcji za opodatkowaną podatkiem VAT mogłoby dojść do istotnej dysproporcji w wartościach przekazywanych i dzielonych praw. Tym samym cała transakcja utraciłaby swój neutralny dla wyceny podmiotów charakter, a właśnie to jest najistotniejsze w opisie zdarzenia przyszłego. Co więcej chcąc zastosować się do wydanej interpretacji wnioskodawca w dalszym ciągu nie ma świadomości w jaki sposób dokonać podziału, jak wycenić prawa i czy wartość wydzielonych działek byłaby wartością netto, czy brutto, a nadto jak prawidłowo wystawić fakturę VAT m.in. określając w niej formę zapłaty czy termin płatności. Powyższe w ocenie pełnomocnika wskazuje, że organ podatkowy wydał interpretację bez wszechstronnej i całościowej analizy jej treści i w konsekwencji poczynił błędne ustalenia.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. , działając w imieniu Ministra Finansów, wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie z następujących powodów.
Zasadniczą cechą dostawy towarów zdefiniowanej w art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Organ udzielający interpretacji uznał, że sytuacja ta ma miejsce w przypadku zniesienia współwłasności prawa wieczystego użytkowania i posadowionych na gruncie budynków. Zasadniczy argument organu sprowadza się do twierdzenia, w myśl którego wnioskodawca przekaże "A" swój udział [...] w działkach gruntu zabudowanego o nr [...] , a "A" " przekaże wnioskodawcy [...] udziału w każdej z działek gruntu zabudowanego i niezabudowanego o nr [...] , których wnioskodawca będzie wyłącznym właścicielem. Dochodzi zatem, zdaniem organu, do przeniesienia własności gruntu, co stanowi odpłatną dostawę towarów i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Jednocześnie organ podkreślił, że przeniesienia prawa do dysponowania towarem odnosi się do ekonomicznego władztwa nad towarem, a więc nie rozumienia cywilistycznego, wiążącego się z przeniesieniem prawa własności. Sąd zgadza się z tym drugim twierdzeniem o ekonomicznym sensie przeniesienia prawa do rozporządzania towarem i w konsekwencji z tym, że dla spełnienia tego warunku nie zawsze konieczne jest przeniesienie prawa własności. Jest to twierdzenie słuszne, powszechnie przyjmowane. Nie można jednak, zdaniem Sądu, tak zupełnie abstrahować od treści stosunku zobowiązaniowego, który towarzyszy przeniesieniu prawa do rozporządzania towarem, ponieważ z niego może wynikać to uprawnienie lub jego brak. Przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel jest możliwe wówczas, gdy dokonuje go podmiot, który prawem takim dysponuje na rzecz podmiotu, który go dotychczas nie miał, prowadząc tę myśl w odwrotnym kierunku stwierdzić należy, że w wyniku dostawy towaru ten, kto nie dysponował dotychczas prawem do rozporządzania towarem nabył je, co wynika z prostej wykładni językowej tego przepisu. Wracając zatem do treści stosunku, który łączy strony tej czynności zauważyć należy, że są one współwłaścicielami prawa wieczystego użytkowania gruntu i posadowionych na nim budynków w częściach ułamkowych. Z istoty współwłasności w częściach ułamkowych wynika, że prawo własności przysługuje współwłaścicielom, a zakres uprawnień względem rzeczy określony jest ułamkowo. Należy zatem z tego wnioskować, że prawo do rozporządzania towarem przysługuje już w tym momencie jego współwłaścicielom. W wyniku zniesienia współwłasności, jak w niniejszej sprawie, nastąpi jedynie poszerzenie uprawnień do rozporządzania towarem, ale to nie jest spełnieniem warunku z art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że udział w prawie wieczystego użytkowania gruntów i udział we współwłasności budynków może być potraktowany jako towar w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy o podatku od towarów i usług, co, poczynając od uchwały 7 sędziów NSA z 24 października 2011 r. w sprawie I FPS 2/11, jest jednolicie przyjmowane w orzecznictwie NSA. Nie mniej jednak, zdaniem Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę, dostawa tak rozumianego towaru będzie dostawą, o jakiej mowa w art. 7 ust. 1 tej ustawy wówczas, gdy w jej wyniku prawo do rozporządzania towarem nabędzie podmiot, który go dotychczas nie posiadał, kiedy prawo to zostanie na niego przeniesione. Stan faktyczny w sprawie, na kanwie której podjęta została uchwała FPS 2/11, był tego rodzaju, że współwłaściciele prawa wieczystego użytkowania dokonywali jego sprzedaży na rzecz osoby trzeciej.
Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że wykładnia zaprezentowana przez organ udzielający interpretacji pomija ten wzgląd i prowadzi do wykładni rozszerzającej przepisu art. 7 ust. 1 ustawy, została zatem wydana z naruszeniem prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie. Z tego względu Sąd uchylił zaskarżoną interpretację z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło