II GZ 82/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 93/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 93/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu [...] grudnia 2015 r. wraz z pouczeniem o trybie i terminie wniesienia skargi, wskazując organ za pośrednictwem którego skarga może być wniesiona. Termin do wniesienia skargi upływał w dniu [...] stycznia 2016 r. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący w dniu [...] stycznia 2016 r. złożył skargę w siedzibie organu niewłaściwego – Biuro Powiatowe ARiMR w S. P. Organ ten przekazał skargę do organu właściwego – Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR – w dniu [...] stycznia 2016 r. Sąd I instancji uznał, że dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do organu niewłaściwego w rozumieniu art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako ppsa). W przypadku wniesienia skargi za pośrednictwem organu innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, organ ten powinien ją przekazać organowi właściwemu. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1-3 ppsa decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd (organ) na adres właściwego organu. K. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. Wskazał, że skargę złożył w organie podrzędnym – Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR, co w jego ocenie jest równoznaczne z wniesieniem skargi za pośrednictwem Poczty Polskiej. Ponadto wskazał, że w jego miejscu zamieszkania nie ma placówki Poczty Polskiej, dlatego wszystkie pisma skierowane do Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR składa "na sekretariat Kierownika Biura Powiatowego". W uzupełnieniu zażalenia zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 58 § 3 ppsa poprzez jego błędne zastosowanie, tj. poprzez uznanie, że złożenie w dniu 8 stycznia 2016 r. skargi na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR nie dopełniało wymogu złożenia skargi w terminie określonym przepisami ustawy. 2. art. 45 § 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie prawa do Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ppsa skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast w myśl art. 54 § 1 ppsa skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przepis art. 54 ppsa wskazuje na pośredni tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego składa się zatem za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy. Wprawdzie skargi nie ma jeszcze w tym momencie w sądzie, ale z tym faktem należy wiązać określone skutki prawne. Wniesienie skargi nakłada na organ administracyjny obowiązek udzielenia odpowiedzi oraz przesłania do sądu akt sprawy. Niedopełnienie tego obowiązku uprawnia sąd do wymierzenia organowi grzywny (art. 55 § 1 ppsa). Ponadto, wniesienie skargi uprawnia organ do dokonania autokontroli zaskarżonego aktu lub czynności. Ukształtowane na gruncie art. 54 § 1 ppsa orzecznictwo sądów administracyjnych jest jednoznaczne w swojej ocenie, ponieważ sprowadza się do tezy, że dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do niewłaściwego organu w rozumieniu art. 54 § 1 ppsa lub bezpośrednio do sądu administracyjnego (por. postanowienia NSA: z dnia 21 grudnia 2011 r., II FSK 2691/11; z dnia 30 stycznia 2008 r., II FSK 1724/06; z dnia 24 czerwca 2008 r., II OSK 338/08; II FSK 1775/13 z dnia 16 lipca 2013 r. publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Ugruntowany w orzecznictwie pogląd oparty jest na wykładni systemowej, uwzględniającej treść wyżej powołanych przepisów ppsa. O jej prawidłowości świadczy ponadto zgodność z wymogami wykładni funkcjonalnej, bowiem przyjęcie powyższego reżimu zwianego z terminowością wniesienia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem właściwego organu jest warunkiem efektywnej realizacji kompetencji organów do dokonywania autokontroli w trybie art. 54 § 3 ppsa. W rozpatrywanej sprawie z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymał decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR wraz z właściwym pouczeniem w dniu [...] grudnia 2015 r. Od tej daty też zaczął biec termin do złożenia skargi w sądzie administracyjnym, wynoszący 30 dni. Przewidziany w ustawie termin, uprawniający do zaskarżenia aktu administracyjnego upłynął dla skarżącego w dniu [...] stycznia 2016 r. Skarżący złożył skargę do Kierownika Biura Powiatowego w S. P. w dniu [...] stycznia 2016 r., który w dniu [...] stycznia 2016r. przesłał skargę na adres Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR. W tej sytuacji należy przyjąć, że skoro skarga nie została nadana / nie została złożona do organu właściwego, jakim był Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w zakreślonym przez ustawodawcę w art. 53 § 1 ppsa terminie, to skargę taką należało uznać za wniesioną z uchybieniem terminu. Tak też uczynił Sąd I instancji uznając dzień [...] stycznia 2016 r. za dzień wniesienia skargi, a w konsekwencji z uwagi na uchybienie terminowi prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa. Odnosząc się natomiast do twierdzenia o pozbawieniu skarżacego prawa do sądu, a tym samym naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, należy wskazać, że za błędne działania lub zaniechania w dokonaniu czynności procesowych mimo prawidłowego pouczenia, odpowiedzialność ponosi skarżący. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to nie ma charakteru absolutnego, jego realizacja jest zależna od różnych wymogów proceduralnych, jak np. odpowiedni termin dokonywania czynności, uiszczenie wpisu w prawidłowej wysokości, prawidłowe wykonanie wezwań sądu, czy zachowanie odpowiedniego trybu wnoszenia skargi. W tej sytuacji, skoro skarga została wniesiona do niewłaściwego organu, to powoływanie się na ograniczenie prawa do sądu nie może być uznane za skuteczne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.