I OSK 1912/16

Dnia 25 października 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 44/16 odrzucające skargę A.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A.C. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 28 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 84c ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 02 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.), po rozpatrzeniu sprzeciwu A.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A., wobec podjętych przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych i wykonywanych czynności kontrolnych, postanowieniem z dnia 24 września 2015 r. nr [...] postanowił o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Pismem z dnia 16 października 2015 r. A.C. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy zakończonej ww. postanowieniem GIODO. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. A.C. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. pismem z dnia 11 grudnia 2015 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie GIODO z dnia 28 października 2015 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, w związku z tym, że zaskarżone postanowienie jest ostateczne i nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Na poparcie powyższego organ powołał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1030/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 marca 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 44/16 odrzucił skargę. Jak wskazał, A.C. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. przedmiotem skargi do WSA w Warszawie uczynił postanowienie GIODO z dnia 28 października 2015 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie GIODO z dnia 24 września 2015 r. o kontynuowaniu czynności kontrolnych – prowadzonych przez inspektorów upoważnionych przez GIODO u ww. przedsiębiorcę – zgodności przetwarzania danych osobowych z przepisami o ochronie danych osobowych. Sąd wyjaśnił, że ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.) w rozdziale 5 normuje kontrolę działalność gospodarczej przedsiębiorcy. W myśl art. 84c ust. 1 ww. ustawy, przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem wskazanych w ustawie przepisów. Organ kontroli w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprzeciwu, rozpatruje sprzeciw oraz wydaje postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych (art. 84c ust. 9 pkt 2 ww. ustawy). Stosownie do treści art. 84c ust. 10 ww. ustawy, na postanowienie, o którym mowa w ust. 9, przedsiębiorcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia otrzymania postanowienia. Zgodnie zaś z treścią art. 84c ust. 16 ww. ustawy, do postępowań, o których mowa w ust. 9 i 10, w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych, sprowadzające się do ustalenia stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych nie stanowi też aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, gdyż nie kształtuje bezpośrednio uprawnień lub obowiązków materialnoprawnych wynikających z przepisów prawa. Tym samym nie podlega zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł A.C. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. Postawił mu zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 i art. 4 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Do naruszenia tych przepisów miało dojść przez całkowitą odmowę przez Sąd ochrony ustawowym prawom podmiotowym skarżącego w stosunku administracyjnym pomiędzy skarżącym jako obywatelem będącym przedsiębiorcą a organem administracji jakim jest GIODO. W ocenie skarżącego kasacyjnie stanowiło to nierespektowanie w demokratycznym państwie prawnym prymatu ustawy jako przełożonego państwa i jego aparatu zawieszając potrzebę podporządkowania się woli ustawodawcy, jeżeli pomimo oczywistej niezgodności pod względem legalności postępowania GIODO w stosunku do skarżącego, stan ten nie rodzi konieczności zadziałania instytucjonalnego sądu administracyjnego jak gwaranta przestrzegania prawa przez organy administracji publicznej. Skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 182 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a zatem nie jest zobligowany do uwzględnienia wniosku skarżącego kasacyjnie o rozpoznanie skargi na rozprawie. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że jest ona niezasadna. Prawidłowo bowiem Sąd pierwszej instancji zastosował 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nie naruszając art. 1 i art. 4 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy właściwość rzeczowa sądów administracyjnych obejmuje postanowienia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wydane na podstawie art. 84c ust. 10 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.). Wskazać należy, że problematyką tą zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GPS 3/13 (ONSAiWSA 2014, nr 4, poz. 55). Jak wskazał. "w postanowieniach, o których mowa w art. 84c ust. 9 i 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej organ kontroli nie rozstrzyga bezpośrednio o obowiązkach lub uprawnieniach kontrolowanego przedsiębiorcy. Odnoszą się one do samej kontroli, a więc do obowiązków organu prowadzącego kontrolę. Nie ma podstaw, aby z aktu (postanowienia), którego treść jest adresowana do organu kontroli wyprowadzać jakiekolwiek uprawnienia podmiotu kontrolowanego. Na podstawie przepisów art. 84c można jedynie mówić o tym, że organy kontroli mają obowiązek zbadania, na żądanie przedsiębiorcy, zgodności z prawem przeprowadzanej kontroli, a nie konstruować prawa przedsiębiorcy np. do żądania odstąpienia od kontroli. Postanowienie podjęte na podstawie art. 84c ust. 9 lub 10 wpływają więc jedynie na sytuację faktyczną, a nie prawną kontrolowanego przedsiębiorcy." We wskazanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny skonkludował, że postanowienia wydawane w ramach art. 84c nie zapadają w postępowaniu administracyjnym, nie obejmuje zatem ich zakres normowania art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W rezultacie, jak wskazał, nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Z treści art. 269 § 1 p.p.s.a. wywodzi się moc wiążącą uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego, a istota tego związania oznacza, że stanowisko zajęte w uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (zob. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015 r., I GSK 430/15). A zatem poglądem zawartym w przywołanej uchwale pośrednio związany jest również skład orzekający w sprawie niniejszej. Godzi się też wskazać, ze rzeczone postanowienie nie stanowi również aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 3 marca 2016 r., II GSK 303/16). Powyższe oznacza, że postanowienie wydane przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o utrzymaniu w mocy jego postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych – nie podlega kontroli sądu administracyjnego, gdyż nie mieści się w jego właściwości rzeczowej określonej w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Tym samym materia rozpatrzenia sprzeciwu na czynności kontrole Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, uregulowana w art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, de lege lata nie jest objęta kognicją sądów administracyjnych, w rezultacie na wydane w jej przedmiocie akty Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie przysługuje. Mając na uwadze powyższe skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.