II FSK 551/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-03-06
Skład orzekający: Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Stefan Babiarz, Alicja Polańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przychody uzyskane przez spółkę cypryjską z tytułu wypłaty przez polskie fundusze inwestycyjne na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat funduszy oraz dochodów funduszy, stanowią przychody z realizacji praw z instrumentów finansowych, co w konsekwencji może spowodować nadanie tej spółce statusu zagranicznej spółki kontrolowanej (CFC) w rozumieniu art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że przychody uzyskane przez spółkę cypryjską z tytułu wypłat przez fundusze inwestycyjne stanowią przychody z realizacji praw z instrumentów finansowych w rozumieniu art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b) u.p.d.o.p. Sąd podkreślił, że certyfikaty inwestycyjne są papierami wartościowymi, a tym samym instrumentami finansowymi, a ich posiadanie wiąże się z prawem do udziału w aktywach netto lub dochodzie funduszu. W związku z tym, osiągnięcie takich przychodów przez spółkę cypryjską może skutkować nadaniem jej statusu zagranicznej spółki kontrolowanej.Stan faktyczny
Spółka E. sp. z o.o. posiada udziały w cypryjskiej spółce, która posiada certyfikaty inwestycyjne w polskich funduszach inwestycyjnych zamkniętych. Spółka cypryjska może otrzymywać wypłaty z tytułu przychodów ze zbycia lokat funduszy oraz dochodów funduszy, bez konieczności wykupywania certyfikatów. Spółka E. zapytała, czy takie wypłaty stanowią przychody z realizacji praw z instrumentów finansowych, które mogłyby spowodować nadanie spółce cypryjskiej statusu zagranicznej spółki kontrolowanej (CFC). Organ interpretacyjny uznał, że tak, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organu. Spółka wniosła skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od "E." sp. z o.o. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Alicja Polańska, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "E." sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 592/15 w sprawie ze skargi "E." sp. z o.o. z siedzibą w K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 18 czerwca 2015 r. nr IPTPB3/4510-102/15-2/IR w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "E." sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r., I SA/Ke 592/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę E.sp. z o.o. w K. (zwanej dalej wnioskodawcą) na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 18 czerwca 2015 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że wnioskodawca jest polskim rezydentem podatkowym i podlega na terytorium Polski opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania (nieograniczony obowiązek podatkowy). Pytanie wnioskodawcy dotyczyło ustalenia, czy przychody uzyskane przez spółkę cypryjską, w której wnioskodawca posiada udziały, z tytułu wypłaty przez Fundusze na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat Funduszy jak również wypłat dochodów Funduszy stanowią przychody, o których mowa w art. 24a ust. 3pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851, z późn. zm. – zwanej dalej: u.p.d.o.p.).
Wnioskodawca wskazał, że posiada udziały w kapitale zakładowym spółki prawa cypryjskiego (spółka typu private company limited by shares będąca odpowiednikiem polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), mającej siedzibę i zarząd na terytorium Republiki Cypru (dalej: spółka cypryjska). W świetle przepisu art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.p. wnioskodawca posiadać będzie bezpośrednio ponad 25% udziałów w kapitale spółki cypryjskiej nieprzerwalnie przez okres przekraczający 30 dni. Podstawowym przedmiotem działalności gospodarczej spółki cypryjskiej jest działalność inwestycyjna. Spółka cypryjska posiada certyfikaty inwestycyjne stanowiące tytuły uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych zamkniętych (dalej: Fundusze) z siedzibą w Polsce.
W przyszłości niewykluczone jest, że zgodnie ze statutem Funduszy, na rzecz spółki cypryjskiej zostaną dokonane wypłaty z tytułu przychodów ze zbycia lokat Funduszy (dalej: przychody ze zbycia lokat Funduszy), tj. zgodnie z art. 198 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 146, poz. 1546
z późn. zm. – zwanej dalej: u.f.i.).
Możliwe również, że na podstawie statutu Funduszy, na rzecz spółki cypryjskiej zostaną wypłacone dochody tych Funduszy, tj. na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 u.f.i. (dalej: dochody Funduszy). Wypłaty przychodów ze zbycia lokat Funduszy, jak
i dochodów Funduszy nie będą wymagać wykupywania przez spółkę cypryjską certyfikatów inwestycyjnych w Funduszach. Jeżeli dojdzie do wypłaty przez Fundusze przychodów ze zbycia lokat Funduszy, jak również wypłat dochodów Funduszy na rzecz spółki cypryjskiej, możliwe, że na moment dokonania wypłat, przychody (dochody) z ich tytułu będą podlegać zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym na Cyprze.
Niewykluczone, że przychody będące przedmiotem niniejszego wniosku mogą stanowić ponad 50% przychodów spółki cypryjskiej.
W związku z powyższym opisem wnioskodawca zapytał, czy w świetle tak przedstawionego zdarzenia przyszłego, przychody, które uzyska spółka cypryjska
z tytułu wypłaty przez Fundusze na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat Funduszy jak również wypłat dochodów Funduszy, stanowią przychód, o których mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b) u.p.d.o.p., a w szczególności, czy osiągnięcie przez spółkę cypryjską przedmiotowych przychodów powinno być traktowane jako dochód, którego osiągnięcie przez spółkę cypryjską może spowodować nadanie jej statutu zagranicznej spółki kontrolowanej wnioskodawcy (przy spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w art. 24a ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p.)?
Przedstawiając własne stanowisko w sprawie, wnioskodawca wskazał, że przychody, które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty przez Fundusze na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat Funduszy, jak również wypłat dochodów nie stanowią przychodów, o których mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b) u.p.d.o.p. Tym samym, ich osiągnięcie nie powinno spowodować nadania spółce cypryjskiej statusu zagranicznej spółki kontrolowanej (przy spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w art. 24a ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p. W ocenie wnioskodawcy przychody opisane w stanie faktycznym wniosku nie stanowią przychodów ze zbycia wierzytelności, odsetek pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, poręczeń gwarancji, a także przychodów z praw autorskich, praw własności przemysłowej,
w tym z tytułu zbycia tych praw. Jak wskazano również w przypadku otrzymywania przedmiotowych przychodów nie będzie dochodziło również do zbywania certyfikatów inwestycyjnych. Tym samym, w ocenie wnioskodawcy, przedmiotowe przychody nie będą się również mieścić w kategorii przychodów ze zbycia instrumentów finansowych.
Pomimo, że certyfikaty inwestycyjne jako papiery wartościowe stanowią de facto instrumenty finansowe, zdaniem wnioskodawcy, nie można utożsamiać przychodu z realizacji praw z instrumentów finansowych z uzyskiwaniem przez spółkę cypryjską przychodów ze zbycia lokat Funduszy i wypłat dochodów Funduszy, powyższe bowiem stanowią dochody z tytułu uczestnictwa w funduszach kapitałowych. W opinii wnioskodawcy pod pojęciem realizacji prawa z instrumentów finansowych należy rozumieć czynność, w ramach której strona określonego kontraktu, tj. instrumentu pochodnego, np. opcji, SWAP, itp. realizuje swoje prawa
z niego wynikające w odniesieniu do instrumentu bazowego poprzez, np. dostawę papieru wartościowego po określonej cenie. W wyniku powyższych czynności sam instrument finansowy wygasa. Czynności te należy zatem przeciwstawić sprzedaży danego instrumentu, kiedy to prawa z niego wynikające przechodzą na nabywcę (np. sprzedaż opcji). Uzyskiwanie przedmiotowych przychodów z Funduszy nie stanowi zatem realizacji praw z instrumentów finansowych (realizacji praw wynikających
z certyfikatów inwestycyjnych) bowiem nie dochodzi do jakiejkolwiek operacji
w odniesieniu do jakiegokolwiek instrumentu bazowego, a byt prawny certyfikatów inwestycyjnych nie wygasa (co by miało miejsce w przypadku np. realizacji prawa wynikającego z opcji). Za takim podejściem wskazuje wykładnia systemowa, gdzie wyraźnie rozróżniony jest przychód z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających (art. 17 ust. 1 pkt 10) od przychodów z tytułu udziału w funduszach kapitałowych (art. 17 ust. 1 pkt 5).
3. Organ w zaskarżonej interpretacji uznał, że stanowisko wnioskodawcy
w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest nieprawidłowe. Certyfikaty inwestycyjne są instrumentami finansowymi stanowiącymi papiery wartościowe, zatem – zdaniem organu - nie stanowią pochodnego instrumentu finansowego w rozumieniu art. 3 pkt 28a) ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.
4. Po bezskutecznym wezwaniu organu interpretacyjnego do zmiany stanowiska, wnioskodawca zarzucił naruszenie m.in.:
- art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b) u.p.d.o.p. - poprzez uznanie, że przychody z tytułu odsetek od lokat, które osiąga i będzie osiągać w przyszłości spółka cypryjska
z tytułu wypłaty na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat Funduszy jak również wypłat dochodów Funduszy stanowią przychód z realizacji praw z instrumentów finansowych, co w konsekwencji spowoduje, iż osiągnięcie przez spółkę cypryjską przedmiotowych przychodów może spowodować nadanie jej statutu zagranicznej spółki kontrolowanej wnioskodawcy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podnosząc, że art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b) u.p.d.o.p. wskazuje jako jedno ze źródeł przychodu realizację praw
z instrumentów finansowych. Przepis ten nie zawiera dalszego dookreślenia - zawężenia - poprzez wskazanie kategorii, czy rodzajów instrumentów finansowych,
z których prawa miałyby być przez podatnika realizowane. Nie zawiera stwierdzenia, że ma to dotyczyć wyłącznie – jak interpretuje wnioskodawca- realizacji praw
z pochodnych instrumentów finansowych. Interpretacja wnioskodawcy w tym zakresie została uznana przez sąd I instancji za zawężającą stosowanie art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b) u.p.d.o.p. i niezgodną z brzmieniem powołanego przepisu.
Zdaniem sądu trafnie organ stwierdził, że podstawowym uprawnieniem związanym
z posiadaniem certyfikatów inwestycyjnych jest prawo do udziału w aktywach netto lub dochodzie funduszu proporcjonalnie do wartości wkładów poszczególnych uczestników. Zasadnie więc ocenił, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej spółki, iż pomimo, że certyfikaty inwestycyjne jako papiery wartościowe stanowią de facto instrumenty finansowe, to nie można utożsamiać przychodu
z realizacji praw z instrumentów finansowych z uzyskiwaniem przez spółkę cypryjską przychodów ze zbycia lokat Funduszy jak i wypłat dochodów Funduszy, powyższe bowiem stanowią dochody z tytułu uczestnictwa w funduszach kapitałowych.
Zdaniem sądu w treści wskazanych przepisów brak jest także podstaw, by zaakceptować twierdzenia wnioskodawcy, że pod pojęciem realizacji prawa
z instrumentów finansowych należy rozumieć czynność, w ramach której strona określonego kontraktu, tj. instrumentu pochodnego, np. opcji, SWAP, itp. realizuje swoje prawa z niego wynikające w odniesieniu do instrumentu bazowego poprzez np. dostawę papieru wartościowego po określonej cenie, ponieważ strona
w przedmiotowej sprawie - uzyskując przychody ze zbycia lokat Funduszy jak
i wypłaty dochodów Funduszy - nie będzie realizowała praw z instrumentu pochodnego.
Sąd zaznaczył także, że wskazany przez wnioskodawcę art. 12 ust. 3f) u.p.d.o.p. dotyczy momentu powstania przychodów z realizacji praw wynikających
z pochodnych instrumentów finansowych. W niniejszej sprawie istotą jest realizacja praw z certyfikatów inwestycyjnych jako instrumentów finansowych. Bezspornie certyfikaty inwestycyjne są instrumentami finansowymi stanowiącymi papiery wartościowe. Zatem nie stanowią pochodnego instrumentu finansowego
w rozumieniu art. 3 pkt 28a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.
Według sądu zasadna jest ocena organu, że art. 24a ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.p. wskazuje, iż określenie "instrumenty finansowe" oznacza instrumenty finansowe wymienione w art. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. W rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi - instrumentami finansowymi są m.in. papiery wartościowe. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) ww. ustawy do papierów wartościowych zalicza się również certyfikaty inwestycyjne. Zatem zastosowanie art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b) u.p.d.o.p. tylko do przychodów z realizacji praw
z pochodnych instrumentów finansowych stanowiłoby niewłaściwe
i nieuprawnione zawężenie zastosowania tego przepisu - wbrew intencji ustawodawcy.
6. Powyższy wyrok wnioskodawca zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:
1) art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b) u.p.d.o.p. - poprzez dokonanie błędnej wykładni powyższego przepisu prowadzącej do uznania, że przychody, które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat Funduszy jak również wypłat dochodów Funduszy, stanowią przychód z realizacji praw
z instrumentów finansowych, co w konsekwencji spowoduje, iż osiągnięcie przez spółkę cypryjską przedmiotowych przychodów może spowodować nadanie jej statutu zagranicznej spółki kontrolowanej wnioskodawcy;
2) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej:
p.p.s.a.) - poprzez oddalenie skargi bez należytego uzasadnienia, tj.
poprzez nieodniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych we
wniesionej skardze,
3) art. 146 § 1 p.p.s.a. - poprzez nieuchylenie zaskarżonej interpretacji, pomimo wydania jej przez Dyrektora IS z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie podatkowe, tj. art. 14c § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.- zwanej dalej: ord. pod.) poprzez błędną ocenę stanowiska wnioskodawcy oraz sporządzenie uzasadnienia
w sposób niespełniający ustawowych wymogów oraz art. 14h w związku z art. 120 oraz art. 121 § 1 ord. pod. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych polegające na wydaniu interpretacji podatkowej opartej na błędnie zinterpretowanych przepisach prawa podatkowego, który zgodnie z art. 14h) ord. pod. ma również zastosowanie do postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, wnioskodawca wniósł o:
- uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 listopada 2015 r. I SA/Ke 592/15
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, bowiem zawarte w niej zarzuty naruszenia prawa są nieuzasadnione.
7. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrują się wokół kluczowej dla sprawy kwestii, dotyczącej ustalenia, czy w opisanym we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji zdarzeniu przyszłym przychody, które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat funduszy, jak również wypłat dochodów funduszy, stanowią przychody z realizacji praw z instrumentów finansowych, co w konsekwencji spowoduje, iż osiągnięcie przez spółkę cypryjską tych przychodów może spowodować nadanie jej statusu zagranicznej spółki kontrolowanej skarżącej (CFC – Controlled Foreign Company).
Art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p. stanowi, że spółka zagraniczna zostanie uznana za CFC m.in., jeżeli co najmniej 50% jej przychodów pochodzi z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, przychodów ze zbycia udziałów (akcji), wierzytelności, odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także przychodów z praw autorskich, praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw, a także zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych (przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. a i lit. c u.p.d.o.p.).
W art. 10 ust. 1 u.p.d.o.p. uregulowana została kategoria dochodu (przychodu) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Przepis ten przewiduje, że dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 pkt 4a i pkt 4b, jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału (akcji), w tym m. in. dochód z umorzenia udziałów (akcji), dochód uzyskany z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki, w celu umorzenia tych udziałów (akcji) oraz wartość majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej. Zaś, art. 12 ust. 1 pkt 4a u.p.d.o.p. stanowi, że dla uczestników funduszy inwestycyjnych przychodami są otrzymane dochody funduszu, w przypadku gdy statut przewiduje wypłacanie tych dochodów bez odkupywania jednostek uczestnictwa albo wykupywania certyfikatów inwestycyjnych. Zatem, regulacja zawarte w art. 12 ust. 1 pkt 4a u.p.d.o.p. oraz unormowanie art. 10 ust. 1 u.p.d.o.p., w szczególności zwrot: "z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 pkt 4a", wskazuje, że ustawodawca wyłączył z kategorii dochodu (przychodu) z udziału w zyskach osób prawnych uzyskane przez uczestnika funduszu inwestycyjnego dochody tego funduszu bez odkupywania jednostek uczestnictwa albo wykupywania certyfikatów inwestycyjnych.
Nadto, określenie: "przychód z realizacji praw z instrumentów finansowych" nie zostało zdefiniowane ani w art. 24a ust. 2 u.p.d.o.p., w którym zamieszczono definicje określeń ustawowych na potrzeby stosowania art. 24a, ani w innych przepisach u.p.d.o.p., czy też w innych przepisach prawa podatkowego, jednak w art. 24a ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.p. przyjęto, że określenie "instrumenty finansowe" oznacza instrumenty finansowe wymienione w art. 2 u.o.i.f. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 u.o.i.f., instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są papiery wartościowe oraz instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi wymienione, w tym m.in. tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania, instrumenty rynku pieniężnego, opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne, opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron.
Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 1 lit. a u.o.i.f., ilekroć w ustawie jest mowa o papierach wartościowych rozumie się przez to akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego.
Zatem, na podstawie art. 3 pkt 1 lit. a u.o.i.f., certyfikaty inwestycyjne są instrumentami finansowymi stanowiącymi papiery wartościowe.
Zgodnie także z art. 3 pkt 28a u.o.i.f., przez instrumenty pochodne należy rozumieć opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny lub wartości instrumentów finansowych, walut stóp procentowych, rentowności, indeksów finansowych, wskaźników finansowych, towarów, zmian klimatycznych, stawek frachtowych, poziomów emisji, stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, a także innych aktywów, praw, zobowiązań, indeksów lub wskaźników (instrumentów bazowych) oraz instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego.
Z brzmienia natomiast art. 18 ust. 2 pkt 13 u.f.i. wynika, że statut funduszu określa zasady wypłacania uczestnikom funduszu inwestycyjnego zamkniętego dochodów funduszu, w przypadku gdy statut funduszu przewiduje wypłacanie tych dochodów.
Mając na uwadze powyższe uregulowania, stwierdzić należy, że w opisie zdarzenia przyszłego skarżąca spółka wskazała, iż statut funduszu przewiduje wypłacanie na rzecz uczestników dochodów ze zbycia lokat funduszu (przychodów ze zbycia lokat pomniejszonych o koszty działania funduszu związane bezpośrednio lub pośrednio ze zbytymi lokatami zgodnie z zasadami szczegółowo określonymi w statucie funduszu). Uczestnicy mają możliwość uzyskiwania dochodów samego funduszu bez wykupywania certyfikatów, jeżeli przewiduje to statut funduszu.
Zgodnie także z art. 21 u.f.i., dochodami funduszu inwestycyjnego są przychody z lokat netto funduszu inwestycyjnego lub zrealizowany zysk (strata) ze zbycia lokat, a - na podstawie art. 198 ust. 1 u.f.i. - statut funduszu inwestycyjnego aktywów niepublicznych może przewidywać wypłacanie na rzecz uczestników funduszu przychodów ze zbycia lokat funduszu, pomniejszonych o koszty działania funduszu związane bezpośrednio ze zbytymi lokatami oraz o część kosztów działania funduszu przypadającą na takie lokaty proporcjonalnie do ich wartości w stosunku do wartości portfela inwestycyjnego funduszu.
Odwołując się do przywołanej przez organ w wydanej w sprawie interpretacji indywidualnej charakterystyki certyfikatów inwestycyjnych i związanych z nimi uprawnień - na podstawie publikacji "Prawa uczestnika funduszu inwestycyjnego i sposób ich realizacji" wydanej nakładem Komisji Papierów Wartościowych i Giełd Warszawa 2004, wydanie II zaktualizowane - wskazać należy, że certyfikaty inwestycyjne są tytułami uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych zamkniętych. Certyfikaty są papierami wartościowymi, jednakże zarówno ich cechy, jak i zakres związanych z nimi uprawnień może być różny w zależności od postanowień statutu danego funduszu, który je wyemitował. Certyfikaty inwestycyjne są niepodzielne. Wyklucza to możliwość kreowania i obracania ułamkowymi częściami certyfikatu (inaczej niż rzecz się ma w przypadku jednostek uczestnictwa), co prowadzi to do nierozdrabniania praw wyrażonych w certyfikacie inwestycyjnym. Prawa związane z certyfikatami inwestycyjnymi to: prawo do udziału w wartości aktywów netto pozostałych do podziału po przeprowadzeniu likwidacji funduszu, prawo do części dochodów funduszu, w przypadku gdy statut przewiduje wypłatę tych dochodów, prawo do przychodów funduszu, w przypadku gdy statut przewiduje ich wypłacanie, prawo do udziału i głosowania na radzie inwestorów lub zgromadzeniu inwestorów, prawo pierwszeństwa do objęcia nowych certyfikatów inwestycyjnych kolejnej emisji.
Statut może także przyznawać uczestnikom dodatkowe możliwości i uprawnienia, jak choćby związane z umową gwarancji odkupienia certyfikatów od uczestników przez podmiot wskazany przez funduszu w czasie i po cenie określonej w statucie. Po zakończeniu okresu rozliczeniowego, którego dotyczą wydane certyfikaty, nabywca certyfikatów jest uprawniony do zwrócenia się do funduszu o realizację wynikających z nich praw. Warunkiem powstania roszczeń o realizację praw wynikających z certyfikatów jest osiągnięcie przez fundusz w danym okresie rozliczeniowym określonego liczbowo poziomu przychodów, dochodów.
Zatem, podstawowym uprawnieniem związanym z posiadaniem certyfikatów inwestycyjnych jest prawo do udziału w aktywach netto lub dochodzie funduszu proporcjonalnie do wartości wkładów poszczególnych uczestników.
Nie jest więc uprawnione stanowisko skarżącej kasacyjnie spółki, że chociaż certyfikaty inwestycyjne, jako papiery wartościowe, stanowią faktycznie instrumenty finansowe, nie można utożsamiać przychodu z realizacji praw z instrumentów finansowych z uzyskiwaniem (przez spółkę cypryjską) przychodów ze zbycia lokat funduszy jak również wypłat dochodów funduszy, gdyż te stanowią dochody z tytułu uczestnictwa w funduszach kapitałowych.
Nadto, nieuprawnione jest twierdzenie strony skarżącej, że pod pojęciem realizacji prawa z instrumentów finansowych należy rozumieć czynność w ramach której strona określonego kontraktu, tj. instrumentu pochodnego, np. opcji, SWAP itp., realizuje swoje prawa z niego wynikające w odniesieniu do instrumentu bazowego, poprzez np. dostawę papieru wartościowego po określonej cenie, ponieważ strona, uzyskując przychody ze zbycia lokat funduszy, jak również wypłaty dochodów funduszy, nie realizuje praw z instrumentu pochodnego.
Również nietrafiony jest argument strony skarżącej, odwołującej się do przepisu art. 12 ust. 3f u.p.d.o.p., gdyż dotyczy on momentu powstania przychodów z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, natomiast w tej sprawie (jak wyżej wyjaśniono) chodzi o przychód z realizacji praw z certyfikatów inwestycyjnych jako papierów wartościowych, a nie pochodnych instrumentów finansowych.
W konsekwencji, uprawniony jest wniosek organu, że przychody, które uzyska spółka cypryjska z tytułu wypłaty przez fundusze na jej rzecz przychodów ze zbycia lokat funduszy jak również wypłat dochodów funduszy, stanowią przychody, o których mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p., których osiągnięcie przez spółkę cypryjską, powinno być traktowane jako dochód którego osiągnięcie przez spółkę cypryjską może spowodować nadanie jej statusu CFC wnioskodawcy (przy spełnieniu pozostałych warunków wskazanych w art. 24a ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.p), gdyż dochody, które uzyska spółka cypryjska z funduszy będą dochodami z tytułu realizacji praw z certyfikatów inwestycyjnych, o których mowa w art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p.
Nietrafione są również argumenty strony skarżącej, odwołującej się przez analogię do przepisów u.p.d.o.f., gdyż nie można przenosić rozwiązań prawnych z jednej ustawy podatkowej przy interpretacji terminów zawartych w innej ustawie podatkowej, jeżeli z uwagi na podmiot opodatkowania, ustawodawca zdecydował o przyjęciu odmiennych regulacji.
W szczególności zaś wskazać należy, że w u.p.d.o.p. ustawodawca wymienił dwa źródła przychodów, a w u.p.d.o.f. ok. 10, w tym zagranicznych spółek kontrolowanych. Zatem, porównanie art. 10 u.p.d.o.p. i art. 17 u.p.d.o.f. nie jest uprawnione, bowiem w art. 17 u.p.d.o.f. przychody z kapitałów pieniężnych wymienione zostały osobno, jako przychody z instrumentów finansowych, podczas gdy w art. 10 u.p.d.o.p. wymieniono tylko część przychodów zaliczanych do przychodów z kapitałów pieniężnych.
Nadto, nowelizacja u.p.d.o.p., która weszła w życie 1 stycznia 2018 r. - na mocy art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 27 października 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2175), polegająca na dodaniu m.in. art. 7b - nie wprowadziła osobnego źródła przychodów, gdyż są tam wymienione także przychody z zysków kapitałowych, w tym przychody z udziału w zyskach osób prawnych, m.in. dochody z certyfikatów inwestycyjnych (ust. 1 pkt 1 lit. a).
Zatem, nie można stawiać znaku równości pomiedzy tymi przepisami i wyprowadzać tak daleko idących wniosków co do zrównania przez ustawodawcę w obu ww. ustawach podatkowych zagranicznych spółek kontrolowanych.
Wobec tego, przedstawione powyżej rozważania wskazują, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił stanowisko organu podatkowego zawarte w stanowiącej przedmiot skargi kasacyjnej indywidualnej interpretacji art. 24a ust. 3 pkt 3 lit. b u.p.d.o.p., nie naruszając tym samym tego przepisu przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji prawidłowo także - na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. - skargę oddalił.
Nieuprawniony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. wskutek nienależytego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi określone w tym przepisie. Przedstawiono w nim zdarzenie przyszłe, poddano ocenie stanowisko strony skarżącej i organu podatkowego, przywołano sformułowane w skardze zarzuty, wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia oraz wskazano podstawę prawną nieuwzględnienia skargi. Fakt poddania odmiennej, niż oczekiwana przez stronę skarżącą, ocenie prawnej stanowiska organu podatkowego, nie oznacza, że sąd naruszył ww. przepis.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło