II GSK 5144/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3241/15 w sprawie ze skargi P. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 r. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ; 2. zasądza od P. S. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 r. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3241/15 po rozpoznaniu skargi P.S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości co rozpoznawania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 r. z dnia 17 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, uchylił zaskarżoną uchwałę oraz zasądził od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 na rzecz skarżącej koszty postępowania. Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia. Komisja Egzaminacyjna Nr [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. stwierdziła, że skarżąca P. S. uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w dniach 11 - 13 marca 2015 r. W treści uchwały Komisja Egzaminacyjna Nr [...] wskazała, że skarżąca uzyskała oceny dostateczne z zadania z zakresu prawa cywilnego i z zakresu prawa administracyjnego, ocenę dobrą z zadania z zakresu prawa karnego, zaś z zadania z zakresu prawa gospodarczego otrzymała ocenę niedostateczną. Skarżąca złożyła odwołanie od uchwały do Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr [..] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 r. (dalej także: "Komisja Egzaminacyjna II Stopnia" lub "organ odwoławczy") zaskarżoną uchwałą z [...] października 2015 r., nr [...] działając na podstawie przepisów art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm. – dalej: P.o.a.) - utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr 11 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2015 r. z siedzibą w Warszawie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego (dalej: "Komisja Egzaminacyjna nr [...]") z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] stwierdzającą, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu podjętej uchwały organ odwoławczy, powołując się na regulacje ustawowe wyrażone w przepisach art. 78d ust. 1 i art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze - wskazał, że dokonując oceny sporządzonych na egzaminie adwokackim prac z poszczególnych części od pierwszej do czwartej, należy kierować się wskazówkami zawartym we wspomnianych przepisach i odnosić je indywidualnie do każdej pracy, dostrzegając wszakże i to, iż inna może być jest "jakość" i waga tych uchybień w poszczególnych obszarach podlegających ocenie. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia zauważyła, że zgodnie z zaleceniami egzaminacyjnymi, w ramach zadania z trzeciej części egzaminu adwokackiego, należało sporządzić pozew albo opinię prawną. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca rozwiązała owo zadanie egzaminacyjne, przyjmując, iż należy sporządzić pozew. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, odwołując się do ocen cząstkowych obu egzaminatorów, tj. SSO M. N. oraz adw. P. I. (oboje egzaminatorzy wystawili oceny niedostateczne), przedstawiła w uzasadnieniu wydanej uchwały szczegółowe ich uwagi i zastrzeżenia dotyczące projektu pozwu sporządzonego przez stronę skarżącą w trakcie egzaminu w zakresie zarówno zachowania wymogów formalnych, jak również w zakresie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego przez osobę zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, a także w zakresie odnoszącym się do języka, stylu i staranności przy sporządzaniu pracy egzaminacyjnej. Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów strony skarżącej, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że sporządzona w trakcie egzaminu adwokackiego praca winna być poprawna co najmniej w dostatecznym stopniu we wszystkich trzech płaszczyznach ocen. Jednocześnie, organ odwoławczy uznał, ze sposób potraktowania występujących w danym zadaniu egzaminacyjnym problemów, ich opisanie z uwzględnieniem podstaw prawnych, orzecznictwa, umiejętności argumentacji, posługiwania się językiem prawniczym, będzie rzutował na jej ocenę. Organ odwoławczy wskazał, że należy zgodzić się z argumentami skarżącej co do poprawności wybranego przez nią środka. Jednocześnie, organ odwoławczy wskazał jednak, że nie można podzielić poglądu strony skarżącej, iż egzaminatorzy powinni oceniać sporządzony przez zdających egzamin adwokacki projekt pozwu, biorąc pod uwagę tylko wyżej wymienione kryterium i ewentualnie jego poprawność formalną. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła bowiem, że oczekiwania, które stawia się profesjonalnemu pełnomocnikowi wnoszącemu sprawę, nie ograniczają się do sporządzenia poprawnego pod względem formalnym pozwu. Zdaniem organu odwoławczego, pozew sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika powinien określać precyzyjnie uzasadnione merytoryczne żądania i wnioski. Według Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, profesjonalny pełnomocnik powinien je tak sformułować, aby trafić w istotę problemu i sporządzić uzasadnienie zawierające logiczny wywód przystający treścią do zgłoszonych roszczeń. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia bardzo wyraźnie wskazała, że w jej ocenie, egzaminatorzy oceniający pracę nie mogą brać pod uwagę jedynie takich aspektów, które bierze pod uwagę sąd, ale również i te wymogi, które wynikają z przepisów ustawy - Prawo o adwokaturze, a w szczególności art. 78e ust. 1 tej ustawy. Według organu odwoławczego, sam właściwy wybór środka prawnego, nawet przy zachowaniu wymogów formalnych, nie jest wystarczający, aby uzyskać ocenę pozytywną z egzaminu adwokackiego, albowiem przedmiotem oceny jest również sposób sformułowania żądania, wniosków, właściwość zastosowanych przepisów prawa, sposób uzasadnienia, logiczny wywód prawny oraz kwestia czy trafiają one w istotę problemu, a nadto czy należycie uwzględniają interes reprezentowanej strony. Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku podjęcia decyzji co do wniesienia pozwu, co prawidłowo uczyniła skarżąca, winna ona podjąć działania zgodne z interesem strony, które będą jednocześnie poprawne merytorycznie. Organ odwoławczy stwierdził, że zadanie egzaminacyjne polegało na sporządzeniu na podstawie danego stanu faktycznego pozwu i wniosku o udzielenie zabezpieczenia w sposób profesjonalny. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia zauważyła, że skoro - zgodnie z art. 78d ust. 1 P.o.a. - egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania, uznać trzeba, iż nie jest zgodne z interesem strony podejmowanie działań, w wyniku których strona będzie narażona na poniesienie dodatkowych kosztów procesu lub nie uzyska zaspokojenia zasadnych roszczeń, czy też zabezpieczeń. Takie działanie zdającego nie świadczy również o posiadaniu wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W konsekwencji, jak wskazał organ odwoławczy, jeśli skarżąca zdecydowała się na określoną koncepcję, to powinna podnieść odpowiednie argumenty oraz zgłosić stosowne wnioski dowodowe. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała, że wprawdzie zgodzić się należy z uwagą, iż niemal wszystkie wadliwości pozwu mogą być usunięte w drodze wdrożenia procedur naprawczych, a to w trybie art. 130 § 1 k.p.c. poprzez usunięcie braków formalnych, a to w drodze przekształceń podmiotowych lub przedmiotowych. Ponadto, organ wskazał, że roszczenia nie zgłoszone w pozwie mogą być dochodzone (o ile nie wyklucza tego przepis ustawy) odrębnym powództwem. Niemniej, jak wskazał organ odwoławczy, wszystko to w formule egzaminu zawodowego nie może mieć jednak wpływu na kwalifikację popełnionych błędów. Mając powyższe na uwadze, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że nie można uznać, aby pozwanie A. K. było błędem, gdyż zależy to od przedstawionej argumentacji, a więc nie można wykluczyć, że również A. K. będzie ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 299 k.s.h. Organ odwoławczy zauważył jedynie, iż działanie polegające na wskazaniu Arkadiusza Króla, jako pozwanego, naraża powoda na ryzyko poniesienia kosztów zastępstwa adwokackiego w przypadku oddalenia co do niego powództwa, niemniej, jak wskazał organ, nie było to przy ocenie pracy traktowane jako uchybienie o charakterze istotnym. Ponadto, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła, że skarżąca nie sprecyzowała wniosku o zasądzenie odsetek ustawowych od dnia [...] stycznia 2015 r. od kwoty 10.100 złotych, stanowiącej - w wyroku wobec spółki - zwrot kosztów procesu, traktując ją w niniejszej sprawie również jako koszty, co widoczne jest w sposobie sformułowania żądania w petitum pozwu. Tymczasem, jak zauważył organ odwoławczy, w postępowaniu z art. 299 k.s.h. jest to, jak pozostałe wartości, element szkody, a nie roszczenie o zwrot kosztów. Organ odwoławczy wskazał, że w wyroku z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt III CSK 352/06 oraz w uchwale z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt III CZP 118/06, Sąd Najwyższy stwierdził jednoznacznie, że odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, na podstawie art. 299 k.s.h., obejmuje również koszty procesu zasądzone w tytule egzekucyjnym wydanym przeciwko spółce. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia zarzuciła, że strona skarżąca myli się, uważając, że konsekwencje wynikające z wadliwie zgłoszonych wniosków o udzielenie zabezpieczenia nie są duże. Zdaniem organu odwoławczego, o ich wadze stanowi ryzyko braku możliwości zaspokojenia zasądzonego roszczenia w przypadku zbycia majątku przez zobowiązanych. Organ odwoławczy uznał bowiem, iż należy pamiętać, że wierzyciele nie dysponują szczególnie bogatym katalogiem instrumentów umożliwiających ubezskutecznienie czynności dokonanych przez dłużników na ich szkodę. Zdaniem organu, skuteczność takich postępowań jest dosyć wątpliwa. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że błędem jest żądanie udzielenia zabezpieczenia poprzez zakaz zbywania nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta, jak również niewskazanie sumy zabezpieczenia, oraz nieuzasadnienie wniosku. Zdaniem organu odwoławczego, wszystko to dowodzi niewłaściwego zastosowania przepisów art. 730, art. 7301, art. 731, art. 747 oraz art. 736 k.p.c. Organ odwoławczy nadmienił, że strona skarżąca częściowo poprawnie zastosowała i zinterpretowała przepis art. 299 k.s.h., niemniej jednak - jak zauważyła Komisja Egzaminacyjna II Stopnia - analiza stanu faktycznego powinna prowadzić do wniosku, że pozwanie A. K. wymagało przeprowadzenia dodatkowej argumentacji, czego - zdaniem organu - w pracy skarżącej brak. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uznała, że zastosowanie art. 481 k.c. nie uwzględnia, że powód może żądać odsetek także od kwoty 10.100 złotych. W konsekwencji, jak stwierdził organ odwoławczy - pozew sformułowany z zapisem "w przypadku skierowania sprawy na postępowanie w trybie zwykłym, wnoszę ...", rodzi wątpliwości co do tego, czy strona skarżąca wnosi o wydanie wyroku, czy też nakazu i czy skarżąca rozróżnia te tryby postępowania. Organ odwoławczy zarzucił, iż zamieszczone w petitum sformułowania nie odpowiadają standardom formułowania wniosków w postępowaniu upominawczym. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że nie można również podzielić argumentów strony skarżącej, co do wpływu warunków egzaminacyjnych, stresu i presji czasu na ocenę zadania egzaminacyjnego, bowiem wszyscy egzaminowani zdawali egzamin w takich samych warunkach i w tych samych ramach czasowych. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia wskazała wprawdzie, iż oceniając pracę egzaminacyjną strony skarżącej w pięciostopniowej skali ocen, nie można oczywiście pominąć także pozytywnych cech sporządzonej przez nią pracy egzaminacyjnej, na które wskazywali zresztą w uzasadnieniu swoich ocen egzaminatorzy i skarżąca w odwołaniu. Niemniej, zdaniem organu odwoławczego, pozew sporządzony przez stronę skarżącą w ramach trzeciej części egzaminu, przy uwzględnieniu wszystkich pozytywnych jego aspektów oraz popełnionych błędów (które przeważają nad jego pozytywnymi aspektami) w skali ocen od 2-6, nie zasługuje na ocenę pozytywną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 marca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3241/15 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, iż wydając sporną uchwałę Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 dopuściła się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającego na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. W konsekwencji uchybień proceduralnych organ odwoławczy nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy rzeczywiście nie doszło do naruszenia przepisu art. 78e ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - polegającego na zaniechaniu obiektywnej oceny zastosowanych przez skarżącą w rozwiązaniu czwartej części egzaminu adwokackiego (prawo gospodarcze) przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego przez nią sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zdająca miała reprezentować, sporządzając projekt pozwu. Tym samym organ odwoławczy, dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stosowanego przez nie prawa. Sąd nadmienił, iż zgodnie z przepisem art. 78d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawody radcy prawnego i etyki tego zawodu. WSA uznał, iż materiał dowodowy sprawy - praca pisemna skarżącej z części czwartej egzaminu adwokackiego (projekt pozwu) oceniona w świetle mających zastosowanie do objętych nią kwestii faktyczno-prawnych przepisów prawa oraz poglądów orzecznictwa i doktryny - nie został w pełni prawidłowo rozpatrzony przez organ odwoławczy, przez co organ ten dopuścił się niewątpliwej obrazy reguł postępowania administracyjnego, wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że uzasadnienie uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 nie spełnia wymogów stawianych przez normę prawną wyrażoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 dopuściła się bardzo istotnego uchybienia, które polega na braku jednoznacznego wyjaśnienia zarzutów strony skarżącej dotyczących nierównego traktowania osób zdających egzamin przed w/w komisją egzaminacyjną. W ocenie Sądu, potrzeba wyjaśnienia wspomnianej wątpliwości skarżącego ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem - w przypadku potwierdzenia zasadności zarzutów strony skarżącej - zajść może w konsekwencji sytuacja świadcząca o ewidentnym naruszeniu przez zaskarżoną uchwałę z dnia 17 października 2015 r. powołanych przez stronę skarżącą przepisów zarówno ustawy zasadniczej (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), jak i Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 8 k.p.a.), poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej i związanej z nią zasady równości obywateli wobec prawa oraz zasady zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stosowanego przez te organy prawa. Sąd wskazał, iż skarżąca P.S., uzasadniając zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i wyrażonej w nim zasady równości wobec prawa oraz prawa do równego traktowania przez władze publiczne - wskazała, że ta sama Komisja Egzaminacyjna Nr [...] w innych uchwałach, tj. uchwałach wydanych w sprawach pracy nr kodu [...] oraz pracy nr kodu [...], przyjmowała, że praca zasługuje na oceną pozytywną, a w konsekwencji, że wynik egzaminu adwokackiego był pozytywny, pomimo, że w sprawach tych zdający dopuścili się takich samych uchybień, co skarżąca (vide: pozwanie obok T. K, także A. K., nieprawidłowy sposobu sformułowania wniosku o udzielenie zabezpieczenia, a także brak sprecyzowania wniosku o zasądzenie odsetek ustawowych). Ustosunkowując się do powyższych zarzutów i związanych z tym wniosków dowodowych postulowanych przez stronę skarżącą, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła jedynie, iż każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną, w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., zaś indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego - ustawy - Prawo o adwokaturze - wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia stwierdziła ponadto, iż jako organ administracyjny, badając całokształt zgromadzonego w indywidualnej sprawie materiału dowodowego, nie wykracza poza granice danej sprawy. Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2, jako organ odwoławczy, nie ustosunkowała się w sposób wyraźny i wszechstronny do zarzutów strony skarżącej odwołujących się do sytuacji prawnej innych zdających, którzy - pomimo dopuszczenia się identycznego, jak skarżąca, naruszenia (vide: pozwanie obok T.K., także A K., nieprawidłowy sposobu sformułowania wniosku o udzielenie zabezpieczenia, a także brak sprecyzowania wniosku o zasądzenie odsetek ustawowych), zostali pozytywnie ocenieni przez organ odwoławczy, albowiem odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a., stwierdziła jedynie, iż zarzuty te nie są uzasadnione, ponieważ indywidualizm danej sprawy administracyjnej powoduje rzekomo, że nie jest ona rozpoznawana porównawczo. W ocenie Sądu, takie wyjaśnienia ze strony organu odwoławczego prowadzącego postępowanie administracyjne - są niezgodne z zasadami rządzącymi tym postępowaniem i w konsekwencji mogą podważać generalne zaufanie strony do organów Państwa i stosowanego przez nie prawa, tym bardziej, że dotyczy to działań organu, który powołany został przez Ministra Sprawiedliwości do oceniania wiedzy osób mających w przyszłości, w ramach wykonywanego zawodu prawniczego, uczestniczyć w kształtowaniu kultury prawnej społeczeństwa. Należy w tym miejscu wyraźnie wskazać, iż skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie ma pełną świadomość, iż w wielu dotychczasowych orzeczeniach, jak słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, sądy administracyjne jednoznacznie przyjmują, iż nie mogą wpłynąć na wynik sprawy okoliczności stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w innej indywidualnej sprawie ostatecznie zakończonej (tak m.in. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1987/12, czy też wyrok NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1931/12). Niemniej, nie zgadzając się z argumentacją przyjętą w owych orzeczeniach, warto w tym miejscu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie prezentuje jednocześnie wyraźny pogląd, iż rozstrzygnięcia organu mogą podlegać zmianom, o ile organ ten wykaże, że są ku temu uzasadnione przyczyny. Nieuzasadniona zmienność poglądu organu stanowi bowiem naruszenie art. 8 k.p.a., gdyż może spowodować uzasadnione podważenie zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa oraz wpływać ujemnie na kulturę prawną obywateli, a tym samym powoduje naruszenie art. 32 Konstytucji RP (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 19/10, LEX nr 952834). W konsekwencji Sąd, rozstrzygając niniejszą sprawę - uznał, iż organ odwoławczy nie odniósł się w sposób pełny do wszystkich przywołanych przez stronę skarżącą argumentów na okoliczność braku podstaw do rozstrzygnięcia na niekorzyść strony poprzez wystawienie oceny niedostatecznej z części czwartej egzaminu radcowskiego, dotyczącej prawa gospodarczego. W konsekwencji uznać należy, iż - wbrew stanowisku organu odwoławczego - w spornej uchwale z dnia [...] października 2015 r. nie przeprowadzono pełnego wyjaśnienia przyjętej przez ten organ oceny z zakresu czwartej części egzaminu adwokackiego, a więc nie wyjaśniono w sposób wszechstronny, dlaczego sporny projekt pozwu, sporządzony na egzaminie przez skarżącą, nie zasługiwał w żaden sposób na ocenę pozytywną. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w toku ponownego postępowania Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 zobowiązana będzie dokonać jeszcze raz pogłębionej analizy całego zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego, która pozwoli na podjęcie właściwej decyzji, zgodnej z treścią przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, kierując się stosownymi wytycznymi Sądu. Organ odwoławczy winien przede wszystkim ustosunkować się szczegółowo w uzasadnieniu uchwały do wskazanych zarzutów skarżącego, pamiętając jednocześnie o obowiązku płynącym głównie z normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany jest wskazał, iż oddalając na rozprawie w dniu [...] marca 2016 r. wniosek dowodowy strony skarżącej, sformułowany w treści skargi, działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Uzasadniając powyższą decyzję o odmowie uwzględniania wniosku dowodowego strony skarżącej, należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić W związku z powyższym Sąd uznał, iż to Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 zobowiązana będzie w toku ponownego postępowania administracyjnego, a nie Sąd w toku rozprawy, odnieść się do powołanych przez stronę skarżącą dowodów, dokonując ich ewentualnej analizy w kontekście wyjaśnienia zarzutów naruszenia przepisów art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 8 k.p.a. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 r. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i rozpoznanie skargi skarżącej na uchwałę Komisji II stopnia z dnia [...] października 2015 r. nr [...], ewentualnie; na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr 2 zarzuciła: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego: - art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 78d ust. 1 i art. 78e ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że cechą relewantną w kontekście zasady równości wobec prawa jest udział w egzaminie adwokackim przeprowadzanym przez określoną, tę samą komisję egzaminacyjną; II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie rozstrzygniętej uchwałą Komisji II stopnia z dnia [....] października 2015 r. nr [...] mogło dojść do naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 8 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 78d ust. 1 i art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze przez brak jednoznacznego odniesienia się do zarzutów P.S. dotyczących sytuacji prawnej innych zdających, podczas gdy każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego jest sprawą indywidualną, co powoduje, że nie jest ona rozpatrywana porównawczo i nie mogą wpłynąć na wynik tej sprawy okoliczności stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w innej indywidualnej sprawie ostatecznie zakończonej, 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Komisja II stopnia nie wyjaśniła wszystkich okoliczności istotnych dla pełnego i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonała dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów zdającej sformułowanych w odwołaniu, czym miałyby zostać naruszone przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz przepisy art. 78d ust. 1 i art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy: a) uzasadnienie uchylonej uchwały Komisji II stopnia z dnia [...] października 2015 r. zawiera prawidłowe - w tym adekwatne w dniu podjęcia tej uchwały - odniesienie do zarzutów odwołania zdającej, b) organ odwoławczy w sposób prawidłowy zanalizował i ocenił wszystkie istotne okoliczności sprawy, a podjęte rozstrzygnięcie mieści się w granicach prawa i nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów, 3). naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c),p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie wyroku, polegające na przyjęciu, że cechą relewantną w kontekście zasady równości wobec prawa jest udział w egzaminie adwokackim "przeprowadzanym przez określoną, tę samą komisję egzaminacyjną (w tym przypadku: Komisję Egzaminacyjną II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 r.)", z jednoczesnym pominięciem ustalonej przez Sąd I instancji okoliczności, że prace zdających oznaczone numerami [...], [..], [...] uzyskały oceny pozytywne na pierwszoinstancyjnym etapie postępowania (tj. przed różnymi komisjami egzaminacyjnymi do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2015 r., nie zaś przed Komisją lI stopnia), a w konsekwencji powyższych uchybień nietrafne i sprzeczne z prawem przyjęcie przez Sąd i instancji, że uchwała Komisji II stopnia z dnia 17 października 2015 r. nr [...] narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarżąca nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych opisanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Przystępując do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że istota sporu prawnego powstałego w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 11-13 marca 2015 roku stwierdził, że uchwała ta jest niezgodna z prawem. Według Sądu I instancji, organ administracyjny przeprowadzając postępowanie odwoławcze dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. bowiem uzasadnienie uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości w sposób jednoznaczny nie wyjaśnia zarzutów strony skarżącej dotyczących nierównego traktowania osób zdających egzamin przed tą komisja egzaminacyjną. Przedstawiając swoje stanowisko Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca uzasadniając zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wskazała, że ta sama Komisja Egzaminacyjna w innych uchwałach dotyczących prac oznaczonych wskazanymi w skardze numerami kodu przyjmowała, że prace te zasługują na ocenę pozytywną pomimo, że w pracach tych zdający dopuścili się takich samych uchybień, co skarżąca. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej skutecznie podważają prawidłowość stanowiska Sądu I instancji, które wskazuje na to, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem. W związku z powyższym na wstępie należy wyjaśnić, że uchwała w sprawie wyniku egzaminu adwokackiego nie jest odpowiednikiem decyzji administracyjnej o charakterze uznaniowym. Kwestie te wielokrotnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny (vide wyrok NSA z dnia 14.12.2011 r. sygn. akt II GSK 489/11, wyrok NSA z dnia 11.03.2014 r. sygn. akt II GSK 40/13, wyrok NSA z dnia 22.05.2014 r. sygn. akt II GSK 447/13, wyrok NSA z dnia 7.04.2016 r. sygn. akt II GSK 2567/14). Podejmowanie decyzji uznaniowych ma miejsce wówczas, gdy organ administracji w granicach wytyczonych przepisami prawa i ustalonym stanem faktycznym, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, co oznacza, że w określonych warunkach organ, przedkładając interes społeczny nad słuszny interes strony, może odmówić stronie przyznania dochodzonego przez nią prawa. Organy podejmujące uchwałę w sprawie wyniku egzaminu adwokackiego, tj. obie Komisje Egzaminacyjne nie mają żadnego "luzu decyzyjnego", co oznacza, że jeżeli w ramach dokonywania ustaleń faktycznych prace egzaminacyjne, przy zastosowaniu sposobu oceny określonego w art. 78e ust. 2 p.o.a., zostaną ocenione pozytywnie, to wynik egzaminu zgodnie z art. 78f ust. 1 p.o.a., musi być pozytywny. Sprawdzane prace egzaminacyjne stanowią materiał dowodowy, który oceniany jest przez egzaminatorów wg zasady swobodnej oceny dowodów, ale przy zastosowaniu ściśle określonych w ustawie kryteriów oceny. Oceny prac egzaminacyjnych nie są dokonywane w ramach "luzu decyzyjnego". Ustawa reguluje precyzyjnie wymagania, jakie muszą spełniać prace z części drugiej do czwartej egzaminu adwokackiego. Zgodnie z art. 78e ust. 2 p.o.a. praca egzaminacyjna musi spełniać wymogi formalne, przepisy prawa mają być zastosowane właściwie i umiejętnie zinterpretowane, sposób rozstrzygnięcia problemu ma być poprawny i uwzględniać interes strony. Praca, która spełnia powyższe wymagania musi być oceniona pozytywnie. Natomiast, w zależności od tego, w jakim stopniu praca egzaminacyjna spełnia wymagania, egzaminatorzy wystawiają oceny korzystając ze skali ocen zawartych w ustawie. Te oceny także nie są przejawem "luzu decyzyjnego", są natomiast realizacją zasady swobodnej oceny dowodów i przejawem indywidualnego podejścia specjalistów, którzy z jednej strony gwarantują znajomość przepisów prawa i obiektywną ocenę prawidłowości zastosowanych rozwiązań, a z drugiej zawierają element własnej "eksperckiej" oceny poziomu pracy. Każda praca oceniana jest indywidualnie, a jej walory i wady oceniane są przez ekspertów, aby następnie wedle ich najlepszej wiedzy, w ramach prawem określonych przesłanek, ustalić, czy kandydat na adwokata posiada odpowiednie przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Może się zatem zdarzyć, że prace różnych zdających, w których są przyjęte podobne rozwiązania prawne, prezentują jednocześnie tak różny poziom wiedzy i umiejętności zdającego, że są oceniane w różny sposób. Podkreślić należy, że z akt sprawy wynika, iż dwaj egzaminatorzy oceniający w I instancji trzecią część egzaminu adwokackiego (zadanie z zakresu prawa gospodarczego), w pisemnych opiniach wskazali na liczne wady i braki sporządzonego pozwu i uznali, ze praca skarżącej winna być oceniona na ocenę niedostateczną (obaj egzaminatorzy wystawili ocenę niedostateczną). W ocenie NSA nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji wskazującego na uchybienie organu polegające na niejednoznacznym wyjaśnieniu zarzutów strony skarżącej dotyczących nierównego traktowania osób zdających egzamin przed Komisją Egzaminacyjną ,której uchwała została zaskarżona. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznający sprawę w tym składzie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie NSA, zgodnie z którym każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a., co oznacza, że sprawa taka nigdy nie jest rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwała komisji egzaminacyjnej konkretyzuje normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie. Ponadto stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną, ale jest związany granicami danej sprawy. Kontrola działalności publicznej może zatem być sprawowana jedynie w granicach danej sprawy, ze skargi na konkretny, indywidualny akt administracyjny. Jednocześnie sąd administracyjny kontrolę legalności opiera co do zasady na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organami administracji wydającymi zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek przewidziany w art. 106 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem orzekania Sądu I instancji była ocena zgodności z prawem uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości podjęta w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego P. S. i to ta uchwała wyznaczała granice rozpoznawanej sprawy. Tak więc dopuszczenie dowodu z prac pisemnych oraz uchwał poświęconych wynikom egzaminu adwokackiego innych osób, nie znajduje oparcia w przepisach prawa, gdyż nie dotyczyły rozstrzyganej sprawy, tylko innych, które nie były ani przedmiotem oceny zakończonej podjęciem zaskarżonej uchwały, ani tym bardziej nie mogą być przedmiotem sądowej kontroli. Jak się wskazuje w orzecznictwie NSA okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu ocen pozytywnych w innych postępowaniach dotyczących wyników z egzaminu adwokackiego innym osobom uchylają się spod kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie (vide wyrok NSA z dnia 10.07.2012 r. w sygn. akt II GSK 1807/11, wyrok NSA z dnia 7.04.2016 r. sygn. akt II GSK 2567/14). W tym miejscu należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego brak jest odniesienia się do kwestii, która w ocenie Sądu I instancji ma decydujące znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, to jest do niejednoznacznego wyjaśnienia zarzutów strony skarżącej dotyczących nierównego traktowania osób zdających egzamin przed Komisją Egzaminacyjną ,której uchwała została zaskarżona i które to uchybienie zdaniem Sądu I instancji miało wskazywać na naruszenie przez organ art. 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym stwierdzić należy, że odwołanie skarżącej od uchwały numer [...] z [...] kwietnia 2015 r. Komisji Egzaminacyjnej numer [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2015 r. z siedzibą w Warszawie nie zawiera tak skonstruowanego zarzutu. Zrzut dotyczący naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. został podniesiony przez pełnomocnika skarżącej w skardze na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Podkreślić należy, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia w uzasadnieniu odniosła się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej numer 11. Stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W związku z powyższym zauważyć należy, że w świetle literalnego brzmienia art. 107 § 3 k.p.a. przepis ten nie przewiduje wymogu odniesienie się do zarzutów podnoszonych przez stronę. Uznać można jednak, że skoro uzasadnienie służyć ma m.in. przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia, ocena zarzutów strony jest celowa. Podzielić jednak należy pogląd, że nawet ewentualne naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a., polegające nie tyle na braku uzasadnienia co do spornych kwestii, ile na jego lakoniczności przy prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, nie stanowi przesłanki do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 13.07.2006 r. sygn. akt I OSK 1087/05). Ponadto zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. nie może być skuteczny w sytuacji, gdy z treści uzasadnienia samo przez się wynika, że dotyczy ono materii podnoszonych przez stronę - jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie (vide wyrok NSA z dnia 25.11.2016 r., sygn. akt II OSK 1462/15). Z tych względów za zasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględni stanowisko i argumentację przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu Naczelnego Sadu Administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.