I FSK 966/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-04-19
Skład orzekający: Bartosz Wojciechowski, Roman Wiatrowski, Krzysztof Wujek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie przez spółkę wierzytelności od innej spółki, która jest w upadłości, stanowi odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT, jeśli cena nabycia jest niższa od wartości nominalnej wierzytelności?Ratio decidendi
Nabycie wierzytelności od podmiotu w upadłości, które następuje po cenie niższej od wartości nominalnej, nie stanowi odpłatnego świadczenia usług podlegającego VAT, jeśli nie ma bezpośredniego związku między wyświadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem. Kluczowe jest ustalenie, czy wierzytelność była 'trudna' i czy nabywca przejął ryzyko niewypłacalności dłużnika. W sytuacji, gdy istniała pewność co do odzyskania wierzytelności i strony dokonały podziału przyszłych wypłat, a nabywca uzyskał zysk, można mówić o odpłatnym świadczeniu usług.Stan faktyczny
Spółka T. nabyła wierzytelność od spółki F. F. (w upadłości) wobec spółki M. S. (w upadłości). Cena nabycia była niższa od wartości nominalnej wierzytelności. Wnioskodawca pytał, czy zakup wierzytelności i późniejsza wypłata części środków innemu wierzycielowi (TB.) podlegają VAT. Organ interpretacyjny uznał obie transakcje za podlegające VAT, uznając nabycie wierzytelności za odpłatne świadczenie usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił tę interpretację, uznając nabycie za 'wierzytelność trudną' i brak świadczenia usług.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę. Zasądził od T. Spółka z o.o. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów (obecnie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 937/15 w sprawie ze skargi T. Spółka z o. o. w B. na interpretacje indywidualną Ministra Finansów z dnia 18 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od T. Spółka z o. o. w B. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z 2 marca 2016 r., I SA/Bk 937/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną przez "T." Spółka z o.o. w B. (dalej: spółka, wnioskodawca, T.) interpretację indywidualną Ministra Finansów z 18 maja 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji przypomniał, że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej spółka podała, że jest jedynym udziałowcem spółki M. S. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w B. W ramach toczącego się wobec upadłego postępowania upadłościowego spółka F.F. S. Sp. z o.o. (dalej: F. F.) zgłosiła do masy upadłości wierzytelność w trzeciej kategorii, której przedmiotem była dostaw towarów na rzecz M. S. Do masy upadłości wierzyciele kredytujący (w tym T. B. – dalej: TB.) zgłosili także inne wierzytelności. W ramach prowadzonego postępowania syndyk zakwestionował wierzytelności zgłoszone przez wierzycieli kredytujących i uznał jedynie wierzytelność zgłoszoną przez TB.
Z kolei wierzyciele kredytujący wnieśli o wykreślenie z listy wierzytelności wierzytelności F. F., która została ich zdaniem zgłoszona do masy upadłości z naruszeniem zakazu konkurencji określonego w umowie kredytowej.
Strony w tym zakresie prowadziły spór, który zakończył się podpisaniem dwustopniowego porozumienia. Pierwsze porozumienie zawarto pomiędzy T. i TB., a drugie dodatkowo z syndykiem i upadłym.
Na mocy porozumienia T. i TB. ustaliły, że w przypadku nabycia przez jedną ze stron porozumienia wierzytelności F. F., wszelkie kwoty przypadające z masy upadłości na zaspokojenie tej wierzytelności zostaną wypłacone w proporcji 70-30 T. i TB. W przypadku, gdy wypłata zostanie dokonana na rzecz jednej ze stron porozumienia, druga ze stron będzie zobowiązana do zwrotu otrzymanej kwoty zgodnie z ustaloną proporcją.
Z kolei na mocy drugiego z ww. porozumień wierzyciele kredytujący zrzekli się swoich roszczeń w całości, a TB zrzekł się roszczeń powyżej 15.698.385,23 zł oraz zobowiązał się od wszelkich działań prawnych w celu kwestionowania innych wierzytelności uznanych przez syndyka na liście wierzytelności (w tym wierzytelności F. F.).
Porozumienie to pozwoliło na zakończenie sporu w zakresie zatwierdzenia listy wierzytelności, która ostatecznie uprawomocniła się na mocy ugody sądowej zawartej przez strony. T. zgłosił do syndyka, iż zakupił wierzytelność F. F. o wartości 2.608.008,53 zł za cenę 1.043.200 zł. Syndyk wypłacił T. kwotę 2.206.341,2 zł. Zgodnie z zawartym porozumieniem wnioskodawca jest zobowiązany do wypłaty TB. 30% otrzymanej wierzytelności po potrąceniu kosztów zakupu oraz podatków.
W tym stanie faktycznym wnioskodawca zadał następujące pytania:
1. czy zakup wierzytelności przez wnioskodawcę od F. F. będzie podlegać VAT?
2. Czy kwota przekazana przez wnioskodawcę TB. będzie podlegała podatkowi od towarów i usług?
W ocenie wnioskodawcy obydwie transakcje nie powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
3. W interpretacji indywidualnej z 18 maja 2015 r. organ uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Organ stwierdził, że nabycie przez wnioskodawcę wierzytelności F. F. uznać należy za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej: ustawa o VAT) podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zaznaczył, że mocą postanowień umownych, celem zakończenia sporu "o listę wierzytelności" istniejącego pomiędzy podmiotami umowy kredytowej najwyższego pierwszeństwa oraz umowy powierniczej z 2007 r. doszło do nabycia przez spółkę wierzytelności F. F., co do których w momencie nabycia wiadomym było, że wierzytelności te zostaną odzyskane, a wnioskodawca zaspokojony. Trudno zatem mówić o wierzytelnościach, co do których istnieją "wątpliwe perspektywy na ich spłatę i zwiększone ryzyko niewypłacalności dłużnika". Strony dokonały (przed nabyciem wierzytelności) rozdziału pomiędzy siebie kwot mających być wypłaconych przez syndyka. Wnioskodawca wyświadczył zatem usługę polegającą na wyręczeniu ww. podmiot z prowadzenia dalszych czynności zmierzających do odzyskania długu.
W zakresie drugiego pytania, organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie TB. zgodził się na zmniejszenie swoich roszczeń w zamian za wynagrodzenie. Na podstawie porozumienia zawartego pomiędzy stronami, podmiot zagraniczny w zamian za określone wynagrodzenie w istocie zobowiązał się do powstrzymania się od dokonywania dalszych czynności kwestionujących listę wierzytelności. Tym samym powyższe należy uznać za świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Określona w zawartym porozumieniu kwota stanowi zatem wynagrodzenie za świadczenie usług na rzecz wnioskodawcy.
3.1. Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej interpretacji. W skardze spółka podniosła zarzuty naruszenia:
- prawa procesowego polegającego na niewłaściwym zastosowaniu art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako O.p.),
- prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. 5 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
3.2. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
4. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną interpretację uznając, iż została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego.
Oceniając postawione zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego Sąd pierwszej instancji odwołał się do wyroku TSUE w sprawie GFKL Financial Services, C-93/10, ECLI:EU:C:2011:700 oraz wyroku siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2012 r., I FPS 5/11 (dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA).
Przenosząc wytyczne wynikające z ww. orzeczeń do okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka we własnym imieniu dokonała zakupu (cesji) wierzytelności od spółki F. F., przysługującej tej spółce w stosunku do M. S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, która wierzytelność została zgłoszona i uznana przez upadłego w postępowaniu upadłościowym. Dokonując cesji wzywający oraz F. F. poza zapłatą ceny nie ustalili żadnych innych warunków, w szczególności wynagrodzenia z tego tytułu. Wierzytelność o wartości 2.608.008,53 zł została nabyta za cenę 1.043,200 zł, która odzwierciedlała rzeczywistą wartość ekonomiczną tej wierzytelności.
Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro w drodze cesji spółka nabyła wierzytelność po cenie niższej od jej wartości nominalnej to uzasadnia to przyjęcie, że mamy do czynienia z "wierzytelnością trudną" (podobnie: wyrok NSA z 5 czerwca 2014 r., I FSK 1130/13, CBOSA). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że momencie zakupu wierzytelność F. F. była kwestionowana. Nabycie wierzytelności nastąpiło na własny rachunek, czyli ryzyko cesjonariusza, bez wskazania, że czynności te wykonywane są za określonym wynagrodzeniem cesjonariusza w formie prowizji, czy premii del credere, z czego należy wnosić, że do tego rodzaju cesji wierzytelności zastosowanie znajdą tezy wyroku TSUE z 27 października 2011 r., w sprawie GFKL Financial Services, C-93/10, ECLI:EU:C:2011:700 oraz wyrok NSA z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt I FPS 5/11.
W ocenie Sądu pierwszej instancji nabycie wierzytelności niewymagalnych nie może być uznane za świadczenie usług w rozumieniu ustawy o VAT, natomiast różnica między wartością rynkową nabytej wierzytelności niewymagalnej a wartością nominalną nie będzie stanowić dla skarżącej wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług.
Z tych też względów Sąd pierwszej instancji za zasadne uznał zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ w zaskarżonej interpretacji indywidualnej w istocie nie wypowiedział się, co stanowić będzie wynagrodzenie spółki za wykonanie usługi. Brak tego elementu uniemożliwia opodatkowanie podatkiem od towarów i usług.
5. W skardze kasacyjnej Minister Finansów wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi – alternatywnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Organ zarzucił wydanie zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem:
prawa materialnego, t.j.: art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłową ocenę braku możliwości zastosowania do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu przez Sąd, że, nabycie przez skarżącą wierzytelności F. F. jest "wierzytelnością trudną" i nie można uznać takiego nabycia za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podczas gdy ze stanu faktycznego wynikało, że wierzytelności tej nie można uznać za "wierzytelność trudną";
przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647; dalej p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a p.p.s.a. w powiązaniu z art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i 2 O.p. - z uwagi na niedokonanie przez Sąd prawidłowej kontroli wydanej interpretacji indywidualnej i w związku z tym wadliwe uzasadnienie wyroku, poprzez brak zawarcia w nim pełnej analizy i oceny prawnej przedstawionego we wniosku stanu faktycznego i związanego z nim stanowiska organu zamieszczonego w interpretacji indywidualnej, zawierającego ocenę stanowiska wnioskodawcy, że nabycie przez skarżącą wierzytelności F. F. jest "wierzytelnością trudną" i uznaniu, że takie nabycie nie stanowi odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podczas gdy jak wynika ze stanu faktycznego sprawy wierzytelność nie jest "wierzytelnością trudną" i w konsekwencji stanowi odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
5.1. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o jej oddalenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
6.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W skardze kasacyjnej sformułowano zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego.
6.2. Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy nabycie przez wnioskodawcę wierzytelności F. F. uznać należy za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
6.3. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Dlatego też stosownie do art. 8 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej. Jednocześnie, aby uznać dane świadczenie za odpłatne w powyższym stosunku prawnym łączącym świadczącego usługę z odbiorcą, strony musi łączyć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, którego zwieńczeniem winna być wypłata wynagrodzenia za wykonana usługę. Dopiero wypełnienie powyższych przesłanek skutkować będzie opodatkowaniem podatkiem VAT.
W powyższym stanie faktycznym T. we własnym imieniu dokonała zakupu (cesji) wierzytelności od spółki F. F., przysługującej przedmiotowej spółce w stosunku do M. S. Sp. z o.o. w upadłości, która to wierzytelność została zgłoszona i uznana przez upadłego w postępowaniu upadłościowym.
6.4. Istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są wyroki: Trybunału Sprawiedliwości z dnia 27 października 2011 r., w sprawie GFKL Financial Services AG, C-93/10, oraz NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 19 marca 2012 r. w sprawie I FSP 5/11. W wyroku w sprawie GFKL Financial Services, C-93/10, TSUE orzekł że art. 2 pkt 1 i art. 4 Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. Urz. UE z 1977 r. Nr L145, s. 1, ze zm.; dalej: Szósta Dyrektywa) należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy, jeżeli różnica miedzy wartością nominalną tych wierzytelności, a cena ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywista ekonomiczna wartość owych wierzytelności w chwili ich sprzedaży. W powyższym orzeczeniu Trybunał podkreślił, że jeżeli czynność polega jedynie na świadczeniu jednej ze stron, bez bezpośredniego wynagrodzenia, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym świadczenie takie nie podlega podatkowi od wartości dodanej.
Podobnie orzekł w wyroku z dnia 19 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt I FPS 5/11 Naczelny Sąd Administracyjny. Uwzględniając powyższe orzeczenie TSUE stwierdził, że transakcją nabycia na własne ryzyko wierzytelności trudnej, po cenie niższej od jej wartości nominalnej, nie będzie mogła być zakwalifikowana jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT ze względu na fakt, że w takim przypadku nie mamy do czynienia z zobowiązaniem się przez usługodawcę do ściągnięcia długu w zamian za wynagrodzenie. Zgodnie z powyższym orzeczeniem fakt wystąpienia po stronie kupującego - cesjonariusza wynagrodzenia rzeczywiście otrzymanego (bądź należnego) jako świadczenie wzajemne klasyfikuje wykonaną na rzecz zbywcy - cedenta usługę jako usługę odpłatną, która jest tym samym opodatkowana.
6.5. W świetle powyższego orzecznictwa dla stwierdzenia czy zakup wierzytelności przez skarżącą spółkę od F. F. stanowił odpłatną usługę skarżącej na rzecz F. F. konieczne jest zbadanie warunków transakcji pomiędzy tymi podmiotami pod kontem zweryfikowania istnienia wynagrodzenia dla skarżącej spółki. Jak to zauważył to Trybunał "świadczenie usług dokonywane odpłatnie" w rozumieniu dyrektywy wymaga bezpośredniego związku między wyświadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem (pkt 19 wyroku w sprawie w sprawie GFKL Financial Services, C-93/10, oraz powołane tam orzecznictwo).
W szczególności istotne jest zbadanie, czy wierzytelność miała charakter wierzytelności trudnej. Zwrócić należy uwagę na okoliczność, że Trybunał stwierdził, że sama różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich sprzedaży nie stanowi wynagrodzenia za tego rodzaju usługę, lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość wierzytelności w chwili sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników (pkt 25 wyroku w sprawie w sprawie C-93/10, GFKL Financial Services AG).
Sąd pierwszej instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie dokonując cesji wzywający oraz F. F. poza zapłatą ceny nie ustaliły żadnych innych warunków, w szczególności wynagrodzenia z tego tytułu. Wierzytelność o wartości 2.608.008,53 zł została nabyta za cenę 1.043,200 zł, która odzwierciedlała rzeczywistą wartość ekonomiczną tej wierzytelności.
Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro w drodze cesji spółka nabyła wierzytelność po cenie niższej od jej wartości nominalnej to uzasadnia to przyjęcie, że mamy do czynienia z "wierzytelnością trudną".
Odmienne stanowisko w rozpatrywanej sprawie zaprezentował w skardze kasacyjnej pełnomocnik organu interpretacyjnego, który wskazał na okoliczności pozwalające jego zdaniem na uznanie, że w rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia z "wierzytelnością trudną".
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej.
6.6. Zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że skarżąca nie przejęła ryzyka niewypłacalności dłużnika, gdyż na mocy zawartych uprzednio postanowień umownych pomiędzy poszczególnymi podmiotami, istniała pewność co do odzyskania wierzytelności, co też nastąpiło, jako że "Syndyk w wykonaniu prawomocnej listy wierzytelności wypłacił T. kwotę 2.606.341,20 zł". W chwili nabycia wierzytelności "która była uznana na liście wierzytelności w trzeciej kategorii w kwocie 2.606.341,20 zł za cenę 1.043.200,00" skarżąca miała pewność, że zostanie w całości zaspokojona.
Zauważyć należy, że mocą postanowień umownych, celem zakończenia sporu "o listę wierzytelności" istniejącego pomiędzy podmiotami umowy kredytowej najwyższego pierwszeństwa oraz umowy powierniczej z 2007 r,. doszło do nabycia przez wnioskodawcę wierzytelności F. F., co do których w momencie nabycia wiadomym było, że wierzytelności te zostaną odzyskane, a wnioskodawca zaspokojony. Trudno zatem mówić o wierzytelnościach, co do których istnieją "wątpliwe perspektywy na ich spłatę i zwiększone ryzyko niewypłacalności dłużnika". Wnioskodawca nabywając wierzytelność o wartości 2.608.008,53 (która była "uznana na liście wierzytelności w trzeciej kategorii w kwocie 2.606.341,20 zł") za cenę 1.043.200 zł posiadał pewność o mającej nastąpić w następstwie wpłacie należności przez syndyka - co też nastąpiło w kwocie 2.606.341,20 zł. Strony dokonały (przed nabyciem wierzytelności) rozdziału pomiędzy siebie kwot mających być wypłacone przez syndyka.
Bez znaczenia jest podnoszona przez spółkę okoliczność, że nabycie wierzytelności nastąpiło na własny rachunek, czyli ryzyko cesjonariusza, bez wskazania, że czynności te wykonywane są za określonym wynagrodzeniem cesjonariusza w formie prowizji, czy premii del credere.
Istotne jest bowiem to, że nabywając wierzytelność skarżąca posiadała pewność o mającej nastąpić w następstwie wpłacie należności przez syndyka - co też nastąpiło w kwocie 2.606.341,20 zł.
Oceniając transakcję pomiędzy skarżącą a F. F. należy zauważyć, że skarżąca zagwarantowała sobie wynagrodzenie stanowiące różnicę pomiędzy kwotą, którą miała uzyskać tj. 2.606.341,20 zł a ceną nabycia wierzytelności tj. 1.043.200,00 zł.
Gdyby nawet przyjąć, że istotne są relacje wynikające z całokształtu okoliczności i wszystkich porozumień, o których mowa we wniosku o interpretację to i tak T. na spornej transakcji zagwarantował sobie zysk. Syndyk w wykonaniu prawomocnej listy wierzytelności wypłacił T. kwotę 2.606.341,20 zł. Tymczasem T. zobowiązany był zgodnie z porozumieniem do wypłaty TB. 30% otrzymanej wierzytelności, po potrąceniu kosztów zakupu oraz podatków.
W świetle powyższego nie może być wątpliwości, że z tytułu wykonanej usługi zostało ustalone wynagrodzenie.
6.7. Dla stwierdzenia istnienia usługi konieczne jest również wykazanie istnienia świadczenia wzajemnego T. wobec F. F., które byłoby równoważne wynagrodzeniu, które otrzymała skarżąca.
Takim świadczeniem było zwolnienie F. F. z dochodzenia wierzytelności zgłoszonych do masy upadłości. W niniejszej sprawie w ramach prowadzonego postępowania syndyk zakwestionował wierzytelności zgłoszone przez wierzycieli kredytujących i uznał jedynie wierzytelność zgłoszoną przez TB. Z kolei wierzyciele kredytujący wnieśli o wykreślenie z listy wierzytelności F. F., która została ich zdaniem zgłoszona do masy upadłości z naruszeniem zakazu konkurencji określonego w umowie kredytowej. W tym konkretnym przypadku jedynym sposobem zakończenia istniejącego sporu powstałego na gruncie naruszenia "punktu 15.6 (a) (zakaz konkurencji) umowy kredytowej najwyższego pierwszeństwa" i umożliwienia odzyskania środków pieniężnych przez F. F. było nabycie przedmiotowych wierzytelności przez wnioskodawcę.
Z powyższego wynika, że roszczenie F. F. było kwestionowane przez TB. F. F. najprawdopodobniej mógłby przedsięwziąć środki zmierzające do odzyskania długów, ale uznał, że ich kontynuowanie nie jest celowe. Z tego względu skorzystał z usług skarżącej spółki, gdyż możliwości manewrowania przez F. F. w tym zakresie są znacznie ograniczone przez względy o charakterze prawnym. Wnioskodawca wyświadczył zatem usługę polegającą na wyręczeniu F. F. z prowadzenia dalszych czynności zmierzających do odzyskania długu. Jak zauważył wnioskodawca "w sytuacji gdyby F. F. nie chciał sprzedać swojej wierzytelności, żadne porozumienia nie weszłyby w życie i w chwili obecnej najprawdopodobniej toczyłby się nadal spór w postępowaniu upadłościowym".
Powyższe pozwala uznać, że istnieje bezpośredni związek pomiędzy wyświadczoną usługą a otrzymanym wynagrodzeniem. W ramach transakcji pomiędzy T. a F. F., pierwszy z podmiotów w wyniku tej transakcji miał zagwarantowane wynagrodzenie, które zostało pozyskane z masy upadłości a F. F. otrzymał usługę w postaci zwolnienia z konieczności dochodzenia wierzytelności z masy upadłości.
6.8. W tej sytuacji potwierdził się zarzut naruszenia prawa materialnego, t.j.: art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
6.9. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a p.p.s.a. w powiązaniu z art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i 2 O.p.
Autor skargi kasacyjnej za pomocą tego zarzutu kwestionuje bowiem odmienną od dokonanej przez organ interpretacyjny ocenę stanu faktycznego.
Jak to zaś wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie sądów administracyjnych nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi jednak o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera odniesienie się do wszystkich zarzutów poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania w konkretnej sprawie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 20 marca 2013r. sygn. akt II FSK 2230/11, opubl. CBOSA).
7. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę.
8. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego obejmujących zwrot wpisu stałego od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie pełnomocnika organu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1) lit. c) oraz ust. 2 pkt 2) lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło