II GSK 3985/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-18

Skład orzekający: Andrzej Kisielewicz, Maria Jagielska, Małgorzata Grzelak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak autoryzacji bezpieczeństwa po stronie zarządcy infrastruktury kolejowej stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zawarcia umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej?
Ratio decidendi
Brak autoryzacji bezpieczeństwa po stronie zarządcy infrastruktury kolejowej nie stanowi uzasadnionej przyczyny odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zawarcia umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. powinna mieć miejsce wyjątkowo, gdy brak jest przepisu prawa stanowiącego podstawę załatwienia sprawy w drodze decyzji lub gdy żądanie nie może być załatwione na drodze postępowania administracyjnego, a nie z powodu braku dokumentu, który nie dotyczy bezpośrednio wnioskodawcy i powinien być badany w toku postępowania.
Stan faktyczny
Spółka [A.] S.A. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej z [B.] Sp. z o.o., która nie posiadała autoryzacji bezpieczeństwa. Prezes Urzędu Transportu Kolejowego odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że brak autoryzacji bezpieczeństwa po stronie [B.] stanowi przesłankę do odmowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienia organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżone postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego i poprzedzające je postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego. Zasądził od Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na rzecz [A.] S.A. w Z. koszty postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [A.] S.A. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1234/15 w sprawie ze skargi [A.] S.A. w Z. na postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia przepisów z zakresu transportu kolejowego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na rzecz [A.] S.A. w Z. 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lutego 2016 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1234/15 oddalił skargę [A.] S.A. z siedzibą w Z. (dalej: skarżąca lub Spółka) na postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (dalej: Prezes UTK) z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267; dalej: k.p.a.), Prezes UTK utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] stycznia 2015 r. odmawiające wszczęcia, na wniosek Spółki, postępowania w sprawie zawarcia z [B.] Sp. z o.o. w W. umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej w rozkładzie jazdy pociągów 2014/2015 z powodu nieposiadania przez [B.] autoryzacji bezpieczeństwa. Prezes UTK, powołując się m.in. na art. 29 ust. 1e oraz 1i, art. 9 pkt 9, art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 4 pkt 18a oraz art. 43 ust. 1 i 2 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1594 ze zm.; dalej: u.t.k.) wskazał, że skarżąca jest przewoźnikiem kolejowym i jest uprawniona do uzyskania dostępu do infrastruktury kolejowej [B.]. Jednakże [B.] nie posiada dokumentu uprawniającego do zarządzania infrastrukturą kolejową (autoryzacja bezpieczeństwa), wobec czego zachodzą przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, gdyż wszczęcie postępowania nie mogłoby się zakończyć wydaniem decyzji zastępującej umowę o udostępnienie infrastruktury kolejowej, o której mowa w art. 29 ust. 1i u.t.k. W skardze na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie przepisów art. 61 a § 1, art. 61 § 1 i 3 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 20 Konstytucji, art. 22 i art. 32 ust. 1 Konstytucji, a także art. 29 ust. 1e-1i u.t.k. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy spełniono wszystkie przesłanki do wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację prezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) WSA wskazał, że podstawę prawną kontrolowanego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca – skarżąca spółka – posiada przymiot strony, jednak analiza akt wykazała, że Spółka [B.] nie posiada dokumentu autoryzacji bezpieczeństwa, uprawniającego do zarządzania infrastrukturą kolejową, co stanowi przeszkodę do zawarcia umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej. Zgodnie z art. 18b u.t.k. autoryzacja bezpieczeństwa jest bowiem dokumentem potwierdzającym ustanowienie przez zarządcę infrastruktury systemu zarządzania bezpieczeństwem oraz zdolność spełniania przez niego wymagań niezbędnych do bezpiecznego projektowania, eksploatacji i utrzymania infrastruktury kolejowej. W konsekwencji, w ocenie Sądu I instancji, trafnie stwierdził organ, że wszczęcie postępowania nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji zastępującej umowę o udostępnienie infrastruktury kolejowej, o której mowa w art. 29 ust. 1i u.t.k. Tym samym jako prawidłowe ocenił Sąd wydanie, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Za chybione WSA uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 20 Konstytucji, art. 22 i art. 32 ust. 1 Konstytucji poprzez odmowę podjęcia czynności, do których podjęcia Prezes UTK, jako organ nadzorczy, był zobligowany. Skargą kasacyjną Spółka domagała się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenia postanowień obu instancji, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła: 1. naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym oraz niedostateczne przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zapadłego wyroku, polegające na braku odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze z dnia 28 kwietnia 2015 r., a także stanowiska i argumentów prawnych skarżącej przedstawionych w jej uzasadnieniu, jak również braku rozważenia dowodów przedłożonych wraz ze skargą z dnia 28 kwietnia 2015 r.; 2. naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 4 pkt 18b i art. 29 ust. 1e-1i ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1297 z późn. zm.; dalej: u.t.k.) przy ocenie prawidłowości zastosowania tych przepisów przez Prezesa UTK, polegającą na uznaniu, że brak dokumentu autoryzacji bezpieczeństwa po stronie [B.] stanowi przeszkodę do wydania decyzji zastępującej umowę o udostępnienie infrastruktury kolejowej, a w konsekwencji wszczęcie postępowania nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji zastępującej umowę o udostępnienie infrastruktury kolejowej, podczas gdy ustawa o transporcie kolejowym nie zawiera takiej przesłanki; 3. naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Prezesa UTK art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w zw. z naruszeniem przez ten organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 29 ust. 1e-1i u.t.k., poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowym stanie faktycznym spełnione były wszystkie przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zawarcia umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej; 4. naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Prezesa UTK art. 61a § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zawarcia umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej w sytuacji, w której nie było podstaw dla takiego rozstrzygnięcia, w szczególności nie istniały jakiekolwiek uzasadnione przyczyny, które czyniłyby postępowanie bezprzedmiotowym i zarazem wykluczałyby możliwość wszczęcia postępowania; 5. naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Prezesa UTK art. 6 i art. 8 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w zw. z naruszeniem przez ten organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 20, art. 22 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wyrażającego się naruszeniem przez Prezesa UTK zasady praworządności oraz pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej poprzez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, w której istniały podstawy do jego wszczęcia, a także poprzez brak uwzględnienia, że odmowa wszczęcia postępowania skutkowała stosowaniem przez [B.] dyskryminujących zasad dostępu do infrastruktury kolejowej oraz sprzyjała praktykom ograniczającym konkurencję. W uzasadnieniu skarżaca podkreśliła, że zgodnie z art. 4 pkt 18b u.t.k. autoryzacja bezpieczeństwa jest wyłącznie dokumentem potwierdzającym spełnienie określonych w ustawie warunków z zakresu bezpieczeństwa, a nie decydującym o możliwości opracowania przez zarządcę i zatwierdzenia przez Prezesa UTK regulaminu cennika stawek jednostkowych opłat. Przepisy ustawy o transporcie kolejowym odróżniają poszczególne obowiązki zarządcy infrastruktury, nie uzależniając spełnienia któregokolwiek z nich od uzyskania przez zarządcę autoryzacji bezpieczeństwa. Spółka [B.], mimo braku autoryzacji bezpieczeństwa, w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o wszczęcie postępowania, była zarządcą infrastruktury kolejowej i powinna udostępniać ją na zasadach określanych przepisami prawa. Tymczasem [B.] udostępniała infrastrukturę narzucając przewoźnikom kolejowym niekorzystne i niezgodne z prawem warunki umowy. Niemniej jednak, Prezes UTK odmówił skarżącej wszczęcia postępowania, pomimo że w niniejszej sprawie konieczne było stworzenie prawnych warunków dla zapewnienia [A.] równego i niezakłóconego dostępu do infrastruktury kolejowej. W ocenie skarżącej WSA nie rozważył tych okoliczności, dochodząc do błędnego przekonania, że organ prawidłowo stwierdził, iż postępowanie nie mogłoby zakończyć się wydaniem decyzji zastępującej umowę o udostępnianie infrastruktury kolejowej, o której mowa w art. 29 ust. 1i u.t.k. Zdaniem Spółki, skoro brak autoryzacji bezpieczeństwa nie stanowi przeszkody do zawarcia umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej, nie powinien byc również przeszkodą do wszczęcia wnioskowanego przez Spółkę postępowania. Przy skardze kasacyjnej Spółka przedłożyła odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS potwierdzający zmianę nazwy skarżącej [...]. Prezes UTK w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji zgodził się z organem, że w sprawie z wniosku skarżącej Spółki ([A.] S.A.), złożonego na podstawie art. 29 ust. 1e, 1f, 1h i 1i ustawy o transporcie kolejowym (u.t.k.), wystąpiła okoliczność uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W ocenie Sądu organ trafnie przyjął, że postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, a za taką należało uznać brak po stronie [B.] Sp. z o.o. dokumentu autoryzacji bezpieczeństwa uprawniającego do zarządzania infrastrukturą kolejową; brak możliwości merytorycznego załatwienia wniosku uzasadniał odmowę wszczęcia postepowania. Skarżąca kasacyjnie Spółka, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazała w pierwszym rzędzie na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób ogólnikowy, niezgodny ze stanem rzeczywistym, z pominięciem zarzutów skargi i nierozważeniem dowodów do niej załączonych. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwiony. Przepis ten określa konstrukcyjne wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia wyroku i tylko wówczas może stanowić podstawę uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeśli kontrolowane orzeczenie z powodu istotnego, a więc mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, naruszenia wskazanego przepisu nie poddaje się kontroli – czy to z uwagi na podstawowe braki w przedstawieniu stanu faktycznego, czy to przez pominięcie podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jego niedostateczne, niepozwalające prześledzić rozumowania sądu wyjaśnienie. Zaskarżony wyrok, aczkolwiek sporządzony rzeczywiście w sposób skrótowy i niestaranny (błędne wskazanie art. 18b u.t.k. zamiast art. 4 pkt 18b tej ustawy) nie pozostawia wątpliwości, z jakich powodów Sąd I instancji oddalił skargę, uznając zastosowanie przez organ art. 61a § 1 k.p.a. za prawidłowe. Potwierdza to treść samej skargi kasacyjnej, w tym również uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z pkt 1 jej petitum, z którego wynika, że skarżąca Spółka zrozumiała, iż wskazaną przez Sąd przeszkodą podjęcia postępowania w przedmiocie udostępnienia infrastruktury kolejowej był brak po stronie [B.] dokumentu autoryzacji bezpieczeństwa, co WSA określił jako "pozostałą, niż przymiot strony, kwestię" czyli inną uzasadnioną przyczynę, o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a. Wątpliwości skarżącej kasacyjnie wiążą się z nieprawidłowo wskazanym w uzasadnieniu przepisem art. 18b u.t.k. – zamiast art. 4 pkt 18b u.t.k. i brakiem odniesienia się WSA do dowodu w postaci kopii dokumentu autoryzacji bezpieczeństwa z dnia 31 marca 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż ani oczywiście omyłkowo wskazany przepis ustawy o transporcie kolejowym, ani tym bardziej nieodniesienie się do przedstawionych w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodów nie mogą uzasadniać uchylenia zaskarżonego wyroku. Odnośnie do wadliwie wskazanego przepisu, WSA przywołał treść art. 4 pkt 18b u.t.k., co niweczy przekonanie, że Sąd I instancji oparł swój oszczędny wywód na innym, niż przywołany przepisie. Co do argumentacji opartej na braku odniesienia się przez ten Sąd do kopii dokumentów złożonych wraz ze skargą, uzasadniających postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, odpowiada ona zarzutowi naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., którego jednak skarżąca kasacyjnie nie postawiła. Podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej jest trafny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ art. 61a § 1 k.p.a., a także naruszenia art. 6 i art. 8 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1e - 1i u.t.k. przez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, w której spełnione zostały wszystkie przesłanki do jego podjęcia. Aprobujący stanowisko organu pogląd Sądu I instancji, iż brak po stronie zarządcy infrastrukturą kolejową autoryzacji bezpieczeństwa mieści się wśród przyjętych w art. 61a § 1 k.p.a. tzw. innych uzasadnionych przyczyn, z powodu których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, jest całkowicie błędny. Należy przede wszystkim zauważyć, że przewidziana wskazanym przepisem odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić w dwóch przypadkach, z których pierwszy nie nastręcza żadnych wątpliwości (nieposiadanie przymiotu strony przez podmiot zgłaszający żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a.), natomiast drugi przez odwołanie się do "innych uzasadnionych przyczyn" stwarza trudności interpretacyjne, ponieważ został określony w sposób ogólnikowy, przez co niejednoznaczny. Nie można jednak mieć wątpliwości co do tego, że zarówno odmowa wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.) jak i umorzenie postępowania (art. 105 § 1 k.p.a.) są to zbliżone do siebie w skutkach procesowych instytucje (prowadzą odpowiednio do nierozprawienia się merytorycznego z wnioskiem lub niezałatwienie merytorycznego sprawy), których zastosowanie przez organ administracji jest obligatoryjne w razie stwierdzenia przez organ braku któregokolwiek z elementów określających indywidualną sprawę administracyjną załatwianą przed organami administracji publicznej. Stan taki, w odniesieniu do odmowy wszczęcia postępowania, zachodzi nie tylko wówczas, gdy wniosek o wszczęcie postępowania składa podmiot niespełniający warunku określonego w art. 28 k.p.a. (pierwsza przesłanka z art. 61a § 1 k.p.a.), lecz także wtedy, gdy najogólniej rzecz ujmując, brak jest przepisu prawa stanowiącego podstawę załatwienia sprawy w drodze decyzji lub gdy złożone żądanie nie może zostać załatwione na drodze postępowania administracyjnego (szerzej: A. Wróbel [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Warszawa 2016 r., 6 wydanie, komentarz do art. 61a § 1 k.p.a., pkt 3 s. 395 i n.). Organ odmówi także wszczęcia postępowania, a wszczęte umorzy w sprawie, w której wydana już została decyzja ostateczna. Nie podejmując próby wyczerpującego określenia przypadków wypełniających niedookreślone pojęcie, którym posłużył się ustawodawca w art. 61a § 1 k.p.a. ("inne uzasadnione przyczyny" odmowy wszczęcia postępowania), stwierdzić trzeba, iż pojęcie to należy interpretować zawężająco, mając na uwadze, że zasadą postępowania administracyjnego jest prowadzenie i załatwienie sprawy, a nie uchylanie się od tego działania. Należy zatem zgodzić się z poglądem, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. powinna mieć miejsce wyjątkowo (wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 821/15, wyrok NSA z 7 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1625/15 publ. CBOSA) i można dodać, że jedynie wówczas, gdy po badaniu wstępnym wniosku nie ma żadnych wątpliwości, że postępowanie nie może być prowadzone z powodu stwierdzenia, jak to trafnie ujmuje Z. R. Kmiecik, pierwotnych przesłanek bezprzedmiotowości postępowania (zob. Z. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania adminisrtracyjnego, Warszawa 2014 r., s. 211-212; cytowane za: A. Wróbel [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Warszawa 2016 r., 6 wydanie, komentarz do art. 61a § 1 k.p.a., pkt 3 s. 395-396). Przesłanki te bada się, jak już zostało to wyżej zaznaczone, na etapie formalnego badania wniosku, bez potrzeby wnikania w przepisy prawa materialnego, niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, iż mające charakter formalny rozstrzygnięcie, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., następuje gdy wniosek nie może być załatwiony merytorycznie, jednak bezrefleksyjnie przyjął za organem, że zaistniała przesłanka niedopuszczalności wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn, z uwagi na brak po stronie zarządcy infrastrukturą kolejową [B.] autoryzacji bezpieczeństwa. Do tego błędnego wniosku WSA doszedł m.in. z tego powodu, że nie pokusił się o rozważenie, czy wskazana przez organ okoliczność, która nie dotyczyła skarżącej Spółki jako przewoźnika kolejowego, może w ogóle mieścić się wśród tzw. "innych uzasadnionych przyczyn", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. i rozumianych jako istniejące już na wstępnym etapie badania wniosku przesłanki właściwe dla umorzenia postępowania, bez potrzeby wdawania się w istotę sprawy. Sąd nie sięgnął do przepisów, stanowiących podstawę wniosku skarżącej tj. do art. 29 ust. 1e - 1i u.t.k. bo gdyby to uczynił, odpowiadając na pytanie, czy na etapie zgłoszenia wniosku przez skarżącą Spółkę, spełnione zostały niezbędne warunki do wszczęcia postępowania, mógłby dojść do odmiennego wniosku, głównie z tego powodu, że żądanie skarżącej znajdowało oparcie w wyżej wskazanym przepisie prawa materialnego, a legitymacja procesowa Spółki nie była kwestionowana. Powyższa uwaga wymaga podkreślenia o tyle, że WSA przywołał tezę wyroku NSA z dnia 22 lipca 2014 r. o sygn. akt I OSK 1635/14 (publ. CBOSA), zgodnie z którą "uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest oczywisty brak podstaw prawnych do wydania w jego toku decyzji załatwiającej wniesione żądanie". Przyjęcie tak przez Sąd I instancji, jak też przez organ, że dotyczący uprawnień zarządcy infrastrukturą kolejową, obowiązek posiadania autoryzacji bezpieczeństwa stanowi przeszkodę wszczęcia postępowania z wniosku opartego na art. 29 ust. 1e - 1i u.t.k. i jego zakończenia decyzją jest nie do zaakceptowania. Zwrócić należy także uwagę, iż poza tym, że przeszkoda, w której Sąd upatrywał przesłanki odmowy wszczęcia postępowania na zasadzie art. 61a § 1 k.p.a. nie dotyczyła skarżącej Spółki, to dodatkowo, znajdujący oparcie w przepisach prawa materialnego warunek posiadania przez zarządcę infrastruktury kolejowej autoryzacji bezpieczeństwa wywodzony być może wyłącznie w wyniku analizy przepisów ustawy o transporcie kolejowym, a zatem nie może być badany w fazie wstępnej oceny dopuszczalności wszczęcia postepowania administracyjnego, lecz w jego toku. Z tego powodu należało przyznać rację skarżącej kasacyjnie Spółce, która twierdziła, że brak autoryzacji bezpieczeństwa nie wykluczał wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego z jej wniosku. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji naruszył wskazane na wstępie przepisy p.p.s.a. i k.p.a. w powiązaniu z art. 29 ust. 1e - 1i u.t.k. co uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku. Zważywszy, iż skarga złożona do WSA kwestionowała zastosowanie przez organ w sprawie tych samych przepisów, których naruszenie podniesiono w skardze kasacyjnej, tzn. art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1e - 1i u.t.k. przez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji spełnienia koniecznych do tego przesłanek, Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok na podstawie art. 188 p.p.s.a., uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, a rozpoznając skargę, stwierdził naruszenie wskazanych przepisów przez organ i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 193 tej ustawy uchylił postanowienia obu instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a/ w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcowskie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło