II SA/Gl 1031/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2016 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. w wyniku rozpatrzenia wniosku Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w C., działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn . Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) orzekł o skierowaniu T. M. K. do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy na badanie lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kat. A,B,C,B+E,C+E. W krótkim uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzja została wydana ponieważ na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy . W odwołaniu od powyższej decyzji T. K. wniósł o uchylenie wymienionej powyżej decyzji, gdyż posiada aktualne orzeczenie lekarskie, stąd decyzja taka jest bezzasadna. Wyjaśnił, że poprzednie orzeczenie wydane zostało w dniu [...] r. bezterminowo. Z uwagi na wiek pozostaje pod stałą kontrolą lekarską i w razie jakichkolwiek wątpliwości co stanu jego zdrowia, lekarz powiadomiłby odpowiednie organy. Stwierdził też, że jego zachowanie, które wzbudziło wątpliwości policjantki podczas spisywania notatki ze zdarzenia było spowodowane tym, że była to jego pierwsza kolizja, w wyniku czego był podenerwowany zaistniałą sytuacją. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy odwołał się do regulacji zawartej w art. 99 ustawy o kierujących pojazdami wskazując, że przepis nie określa precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nim jedynie, że muszą one być uzasadnione oraz, że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to stwierdzenia ogólne pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju. Nadto zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy, niedomagania kierowcy są bowiem czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Jak wynika z akt w niniejszej sprawie powodem wszczęcia postępowania, którego efektem jest kwestionowana decyzja, była załączona do wniosku Komendanta Miejskiego Policji w C. notatka sporządzona na okoliczność zdarzenia drogowego. Powołując się na orzecznictwo organ odwoławczy stwierdził, że w takim postępowaniu niezbędne jest jedynie wykazanie z dużą dozą prawdopodobieństwa, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwskazania zdrowotne co do dalszego udziału w ruchu drogowym w takim charakterze. Jedyną przesłanką skierowania kierowcy na badania lekarskie jest powzięcie przez właściwy organ wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach co do stanu jego zdrowia. Dopiero bowiem badanie lekarskie ma przesądzić, czy dana osoba może kierować pojazdem, czy też istnieją ku temu przeciwwskazania. Oznacza to, że organ nie jest obowiązany prowadzić postępowania w zakresie szerszym niż wynika to z przepisu. Przywołując orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego Kolegium podkreśliło, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie stanowią te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Zdaniem Kolegium w toku postępowania uprawdopodobniono, że stan zdrowia T. K. budzi wątpliwości co do jego zdolności do kierowania pojazdami, a decyzja o skierowaniu na badania lekarskie, w świetle obowiązujących przepisów jest jak najbardziej zasadna. Oparta została na dostatecznie zgromadzonym materiale dowodowym, a okoliczności faktyczne wypełniły art. 99 ust. 1 pkt 2b ustawy o kierujących pojazdami, czyli organ pierwszej instancji zobowiązany był do wszczęcia postępowania w przedmiocie skierowania kierowcy na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ramach takiego postępowania organ nie bada okoliczności, czy dany kierowca był kiedykolwiek badany czy też leczony pod kątem stanu zdrowia, a jedynie czy spełnione zostały ustawowe przesłanki do skierowania na takie badania. Kolegium nadto podkreśliło, że skierowanie na badania lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami, a jego celem jest stwierdzenie istnienia lub braku istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Leży to zarówno w interesie strony jaki i innych uczestników ruchu drogowego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł, reprezentowany przez pełnomocnika, T. K. Zarzucając decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. w przedmiocie skierowania go na badania lekarskie naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 6, art. 7 - poprzez nieuwzględnienie przez organ dokumentacji lekarskiej przedłożonej przez skarżącego w toku postępowania, która potwierdza, iż brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów mechanicznych, art. 75 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 99 ust. 1 pkt 2a ustawy o kierujących pojazdami polegające na błędnym uznania, iż w niniejszym stanie faktycznym istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z przywołanymi przepisami ustawy o kierujących pojazdami badaniu lekarskiemu podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Podkreślono, że w toku postępowania skarżący dostarczył dokumentację medyczną, z której wynika, że spełnia on ustawowe wymogi do prowadzenia pojazdów. Nie stwierdzono u niego nieprawidłowych objawów neurologicznych, a lekarz otolaryngolog zaświadczył, iż skarżący jest w trakcie wyrabiania aparatu słuchowego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślono, że wezwanie do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się istotne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, czyli takie, które uzasadniałyby skierowanie go na badania lekarskie. W szczególności za taką nie może być uznana nie poparta żadnymi dowodami notatka policjantki. Skarżący zwrócił uwagę, że w dniu zdarzenia rzeczywiście był zdenerwowany, ale było to spowodowane faktem, iż była to jego pierwsza kolizja drogowa, a na miejscu zdarzenia pojawił się już drugi patrol policyjny. Odnosząc się do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. uznano ją za wadliwą z uwagi na okoliczność, iż niczym nie poparte zastrzeżenia policjantki powinny zostać przez organ uznane za niewiarygodne wobec treści dokumentacji medycznej dostarczonej przez skarżącego, z której wprost wnika iż brak jest u skarżącego przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Za bezzasadne bowiem należy uznać oparcie na piśmie lekarza, stwierdzającego, iż nie podtrzymuje orzeczenia lekarskiego nr [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w całości podtrzymało dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., utrzymująca w mocy decyzję Prezydent Miasta C., na podstawie której skierowano T. K. na badania lekarskie. Materialnoprawną podstawę działania organów w rozpatrywanej sprawie stanowił przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 tej ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy (...) jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Uzupełnieniem tej regulacji jest powołany w decyzji przepis art. 99 ust. 1 pkt 2b ustawy, według którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeśli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, a także przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. z 2014r. poz. 949). Z użytego przez ustawodawcę sformułowania co do istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia wynika, że otrzymawszy zawiadomienie starosta jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Ma zatem obowiązek ustalić, czy zawiadomienie jest na tyle uzasadnione, że wynikają z niego takie okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami ( zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt I OSK 564/13, Lex 1591040). Nie oznacza to jednak, wbrew twierdzeniom skargi, iż organ powinien przeprowadzić postępowanie w kierunku oceny stanu zdrowia kierowcy, m.in. na podstawie przedłożonych zaświadczeń lekarskich. Przywołana powyżej regulacja prawna nie precyzuje, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne" oraz, że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to zatem stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju, pamiętając o tym, że celem powołanych regulacji jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Z unormowań tych wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ znajdzie się w posiadaniu informacji nasuwających zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, zaś źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W literaturze wskazuje się, że chodzi o przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem (tak: Wojciech Kotowski, Komentarz do art. 122 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, System Informacji Prawnej Lex Omega, aktualny na gruncie art. 99 ust. 1 pkt 2b ustawy o kierującymi pojazdami z uwagi na przejście regulacji do tej ustawy). Skierowanie na badania lekarskie może więc nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przyczyną, dla której Prezydent Miasta C. kwestionowaną decyzją skierował skarżącego na badania lekarskie był wniosek Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej w C. z dnia [...] r. poparty notatką sporządzoną przez policjantkę ze zdarzenia drogowego, którego sprawcą był skarżący. Wynikało z niej, że "osoba nie panowała nad ruchami, wykazywała wyraźny brak koordynacji, ponadto niedosłyszała". W ocenie składu orzekającego oparta na wymienionym wniosku i tej notatce urzędowej informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego, w której zauważono nietypowe zachowanie a nadto stwierdzono niedosłuch, stanowi informację wiarygodną, wskazującą na uzasadnione i poważne wątpliwości i zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy - sprawcy zdarzenia drogowego, a zatem uzasadniającą wydanie decyzji w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 2b ustawy o kierujących pojazdami. Wskazać należy, że podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest już wiarygodna, a więc przynajmniej uprawdopodobniona, informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, nie jest natomiast wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje stosowne orzeczenie. Przepis art. 99 ust.1 pkt 2b ustawy ma zaś zastosowanie niezależnie od ustalenia, czy powstanie zastrzeżeń nastąpiło w bezpośrednim związku z zachowaniem i sposobem prowadzenia pojazdu podczas wykonywania przez daną osobę uprawnioną zindywidualizowanej czynności faktycznego kierowania pojazdem, czy też uzyskane przez organ wiarygodne informacje, uprawdopodabniające pośrednio wątpliwości co do posiadania przez konkretnego kierowcę wymaganej do prowadzenia pojazdów sprawności, mają źródło w innych okolicznościach (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 listopada 2010r. sygn. akt II SA/Bk 624/10 Lex nr 752374). W przedmiotowej sprawie zaistniała pierwsza sytuacja, gdyż zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego zostały ujawnione w związku z przeprowadzoną interwencją Policji wobec zaistniałej kolizji drogowej, której sprawcą był skarżący. Przyznać trzeba, że ustawa nie przewiduje obowiązkowych badań lekarskich z uwagi na wiek kierowcy, ale w niniejszej sprawie to notatka sporządzona przez policyjny patrol ruchu drogowego uczestniczący w zdarzeniu drogowym stanowi podstawę działań orzekających organów. W notatce tej wskazano na zachowanie sprawcy tego zdarzenia tj. nadpobudliwość, zdenerwowanie, brak koordynacji ruchów a nadto niedosłuch, które w ocenie interweniujących uzasadniały potrzebę ingerencji. Na tej podstawie Wydział Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej w C. skierował pismo z wnioskiem o ingerencję w tej sprawie, gdyż w jego ocenie zaistniały przesłanki uzasadniające skierowanie sprawcę zdarzenia drogowego na badanie lekarskie. Zgodnie z art. 99 ust.1 pkt 2b ustawy podstawą skierowania na badania są okoliczności, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem. W niniejszym przypadku skarżący jest w wieku 80 lat i co nie podlega sporowi niedosłyszy (sam potwierdza to w skardze, wskazując na przeprowadzone badania w tym zakresie prowadzące w konsekwencji do wyboru aparatu słuchowego). Ostatnie badanie lekarskie potwierdzające brak przeciwskazań do prowadzenia pojazdów skarżący wykonywał w grudniu 2004 r. a zatem widoczny jest znaczny upływ czasu od tego badania. Nadto, jak wynika z notatki - skarżący był sprawcą zdarzenia drogowego, a jego zachowanie wzbudziło poważne wątpliwości co do dalszego bezpiecznego prowadzenia przez niego pojazdu mechanicznego, nie tylko z uwagi na własne bezpieczeństwo, ale przede wszystkim przy uwzględnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego, które jest nadrzędne. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Sz 507/14, Lex nr 1644029 przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływa na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo tak kierowcy jak i innych uczestników dróg. Tak w piśmiennictwie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje pogląd, że dla bezpieczeństwa ruchu drogowego niezbędne jest czuwanie na tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o to uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy z tych uprawnień korzystają. Należy przy tym podkreślić, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Celem bowiem tych badań jest weryfikacja powziętych przez organ zastrzeżeń. Z powyższych względów zarzuty skargi okazały się zatem bezzasadne. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżona decyzja była dotknięta innymi wadami uzasadniającymi jej uchylenie. Należy w szczególności zauważyć, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.