I GSK 1291/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 stycznia 2016 r. o sygn. akt III SA/Lu 965/15 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. R. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 965/15 oddalił skargę A. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie stwierdził powstanie długu celnego w przywozie w związku z nielegalnym wprowadzeniem na obszar celny Wspólnoty samochodu osobowego marki Kia Sorento nr nadwozia (VIN) [...], określił kwotę należności wynikającą z długu celnego w wysokości 2.219 zł oraz wezwał dłużnika A. R. do uiszczenia tej należności wraz z odsetkami. Wartość celną pojazdu organ ustalił na podstawie art. 31 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 1992 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne Rozdział 2 Tom 4, str. 307). Została ona określona na kwotę 22.190 zł. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy samochód został nielegalnie wprowadzony na obszar celny Wspólnoty, konsekwencją czego jest powstanie z mocy prawa długu celnego w przywozie oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Za zapłatę tej kwoty odpowiedzialny jest A. R. jako osoba, która nabyła lub posiadała taki towar i która w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie wiedziała bądź powinna była wiedzieć, że jest to towar wprowadzony nielegalnie. Po rozpoznaniu skargi skarżącego na wskazaną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 października 2014 r., w sprawie sygn. akt III SA/Lu 177/14 oddalił skargę. Wyrok jest prawomocny od dnia 25 grudnia 2014 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2013 r. Jako podstawę wznowienia postępowania powołał przepisy art. 240 § 1 pkt 1 i 5 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że organy celne określiły należność celną przyjmując za podstawę wartość samochodu w oparciu o sfałszowane dokumenty, co – jego zdaniem – wypełnia przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Podniósł nadto, że w sprawie pojawił się nowy istotny dowód, nieznany organowi w momencie wydania decyzji, tj. faktura zbycia pojazdu, która określa wartość pojazdu w momencie jego importu na obszar celny Wspólnoty. Jego zdaniem organ winien przyjąć tę wartość do ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2013 r. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., organ II instancji odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 1 i pkt 5 Ordynacji podatkowej (Dz. U. z dnia 3.07.2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej "o.p."). Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej utrzymał ww. zaskarżoną decyzję w mocy. Organ wyjaśnił, że zgodnie z wnioskiem strony, wznowione zostało na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 i 5 o.p. postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w celu zbadania, czy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe oraz czy po wydaniu decyzji ostatecznej wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wykluczyło istnienia przesłanek do wznowienia postępowania. Przepis art. 240 § 1 pkt 1 o.p. dotyczy ustalenia wadliwości procesowej postępowania w sytuacji, gdy sfałszowany dowód był podstawą wydania decyzji. W swojej decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2013 r. organy celne ustaliły, że przedłożone przez A. R. w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta L. dokumenty są nieautentyczne, a podmioty i osoby widniejące na tych dokumentach są fikcyjne. Ustalenia te stanowiły podstawę do stwierdzenia, że samochód ponad wszelką wątpliwość został nielegalnie wprowadzony na obszar celny Wspólnoty, konsekwencją czego było powstanie z mocy prawa długu celnego w przywozie oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Okoliczności te miały także wpływ na określenie kręgu dłużników odpowiedzialnych za powstały dług celny. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że dokumenty te nie były brane pod uwagę przy ustalaniu wartości celnej pojazdu. Organ celny ustalając wartość celną na podstawie art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego posiłkował się katalogiem "Info-Ekspert" Pojazdy Samochodowe Wartości Rynkowe według stanu na luty 2009 roku, gdzie średnia cena rynkowa samochodu marki Kia, model Sorento o mocy silnika 143 kW i roku produkcji: 2003 – wynosiła 38.850 zł. Kwotę tę organ celny pomniejszył o daniny publicznoprawne, tj. 10% cła, 18,6% podatku akcyzowego, 22% podatku VAT, a ponadto o 10% marży. Stąd wartość celną pojazdu określono na kwotę 22.190 zł. Ustalona w ten sposób wartość celna była podstawą obliczenia kwoty długu celnego powstałego w związku z nielegalnym wprowadzeniem przedmiotowego pojazdu na obszar celny Wspólnoty, z zastosowaniem stawki celnej w wysokości 10%. Według organu odwoławczego twierdzenia skarżącego, jakoby organ celny w swoim rozstrzygnięciu ustalając wartość celną i kwotę długu celnego oparł się na sfałszowanych dokumentach – są bezpodstawne. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji słusznie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występuje przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 1 o.p. Sąd I instancji rozpoznając skargę wskazał, iż istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy okoliczności wskazane przez skarżącego jako przesłanki wznowienia postępowania, mogły stanowić podstawę uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego, określenia jego wysokości i oznaczenia dłużnika zobowiązanego do uiszczenia tej należności. Sąd podniósł, że skarżący we wniosku o wznowienie postępowania jako nową okoliczność lub nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, istotny dla sprawy i nieznany organowi, przedstawił duplikat umowy kupna-sprzedaży samochodu osobowego Kia Sorento z dnia [...] listopada 2008 r. zawartej pomiędzy A. K. (jako sprzedającym) a (B. Y.) jako kupującym, korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz oświadczenie A. K. o stanie technicznym, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw pojazdu w momencie zbycia. Zdaniem skarżącego dowody te dokumentują rzeczywistą wartość transakcyjną samochodu w dniu jego wprowadzenia na obszar Wspólnoty Europejskiej. Badając cechę istotności wskazanych dokumentów Sąd, podzielając argumentację organu, podniósł, że umowa kupna-sprzedaży z dnia [...] listopada 2008 r., na której widnieją dane sprzedającego i kupującego oraz cena określona na kwotę 2.800 CHF – nie zawiera podpisu kupującego. Dodatkowo wskazane w tej umowie dane kupującego są całkowicie fikcyjne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika bowiem, że osoba taka nie istniała i nie istnieje. Fakt zaś nieistnienia podmiotu wskazanego jako strona umowy sprzedaży powoduje, że dokument ten jest całkowicie niewiarygodny (nawet jeśli istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej) i tym samym, nie może stanowić dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Sąd podkreślił, że organ należycie ocenił wszystkie zgromadzone w toku postępowania dowody pod kątem spełnienia warunków, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Dokonał oceny tych dowodów, przez analizę ich wpływu na zmianę stanu faktycznego sprawy w taki sposób, który implikowałby ewentualną konieczność uchylenia ostatecznej decyzji. Przedstawione dowody nie miały charakteru dowodów istotnych, a tym bardziej nie miały wpływu na wydaną decyzję ostateczną. W ocenie Sądu I instancji powoływane przez skarżącego dokumenty, tj. korekta umowy z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz oświadczenie z dnia [...] grudnia 2014 r. o stanie technicznym pojazdu, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw – nie istniały w dniu wydania decyzji, a zatem nie spełniały także kolejnego warunku koniecznego do wznowienia postępowania. W konkluzji WSA podniósł, że przedłożone przez skarżącego dokumenty nie mogły zostać uznane za nowe dowody skutkujące uchyleniem decyzji wymiarowej na skutek wznowienia postępowania. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych i przyznania wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. Jednocześnie skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj.: • art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) w zw. z art. 240 § 1 pkt 5) o.p., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że wskazywane przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania nowe dowody w postaci korekt umowy kupna-sprzedaży samochodu - mimo że dokumenty te faktycznie zostały sporządzone w dacie późniejszej niż data wydania decyzji pierwotnej to miały charakter konwalidacyjny wadliwą umowę i świadczyły o istnieniu w dacie wydania decyzji wymiarowej innych okoliczności niż te, które pierwotnie przyjął organ jako podstawę rozstrzygnięcia. W związku z tym doszło do sytuacji, w której organ wydał decyzję wymiarową w zakresie opłat celnych biorąc za podstawę średnie ceny sprzedaży z katalogów branżowych, a nie cenę transakcyjną z umowy sprzedaży, co w sposób oczywisty jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumenty na poparcie powyższych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie tj. sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658 - art. 2 ww. ustawy) Naczelny Sąd Administracyjny może na posiedzeniu niejawnym rozpoznać skargę kasacyjną, jeżeli jest ona oparta wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, zaś pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 182 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można było rozpoznać na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednoosobowym. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Następnie wypada przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę w zasadzie tylko nieważność postępowania, zachodzącą w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca. Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny autor skargi kasacyjnej wyznaczył zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 5) o.p. Uchybienie tym przepisom miało polegać na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że wskazywane przez skarżącego nowe dowody w postaci korekt umowy kupna-sprzedaży samochodu świadczyły o istnieniu w dacie wydania decyzji wymiarowej innych okoliczności niż te, które pierwotnie przyjął organ jako podstawę rozstrzygnięcia Zarzut ten jest chybiony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, trafnie uznał, że nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Zgodnie z tym przepisem podstawą wznowienia postępowania jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydal decyzję. By dana okoliczność, czy dany dowód mógł stanowić przesłankę wznowienia postępowania muszą one: 1) cechować się nowością tzn. muszą być nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, a więc nie były znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie, 2) istnieć w dniu wydania decyzji, 3) być istotne dla sprawy. Wszystkie wskazane wyżej warunki dotyczące okoliczności czy dowodu jako przesłanki wznowienia postępowania muszą występować łącznie. Brak cechy nowości czy brak istnienia w dniu wydania decyzji objętej postępowaniem o wznowienie, bądź brak istotności dla sprawy powoduje, że taki dowód lub okoliczność nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania określonej w pkt 5 art. 240 § 1 O.p. (tak też wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., I FSK 596/10, wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., I FSK 1687/09, wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r., I FSK 547/10). W tym kontekście oceniając przedłożone przez skarżącego dowody Sąd I instancji ocenił decyzję organów podatkowych, które z kolei trafnie uznały, że nie spełniają przesłanek z powyższej normy prawnej. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący wskazał jak nowe dowody: duplikat umowy kupna-sprzedaży samochodu osobowego Kia Sorento nr nadwozia (VIN) [...] z dnia [...] listopada 2008 r. zawartej pomiędzy A. K. (jako sprzedającym) a (B. Y.) jako kupującym, korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz oświadczenie A. K. o stanie technicznym, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw pojazdu w momencie zbycia. Dowody z tych dokumentów, zdaniem skarżącego, nie były znane organowi podatkowemu, a wynika z nich to, że dokumentują one rzeczywistą wartość transakcyjną samochodu w dniu jego wprowadzenia na obszar Wspólnoty Europejskiej. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w postępowaniu wznowieniowym nie każdy dowód może zostać uznany jako przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w powyższym przepisie należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowoodkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 roku sygn. akt. FSK 833/10). Wznowienia postępowania nie będzie zatem uzasadniać powołanie faktów, które powstały już po wydaniu decyzji, nawet gdyby fakty te miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2008 roku sygn. akt III SA/Gl 828/08). Z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. Powyższe z tego względu, że powołane przez skarżącego dokumenty w postaci duplikatu umowy kupna-sprzedaży samochodu osobowego z dnia [...] listopada 2008 r. oraz korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego z dnia [...] grudnia 2014 r. jak i oświadczenie A. K. o stanie technicznym, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw pojazdu w momencie zbycia nie mogą stanowić nowych dowodów w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Dowody te nie istniały bowiem w dniu wydania decyzji ostatecznej dotyczącej strony (decyzja datowana jest na dzień [...] grudnia 2013 r. zaś korekta umowy z dnia [...] grudnia 2014 r.). Odnośnie natomiast "nowych okoliczności" o jakich stanowi art. 240 § 1 pkt 5 o.p., to utrwalił się pogląd, że jest to zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej od jego wykładni. Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub wykładnią (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 398/10). Przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję należy rozumieć tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1337/10). Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy podatkowe zasadnie uznały, że powołana przez stronę okoliczność wynikająca z korekty umowy kupna-sprzedaży pojazdu z dnia [...] grudnia 2014 r., ustalająca rzeczywistą cenę transakcyjną sprzedaży samochodu, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p., z tego względu, że umowa kupna-sprzedaży pojazdu z dnia [...] listopada 2008 r., nie zawiera podpisu kupującego. Dodatkowo wskazane w tej umowie dane kupującego (B. Y.) są fikcyjne. Osoba taka nie istniała. Okoliczność nieistnienia podmiotu wskazanego jako strona umowy sprzedaży powoduje, że dokument ten jest niewiarygodny (nawet jeżeli istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej) i tym samym, nie może stanowić dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Wznowienie postępowania nie może być wykorzystywane do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, ani też nie może zastępować postępowania odwoławczego. Zarzuty skarżącego ukierunkowane są na ponowną merytoryczną ocenę sprawy i kwestionują prawidłowość zebranego materiału dowodowego, co jest niedopuszczalne w postępowaniu wznowieniowym. Nie można w postępowaniu wznowieniowym powoływać się na braki/niedostatki postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym, a tego domaga się skarżący. W świetle powyższego nie można mówić o nowych nieznanych organowi okolicznościach faktycznych. Wszystkie okoliczności podawane przez skarżącego były organowi znane i wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego. Podsumowując nie zaistniała przesłanka wznowieniowa postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Z uwagi na to, że zarzut procesowy okazał się nieusprawiedliwiony Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego z urzędu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną, gdyż wynagrodzenie to należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.