I FSK 889/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia NSA Krzysztof Wujek (sprawozdawca), Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów (obecnie Szef Krajowej Administracji Skarbowej) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1720/15 w sprawie ze skargi Gminy W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od Gminy W. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1720/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił interpretację indywidualną wydaną 10 czerwca 2015 r. przez działającego w imieniu Ministra Finansów Dyrektora Izby Skarbowej w P.. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, z wnioskiem o wydanie interpretacji wystąpiła Gmina W.. Wskazała w nim, że jest właścicielką działki gruntu nr 106, położonej przy ul [...], obręb O., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków symbolem "B" – tereny mieszkaniowe. Na działce tej znajdują się fragmenty ścian trzech budynków wybudowanych przez właścicieli działek sąsiednich, którzy wystąpili do Gminy o sprzedaż części należącej do niej działki w celu poprawy warunków zagospodarowania ich nieruchomości. W wyniku podziału nieruchomości należącej do Gminy wydzielone zostały trzy działki, które przeznaczono do sprzedaży w trybie bezprzetargowym na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.). Dla działki nr 106 oraz dla działek powstałych wskutek jej geodezyjnego podziału brak jest wniosków i dokumentów dotyczących wydanych decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji zatwierdzających projekt budowy, bądź udzielających pozwolenia na budowę. Brak jest jednocześnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie podjęto uchwały o przystąpieniu do jego sporządzenia. Zgodnie z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nieruchomości te znajdują się w zespole urbanistycznym mieszkaniowym jednorodzinnym O., dla którego jako dominującą klasę przeznaczenia terenu dopuszcza się zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. W uzupełnieniu wniosku Gmina wskazała, że grunt będący przedmiotem wniosku nie był i nie jest wykorzystywany wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych od podatku VAT. Na tle tego stanu faktycznego Gmina zadała następujące pytanie: czy sprzedaż nieruchomości opisanych we wniosku korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej ustawa o VAT). Przedstawiając własne stanowisko strona skarżąca powołała art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 7 ust 1 ustawy o VAT oraz przepis art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego. Wskazała, że właściciele budynku mogą nim rozporządzać nie tylko w znaczeniu cywilnoprawnym, ale także w znaczeniu ekonomicznym – mogą tę część budynku rozebrać, ulepszyć, wynająć. Dlatego też w doktrynie i orzecznictwie utrwaliło się już stanowisko, że właściciele gruntu, na którym posadowiony jest budynek, są w sensie ekonomicznym właścicielami całego tego budynku, nawet tej jego części, która wykracza poza granice działki będącej ich własnością. W związku z tym Gmina stwierdziła, że przedmiotem dostaw w opisywanej sprawie będą wyłącznie nieruchomość gruntowe, gdyż budynki w całości są już własnością współwłaścicieli działek przyległych. Powołując się następnie na art. 43 ust. 1 pkt 9 i art. 2 pkt 33 ustawy o VAT, strona skarżąca zauważyła, że w przedmiotowej sprawie brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z posiadanych przez Gminę informacji wynika również, że nie wydano decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. Wobec tego – w ocenie Gminy – dostawy nieruchomości opisanych we wniosku, na rzecz osób fizycznych będących właścicielami nieruchomości przyległych, będą korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, na podstawie powołanej wyżej regulacji. Organ interpretacyjny uznał stanowisko strony za nieprawidłowe. Stwierdził, że z art. 43 ust. 1 pkt 9, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 6, art. 15 ust. 1, 2 i 6, art. 42 ust 1 pkt 2 oraz art. 2 pkt 33 ustawy o VAT wynika, że opodatkowaniu podlegają te dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe zabudowane i niezabudowane, przy czym w przypadku gruntów niezabudowanych, tylko te, które stanowią tereny budowlane. Z kolei zwolnienie od podatku obejmuje zbycie nieruchomości niezabudowanych (gruntów), będących na przykład gruntami rolnymi, czy leśnymi. Powołał również art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r., poz. 199 ze zm.) oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 28 marca 1996 r. w sprawie C-468/93 [...], w którym przyjęto, że "teren budowlany oznacza każdy nieuzbrojony lub uzbrojony teren uznany przez państwa członkowskie za teren z przeznaczeniem pod zabudowę". Wywiódł stąd, że również w świetle orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości, za teren budowlany uznać można jedynie taki, który regulacjami prawa krajowego został przeznaczony pod zabudowę. Wprowadzony do ustawy art. 2 pkt 33 ustawy o VAT odpowiada zatem treści ww. orzeczenia, gdyż cechę przeznaczenia pod zabudowę ustalić należy na podstawie określonych wprost w ustawie dokumentów prawa miejscowego. Zdaniem organu interpretacyjnego, z powyższych przepisów wynika, że ustawa o VAT nakazuje oceniać przeznaczenie gruntu wyłącznie w oparciu o istniejący plan zagospodarowania przestrzennego oraz wydane decyzje o warunkach zabudowy nieruchomości. Bez znaczenia pozostaje klasyfikacja według ewidencji gruntów i budynków lub studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Oceniając opisane przez stronę skarżącą zdarzenie przyszłe w świetle art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT, organ sięgnął jednocześnie do przepisów Kodeksu cywilnym -. art. 47 § 1, 2 i 3, art. 48, art. 151 oraz art. 191 i stąd wywiódł, że usytuowanie części budynku na cudzej nieruchomości nie powoduje automatycznie, że część ta staje się częścią składową tej nieruchomości, chociaż jest z nią trwale związana, lecz pozostaje nadal częścią składową całego budynku. W konsekwencji, w sytuacji, gdy przedmiotem dostawy jest grunt zabudowany częścią budynku znajdującego się na sąsiedniej działce – w świetle ustawy o VAT – nie dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania częścią tego budynku jak właściciel (zarówno w sensie ekonomicznym, jak i w sensie prawnym), a zatem przedmiotem dostawy może być tylko grunt. Nie zmienia to jednak faktu, że przedmiotem dostawy będzie grunt, którego nie można już uznać za teren niezabudowany w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy. W konkluzji organ stwierdził, że przedmiotem sprzedaży w sprawie będzie wyłącznie grunt składający się z działek nr 106/1, 106/2, 106/3, na których położone są części budynku (już należące w sensie ekonomicznym do nabywców). Przyjął jednak, że działki te znajdują się wprawdzie na obszarze nieobjętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i w stosunku do nich nie były wydawane decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ani nie toczy się postępowanie związane z wydawaniem takich decyzji, jednakże są zabudowane budynkami wzniesionymi przez właścicieli sąsiednich działek. W związku z tym nie mogą zostać uznane za tereny niezabudowane, a ich sprzedaż nie będzie korzystała ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Gmina W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Organowi interpretacyjnemu zarzuciła naruszenie: - art. 14c § 2 i art. 14b § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, dalej: O.p.), przez przyjęcie innych ustaleń stanu faktycznego niż opisane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej; - art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 1 O.p., przez nieuwzględnienie orzecznictwa sądów administracyjnych przy formułowaniu uzasadnienia prawnego interpretacji indywidualnej; - art. 43 ust. 1 pkt 9 i art. 2 pkt 33 ustawy o VAT, przez błędną wykładnię oraz niewłaściwą ocenę co do zastosowania tych przepisów, polegające na uznaniu, że dostawa gruntu w sytuacji, gdy wzniesiony na nim fragment budynku nie jest przedmiotem dostawy, gdyż w sensie ekonomicznym nie jest własnością właściciela gruntu, a jednocześnie grunt nie stanowi terenu budowlanego – nie podlega zwolnieniu z VAT na podstawie ww. przepisów. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji. Uchylając interpretację Ministra Finansów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że przedmiotem sprzedaży, której zamierza dokonać strona skarżąca na rzecz właścicieli działek sąsiednich, będzie wyłącznie grunt, a istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy jest to grunt niezabudowany w rozumieniu art. 43 § 1 pkt 9 ustawy o VAT i czy jego dostawa podlega zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie tego przepisu. Przyjmując, że mamy do czynienia z gruntem zabudowanym organ interpretacyjny nie uwzględnił jednak kilku istotnych czynników. Mianowicie: - przynależność części budynków (tu: ściany) do działek mających stanowić przedmiot sprzedaży ma charakter wyłącznie faktyczny, nieformalny, niemający znaczenia dla rozporządzania tymi fragmentami; - właściciel gruntu nie może nimi rozporządzać ani w sensie ekonomicznym ani prawnym: - dostawa nastąpi w szczególnych warunkach określonych w art. 37 ust. 2 pkt 6 u.p.g.n., - również z punktu widzenia stron transakcji będzie to dostawa terenu niezabudowanego, gdyż w przeciwnym razie należałoby uznać, że ściany są własnością skarżącej, a przynajmniej, że może nimi rozporządzać jak właściciel. Podsumowując swój pogląd Sąd stwierdził, że istotą sprzedaży działki, na której znajdują się elementy należące do budynku usytuowanego na odrębnej nieruchomości, takie jak ściany, jest sprzedaż terenu niezabudowanego, do którego odnosi się art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT, a nie gruntu zabudowanego obiektami budowlanymi. Ściany są bowiem elementem konstrukcyjnym obiektu budowlanego, nie są obiektem budowalnym, nie pełnią samodzielnych funkcji budowlanych, a jedynie zapewniają "normalne" korzystanie z budynku usytuowanego na innym gruncie (zob. wyroki: WSA we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt 1914/13, NSA z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I FSK 740/14 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz postanowienie SN z dnia 9 lutego 2007 r., sygn. akt III CZP 159/06, publ. LEX nr 272465). Przyjmując ten pogląd Sąd uznał, że organ podatkowy naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT i dlatego uchylił jego interpretację. W ostatniej części uzasadnienia wyroku Sąd odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów procesowych: art. 14c § 2 i art. 14b § 3 O.p. oraz art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 1 O.p, uznając je za bezzasadne. W skardze kasacyjnej działający w imieniu Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej w P. zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dostawa gruntu, który nie spełnia definicji terenu budowlanego, w sytuacji gdy wzniesiony na nim fragment budynku usytuowany na odrębnej nieruchomości nie jest przedmiotem dostawy – stanowi dostawę gruntu niezabudowanego. Efektem wadliwej wykładni tego przepisu jest jego niewłaściwe zastosowanie przez uznanie, że dostawa takiego gruntu korzysta ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na mocy tego przepisu. Uzasadniając ten zarzut organ zgodził się z dwoma wstępnymi założeniami przyjętymi przez Sąd, w myśl których przedmiotem dostaw będą wyłącznie grunty oraz to, że nie spełniają one definicji terenów budowlanych z art. 2 pkt 33 ustawy o VAT. Nie zgodził się jednak z najważniejszym wnioskiem Sądu, jakoby był to teren niezabudowany. Wskazał przy tym, że brak jest w ustawie o VAT definicji terenu niezabudowanego. Konieczna w takim razie wykładnia powinna uwzględniać fakt, że jej wynik powinien być zgodny z prawodawstwem unijnym, rozumieniem tego terminu przedstawionym w orzecznictwie TSUE, a to nakazuje szersze uwzględnienie kryterium ekonomicznego danej transakcji. Ekonomiczny sens tych transakcji ma być taki, że nastąpi dostawa działek zabudowanych, bo inaczej tracą one sens. Roszczenie o nabycie nieruchomości wynika tu z faktu, że znajduje się na niej część budynku położonego na sąsiedniej nieruchomości. Gdyby nieruchomość należąca do Gminy była niezabudowana, to Gmina nie występowałaby z ofertą jej sprzedaży. Dostawa będzie zatem polegała na dostawie gruntu zabudowanego częściami budynków wzniesionymi przez właścicieli sąsiednich nieruchomości, wobec tego nie będzie korzystała ze zwolnienia od podatku z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko; Skarga kasacyjna oparta jest na słusznym zarzucie naruszenia prawa materialnego – art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT przez jego błędną wykładnię, która doprowadziła do jego wadliwego zastosowania. Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane. Definicja terenów budowlanych zawarta jest w art. 2 pkt 33 tej ustawy. Są nimi grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu – zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wynika stąd, że zwolnieniu od podatku podlegają tereny niezabudowane nie będące terenami budowlanymi, bo te drugie, nawet jeśli pozostają niezabudowane w sensie faktycznym, to i tak nie podlegają zwolnieniu od podatku. Pytanie zatem zasadnicze dla wyniku tej sprawy jest następujące, czy dostawa gruntów, której zamierza dokonać Gmina dotyczy gruntów zabudowanych, czy niezabudowanych. Odpowiadając na to pytanie nie sposób pominąć wykładni językowej, jako tej, która powinna być punktem wyjścia w rozumieniu przepisów i użytych w nich terminów. Z tego punktu widzenia jest oczywistym, że grunt, na którym stoją budynki jest zabudowany i bez znaczenia jest, czy stoją na nim w całości, czy w części. Inaczej rzecz ujmując, twierdzenie, że działka gruntu, na której stoją ściany trzech budynków jest niezabudowana, mija się z bezpośrednim i potocznym rozumieniem tego zwrotu, właściwym z uwagi na użyte w nim słowa. Samo powiedzenie "stoją ściany trzech budynków" jest swego rodzaju eufemizmem. W rzeczywistości na działkach tych stoją budynki, a nie ich ściany, jako elementy samoistne i odrębne od budynków. Zgodzić się należy z twierdzeniem, że na wykładni językowej nie zawsze można zakończyć analizę przepisu, ale trzeba wskazać poważne argumenty dla odstąpienia od jej efektów. Sąd I instancji wskazał na okoliczności, które ująć można w dwie grupy, po pierwsze - przedmiotem dostawy będzie tylko grunt, po drugie - dostawa nastąpi w szczególnych warunkach z art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami Zdaniem NSA żadna z nich nie pozwala na uznanie, że przedmiotem dostawy będzie grunt niezabudowany. Zgadzając się z tym, że przedmiotem dostawy będzie tylko grunt, a nie grunt ze stojącymi na nim częściami budynków, i tak stwierdzić przyjdzie, że jest to grunt zabudowany. NSA podziela w tym zakresie pogląd wyrażony przez WSA Łodzi w wyroku z 20 września 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 588/16, z tezą Przepis art. 43 ust. 1 pkt 9 u.p.t.u. nie uzależnia zwolnienia od tego podatku od wielkości, czy ilości zabudowań na gruncie. Przez teren zabudowany należy więc uznać każdy teren, na którym znajdują się budynki lub ich części. Również okoliczność, że przedmiotem dostawy jest tylko teren, a nie znajdujące się na nim części budynków pozostaje bez wpływu na ocenę, czy przedmiotowa dostawa podlega zwolnieniu od podatku VAT. Ustawodawca nie uzależnił bowiem zwolnienia od podatku VAT od tego, czy przedmiotem dostawy są równocześnie budynki. Sprzedaż w trybie bezprzetargowym nie ma żadnego znaczenia dla podatku od towarów i usług. W niniejszej sprawie Sąd I instancji nakazuje uwzględnić to, że sprzedaż nastąpi w celu poprawy warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, czyli na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ma jednak żadnych podstaw do wiązania tego przepisu z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT i twierdzenia, że dostawa nieruchomości dokonana na tej podstawie korzysta ze zwolnienia od VAT. Zwolnienie od VAT przysługuje nie z uwagi na tryb sprzedaży, a z uwagi na rodzaj gruntu - zabudowany, czy nie. Nie ma też żadnych podstaw do twierdzenia, że wykładnia celowościowa art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT upoważnia do przyjęcia, że celem zawartego w nim zwolnienia jest zwolnienie od podatku właśnie tego typu transakcji. To, w jakim celu dokonywana jest dostawa towaru jest obojętne dla opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Przedmiotem opodatkowania tym podatkiem są transakcje dokonywane w ramach działalności gospodarczej bez względu na jej cel lub rezultat. Transakcje te należy oceniać w sposób obiektywny, na podstawie ich znamion zewnętrznych, co w przypadku dostawy oznacza przeniesienie prawa do dysponowania towarem jak właściciel (patrz wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 12 stycznia 2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03 i C-484/03, tak zwana sprawa "[...]", w części "W przedmiocie pytania pierwszego"). Doszukując się wykładni celowościowej tego zwolnienia, przy dążeniu do zachowania zgodności przepisów ustawy krajowej o VAT z postanowieniami dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, należy uwzględnić to, że omawiany tu przepis ustawy krajowej jest wynikiem implementacji art. 135 ust. 1 lit. k) dyrektywy 2006/112/WE. Wykładni tego przepisu dokonał Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 17 stycznia 2013 r., sygn. C-543/11, w którym stwierdził, że Państwa członkowskie, definiując tereny, które należy uznać za "tereny budowlane", są zobowiązane do poszanowania celu art. 135 ust. 1 lit. k) dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, który zmierza do zwolnienia od podatku od wartości dodanej jedynie dostawy niezabudowanych terenów, które nie są przeznaczone pod zabudowę. Podkreślić zatem trzeba, że zwolnieniu od VAT podlegają dostawy terenów niezabudowanych, które nie są przeznaczone pod zabudowę. Działki mające być przedmiotem dostaw planowanych przez Gminę już są zabudowane i z tego faktu wynika całe to przedsięwzięcie. Właśnie dlatego, że zostały zabudowane przez właścicieli sąsiednich nieruchomości, pojawiło się roszczenie o ich wykup w trybie bezprzetargowym dla poprawienia warunków zagospodarowania działek, na których stoją budynki, co organ słusznie podniósł w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Jest to grunt zabudowany. Jak z tego wynika NSA, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podzielił stanowiska zaprezentowanego w tych wyrokach sądów administracyjnych, w których przy podobnych stanach faktycznych wyrażono pogląd, w myśl którego istotą sprzedaży działki w trybie bezprzetargowym, o jakim mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na której znajdują się elementy budynku usytuowanego na odrębnej nieruchomości, jest sprzedaż terenu niezabudowanego, do którego odnosi się art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT (wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I FSK 17/16). Nie podzielił z powodów tu już wskazanych: nie ma żadnego związku pomiędzy normą z art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT, a przyjęcie, że są to działki niezabudowane pozostaje w sprzeczności ze stwierdzonym stanem faktycznym. Mając to wszystko na uwadze NSA, na podstawie art. 188 P.p.s.a., uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę Gminy na interpretację Ministra Finansów. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane z mocy art. 203 pkt 2 P.p.s.a. przy zastosowaniu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z ust. 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804) i obejmuje koszty zastępstwa procesowego i wpis od skargi kasacyjnej.