I FZ 188/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia U. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2029/15 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi U. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 9 maja 2016 r., sygn. akt: III SA/Gl 2029/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił U. M. (dalej zwana: "skarżącą") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 15 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. 2. Z przedstawionego przez sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że złożony w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony i nie został poparty dokumentacją, która wskazywałaby na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej zwana w skrócie "ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"). 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zarzuciła sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 1 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż zasadna jest odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyłącznie z uwagi na brak uzasadnienia wniosku w tym zakresie, podczas gdy uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wynika wprost z całości treści uzasadnienia skargi w tym uzasadnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dalszych pism procesowych a także okoliczności sprawy, z których wynika, że w przypadku braku wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie nie jest zasadne. 4.2. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zatem zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, stosownie do treści art. 61 § 3 tej ustawy, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Z treści tego przepisu wynikają dwie przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanka odnosząca się do niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oznacza ze chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana przez zwrot wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. 4.3. Nie ulega wątpliwości, na co słusznie zwrócił uwagę sąd I instancji, że argumentacja skarżącej dotycząca którejkolwiek z przesłanek uzasadniających wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej. Zasadnie także sąd ten przyjął, że wniosek skarżącej, z uwagi na brak uzasadnienia nie zasługiwał na uwzględnienie. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (tak m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Niezbędnym do uwzględnienia wniosku jest wykazanie konkretnych zagrożeń płynących z wykonania decyzji, a twierdzenia wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 września 2010 r., sygn. I OZ 671/10 i z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 988/12). Brak uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej lub jego nieodpowiednie uzasadnienie uniemożliwia bowiem jego merytoryczną ocenę. (vide J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 206). 4.4. Nie stanowiło uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołanie się w zażaleniu na to, że zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja narusza prawo. Rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o wstrzymanie wykonania przedmiotu zaskarżenia, sąd nie dokonuje oceny zasadności skargi (tak m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2004r., sygn. akt FZ 163/04). Niezgodność decyzji z prawem, która jest przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy, i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 to dwie różne kwestie. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 184/05, LEX nr 302251). 4.5. Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się tej części zarzutów zażalenia, w których skarżąca powołała się na okoliczności, które uzasadniały przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie każdorazowej opłaty przekraczającej kwotę 300 zł., zauważa, że przesłanki dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie są identyczne z tymi, które stanowiły podstawę do przyznania prawa pomocy (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 38/04). Celem przyznania prawa pomocy jest możliwość realizacji prawa do sądu przez osoby ubogie. Ochrona tymczasowa nie służy zaś zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi skutkami, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. 4.6. W orzecznictwie wskazuje się, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkujące zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratą przez stronę skarżącą jedynego źródła utrzymania dla niej i jej rodziny, może stanowić spełnienie obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2014 r., sygn. akt: I FS 415/14). Skarżąca tymczasem nie dowiodła takiej okoliczności. Zawiesiła działalność gospodarczą w styczniu 2015 r. a więc kilka miesięcy przed wydaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej ostatecznej decyzji z 15 lipca 2015 r. A zatem nie sposób uznać tej okoliczności za skutek wykonania decyzji. 4.7. Rację ma sąd I instancji, że ciążący na wierzycielu należności publicznoprawnych obowiązek wykonania zaskarżonej decyzji i podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania (art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; tekst jednolity - Dz.U. z 2016 r., poz. 599) nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Stąd samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, tak jak to miało miejsce na gruncie tej sprawy, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie. 4.8. Reasumując; w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wykonała ciążącego na niej z mocy art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązku wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.