II OSK 719/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-12-20
Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Roman Ciąglewicz, Ewa Kręcichwost-Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel lokalu w budynku wielorodzinnym, zarządzanym przez spółdzielnię mieszkaniową, który posiada prawo do współużytkowania wieczystego gruntu i własność boksów garażowych, może być uznany za stronę w postępowaniu o pozwolenie na budowę inwestycji na sąsiedniej nieruchomości, jeśli interes prawny tej osoby nie wykracza poza interes wspólny chroniony przez spółdzielnię?Ratio decidendi
W postępowaniu o pozwolenie na budowę na nieruchomości sąsiedniej, stroną postępowania jest spółdzielnia mieszkaniowa lub wspólnota mieszkaniowa zarządzająca nieruchomością wspólną. Właściciel lokalu może być uznany za stronę jedynie w sytuacji wyjątkowej, gdy wykaże, że planowana inwestycja będzie miała bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, ingerując w jego prawo własności do lokalu w sposób wykraczający poza interes wspólny chroniony przez zarządcę. Sąd pierwszej instancji nie zbadał tej kwestii w sposób wystarczający.Stan faktyczny
Spółdzielnia mieszkaniowa złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę na sąsiedniej działce, twierdząc, że została pozbawiona udziału w postępowaniu. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że wnioskodawcy nie wykazali interesu prawnego do występowania w charakterze strony, ponieważ ich interes był reprezentowany przez spółdzielnię. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że wnioskodawcy mogli być stronami postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na potrzebę ponownego rozpoznania sprawy przez WSA z uwzględnieniem kwestii reprezentacji interesów przez spółdzielnię.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 grudnia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: starszy asystent sędziego Katarzyna Miller po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 628/15 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 628/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia [...] maja 2012 r., A. B. i B. B. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] S.A. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, wielorodzinnego z usługami w parterze i garażem podziemnym na dz. ew. nr A i B, obr. [...], przy ul. L. [...] w Warszawie, wskazując, że zostali pozbawieni udziału w ww. postępowaniu.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. organ wznowił postępowanie.
W odpowiedzi na wezwanie organu w piśmie z dnia 6 września 2012 r. wnioskodawcy wskazali, że swój interes prawny wywodzą z prawa użytkowania wieczystego gruntu, na którym zlokalizowana jest nieruchomość znajdująca się w strefie oddziaływania inwestycji objętej decyzją z dnia 29 marca 2012 r.
Prezydent m. st. Warszawy, decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 29 marca 2012 r., wskazując, że wnioskodawcy nie wykazali interesu prawnego do występowania w charakterze strony, a realizacja inwestycji objętej ww. decyzją ostateczną nie ogranicza zagospodarowania nieruchomości.
Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 82 ust. 3 ustawy w z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] października 2013 r.
Organ wskazał, że wnioskodawcy nie wykazali indywidualnego interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2012 r. A. i B. B. są współużytkownikami wieczystymi działek ew. nr C i D przy ul. O. w Warszawie, które znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji objętej decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Działka nr D jest zabudowana budynkiem garażowym, w którym jeden z boksów stanowi własność skarżących. Działka nr ew. C jest zabudowana m.in. budynkiem wielorodzinnym przy ul. O. [...], w którym znajduje się lokal skarżących. Zarząd ww. nieruchomościami sprawuje Spółdzielnia Budowlano - Mieszkaniowa "Powiśle", która brała udział w postępowaniu zakończonym ww. decyzją ostateczną. Nadto, z dokumentacji projektowej i planu zagospodarowania terenu wynika, że inwestycja oddalona będzie od budynku przy ul. O. [...] o ok. 15 m w najbliższym punkcie i w granicy nieruchomości zabudowanej budynkiem garażowym. Z analizy dokumentacji projektowej nie da się wywieść żadnych argumentów, z których wynikałoby ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości skarżących. Sposób sytuowania budynku jest zgodny z ostateczną decyzją Prezydenta m. st. Warszawy o warunkach zabudowy z dnia [...] grudnia 2010 r., zezwalającą na lokalizację w ostrej granicy z działkami nr ew. C i D, a kwestionowanie powyższej decyzji pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie.
Skargę na powyższą decyzję złożyła A. B. i wniosła o jej uchylenie. Wskazała, że nie można uznać, jakoby jedyną stroną postępowania była sama Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa. Zdaniem skarżącej, organ wydając decyzję o pozwoleniu na budowę wpłynął negatywnie na zakres uprawnień strony do prawidłowego korzystania z nieruchomości w ramach jej prawa własności. Skarżąca wskazała, że organ powinien kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej w stosunku do wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostek.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi.
Sąd przytoczył treść art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego i stwierdził, że nie można było w rozpatrywanej sprawie obszaru oddziaływania opisanej inwestycji ograniczyć do zbadania odległości projektowanego obiektu budowlanego od granic z działką sąsiednią, czy zachowania wymogów zapewnienia odpowiedniego naświetlenia, skoro nie przesądzają one same w sobie o wytyczeniu obszaru oddziaływania inwestycji. Samo zachowanie wymaganych odległości budynków od granicy działki, czy też warunków technicznych obiektu nie przesądza jeszcze, że osoby mające tytuł prawny do nieruchomości znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanego obiektu nie posiadają interesu prawnego, a zatem nie mogą być stroną w postępowaniu wznowieniowym zakończonym ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Przy ocenie, czy określony podmiot jest stroną takiego postępowania nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługuje. Biorąc zatem pod uwagę indywidualne cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora, osoby legitymujące się tytułem prawnym do działek położonych tak w bezpośrednim (jak i w dalszym sąsiedztwie) mogą być stroną w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę, a więc i w postępowaniu wznowieniowym zakończonym taką decyzją.
Przyjęta przez organy interpretacja art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego - zdaniem Sądu - spowodowałaby, że jedynie podmiot, który wykazałby na podstawie analizy planowanej inwestycji aktualnej zabudowy jego działki, że narusza ona przepisy odrębne, zostałby uznany za stronę postępowania. Stanowisko to prowadziłoby do przyjęcia, iż o oddziaływaniu obiektu można byłoby mówić wyłącznie wtedy, gdyby doszło do naruszenia przepisów techniczno - budowlanych pomimo, iż w przepisach tych nie chodzi o naruszenie interesu prawnego, lecz o jego obiektywne istnienie. Podmioty wymienione w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, w okolicznościach, w których powstaje uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu projektowanej inwestycji na ich nieruchomość, powinny być stronami postępowania o pozwolenie na budowę takiej inwestycji. W żadnym bowiem przypadku nie można utrudniać właścicielom nieruchomości dochodzenia ich praw właścicielskich w postępowaniu administracyjnym, jakim jest uzyskanie pozwolenia na budowę.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ pierwszej instancji ograniczył analizę przepisów odrębnych wyłącznie do postanowień rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Organ odwoławczy podtrzymał powyższe stanowisko, nie odnosząc do zarzutów i argumentacji odwołania, a w szczególności do wskazywanego posiadania przez wnioskodawców prawa użytkowania wieczystego do działki nr ew. 23/1, a ponadto zabudowanej budynkiem garażowym, w którym jeden z boksów stanowi własność skarżącego.
Analizie organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinna podlegać w szczególności możliwość ewentualnej zabudowy działki, co do której skarżący posiadają prawo użytkowania wieczystego, jak również ewentualnej rozbudowy (nadbudowy) budynku garażowego, w którym własność boksu przysługuje skarżącym.
Według Sądu, błędna wykładnia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego doprowadziła do niewyjaśnienia zgodnie z zasadami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. wszystkich istotnych w sprawie okoliczności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyrok złożyła [...] [...] Sp. z o.o. Wyrok zaskarżyła w całości i zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. oraz art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409) w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP oraz art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2011 r. Nr 4, poz. 27) w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) poprzez uznanie Skarżących za stronę postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę Uczestnikowi, pomimo, że nie wykazali oni, iż ich nieruchomość znajduje się na zindywidualizowanym obszarze oddziaływania inwestycji Uczestnika, ani nie wskazali żadnych konkretnych okoliczności popartych regulacjami prawa materialnego, które powodowałyby ograniczenie możliwości zagospodarowania ich działki w związku z inwestycją uczestnika, co nastąpiło z naruszeniem poszanowania interesów inwestora oraz zasady równości stron;
2. art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z 12, 13, 60 i 271 - 273 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) oraz art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) poprzez uznanie przez Sąd, że inwestycja Uczestnika może oddziaływać na sąsiednią nieruchomość skarżących, podczas, gdy nie narusza ona żadnych przepisów, w tym techniczno-budowlanych, gdyż przyszła, ewentualna inwestycja na nieruchomości sąsiedniej nie może być zacieniana, ani przysłaniana, ponadto na przyszłą, ewentualną inwestycję nie mogą także oddziaływać niekorzystne immisje, które mogą mieć miejsce wyłącznie w stosunku do zabudowań istniejących, co nastąpiło z naruszeniem poszanowania interesów inwestora oraz zasady równości stron.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę.
Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej.
Trafny jest zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.). W postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stronami w rozumieniu art. 28 K.p.a. są tylko osoby wymienione w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (patrz: wyrok NSA z dnia 26 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 208/06, ONSA i wsa 2008/1/12). Jest więc oczywiste, że niezależnie od spełnienia wymogu określonego w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, przymiot strony przysługuje osobie, której interesu prawnego dotyczy postępowanie albo która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie spór odnosi się do legitymacji biernej, której istotą jest to, że chodzi o sytuację, w której postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku osoby.
Nie wystarczy zatem, jak to ujął Sąd pierwszej instancji, uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu projektowanej inwestycji na nieruchomość.
Ponadto, Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił tego, że treść art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 28 K.p.a. nie jest wystarczająca dla ustalenia przymiotu strony, gdy stosunki własnościowe odnoszące się do nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania obiektu są bardziej skomplikowane, niż dysponowanie tytułem prawnorzeczowym do całej nieruchomości przez jeden podmiot. Chodzi o nieruchomości objęte zarządem wspólnot mieszkaniowych oraz, tak jak w niniejszej sprawie, nieruchomości zarządzane przez spółdzielnie mieszkaniowe. Ustalenie stron postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę jest w tych sytuacjach uzależnione także od unormowań regulujących stosunki własnościowe w tych podmiotach zbiorowych. Tak sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Nieruchomości zabudowane budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym oraz budynkiem garażowym, na działkach nr 23/2 oraz 23/1, są, w odniesieniu do gruntu, przedmiotem współużytkowania wieczystego wielu osób: właścicieli lokali mieszkalnych oraz właścicieli boksów garażowych. Części wspólne budynków są współwłasnością właścicieli lokali oraz właścicieli boksów garażowych. Zarząd nieruchomością sprawowany jest przez Spółdzielnię Budowlano- Mieszkaniową "Powiśle".
Przed dalszymi uwagami konieczne jest spostrzeżenie, że inwestycja nie została zaprojektowana na nieruchomości stanowiącej współwłasność właścicieli lokali i boksów garażowych, ale na nieruchomości sąsiadującej z tą nieruchomością. Oddziaływanie inwestycji na nieruchomość sąsiednią nie wkracza zatem w zakres uprawnień właścicielskich związanych z dysponowaniem nieruchomością, w tym także z dysponowaniem na cele budowlane. Może mieć natomiast wpływ na korzystanie z nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji. Ochrona przed takim oddziaływaniem wynika z prawa do utrzymania nieruchomości wspólnej. Działania związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej mieszczą się w pojęciu zarządu nieruchomością wspólną, stanowiącą współwłasność spółdzielni, na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm.) – patrz: uzasadnienie uchwały NSA z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt II OPS 2/15, ONSA i wsa 2016/2/16). W postępowaniu administracyjnym o pozwolenie na budowę na nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością objętą zarządem, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, ochrona interesów związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej objętej tym zarządem, należy do spółdzielni mieszkaniowej. Utrwalony jest pogląd, z którym skład orzekający w niniejszej sprawie utożsamia się, że w sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, stroną postępowania jest spółdzielnia mieszkaniowa lub wspólnota mieszkaniowa. Uznanie właściciela lokalu za stronę jest wyjątkiem. Może mieć miejsce w sytuacji, gdy wykaże on, że planowana inwestycja będzie miała - w powiązaniu z odpowiednimi przepisami prawa materialnego - bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do lokalu (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 671/15; wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2266/13).
Skoro interes wspólny i indywidualny pozostają ze sobą w relacji zasady i wyjątku od reguły, konieczne jest wskazanie przyczyn niestosowania zasady. Ustalenie to nie jest możliwe bez wykazania, że w sprawie konkretnej inwestycji oddziaływującej na nieruchomość, obok przepisu art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w związku z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2015 r. poz. 1892 ze zm.), znajdują zastosowanie normy cywilnoprawne, z których właściciel lokalu lub użytkownik wieczysty wywodzi swój interes indywidualny niezależny od interesu wspólnego chronionego przez zarząd. Wywiedzenie interesu właściciela lokalu z tytułu cywilnoprawnego powinno więc być efektem przyjęcia, że właściciel lokalu nie znajduje w konkretnej sprawie wystarczającej ochrony w postaci reprezentacji sprawowanej przez zarządcę.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zajmując się oddziaływaniem inwestycji na nieruchomość sąsiednią, Sąd nie odniósł się do zagadnienia reprezentowania tego interesu przez Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową "Powiśle". Było to zaś konieczne z uwagi na potrzebę precyzyjnego rozdzielenia interesu wspólnego oraz interesu indywidualnego. Ponadto, w postępowaniu wznowieniowym wykazanie tego interesu indywidualnego jest punktem wyjścia do przyjęcia, że zachodzi podstawa wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
W postępowaniu nadzwyczajnym z wniosku o wznowienie postępowania są stosowane przepisy o postępowaniu zwykłym, a więc także przepisy o postępowaniu wyjaśniającym. Zgodnie z art. 7 K.p.a., organ administracji publicznej, a więc także organ do którego złożono wniosek o wznowienie o postępowania administracyjnego, z urzędu lub na wniosek stron powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w rezultacie których będzie możliwe ustalenie, czy zachodzi okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia. W drodze postępowania wyjaśniającego odbywa się także sprawdzenie, czy strona skarżąca przed sądem pierwszej instancji jest, czy też nie jest, stroną wnioskowanego do wznowienia postępowania (patrz: wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2064/098). Zakres tego postępowania wyjaśniającego jest jednak w znacznej mierze uwarunkowany twierdzeniami strony, wskazującymi na to, z jakich okoliczności i przepisów prawa materialnego wywodzi ona swój interes prawny. Dopiero wskazanie przez wnioskodawcę kierunku postępowania wyjaśniającego umożliwia organowi skonfrontowanie ustaleń postępowania zwykłego w zakresie podmiotów, którym przyznano przymiot strony, ze stanowiskiem wnioskodawcy w tej mierze. Twierdzenia wnioskodawcy, zgłaszającego podstawę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., powinny zatem polegać na podjęciu próby wykazania, że nie brał udziału w postępowaniu, mimo posiadania interesu prawnego. Warto zauważyć, że taki obowiązek wnioskodawcy wynika z jednego z aspektów zasady skargowości, odnoszącej się do tej przesłanki, a zawartej w art. 147 zdanie drugie K.p.a. Nadto, możliwość odmowy wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych, na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., gdy z treści wniosku o wznowienie postępowania w sposób oczywisty i niebudzący żadnych wątpliwości wynika, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony postępowania wznowieniowego, wskazuje na to, że wniosek powinien określać stanowisko samego wnioskodawcy w zakresie spełniania przymiotu strony (patrz m. in. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 95/10). W tym sensie można przyjąć, że obowiązkiem wnioskodawczyni było wykazanie zaistnienia jej indywidualnego interesu prawnego.
Organy prowadzące postępowanie z wniosku o wznowienie odniosły się do argumentacji skarżącej w tym zakresie. Natomiast Sąd pierwszej instancji nie dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod tym kątem, wskazując na potrzebę zbadania przez organy innych okoliczności, niż te które były przedmiotem badania w postępowaniu wznowieniowym. Nie można wykluczyć ustalenia przez organ z własnej inicjatywy w postępowaniu wznowieniowym okoliczności świadczących o posiadaniu przez wnioskodawcę przymiotu strony. W pierwszym rzędzie należy jednak odnieść się do twierdzeń wnioskodawcy w tej mierze. Ponadto, kontrola sądowa kwestionująca odmowę przyznania wnioskodawcy statusu strony powinna nawiązywać do konkretnych norm, w których sąd upatruje źródeł interesu prawnego. Takich konkretnych przepisów Sąd pierwszej instancji nie podał.
Rolą Sądu pierwszej instancji nie było wyrażenie wątpliwości co do tego, czy jakieś bliżej niesprecyzowane przepisy odrębne: "przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego, ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawa wodnego, zbiorowego zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków oraz dróg publicznych, jak również regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym" mogłyby wskazywać na indywidualny interes prawny skarżącej. Kontrola sądowa powinna ocenić, czy materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych postępowania o pozwolenie na budowę oraz w postępowaniu wznowieniowym pozwala na przyjęcie, że skarżąca wykazała, że ma swój indywidualny interes prawny wynikający z norm prawa materialnego, wykraczający poza interes wspólny chroniony przez Spółdzielnię.
Dopiero po ustaleniu przez Sąd, że okoliczności mające świadczyć, zdaniem skarżącej, o posiadaniu przezeń interesu prawnego, wykraczają poza zakres interesu chronionego przez Spółdzielnię Mieszkaniową sprawującą zarząd powierzony, będzie możliwe określenie, czy skarżąca powinna być stroną postępowania o pozwolenie na budowę. Ustalenie takiego rozróżnienia jest możliwe w świetle akt postępowania o pozwolenie na budowę oraz postępowania zakończonego zaskarżona decyzją. Pamiętać trzeba, że oddziaływanie objętej pozwoleniem na budowę inwestycji na nieruchomości stanowiące działki nr D oraz C nie budzi wątpliwości. Z tych powodów obok inwestora stroną postępowania o pozwolenie na budowę była przecież Spółdzielnia Mieszkaniowa "Powiśle".
Dodać jeszcze można, że na skutek błędnej wykładni art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, Sąd pierwszej instancji zastosował w stosunku do skarżącej powołany przepis tak, jakby w odniesieniu do nieruchomości nie był sprawowany zarząd przez spółdzielnię mieszkaniową.
Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji zajmie także jednoznaczne stanowisko wobec zagadnienia będącego przedmiotem podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w związku z § 12, 13, 60 i 271-273 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) w związku z art. 140 i art. 140 K.c.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 207 § 2 P.p.s.a. Skuteczność skargi kasacyjnej nie jest rezultatem negatywnej oceny zarzutów skargi wniesionej do Sądu pierwszej instancji, ale konieczności ponowienia kontroli sądowej przez Sąd pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło