II SAB/Go 86/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarsko – Weterynaryjnego Izby Lekarsko – Weterynaryjnej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] r., III. zasądza od Okręgowego Sądu Lekarsko – Weterynaryjnego Izby Lekarsko – Weterynaryjnej na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] września 2015 r. (które do organu wpłynęło 7 października 2015 r.) Stowarzyszenie [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego Izby Lekarsko-Weterynaryjnej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek strony skarżącej z [...] lutego 2015 r. w zakresie terminów i miejsc posiedzeń Okręgowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego w 2015 r. Strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Okręgowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego Izby Lekarsko-Weterynaryjnej do prawidłowego rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej - z uwzględnieniem okoliczności, że wnioskowane dane mają charakter informacji publicznych - w terminie 14 dni, dopuszczenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów (wniosek o udostępnienie informacji publicznej oraz dowód jego przesłania) na okoliczność treści wniosku oraz tego, że został on przesłany stronie przeciwnej), zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwzględnieniem: opłaty sądowej (100 zł), wynagrodzenia pełnomocnika (240 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz opłaty pocztowej (4,20 zł) oraz rozpoznanie sprawy w najszybszym możliwym terminie. Odpowiadając na skargę Okręgowy Sąd Lekarsko-Weterynaryjny Izby Lekarsko-Weterynaryjnej wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie i umorzenie postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Organ zaznaczył, że w aktach sprawy brak jest pisma, które spełniałoby wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 K.p.a, wobec czego skarżący nie mógł skutecznie wnieść skargi spełniając przesłanki określone w art. 52 § 1 P.p.s.a. Organ wyjaśnił także, że 12 października 2015 r. udzielił skarżącemu informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z [...] lutego 2015 r. Zwłoka zaś w udzieleniu informacji publicznej wynikała z konieczności oczekiwania na wykładnię przepisów dotyczących ujawniania informacji na temat orzeczeń w sprawie przewinień zawodowych Krajowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego i w ocenie Sądu Weterynaryjno-Lekarskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na wezwanie Sądu czy podtrzymuje skargę, pełnomocnik strony skarżącej pismem z [...] listopada 2015 r. oświadczył, iż organ odpowiedział na wniosek dopiero po przesłaniu skargi a ponadto odpowiedź organu nie jest wyczerpująca, ponieważ zawiera jedynie daty zebrań organu bez wskazania konkretnych godzin. Uniemożliwia to Stowarzyszeniu oddelegowanie osoby, która mogłaby uczestniczyć w wybranej rozprawie, co było celem złożenia wniosku. Dlatego też strona skarżąca oświadczyła, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 161 § 1 P.p.s.a, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy: skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2) oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu tego artykułu mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postepowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a). Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Z powyższego przepisu wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się bezprzedmiotowe (patrz: uchwała 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63). Bezczynność w procesie udostępniania informacji publicznej jest to sytuacja, gdy podmiot objęty zakresem działania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm., dalej: u.d.i.p) nie reaguje na skierowany do niego wniosek pomimo upływu terminu ustawowego do załatwienia sprawy, udziela informacji niepełnej, odmawia w całości udzielenia informacji bez wskazania podstawy prawnej odmowy. W orzecznictwie przyjmuje się, iż obowiązek udostępnienia informacji publicznej na wniosek jest aktualny do momentu jego wykonania przez podmiot, do którego żądanie skierowano, ewentualnie do chwili jej uzyskania przez podmiot zainteresowany także w inny sposób, niekoniecznie bezpośrednio od adresata wniosku (patrz: postanowienie NSA z 7 stycznia 2009 r., I OSK 1331/08 oraz wyroki: NSA z 20 listopada 2003 r., II SAB 372/03 oraz WSA we Wrocławiu z 7 grudnia 2004 r., IV SAB/Wr 25/04 - wszystkie dostępne w elektronicznej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W niniejszej sprawie organ, któremu we wniesionej skardze zarzucano bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, 12 października 2015 r., przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, wysłał stronie skarżącej informacje, o których udostępnienie wnosiła skarżąca. Ze sformułowania tematu tych informacji wynikało, że stanowiły one odpowiedź na wniosek strony skarżącej z [...] lutego 2015 r. o udzielenie informacji publicznej w zakresie terminów i miejsc posiedzeń Okręgowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego w 2015 r. Organ wprawdzie nie wskazał "konkretnych godzin" posiedzeń, jednak zgodnie ze znaczeniem słownikowym słowo "termin" należy rozumieć jako "czas wyznaczony na zrobienie czegoś, określony jako pewien okres albo jako konkretny dzień" (tak internetowy Słownikiem Języka Polskiego, zob. www.sjp.pwn.pl). Oznacza to zatem, że zakres udzielonej odpowiedzi pokrywał się z przedmiotem żądania. Przyjąć zatem należy, że bezczynność organu ustała po złożeniu skargi do Sądu, a dokładnie z dniem doręczenia skarżącej informacji z 12 października 2015 r. zawierającej wnioskowane przez nią informacje. Udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej skutkowało tym, że w momencie rozpoznania sprawy organ ten nie pozostawał już w bezczynności, tym samym brak było podstaw do orzekania o obowiązku wydania informacji we wskazanym terminie. Nałożenie bowiem przez Sąd obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bo dublujące to, co zostało już zrealizowane. W konsekwencji skoro postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, konieczne było jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt II wyroku. Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w pkt I wskazać należy, że w sprawie bezspornym jest, że zarówno żądane informacje mają charakter publiczny, jak i to, że występujący w sprawie w charakterze organu Okręgowy Sąd Lekarsko-Weterynaryjny Izby Lekarsko-Weterynaryjnej pozostawał zobowiązany do ich udostępnienia. Okoliczności te nie były kwestionowane przez strony i nie budzą również wątpliwości Sądu. Powyższa kwalifikacja skutkowała zatem koniecznością udostępnienia tych informacji w trybie wynikającym z u.d.i.p i w terminie z art. 13 tej ustawy, zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy sytuacji, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, wówczas podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku; przepis art. 15 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy opłat za udostępnienie informacji i w sprawie niniejszej nie miał zastosowania). Z akt sprawy wynika natomiast, że organ udzielił wnioskowanej informacji po blisko 8 miesiącach od wpływu wniosku. Organ pozostawał zatem w bezczynności z udzieleniem omawianej informacji. Jak już wyżej wskazano, że stosownie do treści § 1a przepisu art. 149 P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w tezie wyroku z 8 października 2013 r. sygn. II SAB/Bk 65/13 ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bezczynność jest bowiem naruszeniem prawa. Nie można jednak przyjąć, że w każdej bezczynności mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy zważywszy, że organ udzielił odpowiedzi na złożony wniosek, a jego postawa nie wynikała ze złej woli lecz oczekiwania na wyjaśnienia Krajowego Sądu Lekarsko-Weterynaryjnego, należy przyjąć, że nie zaistniały podstawy do przypisania bezczynności organu rażącego charakteru (pkt I wyroku). O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł w pkt III mając na uwadze, że w razie umorzenia postępowania z przyczyn przewidzianych w art. 54 § 3 P.p.s.a., skarżącemu stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a. należy się zwrot kosztów postępowania sądowego. Na koszty postępowania składają się wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika - 240 zł oraz opłata skarbowa 17 zł. Końcowo odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia wyjaśnić należy, że postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu w zakresie udzielenia informacji publicznej cechuje pewna specyfika, gdyż do skutecznego wniesienia skargi nie jest wymagane wcześniejsze wezwanie danego organu do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a. U.d.i.p w sposób kompleksowy reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, nie zawiera jednak przepisów, które dotyczyłyby bezczynności organu. Jednocześnie ustawa ta w bardzo wąskim zakresie odsyła do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiąc, że jedynie w kwestii wydania decyzji stosuje się przepisy K.p.a. Wobec powyższego w przypadku, gdy skarga na bezczynność dotyczy udostępnienia informacji publicznej, nie jest wymagane wcześniejsze wezwanie danego organu do usunięcia naruszenia prawa lub wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia w trybie kpa (tak: w wyroku WSA w Warszawie z 8 września 2006 r., sygn. akt II SAB/Wa 40/2006, LEX nr 265495). Stanowisko takie w sposób jednolity prezentuje od wielu lat orzecznictwo sądów administracyjnych (patrz spośród wielu: postanowienie NSA z 22 lipca 2014 r., I OZ 522/14, CBOSA).