I GSK 1049/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 grudnia 2015 r. o sygn. akt III SA/Lu 1053/15 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 8 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. R. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. P. 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 1053/15, oddalił skargę A. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie określenia kwoty długu celnego. Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję z dnia 10 kwietnia 2015 r., nr [...], którą odmówiono A. R. – dalej: skarżącemu - uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] września 2013 r. o stwierdzeniu powstania po stronie dłużnika A. R. długu celnego w wysokości [...] zł w związku z przywozem i nielegalnym wprowadzeniem na obszar celny Wspólnoty samochodu osobowego. Sąd I instancji uznał za trafne stanowisko organu administracji, że brak było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 240 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej: Ordynacja podatkowa lub O.p.) WSA podniósł, że skarżący we wniosku o wznowienie postępowania jako nową okoliczność lub nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, istotny dla sprawy i nieznany organowi, przedstawił duplikat umowy kupna-sprzedaży samochodu osobowego [...] nr nadwozia (VIN) [...] z dnia [...] maja 2009 r. zawartej pomiędzy [...] (jako sprzedającym) a (Auto [...]) jako kupującym, korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego z dnia 18 grudnia 2014 r. oraz oświadczenie [...] o stanie technicznym, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw pojazdu w momencie zbycia. Zdaniem skarżącego dowody te dokumentują rzeczywistą wartość transakcyjną samochodu w dniu jego wprowadzenia na obszar Wspólnoty Europejskiej. Badając cechę istotności wskazanych dokumentów Sąd podniósł, że umowa kupna-sprzedaży z dnia 20 maja 2009 r., na której widnieją dane sprzedającego i kupującego oraz cena [...] CHF – nie zawiera podpisu kupującego. Dodatkowo wskazane w tej umowie dane kupującego (Auto [...]) są fikcyjne. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że osoba taka nie istniała i nie istnieje. Fakt zaś nieistnienia niemieckiego podmiotu wskazanego jako strona umowy sprzedaży powoduje, że dokument ten jest całkowicie niewiarygodny (nawet, jeśli istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej) i tym samym, nie może stanowić dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Sąd podkreślił, że organ należycie ocenił wszystkie zgromadzone w toku postępowania dowody pod kątem spełnienia warunków, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Dokonał oceny tych dowodów, przez analizę ich wpływu na zmianę stanu faktycznego sprawy w taki sposób, który implikowałby ewentualną konieczność uchylenia ostatecznej decyzji. Przedstawione dowody nie miały charakteru dowodów istotnych, a tym bardziej nie miały wpływu na wydaną decyzję ostateczną. W ocenie Sądu I instancji powoływane przez skarżącego dokumenty, tj. korekta umowy z dnia 18 grudnia 2014 r. oraz oświadczenie z dnia 18 grudnia 2014 r. o stanie technicznym pojazdu, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw – nie istniały w dniu wydania decyzji, a zatem nie spełniały także kolejnego warunku koniecznego do wznowienia postępowania. W konkluzji WSA podniósł, że przedłożone przez skarżącego dokumenty nie mogły zostać uznane za nowe dowody skutkujące uchyleniem decyzji wymiarowej na skutek wznowienia postępowania. WSA w Lublinie postanowieniem z dnia 3 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1053/15 stwierdził prawomocność wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 1053/15. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. R. Strona zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Lublinie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wniósł także o uchylenie postanowienia WSA w Lublinie z dnia 3 czerwca 2016 roku w przedmiocie stwierdzenia z dniem 3 marca 2016 roku prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 grudnia 2015 roku w sprawie do sygn. akt III SA/Lu 1053/15 wobec braku podstaw do jego wydania. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy. Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj.: a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 240 § 1 pkt 5) O.p., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że wskazywane przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania nowe dowody w postaci korekt umowy kupna-sprzedaży samochodu - mimo że dokumenty te faktycznie zostały sporządzone w dacie późniejszej niż data wydania decyzji pierwotnej to miały charakter konwalidacyjny wadliwą umowę i świadczyły o istnieniu w dacie wydania decyzji wymiarowej innych okoliczności niż te, które pierwotnie przyjął organ jako podstawę rozstrzygnięcia. W związku z tym doszło do sytuacji, w której organ wydał decyzję wymiarową w zakresie opłat celnych biorąc za podstawę średnie ceny sprzedaży z katalogów branżowych, a nie cenę transakcyjną z umowy sprzedaży, co w sposób oczywisty jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a., b) art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 1 i w zw. z art. 177 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez wydanie przez referendarza sądowego postanowienia o stwierdzeniu prawomocności wyroku, mimo że nie upłynęły jeszcze terminy do wniesienia środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, co zamyka drogę do zaskarżenia wyroku. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej stwierdził w szczególności, że korekta umowy sprzedaży pojazdu z dnia 18 grudnia 2014 r., wskazuje na istnienie w dacie wydania decyzji nowych okoliczności, nieznanych organowi w dacie jej wydania, które w sposób istotny wpłynęłyby na treść rozstrzygnięcia administracyjnego. Chodzi tu o istnienie nowych istotnych okoliczności faktycznych, istniejących już w dacie wydania decyzji wymiarowej tj. możliwości ustalenia rzeczywistej wartości transakcyjnej pojazdu. Tego faktu Sąd I instancji nie zauważył. Istniały zatem podstawy do wznowienia postępowania w postaci wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych. WSA w Lublinie postanowieniem z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1053/15 uchylił postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 czerwca 2016 r. o stwierdzeniu prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 grudnia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Organ nie żądał przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie tj. sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658 - art. 2 ww. ustawy) Naczelny Sąd Administracyjny może na posiedzeniu niejawnym rozpoznać skargę kasacyjną, jeżeli jest ona oparta wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, zaś pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 182 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można było rozpoznać na posiedzeniu niejawnym, w składzie jednoosobowym. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Następnie wypada przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę w zasadzie tylko nieważność postępowania, zachodzącą w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca. Granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny autor skargi kasacyjnej wyznaczył zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 5) O.p. Uchybienie tym przepisom miało polegać na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że wskazywane przez skarżącego nowe dowody w postaci korekt umowy kupna-sprzedaży samochodu świadczyły o istnieniu w dacie wydania decyzji wymiarowej innych okoliczności niż te, które pierwotnie przyjął organ jako podstawę rozstrzygnięcia Zarzut ten jest chybiony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, trafnie uznał, że nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem podstawą wznowienia postępowania jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydal decyzję. By dana okoliczność, czy dany dowód mógł stanowić przesłankę wznowienia postępowania muszą one: 1) cechować się nowością tzn. muszą być nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, a więc nie były znane organowi, przed którym toczyło się postępowanie, 2) istnieć w dniu wydania decyzji, 3) być istotne dla sprawy. Wszystkie wskazane wyżej warunki dotyczące okoliczności czy dowodu jako przesłanki wznowienia postępowania muszą występować łącznie. Brak cechy nowości czy brak istnienia w dniu wydania decyzji objętej postępowaniem o wznowienie, bądź brak istotności dla sprawy powoduje, że taki dowód lub okoliczność nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania określonej w pkt 5 art. 240 § 1 O.p. (tak też wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., I FSK 596/10, wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., I FSK 1687/09, wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r., I FSK 547/10). W tym kontekście oceniając przedłożone przez skarżącego dowody Sąd I instancji ocenił decyzję organów podatkowych które z kolei trafnie uznały, że nie spełniają przesłanek z powyższej normy prawnej. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący wskazał jak nowe dowody: duplikat umowy kupna-sprzedaży samochodu osobowego [...] nr nadwozia (VIN) [...] z dnia 20 maja 2009 r. zawartej pomiędzy [...] (jako sprzedającym) a (Auto [...]) jako kupującym, korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego z dnia 18 grudnia 2014 r. oraz oświadczenie [...] o stanie technicznym, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw pojazdu w momencie zbycia. Dowody z tych dokumentów, zdaniem skarżącego, nie były znane organowi podatkowemu, a wynika z nich to, że dokumentują one rzeczywistą wartość transakcyjną samochodu w dniu jego wprowadzenia na obszar Wspólnoty Europejskiej. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w postępowaniu wznowieniowym nie każdy dowód może zostać uznany jako przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w powyższym przepisie należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowoodkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 roku sygn. akt. FSK 833/10). Wznowienia postępowania nie będzie zatem uzasadniać powołanie faktów, które powstały już po wydaniu decyzji, nawet gdyby fakty te miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2008 roku sygn. akt III SA/Gl 828/08). Z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. Powyższe z tego względu, że powołane przez skarżącego dokumenty w postaci duplikatu umowy kupna-sprzedaży samochodu osobowego z dnia 20 maja 2009 r. oraz korektę tej umowy w zakresie osoby kupującego z dnia 18 grudnia 2014 r. jak i oświadczenie [...] o stanie technicznym, zakresie uszkodzeń i koniecznych napraw pojazdu w momencie zbycia nie mogą stanowić nowych dowodów w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Dowody te nie istniały bowiem w dniu wydania decyzji ostatecznej dotyczącej strony (decyzja datowana jest na dzień 23 grudnia 2013 r. zaś korekta umowy z dnia 18 grudnia 2014 r.) Odnośnie natomiast "nowych okoliczności" o jakich stanowi art. 240 § 1 pkt 5 O.p., to utrwalił się pogląd, że jest to zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa, a tym bardziej od jego wykładni. Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub wykładnią (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 398/10). Przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję należy rozumieć tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1337/10). Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy podatkowe zasadnie uznały, że powołana przez stronę okoliczność wynikająca z korekty umowy kupna-sprzedaży pojazdu z dnia 18 grudnia 2014 r., ustalająca rzeczywistą cenę transakcyjną sprzedaży samochodu, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p., z tego względu, że umowa kupna-sprzedaży pojazdu z dnia 20 maja 2009 r., nie zawiera podpisu kupującego. Dodatkowo wskazane w tej umowie dane kupującego (Auto [...]) są fikcyjne. Osoba taka nie istniała. Okoliczność nieistnienia niemieckiego podmiotu wskazanego jako strona umowy sprzedaży powoduje, że dokument ten jest niewiarygodny (nawet jeżeli istniał w dacie wydania decyzji ostatecznej) i tym samym, nie może stanowić dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Wznowienie postępowania nie może być wykorzystywane do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, ani też nie może zastępować postępowania odwoławczego. Zarzuty skarżącego ukierunkowane są na ponowną merytoryczną ocenę sprawy i kwestionują prawidłowość zebranego materiału dowodowego, co jest niedopuszczalne w postępowaniu wznowieniowym. Nie można w postępowaniu wznowieniowym powoływać się na braki/niedostatki postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym, a tego domaga się skarżący. W świetle powyższego nie można mówić o nowych nieznanych organowi okolicznościach faktycznych. Wszystkie okoliczności podawane przez skarżącego były organowi znane i wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego. Podsumowując nie zaistniała przesłanka wznowieniowa postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Odnosząc się do zarzutu wskazanego w pkt b) petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że WSA w Lublinie postanowieniem z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1053/15 uchylił postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 czerwca 2016 r. o stwierdzeniu prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 1053/15 (k. 107 akt sądowych). Z uwagi na to, że zarzuty procesowe okazały się nieusprawiedliwione Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. a także mając na względzie stanowisko wyrażone w uchwale NSA z 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12, że art. 204 i art. 205 § 2 - 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów także za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika