II SA/Ke 831/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Renata Detka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 lipca 2015r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej oddala skargę. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2015 r. znak: [...], Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu zażalenia A. Sp. z o.o. (dalej jako Spółka), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 28 maja 2015 r. nakładające karę porządkową w wysokości 800,00 zł. w związku z bezzasadnym brakiem odpowiedzi na wezwanie z dnia 7 maja 2015 r. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że pismem z dnia 7 maja 2015 r., wystosowanym w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach niezgodnie z przepisami Ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, Naczelnik Urzędu Celnego wezwał Spółkę do złożenia w terminie trzech dni pisemnych wyjaśnień polegających na wskazaniu osób, które dokonały instalacji i wykonywały czynności związane z obsługą automatów do gier. W wezwaniu pouczono stronę o możliwości nałożenia kary za bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, w wysokości do 2800 zł, stosownie do treści art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Pismo to zostało doręczone stronie w dniu 12 maja 2015r. Z uwagi na to, że strona nie złożyła żądanych wyjaśnień do 15 maja 2015r. ani nie podała uzasadnionej przyczyny ich niezłożenia, organ I instancji wydał opisane na wstępie postanowienie z dnia 28 maja 2015 r., wymierzając karę porządkową w jej dolnych granicach. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 262 § 1 w zw. z art. 217 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 262 § 1 w zw. z art. 155 § 1 w zw. z art. 120 Ordynacji podatkowej. Podniesiono, że organ przywołał jedynie 262 § 1 cyt. ustawy. Tymczasem przepis ten zawiera trzy jednostki redakcyjne w postaci punktów i organ powinien wskazać konkretne zachowanie podlegające ukaraniu. Wyjaśniono, że Spółka w piśmie z dnia 15 maja 2015 r. ustosunkowała się do wezwania organu, wskazując na bezzasadność prowadzonego w stosunku do niej postępowania. Dodatkowo przepis art. 155 § 1 cyt. ustawy nie daje podstaw do wymierzenia kary porządkowej za nieprzedłożenie żądanej dokumentacji w zakreślonym terminie. Rozpatrując zażalenie, organ II instancji podał, że wezwanie z dnia 7 maja 2015 r. zostało doręczone stronie w dniu 12 maja 2015 r. Termin do złożenia wyjaśnień upłynął więc z dniem 15 maja 2015 r. Do tego czasu Spółka nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku. Zdaniem organu, pisma Spółki nadane pocztą w dniu 15 maja 2015 r., w których stwierdzono, że żądane przez organ informacje są zbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej rozstrzygnięcia a postępowanie powinno zostać umorzone, także powoływanie się na okoliczność, że art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, jako nienotyfikowany nie powinien być zastosowany – nie można uznać za udzielenie wyjaśnień. Organ stwierdził, że pisemne wyjaśnienia strony w zakresie wskazanym w wezwaniu, stanowią istotne okoliczności stanu faktycznego, ponieważ czynności instalacji i obsługi automatów również stanowią urządzanie gier na automatach poza kasynem. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia, organ wskazał, że przepis art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej nie przewiduje, w jakim terminie ma nastąpić udzielenie wyjaśnień. Wyznaczenie stronie terminu wynika wprost z cech i elementów, którym powinno sprostać wezwanie, określonych w art. 159 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ wyjaśnił, że zarówno w sentencji postanowienia, jak i w jego uzasadnieniu literalnie wpisano, z tytułu jakiego zachowania została wymierzona kara porządkowa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. Sp. z o.o. wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji, podnosząc zarzut naruszenia art. 208 Ordynacji podatkowej, tj. nałożenia kary porządkowej wbrew obowiązkowi umorzenia postępowania z powodu bezskuteczności zakazu urządzania gier na automatach poza kasynem. W uzasadnieniu skarżąca przypomniała brak notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych i powołała się na wyrok TSUE w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (Fortuna) dotyczący interpretacji art. 1 pkt 11 dyrektywy nr 98/34/WE. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wyjaśnił, że Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych została notyfikowana Komisji Europejskiej pod nr 2010/225. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Z akt sprawy wynika, że na podstawie art.155 § 1 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 - dalej jako Ordynacja podatkowa) Naczelnik Urzędu Celnego wezwał skarżącą do podania nazwisk osób i ich adresów, które instalowały i serwisowały wskazane przez organ automaty do gier - w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie - w piśmie opatrzonym datą 12 maja 2015r., upoważniony przez Prezesa Zarządu Spółki pełnomocnik - adw. D. W. stwierdził, że z uwagi na brak notyfikacji przepisu technicznego, jakim jest art.14 ust.1 ustawy o grach hazardowych, brak jest podstaw do jego stosowania i tym samym brak jest podstaw do wymierzenia kary pieniężnej za jego naruszenie. Z tych względów udzielenie żądanych przez organ celny wyjaśnień jest zbędne, a postępowanie powinno zostać umorzone. Takie stanowisko skarżącego jest błędne. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613) w zw. z Obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 2014 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 262 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa (M.P. poz. 710), strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł. Regulacja ta ma na celu przede wszystkim zdyscyplinowanie strony, a w dalszym planie przymuszenie jej do wykonania niektórych poleceń organu podatkowego. Podkreślić należy, że wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy materialnej – obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego – nie ma charakteru nieograniczonego. Pomimo tego, że obowiązek dowodzenia spoczywa, co do zasady, na organach podatkowych, oczywistym jest, że możliwość pozyskiwania przez nie materiału dowodowego w sprawie jest ograniczona. Organ podatkowy może bowiem nie wiedzieć w ogóle o istnieniu danego środka dowodowego. Z tych też powodów w orzecznictwie i piśmiennictwie zwraca się uwagę na konieczność podejmowania przez podatnika współpracy z organami podatkowymi, w celu wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności w sprawie. Podatnik zna bowiem najlepiej swoją sytuację prawną i faktyczną, jest zatem w stanie przedstawić organowi dowody w celu wykazania całokształtu swojej sytuacji i jego słusznych racji. Prawa podatnika do zgłaszania dowodów i składania wyjaśnień, realizującego zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, o której mowa w art. 123 Ordynacji podatkowej, nie można jednak mylić z sytuacją, w której organ wie, że podatnik pozostaje w posiadaniu konkretnego środka dowodowego. Podstawowym obowiązkiem organu podatkowego jest bowiem ustalenie w sprawie prawdy materialnej, a więc uwzględnienie wszystkich dowodów świadczących na korzyść jak i niekorzyść podatnika. Tym samym organ podatkowy nie może zrezygnować dobrowolnie z przeprowadzenia istotnego dowodu w sprawie. W takim przypadku z obowiązkiem ustalenia prawdy materialnej korespondować będzie obowiązek podatnika do przedstawienia odpowiednich dowodów, pozostających w jej posiadaniu, co też zostało wprost wskazane w treści art. 262 Ordynacji podatkowej. Innymi słowy, wynikający z art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązek nie oznacza, że ciężar dowodu, czy dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego spoczywa wyłącznie na organie podatkowym (por. wyroki NSA z dnia: 6 sierpnia 2009 r., I FSK 205/0; 7 lipca 2009 r., II FSK 372/08; 4 czerwca 2009 r., II FSK 293/08; 23 grudnia 2008 r., II FSK 1327/07; 30 maja 2006 r. II FSK 835/05; oraz A. Hanusz: Strony postępowania podatkowego a ciężar dowodu, PP 2004/9/49). Poprzez instytucję wezwania strony, czy innej osoby do określonego zachowania na podstawie art. 155 Ordynacji podatkowej, realizowany jest przez organ obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sytuacji gdy strona w ogóle nie stosuje się do wezwania organu, organ ma prawo podjąć dopuszczalne prawem kroki zmierzające do uzyskania od niej wyjaśnień, czy przedstawienia dowodu. Ocena bowiem, czy złożenie przez stronę dowodu jest niezbędne pozostaje w gestii organu, przed którym toczy się postępowanie. (por. wyroki NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn.: II FSK 1270/09, II FSK 921/10 i II FSK 1691/10). Kluczową przesłanką nałożenia kary porządkowej jest zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej "bezzasadność odmowy" dokonania konkretnej czynności procesowej przez stronę. Odmowa wykonania obowiązku ma miejsce zarówno w przypadku złożenia wprost odpowiedniego oświadczenia strony, jak i zaniechania. W niniejszej sprawie pismo skarżącej z dnia 12 maja 2015 r. świadczy o odmowie wykonania obowiązku złożenia wyjaśnień, co stanowiło przesłankę do nałożenia kary porządkowej w wysokości 800,00zł. Stwierdzono w nim, jak to wyżej podano, że żądane przez organ informacje są zbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej rozstrzygnięcia, a postępowanie powinno zostać umorzone, ponieważ art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych jako nienotyfikowany nie powinien być zastosowany. Pod pojęciem odmowy należy rozumieć odmowę nie mającą podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy. Nie chodzi tu zatem o to, czy w przekonaniu strony powinna ona ten obowiązek wykonać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Skarżąca upatruje zasadności odmowy złożenia wyjaśnień w tym, że prowadzone w stosunku do niej postępowania administracyjne jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na brak notyfikacji Komisji Europejskiej przepisów Ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz. 1540 ze zm.). Stronie umknęło jednak, że to organ celny prowadzący postępowanie w sprawie urządzania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych ma obowiązek zebrać dowody, ustalić stan faktyczny i wydać rozstrzygnięcie. Zarzut braku notyfikacji może być podniesiony, ale na etapie decyzji kończącej w/w postępowanie. Zagadnienie "notyfikacji" pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy dotyczącej nałożenia kary porządkowej w trybie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przedmiotem postępowania w tej sprawie jest wyłącznie rozstrzygnięcie tzw. "wpadkowe" (zasadność nałożenia kary porządkowej) i tylko okoliczności związane z tym postępowaniem mogą być brane przez Sąd pod uwagę przy rozpoznawaniu skargi. W kontrolowanej sprawie skarżąca zareagowała wprawdzie na wezwanie organu, lecz z treści jej pisma z dnia 12 maja 2015 r. nie wynika, aby przyczyną odmowy udzielenia wyjaśnień były okoliczności od niej niezależne. W takim wypadku nie może budzić wątpliwości, że działanie Spółki nosi znamiona "bezzasadnej odmowy", o której mowa art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nałożona kara porządkowa mieści się w granicach określonych przez art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi bowiem, że karę porządkową można nałożyć na uczestnika postępowania w wysokości do 2800 zł, nie uzależnia przy tym jej wymiaru od jakichkolwiek przesłanek. Sąd administracyjny w przypadku kontroli rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, może jedynie badać, czy organ celny nie przekroczył jego granic ustawowych. W niniejszej sprawie do przekroczenia takich granic nie doszło. Organ dostatecznie uzasadnił obciążenie skarżącej kwotą w dolnych jej granicach wskazując, że był to pierwszy przypadek odmowy złożenia wyjaśnień przez stronę. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Ppsa.