I OZ 477/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 960/15 odmawiające M. B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 960/15 w sprawie ze skargi M. B. i W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 960/15 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia co do działki nr [...], natomiast w pozostałym zakresie skargi oddalił. Orzeczenie to wraz z uzasadnieniem zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 1 marca 2016 r. (k-728). Pismem z dnia 1 kwietnia 2016 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik M. B. – radca prawny – wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, nie składając jednocześnie stosownego wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2016 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu 14 lipca 2016 r. k-1046) - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na złożenie jej po terminie. Pismem z dnia 20 lipca 2016 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącej wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że z uwagi na problemy zdrowotne pełnomocnika skarżącej, do chwili otrzymania postanowienia informującego o złożeniu skargi kasacyjnej po terminie do jej złożenia, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie było możliwe. Następnie opisano problemy zdrowotne pełnomocnika skarżącej od czerwca 2015 r. do 8 kwietnia 2016 r. Wskazano, że zły stan zdrowia pełnomocnika skarżącej utrzymuje się nadal od kwietnia 2016 r. do dnia wystąpienia z niniejszym wnioskiem. W związku z powyższymi okolicznościami oraz świętami wielkanocnymi w ostatnich dniach ustawowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej, wskazano iż wystąpienie przez pełnomocnika skarżącej z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w wyznaczonym przepisami terminie nie było możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 960/15, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej stwierdzając, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał szczegółowo przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie otwartym do jej wniesienia. W ocenie Sądu kłopoty zdrowotne pełnomocnika strony skarżącej nie zwalniają go od terminowego wykonywania swoich obowiązków. Sąd wskazał, że w przypadku, gdy czasowo nie może pełnić obowiązków pełnomocnika powinien ustanowić substytuta do czego – jak wynika z akt niniejszej sprawy – skarżąca – go upoważniła, tym bardziej, iż jak wynika z jego wyjaśnień od ponad roku jego stan zdrowia wymaga częstych konsultacji lekarskich. Sąd I instancji podkreślił, że brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę do przywrócenia terminu. W orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie okoliczności, na które powołuje się pełnomocnik strony skarżącej nie mogą stanowić pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik strony skarżącej podnosząc, że przyczyną uchybienia terminu była jego choroba, z którą wiązał się obowiązek pozostawienia w domu i stosowania zaleconej antybiotykoterapii. Wskazano, że ostremu zapaleniu zatok rozpoznanemu u pełnomocnika towarzyszyło złe samopoczucie, gorączka oraz permanentny ból i ucisk w okolicach zatok. Dodatkowo zły stan potęgowały objawy żołądkowe związane ze stwierdzonymi podczas konsultacji lekarskich objawami. Podniesiono, że stawianie profesjonalnemu pełnomocnikowi wymogu wyręczenia się osobami trzecimi w dokonaniu czynności, w tym obowiązku ustanowienia w takim przypadku substytuta, nie znajduje – w ocenie pełnomocnika skarżącej – uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Stosownie do brzmienia art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej" "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma więc charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie skarżąca działała przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zaniedbania osób, którymi posługuje się skarżący, obciążają jego samego. Dotyczy to także personelu i pracowników kancelarii ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącej jako przyczynę uchybienia terminowi w niniejszej sprawie wskazuje problemy zdrowotne, które u niego zdiagnozowano. Podkreślić jednak należy, że nie każda choroba stanowi przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminowi dokonania czynności procesowej, lecz jedynie taka, która rzeczywiście uniemożliwia dokonanie tej czynności. W orzecznictwie dominuje pogląd, że choroba pełnomocnika stanowi przesłankę przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ale po pierwsze: musi mieć ona charakter nagły, a po wtóre: należy uprawdopodobnić, że taka choroba miała miejsce i że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwił prowadzenie spraw i dokonywanie czynności. Zatem sama dokumentacja lekarska nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, niekoniecznie wyklucza bowiem możliwość dokonania czynności procesowej osobiście bądź z pomocą innych osób (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 411). Tożsame stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w postanowieniach z dnia 25 listopada 2015 r. II OZ 1160/15, z dnia 9 lipca 2014 r. II OZ 675/14, czy z dnia 7 maja 2014 r., II OZ 412/14. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej podnosi, że w czerwcu 2015 r. została u niego stwierdzona przepuklina wślizgowa rozworu przełykowego, zakażenie H. pyrolli oraz dyspepsja, co wiązało się z obniżeniem samopoczucia, utratą wagi, bólami żołądka oraz innymi objawami natury gastrycznej. Pełnomocnik podkreślał, że w związku z pogarszającym się stanem zdrowia, był poddawany leczeniu oraz dalszemu diagnozowaniu w lipcu 2015 r., na co przedkładał stosowne dokumenty. W dniu 2 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącej został skierowany na dalsze i badania. Dodatkowo wskazał, że w okresie 21 marca 2016 r. do dnia 8 kwietnia 2016 r. rozpoznane zostało u niego ostre zapalenie zatok, które wymagało wizyty u lekarza specjalisty, poddania się kilkudniowej antybiotykoterapii oraz pozostawania przez ten okres w domu. Wskazał, że z uwagi na wykonywanie pracy w formie samozatrudnienia nie istniała potrzeba wystawiania zwolnienia lekarskiego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższego wynika, że dolegliwości pełnomocnika skarżącej nie miały charakteru nagłego, które w istocie uniemożliwiłyby mu złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Sam pełnomocnik wskazuje, że jego problemy zdrowotne zostały zdiagnozowane w czerwcu 2015 r. – a więc niemal rok przed uchybieniem terminu w niniejszej sprawie. Zauważyć też należy, że w dniu 1 kwietnia 2016 r. (data stempla pocztowego) – a więc w okresie kiedy rozpoznane zostało u pełnomocnika ostre zapalenie zatok (datowane od dnia 21 marca 2016 r. do dnia 8 kwietnia 2016 r.) – pełnomocnik złożył skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, nie załączając jednak wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skoro zatem złe samopoczucie ani zdiagnozowane schorzenia nie były dla pełnomocnika przeszkodą w sporządzeniu merytorycznego środka zaskarżenia, jakim jest skarga kasacyjna oraz w jej wniesieniu do sądu, to tym bardziej uznać należy, że mógł on sporządzić wniosek o przywrócenie terminu i również go złożyć do sądu osobiście, bądź z pomocą innych osób. Wobec powyższego argumenty zażalenia uznać należy za nieusprawiedliwione. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.