I SA/Wa 1985/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie: WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz A. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku A. P. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] grudnia 2008 r. A. P. skierował do Wojewody [...] wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. i M. P. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], w gminie [...], powiecie [...], w dawnym województwie [...]. Pismem z dnia 21 czerwca 2012 r. A. P. zwrócił się do Wojewody [...] o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu uzupełnienia akt sprawy wskazując, że sprawa ustalenia spadkobierców po M. P. jest w toku. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] Wojewoda [...], zawiesił postępowanie na wniosek strony. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi A. P. w dniu 9 lipca 2012 r. Pismem wniesionym w dniu 9 lipca 2015 r. A. P. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. Wskazał, że w Sądzie Rejonowym [...] pod sygn. akt [...] toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po M. P. Sąd oczekuje na potwierdzenie obywatelstwa polskiego M. P., które ma zostać dostarczone w terminie jednego miesiąca. Wniosek o potwierdzenie obywatelstwa polskiego jest rozpoznawany przez Wydział Spraw Cudzoziemców Oddział Obywatelstwa i Repatriacji [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] umorzył postępowanie dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ wskazał, że w okresie trzech lat od dnia wydania postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r. strona nie złożyła wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, tym samym zaistniały podstawy do jego umorzenia. A. P. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. zawiesił postępowanie w sprawie na skutek wniosku A. P. Organ administracji publicznej podejmuje zawieszone w tym trybie postępowanie wyłącznie wówczas, gdy wystąpi o to strona. Procedura ta wiąże się z konsekwencjami tego rodzaju, że o ile strona w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, to żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. W ocenie organu datę początkową, od której zaczyna biec termin 3 lat, stanowi data wydania postanowienia o zawieszenia postępowania, a nie data doręczenia tego postanowienia stronie. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych. Termin do złożenia wniosku o podjęcie postępowania w sprawie upłynął zatem z dniem 3 lipca 2015 r. A. P. nie zwrócił się z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania w powyższym terminie. W ocenie Ministra organ pierwszej instancji zasadnie uznał wniosek strony za wycofany i wydał decyzję o umorzeniu postępowania. A. P., reprezentowany przez radcę prawnego W. Z., złożył skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2015 r., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 7, 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." poprzez przyjęcie wykładni art. 98 § 2 k.p.a. sprzecznej z zasadami logiki i niezgodnej z powszechnie przyjętym brzmieniem przepisu i rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść obywatela; 2) art. 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady szybkości i prostoty postępowania w ten sposób, że organ nie podjął zawieszonego postępowania w sytuacji złożenia przez stronę wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania jeszcze przed wydaniem przez organ decyzji o jego umorzeniu; 3) art. 98 § 2 k.p.a. i 101 § 2 k.p.a. poprzez błędną interpretację i uznanie, że bieg 3 letniego terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania rozpoczyna się z dniem wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Szczegółowe stanowisko, na poparcie podniesionych zarzutów, skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 169 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem pozostaje, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., doręczonym w dniu 9 lipca 2012 r. zawiesił na wniosek strony postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W treści postanowienia zawarto pouczenie o treści art. 98 § 2 k.p.a. Wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania skarżący złożył w dniu 9 lipca 2015 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie z uwagi na upływ okresu trzech lat od dnia wydania postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r. oraz brak wniosku strony o podjęcie zawieszonego postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2015 r. Zdaniem Sądu, zarówno organ pierwszej instancji jak i Minister Skarbu Państwa w następstwie rozpoznania sprawy wskutek złożenia odwołania niezasadnie uznali, że w sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Stosownie do art. 98 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.). Zgodnie zatem z art. 98 § 2 k.p.a. brak wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w okresie 3 lat od daty jego zawieszenia obliguje organ do uznania za wycofane żądania wszczęcia postępowania. Postępowanie nie może bowiem toczyć się w sytuacji, gdy w trakcie postępowania strona wycofa żądanie wszczęcia postępowania, które może toczyć się wyłącznie na jej wniosek. Skutek ten występuje również, gdy formalnie brak jest co prawda takiego wniosku strony, lecz przepis prawa – art. 98 § 2 k.p.a. nakazuje uznanie wniosku wszczynającego postępowanie za wycofany. Zatem gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co z kolei skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że termin wymieniony w treści art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem prekluzyjnym, a jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia zobowiązanego do skutecznego dokonania czynności. Jako termin prawa materialnego nie podlega on także przywróceniu. W razie uchybienia wskazanemu terminowi, organ zobligowany jest do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11 - dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania pełnomocnik skarżącego złożył w dniu 9 lipca 2015 r. W niniejszej sprawie podstawową kwestią wymagającą rozważenia jest zatem ocena, czy termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. rozpoczyna swój bieg z momentem wydania postanowieniu o zawieszeniu postępowania, czy też doręczenia postanowienia o zawieszeniu postępowania stronie. Zauważenia wymaga, że powołane w decyzji z dnia [...] października 2015 r. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11 oraz z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2718/13 nie rozstrzygają w jakim momencie rozpoczyna swój bieg termin określny w art. 98 § 2 k.p.a. Ponadto dotyczą odmiennego stanu faktycznego, albowiem we wskazanych sprawach nie złożono wniosku o podjęcie postępowania. W uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 597/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że bieg terminu określonego w art. 98 § 2 k.p.a. rozpoczyna się do daty wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie do daty jego doręczenia. Sąd zaznaczył jednak, że jest to istotne szczególnie w sprawach, w których o zawieszenie postępowania występowało kilka osób, albowiem termin ten musi być datą jednakową dla wszystkich stron postępowania. W takiej sytuacji w ocenie Sądu data doręczenia postanowienia nie gwarantuje tego, że termin ten będzie jednakowy dla stron postępowania wnioskujących o zawieszenie. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wystąpił jedynie skarżący, a w sprawie administracyjnej nie było innych stron postępowania. W ocenie Sądu w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy określony w art. 98 § 2 k.p.a. termin rozpoczął swój bieg w momencie doręczenia postanowienia o zawieszeniu pełnomocnikowi skarżącego, tj. w dniu 9 lipca 2015 r. Z uwagi na okoliczność, iż w sprawie administracyjnej nie występowało więcej stron postępowania, nie zachodziła potrzeba ustalenia jednakowej daty rozpoczęcia biegu terminu dla innych stron postępowania. Ponadto, należy przy tym mieć na uwadze, że zgodnie z art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 126 k.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio m.in. przepisy art. 109 - 113 k.p.a. Odpowiednie stosowanie do postanowień przepisu art. 110 k.p.a. oznacza, że postanowienie podlegające doręczeniu lub ogłoszeniu wchodzi do obrotu prawnego dopiero z chwilą jego doręczenia lub ogłoszenia adresatowi. Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem organów, że w niniejszej sprawie termin 3 lat, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. rozpoczął się z momentem wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, skoro postanowienie to podlega doręczeniu stronie na podstawie art. 125 § 1 k.p.a. Należało zatem uznać, że w przedmiotowej ostatnim dniem na wniesienie podania z żądaniem podjęcia postępowania o przyznanie prawa do rekompensaty był 9 lipca 2015 r. Skoro więc skarżący w tym dniu, w złożonym piśmie, sformułował prośbę o podjęcie zawieszonego postępowania, to nie wystąpiła sytuacja, że żadna ze stron nie zwróciła się o podjęcie postępowania, a w konsekwencji nie wystąpił skutek polegający na tym, że żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Wobec tego Wojewoda [...] błędnie zastosował przepis art. 105 § 1 k.p.a., skoro miał miejsce fakt złożenia podania z prośbą o podjęcie zawieszonego postępowania w ostatnim dniu biegu terminu 3 lat. Sąd uznał zatem, że organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. W sytuacji gdy, to wadliwe postanowienie utrzymał w mocy Minister Skarbu Państwa także decyzję organu odwoławczego należało zakwalifikować jako wydaną z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...], mając na uwadze ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku, w oparciu o przepis art. 101 § 1 k.p.a., rozpozna podanie skarżącego o podjęcie zawieszonego postępowania, zgłoszone w dniu 9 lipca 2015 r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania zawartych w punkcie 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania złożył się wpis sądowy w kwocie 200 zł, koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz koszt zastępstwa procesowego pełnomocnika skarżącej będącym radcą prawnym w wysokości 240 zł, a to zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).