I GSK 1356/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 lutego 2016 r. o sygn. akt III SA/Lu 964/15 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. R. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 28 stycznia 2016 r. oddalił skargę Andrzeja R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z [...] czerwca 2015 r., w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie określenia kwoty długu celnego. Sąd orzekał następującym stanie faktycznym sprawy: Decyzją z [...] września 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie, w związku z nielegalnym wprowadzeniem na obszar celny Wspólnoty samochodu osobowego marki Kia Sorrento, stwierdził powstanie długu celnego i określił kwotę należności w wysokości 2 536 zł oraz wezwał dłużników solidarnych: Andrzeja R. i Marcina K. do ich uiszczenia wraz z odsetkami. Wartość celną pojazdu ustalono na podstawie art. 31 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. UE L Nr 302 z 19 października 1992 r., s. 1; dalej: WKC). Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej decyzją z [...] grudnia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wyrokiem z 2 października 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 178/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargi Andrzeja R. i Marcina K. na powyższą decyzję. Wyrok uprawomocnił się 25 grudnia 2014 r. W dniu [...] grudnia 2014 r. Andrzej R., na podstawie art. 240 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: Op), wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] grudnia 2013 r. Jako nowe okoliczności i dowody w sprawie wskazał i przedłożył: duplikat umowy sprzedaży w/w pojazdu z [...] maja 2009 r., zawartej pomiędzy A. K., (...) a A. (...), korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego oraz oświadczenie sprzedawcy o stanie technicznym pojazdu, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw w/w pojazdu w momencie zbycia. Decyzją z [...] czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z [...] kwietnia 2014 r., którym organ odmówił uchylenia decyzji z [...] grudnia 2013 r. Odnosząc się do podstawy wznowienia postępowania wskazał, że organ celny ustalił wartość celną na podstawie art. 31 WKC, jako wartość wyjściową przyjmując kwotę wskazaną w katalogu branżowym Info-Ekspert Pojazdy Samochodowe wartości Rynkowe - czerwiec 2009. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. organ celny wyjaśnił bowiem, że dokumenty złożone przez Andrzeja R. w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta L. są nieautentyczne, zaś podmioty i osoby widniejące na tych dokumentach są fikcyjne. Z tego też powodu powyższe dokumenty nie były brane pod uwagę przy ustalaniu wartości celnej pojazdu w sprawie. Odnosząc się do podstawy wznowienia określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Op organ wskazał, że umowa sprzedaży pojazdu jest dokumentem niewiarygodnym, nie może stanowić dowodu w rozumieniu powyższego przepisu, gdyż nie zawiera podpisu kupującego (...), który - jak ustalił organ - nie istnieje. Pozostałe dokumenty związane z tą umową, a dołączone do wniosku o wznowienie postępowania, organ uznał za nieistotne dla sprawy. Zwrócił uwagę, że korekta umowy dokonana [...] grudnia 2014 r. i oświadczenie z [...] grudnia 2014 r. o stanie technicznym pojazdu nie istniały w dniu wydania decyzji. Oddalając skargę Andrzeja R. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że skarga ta nie jest zasadna. Sąd I instancji przytaczając treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, tj. art. 128, art. 240 § 1 pkt 1 i 5 Op wskazał, że postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to jest zawężone do ram wskazanych we wniosku strony, która z takim wnioskiem wystąpiła i tylko w granicach podanych przez nią uregulowań oraz zgłoszonych przez stronę dowodów lub podniesionych okoliczności. Instytucja wznowienia postępowania nie jest również środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą - nawet wadliwą decyzję ostateczną. Tylko jednoznaczne stwierdzenie, że wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania, pozwala na uchylenie pierwotnej decyzji i to tylko wtedy, gdy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie okaże się, że "nowa" decyzja rozstrzygałaby istotę sprawy tak, jak decyzja dotychczasowa. W ramach postępowania wznowieniowego nie może być również oceniana prawidłowość przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym, w tym np. prawidłowość uwzględniania wniosków dowodowych strony. Taka ocena może być przeprowadzona jedynie przez organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym. Odnosząc się do zarzutu oparcia zaskarżonej decyzji na sfałszowanych dokumentach przedłożonych w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta L., rozważanego w kontekście podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 1 Op Sąd I instancji uznał, że podstawa ta nie zaistniała. Przy ustalaniu wartości celnej organ, uznając, że dokumenty przedstawione przez skarżącego są nieautentyczne, co wykluczało możliwość zastosowania metody wartości transakcyjnej wynikającej z art. 29 WKC, ustalił wartość celną na podstawie art. 31 WKC, zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. Do obliczenia wartości celnej jako wartość wyjściową przyjęto zatem kwotę wskazaną w katalogu branżowym – "Info-Ekspert" Pojazdy Samochodowe Wartości Rynkowe - czerwiec 2009. Odnosząc się do wskazanej we wniosku skarżącego drugiej przesłanki wznowienia postępowania, tj. ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który ją wydał Sąd wskazał, że wznowienie postępowania na tej podstawie ma miejsce wówczas, gdy spełnione są łącznie trzy warunki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy są nowe, po drugie, istniały one w dniu wydania decyzji ostatecznej i po trzecie, okoliczności te i dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję ostateczną. Przed przystąpieniem do oceny przedłożonych jako nowych dokumentów w sprawie, Sąd I instancji wskazał, że umowa kupna-sprzedaży z [...] maja 2009 r. jest dokumentem niewiarygodnym. Na wskazanej umowie nie ma bowiem podpisu kupującego – [...] - a dodatkowo podmiot ten został uznany za podmiot fikcyjny. Z tych względów dokument ten nie może stanowić dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Op. Powyższe ma ten skutek, że duplikat umowy sprzedaży w/w pojazdu z [...] maja 2009 r., zawartej pomiędzy A. K. a [...], korekta do tej umowy w zakresie osoby kupującego oraz oświadczenie sprzedawcy o stanie technicznym pojazdu nie mogły zostać uznane za nowe dowody w sprawie, skutkujące uchyleniem decyzji wymiarowej w następstwie wznowienia postępowania. Co również istotne, data sporządzenia korekty do umowy oraz oświadczenia sprzedawcy o stanie technicznym pojazdu, tj. [...] grudnia 2014 r. świadczy o tym, że dokumenty te nie istniały jeszcze w dacie wydania decyzji ostatecznej – [...] grudnia 2013 r. Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące zasadności przyjęcia przez organ wartości celnej pojazdu metodą "ostatniej szansy" nie dotyczą kwestii związanych ze wznowieniem postępowania. Mogłyby ewentualnie mieć znaczenie w wypadku uznania, że w sprawie wystąpiły podstawy wznowienia, które miały wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Niemniej okoliczności te w sprawie nie zaistniały. Andrzej R. zaskarżył orzeczenie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania. Skargę kasacyjną oparto na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: ppsa.), zarzucając naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj.: - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ ppsa w zw. z art. 240 § 1 pkt 5/ Op, wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że wskazywane przez skarżącego w we wniosku o wznowienie postępowania nowe dowody w postaci korekt umowy kupna- sprzedaży samochodu - mimo że dokumenty te faktycznie zostały sporządzone w dacie późniejszej niż data wydania decyzji pierwotnej - miały charakter konwalidujący wadliwą umowę i świadczyły o istnieniu w dacie wydania decyzji wymiarowej innych okoliczności niż te, które pierwotnie przyjął organ jako podstawę rozstrzygnięcia. W związku z tym doszło do sytuacji, w której organ wydał decyzję wymiarową w zakresie opłat celnych biorąc za podstawę średnie ceny sprzedaży z katalogów branżowych, a nie cenę transakcyjną z umowy sprzedaży, co w sposób oczywisty jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ ppsa. W uzasadnieniu środka prawnego skarżący wskazał argumenty przemawiające - jego zdaniem - za trafnością zarzutów postawionych w petitum złożonego środka prawnego, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone na wcześniejszych etapach postępowania. Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 182 § 2 ppsa (w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie, tj. sprzed wejścia w życie ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658 - art. 2 ww. ustawy) Naczelny Sąd Administracyjny może na posiedzeniu niejawnym rozpoznać skargę kasacyjną, jeżeli jest ona oparta wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa, strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, zaś pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 182 § 2 ppsa, skargę kasacyjną można było rozpoznać na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednoosobowym. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu bierze pod rozwagę w zasadzie tylko nieważność postępowania, zachodzącą w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zaistniał. Granice rozpoznania sprawy przez NSA autor skargi kasacyjnej wyznaczył zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ ppsa w zw. z art. 240 § 1 pkt 5/ Op. Uchybienie tym przepisom miało polegać na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że wskazywane przez skarżącego nowe dowody w postaci korekt umowy kupna-sprzedaży samochodu świadczyły o istnieniu w dacie wydania decyzji wymiarowej innych okoliczności niż te, które pierwotnie organ przyjął jako podstawę rozstrzygnięcia. Zarzut ten jest chybiony. W ocenie NSA, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji trafnie uznał, że nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 240 § 1 pkt 5 Op. Zgodnie z tym przepisem, podstawą wznowienia postępowania jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Aby dana okoliczność, czy dany dowód mógł stanowić przesłankę wznowienia postępowania muszą one: 1) cechować się nowością tzn. być nowo odkrytymi lub po raz pierwszy zgłoszonymi przez stronę, a więc nie były znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie, 2) istnieć w dniu wydania decyzji, 3) być istotnymi dla sprawy. Wskazane wyżej warunki dotyczące okoliczności czy dowodu jako przesłanki wznowienia postępowania muszą występować łącznie. Brak cechy nowości czy brak istnienia w dacie wydania decyzji objętej postępowaniem o wznowienie, bądź brak istotności dla sprawy powoduje, że taki dowód lub okoliczność nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania określonej w pkt 5 art. 240 § 1 Op (v. wyrok NSA z 11 stycznia 2011 r., I FSK 596/10; wyrok NSA z 21 października 2010 r., I FSK 1687/09; wyrok NSA z 10 marca 2011 r., I FSK 547/10). W tym kontekście Sąd I instancji ocenił decyzję organów podatkowych, które z kolei trafnie uznały, że przedłożone przez skarżącego dowody nie spełniają przesłanek ze wskazanej normy prawnej. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący wskazał jak nowe dowody: duplikat umowy kupna-sprzedaży samochodu osobowego Kia Sorento nr nadwozia z [...] maja 2009 r. zawartej pomiędzy A. K. (jako sprzedającym) a [...], korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego z [...] grudnia 2014 r. oraz oświadczenie A. K. o stanie technicznym, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw pojazdu w momencie zbycia. Dowody z tych dokumentów, zdaniem skarżącego, nie były znane organowi podatkowemu, a wynika z nich to, że dokumentują one rzeczywistą wartość transakcyjną samochodu w dniu jego wprowadzenia na obszar Wspólnoty Europejskiej. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w postępowaniu wznowieniowym nie każdy dowód może zostać uznany jako przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 5 Op. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w powyższym przepisie, należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowoodkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji (wyrok NSA z 10 marca 2011 r., sygn. akt. FSK 833/10). Wznowienia postępowania nie będzie zatem uzasadniać powołanie faktów, które powstały już po wydaniu decyzji, nawet gdyby fakty te miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (wyrok WSA w Gliwicach z 16 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 828/08). Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie. Powyższe z tego względu, że powołane przez skarżącego dokumenty nie mogą stanowić nowych dowodów w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Op. Dowody te nie istniały bowiem w dacie wydania decyzji ostatecznej dotyczącej strony (decyzja datowana jest na dzień [...] grudnia 2013 r. zaś korekta umowy z [...] grudnia 2014 r.). Odnośnie natomiast "nowych okoliczności" o jakich stanowi art. 240 § 1 pkt 5 Op, to utrwalił się pogląd, że jest to zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej od jego wykładni. Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub wykładnią (v. m.in. wyrok NSA z 18 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 398/10). Przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję należy rozumieć tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały (v. wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1337/10). Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy podatkowe zasadnie uznały, że powołana przez stronę okoliczność wynikająca z korekty umowy kupna-sprzedaży pojazdu z [...] grudnia 2014 r., ustalająca rzeczywistą cenę transakcyjną sprzedaży samochodu, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Op, z tego względu, że umowa kupna-sprzedaży pojazdu z [...] listopada 2008 r., nie zawiera podpisu kupującego. Dodatkowo wskazane w tej umowie dane kupującego (...) są fikcyjne. Podmiot taki nie istniał. Okoliczność nieistnienia podmiotu wskazanego jako strona umowy sprzedaży powoduje, że dokument ten jest niewiarygodny (nawet jeżeli istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej) i tym samym, nie może stanowić dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Wznowienie postępowania nie może być wykorzystywane do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, ani też nie może zastępować postępowania odwoławczego. Zarzuty skarżącego ukierunkowane są na ponowną merytoryczną ocenę sprawy i kwestionują prawidłowość zebranego materiału dowodowego, co jest niedopuszczalne w postępowaniu wznowieniowym. Nie można w postępowaniu wznowieniowym powoływać się na braki/niedostatki postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym, a tego domaga się skarżący. W świetle powyższego nie można mówić o nowych nieznanych organowi okolicznościach faktycznych. Wszystkie okoliczności podawane przez skarżącego były organowi znane i wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego. Podsumowując nie zaistniała przesłanka wznowieniowa postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 Op. Z uwagi na to, że zarzut procesowy okazał się nieusprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa. NSA nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego z urzędu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną, gdyż wynagrodzenie to należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 ppsa.