I OSK 1215/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 1003/15 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 1003/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, z dnia [...] września 2015 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent Miasta Katowice decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], na podstawie art. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 oraz art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163) oraz art. 104 K.p.a., odmówił przyznania M. W. zasiłku celowego na dofinansowanie pokrycia kosztów zakupu posiłków w barze. Organ wskazał, że skarżący spełnia kryterium dochodowe oraz jest osobą bezrobotną. Zakres wnioskowanej pomocy w postaci pokrycia kosztów zakupu posiłków, na podstawie dostarczonej wyceny posiłków w Cafe Bar przy ul. Matejki w Katowicach, wynosi 20 zł dziennie, czyli 600 zł miesięcznie. Organ uzasadnił odmowę przyznania świadczenia tym, że skarżący ma możliwość korzystania z nieodpłatnych usług jadłodajni wskazanych przez pracownika socjalnego oraz, że przyznano mu w innym postępowaniu zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności w lipcu 2015 r. Wobec tego, może zaspokoić potrzebę przy wykorzystaniu powyższych możliwości i uprawnień. Ponadto stwierdził, że nie ma możliwości finansowych, aby zaspokoić wszystkie potrzeby strony, bowiem w pierwszej kolejności zobowiązany jest do udzielenia pomocy na świadczenia obligatoryjne. Skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i wniósł odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 6 lipca 2015 r. zaproponowano wnioskodawcy nieodpłatne posiłki w Jadłodajni przy ul. Jagiellońskiej w Katowicach, jednak odmówił skorzystania z tej formy pomocy, oświadczając, że "chce posiłków płatnych". Organ podniósł, że niewątpliwie wnioskowana potrzeba stanowi niezbędną potrzebę w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy, jednak ograniczone środki uniemożliwiają zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb albo pozwalają na ich realizację jedynie w określonej formie. W przypadku pomocy na żywność są to posiłki w jadłodajniach ośrodka pomocy społecznej, na co skarżący nie zgodził się. Organ podkreślił, że osoby korzystające z pomocy, nie mogą przyjmować postawy roszczeniowej, traktując organy pomocy społecznej jako instytucję mającą regularnie finansować ich stale rosnące potrzeby. Dodał, że w sytuacji strony, jako osoby regularnie korzystającej z pomocy społecznej, nie można uznać, że przyznanie na jej rzecz wnioskowanego zasiłku celowego jest prawnym obowiązkiem Ośrodka i rodzi po stronie wnioskodawcy roszczenie do jego uzyskania. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, odnoszącej się także do wyżej wskazanej decyzji, M. W. nie podniósł skonkretyzowanych zarzutów. Stwierdził, ze nie ma zamiaru komentować w/w decyzji, ale takie postępowanie uważa za cynizm. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła, że przy rozpoznaniu sprawy doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz przekroczenia granic uznania administracyjnego. Wskazała, że w przypadku skarżącego, obowiązek zapewnienia posiłku nie może zostać zrealizowany we wskazanej jadłodajni, gdyż skarżący choruje na cukrzycę i korzystając z tej jadłodajni, nie mógłby zachować koniecznej diety, a jest w stanie to uczynić, korzystając z placówki przez niego wskazanej. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. W ocenie Sądu organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, gdyż rozstrzygnęły sprawę mając na względzie sytuację skarżącego oraz ograniczone możliwości finansowe organu I instancji, a tym samym ochronę interesów innych osób uprawnionych do uzyskania wsparcia ze środków pomocy społecznej. W szczególności organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił możliwości zaspokojenia wnioskowanej potrzeby przy wykorzystaniu uprawnień i zasobów strony w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy. Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarżącemu zaproponowano pomoc w formie nieodpłatnych posiłków w Jadłodajni przy ul Jagiellońskiej w Katowicach, jednakże nie wyraził na to zgody, oświadczając, że "chce posiłków płatnych". Ponadto, w tym samym okresie przyznano mu pomoc w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu żywności i środków czystości w miesiącu lipcu 2015 r. w kwocie 110 zł. i kontynuowano pomoc w formie zasiłku stałego w kwocie 529 zł. miesięcznie. Poza tym – jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji – skarżący od 2012 r. jest kierowany do placówek dla osób bezdomnych, ostatnio przebywał w Domu Noclegowym "Caritas", gdzie – jak sam oświadczył w protokole przyjęcia odwołania w niniejszej sprawie – miał trzy posiłki dziennie. Jednakże, jak wskazano w zaskarżonej decyzji, od dnia 18 lipca 2014 r. pobyt tam został mu uchylony ze względu na łamanie regulaminu placówki. Skarżący jest zatem objęty wszechstronną pomocą ze strony organu I instancji, uwzględniającą jego niezbędne potrzeby i możliwości organu. Sąd stwierdził, że argument dotyczący niemożności korzystania z nieodpłatnej jadłodajni, nie został w żaden sposób poparty, a poza tym w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze, nie został zgłoszony. Jednak odmowa przyznania świadczenia pieniężnego na powyższy cel została uzasadniona przede wszystkim tym, że kwotowy zakres wnioskowanej pomocy, przekracza możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Sąd zwrócił także uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele. Ponadto nie zachodzi konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia wymienionych na rozprawie przez pełnomocnika przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 i 2 i art. 48 ust. 1 i 4 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, skutkujące uznaniem, że forma pomocy - posiłki w darmowej jadłodajni - jest odpowiednia do okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy w postaci jednego gorącego posiłku dziennie w myśl art. 48 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a tym samym odmową przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów posiłków w barze, 2. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 i 2 i art. 48 ust. 1 i 4 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r ustawy o pomocy społecznej, skutkujące uznaniem, że wnioskowana forma pomocy w postaci jednego gorącego posiłku dziennie w myśl art. 48 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, nie mieści się w możliwościach pomocy społecznej, a w konsekwencji odmową przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów posiłków w barze, 3. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 i 2 i art. 48 ust. 1 i 4 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. ustawy o pomocy społecznej, skutkujące przyjęciem, iż skarżący posiada własne uprawnienia, zasoby i możliwości do zapewnienia sobie jednego ciepłego posiłku dziennie, a w konsekwencji odmową przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów posiłków w barze, 4. prawa procesowego art. 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów drugiej instancji, pomimo iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono czy skarżący faktycznie cierpi na cukrzycę oraz czy nieodpłatne posiłki w jadłodajni zapewnią przestrzeganie odpowiedniej diety skarżącemu, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem skarżącemu w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie skarżącemu prawa do zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie na zakup posiłków w barze, 5. prawa procesowego art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., przez błędne przyjęcie, że normy te nie zostały naruszone, pomimo wskazania, że skarżący jest cukrzykiem. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów posiłków w barze, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Gliwicach oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie opłaconych ani w całości ani w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem ograniczyć się do zarzutów skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty procesowe. Nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., polegającego na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi, mimo że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego, w tym nie wyjaśniono czy skarżący cierpi na cukrzycę oraz czy nieodpłatne posiłki w jadłodajni zapewnią przestrzeganie odpowiedniej diety skarżącemu. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły stan faktyczny na podstawie wywiadu środowiskowego. Rodzinny wywiad środowiskowy jest zaś w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej dowodem szczególnym. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 728 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.), decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Natomiast w myśl art. 107 ust. 1, to właśnie rodzinny wywiad środowiskowy jest dowodem przeprowadzanym w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Szczególna waga tego dowodu wynika także z unormowania art. 107 ust. 5b ustawy o pomocy społecznej. Przepisy art. 107 ust. 5b pkt 1-19 wymieniają dokumenty, na podstawie których, w trakcie wywiadu środowiskowego, ustala się sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby. Regulacja ta określa rzeczywisty zakres postępowania dowodowego wynikający z przeprowadzenia dowodu z rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zauważyć jeszcze trzeba, że na podstawie upoważnienia zawartego w art. 107 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej zostało wydane rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 712), obowiązujące w trakcie postępowania administracyjnego wszczętego na skutek wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku na zakup posiłków. W kwestionariuszu wywiadu, stanowiącym Załącznik Nr 1 do tego rozporządzenia znajduje się rubryka poświęcona chorobom stanowiącym przyczynę wystąpienia z wnioskiem o konkretne świadczenie. Nadto, inwalidztwo lub niepełnosprawność jest ustalana na podstawie dokumentów określonych w art. 107 ust. 5b pkt 5 i 6 ustawy o pomocy społecznej. Możliwość wzięcia przez wnioskodawcę aktywnego udziału w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego oznacza możliwość ustosunkowania się do szeregu okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W świetle dyspozycji art. 7 K.p.a., zgodnie z którą, z urzędu lub na wniosek stron organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, również w sprawach z zakresu pomocy społecznej nie można całej inicjatywy dowodowej przerzucać na organ prowadzący postępowanie. W sytuacji, gdy wnioskodawca uważa określoną okoliczność za istotną, powinien współdziałać z organem w celu wyjaśnienia tej okoliczności. Organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad oraz na jego podstawie ustalił istotne okoliczności obrazujące sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową skarżącego. Odnotowano oświadczenie skarżącego, według którego, skarżący choruje na cukrzycę II stopnia. W trakcie postępowania administracyjnego skarżący nie łączył tej okoliczności z pomocą finansową na zakup posiłków. Nie uczynił tego również po zaproponowaniu mu nieodpłatnych posiłków w Jadłodajni. Braku zgody na przyjęcie tej formy pomocy nie uzasadnił koniecznością stosowania diety, której nie mogło by zapewnić wyżywienie w Jadłodajni. W tych warunkach organ nie miał obowiązku badania tej okoliczności z urzędu. Materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący. Nie doszło także do naruszenia zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Jak wynika z zawartego niniejszym uzasadnieniu przedstawienia stanu sprawy, skarżący podniósł kwestię odpowiedniej diety na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Nie miało to jednak wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Utrwalony jest pogląd, według którego, celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05, ONSA i wsa 2006/2/45). Materiał dowodowy zebrany przez sąd administracyjny nie służy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, lecz weryfikacji kompletności materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej w zakresie stanu faktycznego (patrz: Agnieszka Bińczyk, Marta Kopacz "O znaczeniu akt sprawy dla wyniku sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej", ZNSA 2013/3/ s. 125–137). Ocena Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którą, zgłoszenie przez skarżącego dopiero na rozprawie zastrzeżeń związanych z dietą nie podważa zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jest zatem prawidłowa. Do uwzględnienia skargi kasacyjnej nie prowadzi powołanie się w omawianym zarzucie na art. 134 § 1 i art. 151 P.p.s.a. Naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. może polegać na uznaniu przez sąd, że jest związany zarzutami i wnioskami skargi albo na wyjściu poza granice sprawy. Tymczasem Sąd pierwszej instancji orzekł w granicach sprawy wyznaczonych zaskarżoną decyzją. Nie ograniczył się do zarzutów skargi. Rozpoznał sprawę zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, podejmując istotne w sprawie kwestie materialne i procesowe. Natomiast przepis art. 151 P.p.s.a. nie ma charakteru samodzielnego i skuteczność zarzutu stawianego z powołaniem się na art. 151 P.p.s.a. zależy od trafności innych zarzutów procesowych lub zarzutów o charakterze materialnoprawnym. Bezpodstawne są zarzuty naruszenia prawa materialnego. Organy dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały przepisy art. 39 ust. 1 i 2 i art. 48 ust. 1 i 4 w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Sąd pierwszej instancji trafnie zatem zaakceptował stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja wydawana na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. Również kontrola decyzji uznaniowych jest przeprowadzana pod względem ich zgodności z prawem. Zakres tego badania jest jednak szczególny. Zbadania wymaga to, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne, czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji i czy prawidłowo uzasadniono wybór rozstrzygnięcia sprawy (patrz: Janusz Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 401; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, niepublikowanego, treść [w:] CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego (patrz: w/w wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę. Wychodząc z tych uwarunkowań materialnych i procesowych, skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu o konieczności wskazania, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z norm art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, art. 3 ust. 4 tej ustawy, czy też art. 107 § 3 K.p.a. Wykazanie możliwości pomocy społecznej może odwoływać się do okoliczności znanych organowi z urzędu i do okoliczności znanych powszechnie (art. 77 § 4 K.p.a.) - por. w/w wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1458/08; wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 693/09; wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I OSK 917/11, niepublikowane, treść [w:] CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 P.u.s.a. w związku z art. 2 - 4 oraz art. 39 ust.1 i 2 i art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (por. Małgorzata Jaśkowska [w:] red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel "System prawa administracyjnego. Tom I. Instytucje prawa administracyjnego", C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2009, s. 291). W tym kontekście stwierdzić należy, że bezpodstawne jest twierdzenie wnoszącego kasację, że organ powinien wykazać, dlaczego ta forma wypełniania wobec skarżącego obowiązku wskazanego w art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej jest adekwatna dla potrzeb skarżącego a zarazem jest uzasadniona ekonomicznie dla podmiotu udzielającego takiej pomocy. Organy podjęły próbę przyznania skarżącemu świadczenia, o którym mowa w art. 48 ust. 4 (obecnie w art. 48b ust. 2), a wybór tej formy uzasadniły sytuacją skarżącego (w tym otrzymywanymi przezeń w tamtym okresie innymi formami pomocy), możliwościami organu oraz celami pomocy społecznej. Działanie organu pomocy społecznej, wypełniającego w ten sposób obowiązek z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, nie narusza uznania organu wynikającego z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W świetle powyższych uwag bezzasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 i 2 i art. 48 ust. 1 i 4 w związku z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej skutkującego uznaniem, że forma pomocy w postaci jednego gorącego posiłku dziennie, w myśl art. 48 ustawy, nie mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Konieczne jest jeszcze spostrzeżenie, że zagadnienie to jest nadto związane z koniecznością racjonalnego wydatkowania przez organy pomocy społecznej środków publicznych. Odnosi się to także do realizacji obowiązku zapewnienia przez gminę posiłków osobom potrzebującym. Skoro zapewnienie skarżącemu posiłków mogło być związane z mniejszymi wydatkami, niż koszty związane w przyznaniem zasiłku celowego na ten cel, to wybór rozwiązania tańszego, chociaż zabezpieczającego potrzeby żywieniowe skarżącego, odpowiadał dyspozycji art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 1 i 2 i art. 48 ust. 1 i 4 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej skutkującego przyjęciem, że skarżący posiada własne uprawnienia zasoby i możliwości do zapewnienia sobie jednego ciepłego posiłku dziennie. Możliwości skarżącego w tym zakresie zostały ocenione z uwzględnieniem przedstawienia mu propozycji korzystania z bezpłatnej jadłodajni oraz tego, że w innym postępowaniu przyznano skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności w lipcu 2015 r., a więc w miesiącu, którego dotyczy także świadczenie będące przedmiotem niniejszej sprawy. Skarżący pobierał wówczas także zasiłek stały. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 P.p.s.a. oraz art. 258-261 P.p.s.a. Natomiast wniosek skarżącego o zwrot kosztów przejazdu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w świetle art. 203 i 204 P.p.s.a. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego nie przysługuje wnoszącemu kasację w razie oddalenia skargi kasacyjnej.