I OZ 1493/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. F., E. F., M. F., M. F. na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 11 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2801/15 o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w sprawie ze skargi A. F., E. F., M. F., M. F. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 11 września 2015 r. Przewodniczący wezwał A. F., E. F., M. F. i M. F. do uzupełnienia solidarnie wpisu sądowego od skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, o kwotę [...] złote, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W podstawie prawnej zarządzenia Przewodniczący wskazał na art. 220 § 1 i 3 w związku z art. 214 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") i § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., zwanego dalej: "rozporządzeniem"). A. F., E. F., M. F. i M. F. wnieśli na powyższe zarządzenie zażalenie, zarzucając naruszenie art. 231 P.p.s.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia przez błędne ustalenie wysokości wpisu; § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skarga dotyczyła sprawy o wywłaszczenie nieruchomości i ustalenie odszkodowania. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego zarządzenia oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów zastępstwa radcy prawnego. W uzasadnieniu zażalenia podnieśli, że kwestia wysokości wpisu w tego rodzaju sprawach została rozstrzygnięta w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09 (publ. ONSAiWSA 2010, nr 4, poz. 55), w której stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały na podstawie § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia, także wówczas gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. O rodzaju wpisu decyduje charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a dokładnie to, czy przedmiot skargi, tj. rozstrzygnięcie organu wiąże się bezpośrednio z określonymi należnościami pieniężnymi. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącymi przedmiotem skargi a należnością pieniężną. Bezpośredni związek występuje wtedy, gdy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. Jeżeli skarga nie dotyczy aktu lub czynności powiązanych bezpośrednio z należnością pieniężną, powinien zostać pobrany od niej wpis stały. W powołanej przez skarżących uchwale NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09 stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały, "kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykracza poza zakres rozpoznawanego wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich". Ponadto NSA we wskazanej uchwale wyraził pogląd, że "w sytuacji, w której zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja rozstrzyga o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, to niezależnie od kwestii zaskarżenia wysokości odszkodowania, należy przyjąć, stosownie do przepisów art. 119 ust. 1 pkt 7 i art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), że sprawą sądowoadministracyjną jest wywłaszczenie nieruchomości, a odszkodowanie jest tylko jednym z elementów tej decyzji, nie mającym w takiej sytuacji odrębnego bytu. Kwestia odszkodowania stanowi wówczas element wtórny do samego wywłaszczenia – bez wywłaszczenia nie ma odszkodowania. Zniweczenie rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu powoduje tym samym zniweczenie rozstrzygnięcia co do odszkodowania zawartego w takiej decyzji – uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności podlegają obydwa elementy decyzji. Zasadniczym przedmiotem zaskarżonej decyzji w takiej sprawie jest zatem pozbawienie prawa własności nieruchomości, a nie należność pieniężna w rozumieniu przepisów art. 216 i 231 P.p.s.a., chociażby skarżący kwestionował tylko ustalenie co do wysokości odszkodowania zawarte w tej decyzji. W takiej sytuacji sprawą główną jest wywłaszczenie nieruchomości, a zatem wpisem należnym w tej sprawie jest wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia w sprawie wysokości wpisu". Podkreślić zatem należy, że uchwała ta odnosi się tylko do tych decyzji, na podstawie których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie. Powyższe oznacza, że w sytuacji, gdy skarga dotyczy wyłącznie decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, a więc w sprawach tych pobiera się wpis stosunkowy stosownie do art. 231 w zw. z art. 215 i 216 P.p.s.a. Sprawy te są bowiem odmienne od spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są decyzje zawierające orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości oraz o ustaleniu odszkodowania jako obligatoryjny składnik decyzji o wywłaszczeniu (por. także postanowienia NSA z dnia: 14 października 2010 r., sygn. akt I OZ 777/10; 29 grudnia 2010 r., sygn. akt I OZ 970/10; 18 lutego 2011 r., sygn. akt I OZ 111/11; 10 października 2014 r., sygn. akt I OZ 1014/13, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można zatem podzielić stanowiska skarżących, że powołana uchwała ma zastosowanie do niniejszej sprawy, bowiem przedmiotem skargi w sprawie jest decyzja organu dotycząca wyłącznie ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przeznaczonej na cele inwestycji drogowej, a więc uprawnienie z niej wynikające wyraża się w formie należności pieniężnej, od której należy pobrać wpis stosunkowy (art. 231 P.p.s.a.). Prawidłowo więc Przewodniczący, zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia, wezwał solidarnie skarżących do uiszczenia wpisu stosunkowego, ustalając jego wysokość na podstawie wskazanej przez skarżących w petitum skargi wartości przedmiotu zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Natomiast nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. przyznają stronie jedynie prawo do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.