II FSK 953/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej K. [...] S.A. z siedzibą w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 1325/15 w sprawie ze skargi K. [...] S.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę K. [...] S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z Katowicach z dnia 8 września 2015 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Postanowieniem z dnia 15 października 2014 r., Burmistrz Gminy i Miasta C., działając m.in. na podstawie art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm., dalej "u.p.e.a."), uznał za bezzasadne zarzuty zgłoszone przez skarżącą do tytułów wykonawczych, przekazane za pośrednictwem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. Na postanowienie spółka wniosła zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 września 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. 34 § 1a i art. 34 § 2 u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia spółki na powyższe postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i uznało za niedopuszczalny zarzut wykonania dochodzonego obowiązku zgłoszony przez spółkę w toku egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w oparciu o wystawione przez Burmistrza Miasta C. tytuły wykonawcze. Postanowienie zawierało pouczenie o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W dniu 9 października 2015 r. spółka wniosła na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia w całości, "względnie o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem prawnym, czy przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w zakresie w jakim wyłącza możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zarzutu zgłoszonego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 w związku z art. 34 § 1 u.p.e.a. jest zgodny z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r." Uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, stwierdził, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a., wyłączone spod kontroli sądowoadministracyjnej zostały postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Wobec tego zaskarżone postanowienie nie może zostać poddane kontroli sądu administracyjnego. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, Sąd nie powziął wątpliwości co do co do konstytucyjności lub legalności art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. Na marginesie wskazał, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy był fakt zamieszczenia przez Kolegium błędnego pouczenia o zaskarżalności postanowienia. W wywiedzionej od powyższego postanowienia skardze kasacyjnej, skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: " Czy art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w zakresie, w jakim wyłącza możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zarzutu zgłoszonego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 w związku z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) jest zgodny z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej? Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 166 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. - przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi i w efekcie niedokonanie pełnej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, 2) art. 6 ust. 1 w zw. z art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm. - dalej "Konwencja") - przez ich niezastosowanie i w konsekwencji nieuzasadnioną odmowę dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Kwestia rodzaju posiedzenia, na którym ma być rozpoznana kasacja, komentowany przepis pozostawia uznaniu Sądu. Przechodząc do rozpoznania sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, zgadza się z Sądem pierwszej instancji, który zauważył, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w nowym brzmieniu, stanowiący, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie NSA, wydane przez wierzyciela postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów jest jedynie elementem materiału dowodowego w sprawie wniesionych zarzutów. Takie postanowienie nie rozstrzyga o istocie sprawy, ale jest postanowieniem dotyczącym istoty sprawy administracyjnej. Natomiast zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny może rozpatrzyć dopiero po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Dodatkowo w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jednak uzyskanie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów jest bezprzedmiotowe, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot. Należy zauważyć, że obowiązkiem wierzyciela jest jedynie wyrażenie własnej oceny zasadności zarzutów zgłoszonych przez dłużnika, a nie orzekanie o ich zasadności lub nie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2005 r., Sygn. akt: III SA/Wa 1890/04). Orzecznictwo sądowe wskazuje na konieczność rozróżniania kompetencji wierzyciela i organu egzekucyjnego przy wydawaniu postanowień na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Stwierdza się mianowicie, że wierzyciel uprawniony jest jedynie do wyrażenia swego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, nie może zaś wydać postanowienia, o którym mowa w art. 34 § 4 u.p.e.a. (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., Sygn. akt: II GSK 497/12). Zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się meritum sprawy, niemniej w odrębnym postępowaniu administracyjnym lub sądowym zobowiązany może kwestionować treść obowiązku, czyli zachodzi konieczność merytorycznego badania sprawy. Jeżeli w takim postępowaniu służą środki zaskarżenia, celem uniknięcia dwutorowości trybu zaskarżenia wierzyciel wydaje postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu. Wynika to z zasady pierwszeństwa rozpoznawania środków zaskarżenia dotyczących meritum sprawy. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, w związku z tym wierzyciel powinien był wydać postanowienie o niedopuszczalności zarzutów. Mając na uwadze jego brak Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie uchyliło w całości postanowienie wierzyciela stwierdzające bezzasadność zarzutów i uznało za niedopuszczalny zarzut wykonania dochodzonego obowiązku zgłoszony przez spółkę w toku egzekucji administracyjnej. Bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów Konwencji, gdyż wymienione w art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a, jako będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a u.p.e.a.) oraz postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela (art. 34 § 2 u.p.e.a.) mają charakter incydentalny. W tych przypadkach w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona poprzez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej (postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów). Zatem wbrew twierdzeniom strony, nie została ona pozbawiona prawa do drogi sądowej dla oceny zasadności zarzutów. Sądowa kontrola sprawowana jest w tym wypadku przez ocenę postanowienia organu egzekucyjnego wraz z ze stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w odrębnym postanowieniu. W związku z powyższym brak było również podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Odnośnie zarzutu braku rozpoznania i odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skargi należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia jest przytoczcie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek odniesienia się z do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odniesienia się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika jasno, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Ponadto zważyć należy, że nawet wówczas, gdy sąd nie odniesie się do każdego z zarzutów skargi, to dla uznania skuteczności zarzutu naruszenia w tym zakresie art. 141 § 4 P.p.s.a. niezbędnym jest wykazanie wpływu, i to istotnego, na wynik sprawy, o czym stanowi art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Przenosząc powyższe uwagi na rozpoznawaną sprawę należy zauważyć, że zarówno organ administracji, jak również Sąd pierwszej instancji, w sposób logiczny, zgodny z prawem rozstrzygnął sprawę wskazując istotne okoliczności faktyczne, a także przepisy, na mocy których orzekano. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oraz art. 182 § 1 i 3 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.