III SA/Kr 1344/15
WyrokWSA w Krakowie2016-02-01
Skład orzekający: Janusz Kasprzyczycki, Bożenna Blitek, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dodatek mieszkaniowy może zostać przyznany osobie zajmującej pokój w obiekcie hotelarskim, jeśli umowa została nazwana umową najmu lokalu, a pobyt jest długotrwały?Ratio decidendi
Dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Pomieszczenia hotelowe, nawet przy długotrwałym pobycie i umowie nazwanej umową najmu, nie są uznawane za lokale mieszkalne w rozumieniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych, chyba że rzeczywista treść umowy i cel jej zawarcia wskazują inaczej. Organy administracji publicznej, rozpatrując ponownie sprawę po wyroku sądu administracyjnego, są związane oceną prawną i wskazaniami sądu, a ich zaniechanie w tym zakresie stanowi naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący R. P. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, zajmując pokój w obiekcie prowadzonym przez C S.A. Zakład Usług Hotelarsko-Gastronomicznych. Organy administracji odmawiały przyznania dodatku, uznając, że pokój hotelowy nie jest lokalem mieszkalnym. Po kilku postępowaniach i wyrokach WSA uchylających decyzje, organy ponownie odmówiły przyznania świadczenia, nie wyjaśniając w sposób wyczerpujący charakteru umowy i pobytu skarżącego, co było sprzeczne z wcześniejszymi wskazaniami sądu. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów, błędną wykładnię oraz dyskryminację.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz radcy prawnego P. G., Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w K kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 sierpnia 2015 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania R. P. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. nr [...] (znak sprawy: [...]) orzekającej o odmowie przyznania R. P. dodatku mieszkaniowego, działając na podstawie art. 2, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji wyjaśniając motywy swojego rozstrzygnięcia podniósł, że w dniu 4 kwietnia 2013 r. R. P. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazując, że R. P. nie spełnia kryteriów wynikających z ustawy o dodatkach mieszkaniowych, bowiem pokoju w "Domu [...]", jaki wynajmuje na mocy umowy zwartej z właścicielem obiektu C S.A. Zakładem usług hotelarsko-gastronomicznych nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Powyższa decyzja została uchylona na mocy decyzji SKO z dnia [...] 2013 r. znak: [...]. Kolegium wskazało w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób prawidłowy, jaki charakter ma umowa zawarta z placówką, tj. czy jest to jedynie umowa o świadczenie usług hotelowych, czy też umowa najmu mieszkania. Ponadto organ nie ustalił w sposób wyczerpujący, jakim typem obiektu jest w/w placówka, na jaki czas umowa została zwarta, oraz jakie są stawki odpłatności za pobyt w hotelu. Powyższe wątpliwości mogły stanowić o różnym zakwalifikowaniu zawartej umowy, tym samym zasadnym było ich wyjaśnienie.
Decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, ponownie odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia, wskazując ponownie, że umowa zawarta przez wnioskodawcę ma jedynie charakter umowy hotelowej. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył R. P. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji podzielając w uzasadnieniu pogląd wyrażony w decyzji z dnia [...] 2014 r. Na powyższą decyzję SKO złożona została skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt: III SA/Kr 1206/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdzono, że zarówno organ pierwszej, jak i organ drugiej instancji nie wyjaśnił kwestii rzeczywistej treści umowy zawartej pomiędzy stroną a C SA Zakładem usług hotelarsko-gastronomicznych w K oraz czasu pobytu strony w przedmiotowym lokalu.
Organ pierwszej instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wydał w dniu [...] 2015 r. decyzję opisaną na wstępie, ponownie wskazując, że wnioskodawca nie spełnia podstawowej przesłanki przyznania dodatku mieszkaniowego, gdyż nie można uznać pokoju hotelowego za lokal mieszkalny.
Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył R. P., kwestionując wydane rozstrzygnięcie. Wskazał, iż działania organu pierwszej instancji są niekonsekwentne i nielogiczne, a on jako obywatel jest dyskryminowany przez działalność organu administracji, co narusza nie tylko przepisy szeregu ustaw, ale w szczególności Konstytucję. Organ ponadto nie odnosi się do wyroku wydanego w niniejszej sprawie przez WSA w Krakowie, a jego uzasadnienie odmowy przyznania dodatku jest absurdalne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.) dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.
Kolegium wskazało, że dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tylko jednego z tytułów wymienionych w ust. 1, o czym stanowi art. 2 ust. 2 ww. ustawy, a powyższe wyliczenie jest wyliczeniem wyczerpującym i nie jest dopuszczalne, by jego postanawiania interpretować w sposób rozszerzający. W rozumieniu powołanych przepisów nie jest możliwe przyznanie dodatku mieszkaniowego dla osób zamieszkałych w lokalach hotelowych - na co wskazał również WSA w Krakowie w wyroku wydanym w niniejszej sprawie z dnia 27 stycznia 2015 r. Jak ponadto wskazano w rozstrzygnięciu, w sprawie koniecznym było zbadanie charakteru zawartej pomiędzy R. P. a C S.A. umowy najmu lokalu oraz niewątpliwego ustalenia w sposób bezsporny tej placówki.
Organ odwoławczy podniósł, że z art. 65 § 2 kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) wynika nakaz kierowania się przy wykładni umowy jej celem i zgodnym zamiarem stron. Nie jest konieczne, aby cel ten był uzgodniony przez strony, wystarczy, by cel zamierzony przez jedną stronę był znany drugiej stronie (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 października 2005 r. II CK 122/05, źródło Lex Polonica).
W ocenie Kolegium, pobyt odwołującego się w Zakładzie Usług Hotelarsko-Gastronomicznych Dom [...] Hotel A niewątpliwie miał charakter turystyczno-noclegowy. Fakt, iż długość pobytu strony wyniosła łącznie 8 miesięcy, a umowa została nazwana "umową najmu lokalu" nie może stanowić jeszcze o zakwalifikowaniu tej umowy jako umowy najmu mieszkania w rozumieniu art. 680 i nast. Kodeksu cywilnego. Jak wynika z treści pisma C z dnia 25 kwietnia 2014 r., obiekt "Dom [...]" (określany także jako Hotel "A"), ma charakter noclegowo-turystyczny i za taki także należy uznać pobyt R. P. w okresie od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Z akt sprawy wynika bowiem, iż umowa wynajmu pokoju hotelowego zawarta dnia 26 marca 2013 r. została rozwiązania dnia 31 grudnia 2013 r. z uwagi na nieregulowalnie należności za pobyt odwołującego się. Jednocześnie wskazano, że stawka opłat, jaką strona ponosiła miesięcznie tytułem świadczonych usług (tj. - 600 zł) wynika z cennika hotelowego - jest to kwota miesięcznego pobytu w Domu [...] za pokój 1 osobowy. Powyższe zostało potwierdzone ponownie przez Kierownika obiektu – M. W. pismem z dnia 9 czerwca 2015 r. Ponadto sama placówka reklamuje się jako "tani hotel w K" - strona internetowa: [...]. W ocenie Kolegium nie ma wątpliwości, że obiekt ten świadczy usługi hotelarskie uregulowane w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.).
Mając na względzie ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji, Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że wynajęcie pokoju hotelowego nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Wskazano, że podobną sprawę rozpatrywał już Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt: II SA/Wr 1796/03, gdzie przedmiotem rozstrzygnięcia była kwestia czy dodatek przysługiwać może osobie przebywającej w Hotelu [...] Akademii [...]. Jak wskazano w przywołanym rozstrzygnięciu, według definicji zawartej w art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego przez lokal należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów. hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Z powyższego wynika, że zajmowanie miejsc lub pokoi w hotelach nie jest zajmowaniem lokalu mieszkalnego na podstawie najmu lokalu mieszkalnego. Sąd wskazał, iż nawet dłuższe przebywanie w tego typu ośrodkach nie zmienia charakteru pokoju hotelowego, bowiem jest to pokój przeznaczony do czasowego pobytu bez względu na długość okresu przebywania. Kolegium w pełni podzieliło tę argumentację.
Podsumowując stwierdzono, że strona nie była uprawniona do otrzymania dodatku mieszkaniowego, bowiem do zakwaterowania w hotelach, polegającego na przyznaniu miejsca lub pokoju nie stosuje się powołanej ustawy o ochronie praw lokatorów, a w związku z tym także ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2015 r., znak: [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R. P. zarzucając naruszenie:
1) art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący korzysta z zajmowanego lokalu w "Domu [...]" przy ul. K w K jako turysta, a nie najemca mieszkania. Skarżący wskazał, że dwu i pół letni pobyt w tym obiekcie nie jest pobytem krótkotrwałym, a osoby bezdomnej nie można traktować jako turysty
2) art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie i błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżącemu nie przysługuje dodatek mieszkaniowy pomimo posiadanego tytułu do zajmowanego pokoju.
Skarżący zarzucił także fałszowanie dokumentacji dotyczącej łącznego czasu pobytu w "Domu [...]" przy ul. K w K, bezmyślne przepisywanie przez organy tekstów prawnych bez ich analizy, nieustosunkowanie się do pisma Departamentu Mieszkalnictwa oraz dyskryminowanie skarżącego jako osoby o najniższym statusie społecznym.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił motywy, jakimi kierował się występując z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego, które związane były z oszustwem, jakiego skarżący stał się ofiarą w związku ze sprawą dotyczącą działu spadku odziedziczonej nieruchomości. Opisał również historię jego starań o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz wskazał na atuty wynajęcia pokoju w "Domu [...]" w stosunku do wynajęcia pokoju w mieszkaniu prywatnym. Skarżący podkreślił, że umowę najmu z "Domem [...]" przy ul. K w K zawarł na czas nieokreślony a jej treść nie różni się od treści wcześniejszych umów najmu zawieranych przez skarżącego z osobami prywatnymi. Umowa ta wskazuje nie na stawkę opłaty dobowej stosowaną w przypadku krótkotrwałego wynajęcia pokoju hotelowego, lecz ma formę zryczałtowaną, bonifikatową. Poza tym samo nazwanie obiektu hotelem nie musi oznaczać, że zajmowanie w nim lokalu wyklucza uzyskanie dodatku mieszkaniowego.
W piśmie procesowym z dnia 11 stycznia 2016 r. skarżący zwrócił uwagę na niezasadne utożsamianie przez organ odwoławczy "Domu [...]" przy ul. K w K z hotelem "A", który stanowi odrębny budynek, ma oznaczenie gwiazdkowe i stosuje cenniki dobowe płatności za wynajmowane pokoje.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego, jaki powinien być uwzględniony przez organ w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia.
Określone przez ustawodawcę kompetencje Sądu w fazie orzekania w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne lub postanowienia zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego, przy czym w pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461). Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 966 z późn. zm.), dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych; 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego; 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych; 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem; 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji o odmowie przyznawania skarżącemu dodatku mieszkaniowego ze względu na niespełnienie przez skarżącego przesłanek określonych w powyższej regulacji - a istota sporu sprowadza się do oceny, czy zajmowany przez skarżącego lokal - pokój w Domu [...] prowadzonym przez C S.A. Zakład usług hotelarsko-gastronomicznych ma charakter lokalu mieszkalnego - należy mieć na uwadze ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w zapadłym w granicach tej sprawy prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1206/14.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., II GSK 2101/11, LEX nr 1277944). Artykuł 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych wcześniej w orzeczeniu. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I GSK 1591/11, LEX nr 1339558; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2013 r., II SA/Ol 1350/12, LEX nr 1316805; wyrok NSA z dnia 7 lutego 2013 r., II OSK 1865/11, LEX nr 1293568). Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może dotyczyć tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd (wyrok NSA z dnia 26 marca 2013 r., I OSK 2468/12, LEX nr 1333866).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1206/14. wyraził następujące oceny prawne:
- analiza przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych musi być dokonywana w pryzmacie przepisów regulujących wskazane pojęcia, tj. przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego;
- za lokal mieszkalny nie można uważać pomieszczeń przeznaczonych do krótkotrwałego pobytu osób, a jedynie pomieszczenia służące do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych;
- konieczne jest wyjaśnienie, czy pobyt skarżącego w pokoju znajdującym się w "Domu [...]" przy ul. K w K był pobytem krótkotrwałym, czy też zaspokajał jego potrzeby mieszkaniowe w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
- okoliczności takie, jak nieposiadanie przez skarżącego żadnego innego tytułu prawnego do lokalu, poza tytułem kwestionowanym w niniejszym postępowaniu, w postaci "umowy wynajmu pokoju" z dnia 26 marca 2013 r., fakt zamieszkiwania w tym lokalu od lipca 2011 r. i zamiar przebywania w nim przez kilka następnych lat, a także comiesięczną odpłatność z tytułu zamieszkania oraz media w wysokości 600 zł, legitymowałoby do przyjęcia, iż skarżący zajmuje lokal w celu zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb mieszkaniowych, a w konsekwencji, lokal ten odpowiada definicji przedstawionej w treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów;
- umowa wynajmu pokoju z dnia 26 marca 2013 r. jest umową o odpłatne używanie lokalu i powoduje, że skarżący pozostaje w określonym stosunku prawnym. W świetle treści tej umowy nasuwa się poważna wątpliwość co do trafności wniosku opartego wyłącznie na literalnej wykładni nazwy wynajmującego, że jest to umowa hotelowa, która wykluczałaby zastosowanie ustawy o dodatkach mieszkalnych. Sąd wskazał, że informacja pochodząca od wynajmującego, że pobyt skarżącego miał charakter hotelowy (turystyczno-noclegowy) nie pozwala na ustalenie statusu Domu [...], a w konsekwencji na rozstrzygnięcie sprawy, bez analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności analizy treści "umowy wynajmu pokoju" z dnia 26 marca 2013 r. i odniesienia się do twierdzeń skarżącego. Konieczne jest wyjaśnienie rzeczywistej treści umowy, zgodnie z art. 65 k.c., według którego oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje, a w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Konieczne jest zweryfikowanie podnoszonych przez skarżącego twierdzeń dotyczących czasokresu zamieszkiwania w lokalu dla oceny charakteru pobytu skarżącego w lokalu. Sąd podkreślił, że organy ograniczyły się do poznania zamiaru i celu wyłącznie jednej ze stron umowy, pomijając w tym zakresie zupełnie odmienne twierdzenia skarżącego.
Należy podkreślić, że po wydaniu powyższego wyroku organ pierwszej instancji ponownie skoncentrował się na wyjaśnieniach wyłącznie jednej tylko strony umowy najmu z dnia 26 marca 2013 r. występując o informacje Zakładu Usług Hotelarsko-Gastronomicznych C S.A. i opierając swoje stanowisko na treści pism z dnia 25 kwietnia 2014 r. i z dnia 9 czerwca 2015 r. Również organ drugiej instancji nie odniósł się do argumentacji skarżącego. W odwołaniu z dnia 28 lipca 2015 r. skarżący wskazywał na dwu i pół letni pobyt w wynajmowanym lokalu w "Domu [...]" przy ul. K w K, który służył mu zatem do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Podkreślał także, że o wyjaśnienie treści umowy zwrócono się wyłącznie do Zakładu Usług Hotelarsko-Gastronomicznych C S.A., w piśmie, które skarżący uznał za nieobiektywne. R. P. powołał się przy tym na znajdujące się w aktach sprawy pismo Departamentu Mieszkalnictwa w Ministerstwie Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2013 r., które w ocenie skarżącego potwierdza trafność stanowiska skarżącego o tym, że należy mu się dodatek mieszkaniowy. Tymczasem organ odwoławczy nie ustosunkował się do okoliczności wskazanych przez skarżącego i podobnie jak organ pierwszej instancji nie zwrócił się do R. P., tak jak to uczyniono w stosunku do Zakładu Usług Hotelarsko-Gastronomicznych C S.A., o udzielenie niezbędnych informacji pozwalających ustalić rzeczywisty charakter stosunku prawnego wynikającego z umowy wynajmu pokoju z dnia 26 marca 2013 r. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wykazuje, że Kolegium oparło się na stanowisku prezentowanym w orzecznictwie, zgodnie z którym przy wykładni umowy nie jest konieczne, aby cel umowy był uzgodniony przez strony, wystarczy, by cel zamierzony przez jedną stronę był znany drugiej stronie. Z motywów decyzji nie wynika jednak, na jakiej podstawie ustalony przez Kolegium cel umowy mający przesądzać o jej charakterze umowy hotelowej, był znany skarżącemu. Charakter turystyczno-noclegowego charakteru pobytu skarżącego w "Domu [...]" przy ul. K w K Kolegium ustaliło wyłącznie w oparciu o stanowisko Zakładu Usług Hotelarsko-Gastronomicznych C S.A. abstrahując całkowicie od okoliczności bezdomności skarżącego i długotrwałości jego pobytu w "Domu [...]" za opłatą miesięczną 600 zł. Nie wskazano konkretnych elementów odróżniających umowę z dnia 26 marca 2013 r. od innych umów wynajmu lokali pomijając okoliczność wskazaną przez Sąd, że sama nazwa podmiotu wynajmującego (Zakładu Usług Hotelarsko-Gastronomicznych) nie przesądza o charakterze umowy jako umowy hotelowej. Nie wyjaśniono dlaczego długotrwałość pobytu i nazwa umowy: "Umowa najmu lokalu", której jedną ze stron był profesjonalny podmiot nie pozwala zakwalifikować tej umowy jako umowy najmu lokalu mieszkalnego.
Zaskarżona decyzja zapadła w niezmienionym – w stosunku do uwzględnionego przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1206/14 - stanie prawnym i faktycznym, a zatem wskazane w tym wyroku wskazania co dalszego postępowania były dla organu wiążące. Organy były zobowiązane wyjaśnić wszystkie okoliczności wskazane przez Sąd z uwzględnieniem zaprezentowanej oceny prawnej, czego nie uczyniły.
Konsekwencją tego uchybienia jest przedwczesne przyjęcie, że skarżący nie spełnia przesłanek do uzyskania dodatku mieszkaniowego wynikających z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Niewykonanie przez organy wytycznych zawartych w wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1206/14 w kontekście całokształtu okoliczności sprawy jest uchybieniem, które bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonego rozstrzygnięcia i w tym zakresie zarzuty skarżącego zawarte w skardze do sądu administracyjnego okazały się uzasadnione. W konsekwencji powyższego uchybienia organy obydwu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych w sprawie okoliczności przez co naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, tj. przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w sposób bezpośredni zdeterminowały treść wydanych w sprawie decyzji, które na tym etapie postępowania należy ocenić jako dowolne i przedwczesne.
Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczą orzeczeń organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie orzeczeń organów obydwu instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy zrealizują wszystkie dotąd nie wykonane wskazania zawarte w wyroku WSA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1206/14, uwzględniając również powyższe uwagi, a podjęte rozstrzygnięcie szczegółowo uzasadnią zwłaszcza w zakresie objętym zarzutami konsekwentnie podnoszonymi przez skarżącego w toku dotychczasowego postępowania. Zadaniem organów jest zatem ustalenie rzeczywistego charakteru stosunku prawnego łączącego skarżącego z wynajmującym lokal, a co za tym idzie charakteru tego lokalu, które to ustalenie będzie determinować zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Ustalenie to nie może opierać się na arbitralnej analizie stanowiska tylko jednej ze stron umowy. Dokonując tego ustalenia i stosując niezbędne w tym zakresie środki dowodowe, włącznie z przesłuchaniem stron umowy, organy szczegółowo ustosunkują się do stanowiska skarżącego zaprezentowanego w skardze, a zwłaszcza wskażą na konkretne elementy odróżniające umowę z dnia 26 marca 2013 r. od innych umów wynajmu lokali lub upodobniające tę umowę do innych umów wynajmu lokali, pozwalające ustalić jej charakter prawny.
W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 225 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 19892 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.), określając ich wysokość na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490) w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło