I OSK 435/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-01-11
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Wiesław Morys, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie wydania zaświadczenia, oparty na wyroku Trybunału Konstytucyjnego kwestionującym przepisy stanowiące podstawę odmowy wydania zaświadczenia, podlega przepisom o wznowieniu postępowania administracyjnego (art. 145a K.p.a.)?Ratio decidendi
Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego nie ma zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Postanowienia te dzielą los zaświadczeń, są ujęte w osobnym rozdziale K.p.a., do którego przepisy o wznowieniu postępowania mają zastosowanie szczątkowe i wyjątkowe. Specyfika tej regulacji nie wymaga wznowienia postępowania.Stan faktyczny
K. J. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie wydania zaświadczenia potwierdzającego służbę w latach 1988-2005, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że przepisy o wznowieniu postępowania nie mają zastosowania do postępowań w przedmiocie zaświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę K. J., uchylając postanowienia organów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Głównego Policji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddalił skargę K. J. Odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 511/15 w sprawie ze skargi K. J. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę K. J. na sprecyzowane w sentencji postanowienie Komendanta Głównego Policji i uchylił je oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji.
W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżonym postanowieniem, zapadłym po rozpatrzeniu zażalenia K. J. na postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia potwierdzającego pełnienie przez żalącego się służby w latach 1988 – 2005 w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury policyjnej zakończonego postanowieniem [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2009 r., utrzymano je w mocy. Organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji podał, iż K. J. w dniu 9 czerwca 2014 r. złożył wniosek o wznowienie tegoż postępowania, powołując się na art. 145a K.p.a. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt U 12/13 (OTK-A z 2014 r., poz. 736). Jednak w jego ocenie już z treści wniosku wynika oczywistość braku podstawy wznowienia postępowania. Sprawa była kilkakrotnie rozpatrywana, a strona obecnie nie przedstawiła nowych dowodów, które mogłyby być powodem wydania zaświadczenia żądanej treści. Dlatego na zasadzie art. 149 § 3 w związku z art. 157 § 1 K.p.a. orzekł jak w osnowie. Utrzymując w mocy to postanowienie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 K.p.a., organ odwoławczy w motywach zaskarżonego postanowienia wpierw podał reguły rządzące nadzwyczajnymi trybami wzruszania decyzji (postanowień) ostatecznych i przytoczył brzmienie stosownych przepisów. Dalej wyjaśnił, iż postępowanie w przedmiocie zaświadczeń uregulowane jest w Dziale VII K.p.a., lecz nie jest postępowaniem administracyjnym opisanym w art. 1 pkt 1 tej ustawy, a jedynie ma charakter administracyjny. Zaświadczenie nie jest też samodzielnym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. Przepisy tego działu nie zawierają odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o ogólnym jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Zatem organ ten uznał, iż w postępowaniu "zaświadczeniowym" nie ma zastosowania art. 145a K.p.a. Dlatego w jego ocenie odmowa wznowienia postępowania jest zasadna.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucił dokonanie wadliwej wykładni i zastosowania przepisów postępowania w sytuacji, w której Trybunał Konstytucyjny – wskazanym we wniosku wyrokiem - zakwestionował legalność przepisów stanowiących podstawę prawną sprawy zakończonej postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia. Domagał się uchylenia obu zapadłych postanowień.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Nadto podniósł, iż skarżący nie wykazał okoliczności, które w powiązaniu ze skutkami przywołanego wyroku z dnia 27 maja 2014 r. wywołałyby korzystne dla niego rozstrzygnięcie. Poza tym z uwagi na datę wejścia w życie tegoż wyroku (4 czerwca 2014 r.) uznał, iż żądanie wznowienia postępowania jest spóźnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę dochodząc do przekonania, że zapadłe postanowienia naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim zważył, iż uzasadnienia obu nie spełniają wymagań określonych w art. 107 § 3 K.p.a., które przytoczył w motywach zaskarżonego wyroku. Nie wynika z nich, dlaczego odmówiono wznowienia postępowania. Próbę uzasadnienia stanowiska, wedle Sądu meriti, podjęto dopiero w odpowiedzi na skargę. Tymczasem wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym postępowaniem zmierzającym do wzruszenia wadliwej decyzji, o ile dotknięta jest ona jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b § 1 K.p.a. Przy czym postępowanie jest dwuetapowe; w pierwszym bada się stronę podmiotową, przedmiotową, zachowanie terminu do złożenia wniosku i wskazanie podstaw wznowieniowych, zaś w drugim sprawę merytorycznie. Organ jest związany treścią żądania strony, zatem w tej sprawie obejmującym przypadek wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja lub postanowienie, z Konstytucją. Po myśli art. 145a § 2 K.p.a. skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie owego orzeczenia. W przekonaniu Sądu I instancji organy nie zbadały czy w tej sprawie skargę o wznowienie postępowania wniesiono w terminie. Już tylko z tego powodu brak było podstaw do odmowy wznowienia. Poza tym merytoryczne rozpatrzenie żądania – jak to uczyniono w sprawie - jest możliwe dopiero po wznowieniu, a więc w drugim etapie postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a.
W skardze kasacyjnej Komendant Główny Policji zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 145a § 2 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia na skutek uznania, że organ nie dopełnił obowiązku zbadania terminowości wniosku o wznowienie postępowania,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w wyniku przyjęcia, że zawiera ono wady skutkujące koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego, bo nie podaje powodu odmowy wznowienia postępowania,
3. art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na nieprawidłowym rozpoznaniu sprawy i przyjęciu, że organ nie zbadał zachowania terminu do żądania wznowienia postępowania, mimo iż tej kwestii zaskarżone postanowienie nie dowodzi, a Sąd nie podał, skąd wywiódł taką konkluzję,
Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej te zarzuty szerzej umotywowano, akcentując w szczególności błąd w zakresie terminu do wniesienia skargi o wznowienie (Sąd przyjął, że wniosek z 8 czerwca 2015 r. został złożony 9 czerwca 2016 r.). Tymczasem skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2014 r., na jaki się powołał skarżący został opublikowany w dniu 4 czerwca 2014 r., to wniosek ten zachował ustawowy termin. Organ w zaskarżonym postanowieniu tej kwestii tak nie przedstawił, jedynie w odpowiedzi na skargę podniósł ten argument, lecz zagadnienie to zostało wyjaśnione na rozprawie. Odmowa wznowienia postępowania nastąpiła z innego powodu, a mianowicie braku okoliczności wskazujących na to, że wznowienie postępowania doprowadzi do pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniu Sądu I instancji został to szczegółowo opisane w motywach zaskarżonego postanowienia. Organ stanął bowiem na stanowisku, że wznowienie postępowania, gdy jest oczywiste, że doprowadzi do odmowy uchylenia dotychczasowej decyzji (postanowienia), jest nieracjonalne. Nie badając istoty sprawy Sąd Wojewódzki błędnie uznał zapadłe postanowienia za niezgodne z prawem, przywiązując zbyt dużą wagę do treści odpowiedzi na skargę. Organy zbadały wstępnie podanie o wznowienie, w tym zachowanie terminu do jego złożenia i doszły do wniosku, że nie uchybił on terminowi z art. 145a § 2 K.p.a. W konsekwencji czego zaskarżony wyrok jawi się jak nietrafny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę.
Na wstępie godzi się przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przed odniesieniem się do jej zarzutów zauważyć nadto należy, że podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania – choć nie jest to wyraźnie wyartykułowane, może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest wyrok, którym Sąd I instancji uwzględnił skargę na postanowienie wydane w trybie nadzwyczajnym - wznowienia postępowania administracyjnego - i to postanowienie formalne, bo nie dotyczące meritum wznowienia. Zatem do tego aspektu – o charakterze wyłącznie procesowym – musi zostać zawężona jego ocena instancyjna. Wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej zakończonej decyzją (postanowieniem) ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a. Wnioskodawca w tej sprawie powołał się na przesłankę wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na jakim oparto postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r. odmawiające wydania zaświadczenia żądanej treści, dalej cytowane jako postanowienie dotychczasowe. Zanim jednak dojdzie do wznowienia postępowania i zbadania zasadności tej przesłanki, a następnie ewentualnie decyzji (postanowienia) dotychczasowej, organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić dopuszczalność wznowienia. W toku czynności wstępnych bada więc, czy zachowano ustawowy termin do wniesienia podania, jak i przesłanki podmiotowe (np. legitymację wnioskodawcy, jego zdolność procesową) oraz przedmiotowe (wskazanie ustawowej podstawy wznowienia, istnienie sprawy administracyjnej, decyzji ostatecznej, właściwość organu). Wystąpienie negatywnych przesłanek, jak i uchybienie terminowi do zgłoszenia żądania w tej materii tamuje drogę do prowadzenia tego postępowania co do meritum (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 324/12, CBOSA). Stwierdzenie ich zaistnienia uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.), zaś ich brak skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.), które stosownie do art. 149 § 2 K.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w doktrynie przyjmuje się, iż po złożeniu podania o wznowienie postępowania, organ podejmuje określone czynności proceduralne mające na celu ustalenie wyżej opisanych okoliczności formalnych, niemniej jednak nie są one podejmowane w ramach postępowania administracyjnego. Nie są one czynnościami procesowymi, lecz mają charakter wewnętrzny (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 893/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA, a także B. Adamiak, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 576; M. Jaśkowska, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 740).
Powodem uchylenia zapadłych w tej sprawie postanowień było przekonanie Sądu meriti, że są one wadliwe formalnie, głównie z powodu niewyjaśnienia przyczyn odmowy wznowienia, nadto że nie doszło do zbadania terminowości złożenia podania. Jest to jednak przekonanie błędne. Analizując wszak to zagadnienie nie sposób nie dostrzec wad uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które słusznie eksponuje kasacja, jakkolwiek i ona nie jest wolna od drobnych niestaranności i błędów, podając choćby nieprawdziwą datę złożenia wniosku o wznowienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – wbrew twierdzeniu Sądu meriti - zaskarżone postanowienie wyraźnie przedstawia powód odmowy wznowienia, jak i ustalenie co do daty złożenia podania, a więc formułuje konkluzję o zachowaniu terminu z art. 145a § 2 K.p.a. Jeśli zważyć na bezsporny fakt, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt U 12/13, wszedł w życie z dniem 3 czerwca 2014 r., bo w tym dniu został opublikowany w Dzienniku Ustaw pod poz. 736 (p. art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), to podanie datowane na 8 czerwca 2014 r., które wpłynęło do organu następnego dnia, zachowuje termin z art. 145a § 2 K.p.a. Rzeczywiście Sąd meriti nie wyjaśnił na czym opiera przekonanie odmienne. Co prawda w odpowiedzi na skargę pojawił się passus o niezachowaniu terminu, lecz nie ma to znaczenia w świetle treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, a przede wszystkim wobec dowodów wynikających z akt administracyjnych. Oczywistym jest wszak, że nie odpowiedź na skargę podlega kontroli legalności. Co więcej, motywy zaskarżonego postanowienia odpowiadają w pełni wymogom z art. 107 § 3 K.p.a., gdyż zawierają wskazanie istotnych faktów uznanych za udowodnione, jak i rozważania prawne poczynione na tym tle. Czym innym jest natomiast zasadność merytoryczna zajętego przez organ stanowiska, które może nasuwać wątpliwości, lecz nie one były powodem wzruszenia obu postanowień. Nie podlega ona tu ocenie, lecz celowym jest podkreślenie, że nie nadaje się do zaakceptowania pogląd organu, wedle którego powodem odmowy wznowienia jest oczywistość braku podstawy wznowieniowej. Ta bowiem nie wynika z okoliczności sprawy, jako że przywołany w skardze o wznowienie postępowania wyrok wprost dotyczy materii objętej dotychczasowym postanowieniem. Podobnie należy ocenić stanowisko, wedle którego wyrok ten nie doprowadzi do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia, a wznawianie postępowania po to, aby odmówić uchylenia dotychczasowego postanowienia, jest nieracjonalne. Tymi stwierdzeniami organ wkroczył na grunt merytoryczny wznowienia, a zatem przeszedł do kolejnego etapu, bez formalnego wznowienia postępowania, co jest niedopuszczalne. Mimo tego nie było podstaw do uwzględnienia skargi, zwłaszcza z przyczyn wskazanych przez Sąd I instancji w motywach zaskarżonego wyroku. Zatem wyrok ten nie mógł się ostać. Wyjaśnienie sprawy w aspekcie poniżej opisanym pozwoliło na rozpoznanie skargi przez Sąd Kasacyjny.
Okazała się ona niezasadna. Skarga o wznowienie dotyczy postępowania zakończonego postanowieniem w przedmiocie zaświadczenia (ściślej odmowy jego wydania). Jak słusznie ujął to organ jest to postanowienie zapadające w szczególnym trybie - uregulowanym w dziale VII K.p.a., w wyniku postępowania o charakterze uproszczonym i odformalizowanym. O jego charakterze świadczą: rodzaj organów je prowadzących oraz sposób jego zakończenia będący jedną z form działania administracji publicznej (niezależnie od przyjmowanego zapatrywania na charakter prawny czynności wydania zaświadczenia). W doktrynie i orzecznictwie zwraca się jednak uwagę na odpowiednie stosowanie części przepisów regulujących ogólne postępowanie administracyjne do postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń (por. M. Jaśkowska w Komentarzu LEX do art. 217 i art. 219 K.p.a.). Zaświadczenie – w uproszczeniu – potwierdza stan faktyczny, nie ma jednak charakteru władczego, ani wiążącego, może być uchylone bądź zmienione w razie zmiany okoliczności, które były podstawą jego wydania. Nie jest objęte regułą res iudicata. Oczywiście nie jest decyzją ani postanowieniem, a jest zwykle pojmowane jako czynność faktyczna. W przypadku braku podstaw do jego wydania organ postanawia o odmowie wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez stronę (art. 219 K.p.a.). Nosi ono znamiona postanowienia określonego w art. 123 i nast. K.p.a., jednak z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z jego istoty. Po myśli art. 126 K.p.a. do postanowień co do zasady stosuje się przepisy m.in. art. 145 – 152 K.p.a., a więc dotyczące wznowienia postępowania. Jednakowoż jest to zastosowanie odpowiednie. Utrwalone i jednolite jest stanowisko teorii i praktyki, iż odpowiednie zastosowanie przepisu oznacza możliwość jego stosowania wprost, stosowania z odpowiednimi modyfikacyjni labo niestosowania wcale. Nie ma sporu co do specyfiki zaświadczeń i generalnie wyłączenia regulacji dotyczącej przykładowo wznowienia postępowania w razie, gdy zachodziłyby jego przesłanki. W takim bowiem wypadku wydaje się nowe zaświadczenie albo odmawia jego wydania bez potrzeby dokonania innych czynności. Nowe zaświadczenie zastępuje poprzednie, a nawet może być wydane, gdy zapadło postanowienie o odmowie wydania. Oczywiście jest tak najczęściej wówczas, gdy nastąpiła zmiana istotnych okoliczności faktycznych lub prawnych. Zgłoszenie nowego żądania jest też właściwym środkiem zwalczającym wadliwość zaświadczenia. Bowiem wydanie zaświadczenia, jak i postanowienia odmawiającego nie tamuje drogi do ponownego żądania (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 605/12, publ. CBOSA). Natomiast co do postanowień opartych o art. 219 K.p.a. takiej zgody co do charakteru i stosowania trybów nadzwyczajnych w doktrynie i judykaturze nie ma. W orzecznictwie przyjmuje się najczęściej, że postanowienia takie wykazują cechy przypisane zaświadczeniom, co sprzeciwia się wznowieniu postępowania i w takim wypadku, dowodząc że w obu sytuacjach nie ma zastosowania reguła ne bis in idem (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 580/12 i w Olsztynie z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 133/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. I OSK 1488/10, publ. CBOSA). Może bowiem ulec zmianie stan faktyczny i prawny, m.in. organ może zacząć dysponować określonymi danymi czy też dane te mogą ulec zmianie. Zasada res iudicata nie ma więc również zastosowania do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści (por. także cyt. Komentarz M. Jaśkowskiej). Niemniej jednak w doktrynie pojawił się odmienny pogląd, który jest forsowany jako dominujący i bezsporny, a mianowicie dopuszczający instytucję wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem o odmowie wydania zaświadczenia (por. Zbigniew R. Kmiecik w: Instytucja zaświadczenia w prawie administracyjnym, Lublin 2002 r., str. 107-109). Pogląd ten zasadza się na stosowaniu wprost przepisów o wznowieniu postępowania do każdego postanowienia. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę należy opowiedzieć się za stanowiskiem, wedle którego instytucja wznowienia postępowania nie ma zastosowania zarówno co do postępowania zakończonego wydaniem zaświadczenia, jak i postępowania zakończonego wydaniem postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia lub zaświadczenia żądanej treści. Przemawia za tym poglądem odpowiedniość stosowania reguł dotyczących wznowienia postępowania do postanowień w ogólności, a do postanowień wydanych w trybie zaświadczeniowym w szczególności. Wspomniane postanowienia dzielą jednak los zaświadczeń, są ujęte w tym samym rozdziale K.p.a., do którego przepisy wcześniejsze mają zastosowanie szczątkowe i wyjątkowe, co wyżej opisano. Specyfika tej regulacji nie wymaga wznowienia postępowania, choć nie można wykluczyć w ogóle nadzwyczajnych trybów postępowania w tym przedmiocie.
Przeto, mimo pewnych wad, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, dlatego skarga winna być oddalona na zasadzie art. 151 P.p.s.a.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 207 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.
-----------------------
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło