I OZ 678/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Wa 991/15 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. M. na bezczynność Krajowej Reprezentacji Doktorantów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 26 czerwca 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SAB/Wa 991/15 (dalej postanowienie z 15 kwietnia 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 7 marca 2016 r. II SAB/Wa 991/15 (dalej wyrok z 7 marca 2016 r.) w sprawie ze skargi J. M. na bezczynność Krajowej Reprezentacji Doktorantów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 26 czerwca 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że odpis sentencji wyroku z 7 marca 2016 r. odebrała dnia 10 marca 2016 r. A. M. - matka skarżącego (k. 61 akt sądowych). Skarżący w piśmie z 8 marca 2016 r. został pouczony, że pisemne uzasadnienie wyroku może zostać sporządzone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku. Dnia 19 marca 2016 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku podał, że dnia 10 marca 2016 r. na adres skarżącego w Zielonej Górze została dostarczona polecona przesyłka zawierająca odpis sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2016 r. Nieopatrznie przesyłkę odebrała matka skarżącego – A. M.. Było to spowodowane nieobecnością skarżącego w owym czasie w Zielonej Górze. Do Zielonej Góry z Wrocławia – gdzie skarżący jest doktorantem na Uniwersytecie Wrocławskim – skarżący wrócił dopiero w dniu 18 marca 2016 r., na udokumentowanie czego do wniosku skarżący załączył bilet kolejowy wraz z rachunkiem. Tym samym dopiero wtedy skarżący mógł się zapoznać z treścią przesyłki. Zdaniem skarżącego ma to bardzo istotne znaczenie, gdyż odbyło się to już po upływie 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Skarżący wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył wniosek z 19 marca 2016 r. o uzasadnienie wyroku. Sąd I instancji wskazał, że skarżący mógł, z punktu widzenia dbałości o swoje interesy, skontaktować się z matką w celu zapoznania się z treścią przesyłki sądowej. Dałoby to możliwość złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dacie przebywania we Wrocławiu. Takiej zapobiegliwości skarżący nie wykazał. Zatem nie można oczekiwać, że jego brak dbałości, będzie rekompensowany przez przywrócenie terminu do dokonania zaniedbanych czynności. Zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie nie można uznać, by po stronie skarżącego wystąpiła przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (art. 86 § 1 ppsa; k. 68-72 akt sądowych). Zażalenie na to postanowienie wywiódł J. M., wskazując że nie zgadza się z wnioskowaniem Wojewódzkiego Sądu, że niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, nie było spowodowane przeszkodą uniemożliwiającą jego dochowanie (k. 81-83 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W postępowaniu sądowym czynność podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zarzut zawężającej wykładni art. 86 ppsa okazał się nieusprawiedliwiony. Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z 7 marca 2016 r. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 ppsa). Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczenia zastępczego, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. Doręczenie dokonane w takim trybie, uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji samemu adresatowi. W związku z powyższym, skoro w niniejszej sprawie przesyłka sądowa zawierająca odpis sentencji wyroku z 7 marca 2016 r. wraz z właściwym pouczenie, została odebrana dnia 10 marca 2016 r. r. przez A. M. - dorosłego domownika (matkę skarżącego; k. 47-49, 61 akt sądowych), to doręczenie to należy uznać za prawnie skuteczne (art. 72 § 1 ppsa). Podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Okoliczność, że matka nie przekazała odpisu sentencji wyroku w dniu odbioru skarżącemu (wręczenie przez matkę przesyłki skarżącemu nastąpiło dnia 18 marca 2016 r.) ani nie przekazała informacji o tym, że tę przesyłkę odebrała, nie oznacza, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego, który nie wskazał żadnych obiektywnych okoliczności uniemożliwiających domownikowi zawiadomienie go o odebranej korespondencji. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (wyrok NSA z 14.5.1998 r., IV SA 1153/96). Stosownie do art. 72 § 1 ppsa, odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, by odbierający pismo zobowiązał się do jego przekazania odbiorcy. Strona będzie ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania. Skoro dorosły domownik niezwłocznie – w dniu odbioru - nie powiadomił adresata korespondencji, to znaczy że dopuścił się zawinionego zaniechania, a to w konsekwencji obciąża adresata pisma (postanowienie NSA z: 10.3.2009 r. I OZ 174/09, Lex 564244; 25.2.2011 r., II FZ 60/11; 9.6.2015 r., II FZ 272/15; 1.7.2015 r., II OZ 620/15, Lex 1780878). Zaniedbania w tym zakresie wykluczają przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi bez swojej winy. Zarzuty podniesione w zażaleniu nie są relewantne. W dobie telefonów komórkowych nie sposób przyjąć, by matka – upoważniona do odbioru korespondencji – nie mogła otworzyć przesyłki sądowej dla syna i przekazać mu istotnych informacji o treści przesyłki. Wbrew ocenie skarżącego – zarówno sentencja wyroku, jak i pismo sądowe doręczone dnia 10 marca 2016 r., były bardzo proste i nie wymagały długotrwałego skupienia ani "zderzenia z materią", by skutecznie przekazać skarżącemu ich treść (s. 3 zażalenia). Tajemnica korespondencji nie ulega naruszeniu, jeśli strona dbająca należycie o swój interes we wszczętym przez siebie postępowaniu sądowoadministracyjnym, upoważni dorosłego domownika (matkę) do otwarcia korespondencji sądowej). W każdej zaś sytuacji matka mogła telefonicznie powiadomić syna o odebraniu adresowanej doń przesyłki sądowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa postanowił jak w sentencji postanowienia.